№ას-413-2023

30 ნოემბერი, 2023 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გიორგი მიქაუტაძე (თავმჯდომარე),

რევაზ ნადარაია (მომხსენებელი), თამარ ზამბახიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს „ტ.დ–ა“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ტ.მ.ი–სი“ (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 15 თებერვლის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – თანხის გადახდის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. შპს „ტ.მ.ი–სმა“ (შემდეგში - მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე) სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოში შპს „ტ.დ–ას“ (შემდეგში - მოპასუხე, კასატორი) მიმართ, 17 763.80 ლარის დაკისრების მოთხოვნით.

2. მოპასუხემ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 04 ნოემბრის გადაწყვეტილებით, მოსარჩელე შპს „ტ.მ.ი–სის“ სარჩელი მოპასუხე შპს „ტ.დ–ას“ მიმართ 17763,80 ლარის დაკისრების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა; მოსარჩელე შპს „ტ.მ.ი–სს“ მოპასუხე შპს „ტ.დ–ას“ სასარგებლოდ დაეკისრა მის მიერ წარმომადგენლის დახმარებისთვის გაწეული ხარჯის სანაცვლოდ 710,55 ლარის ანაზღაურება.

4. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება შპს „ტ.მ.ი–სმა“ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

5. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

5.1.თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 15 თებერვლის გადაწყვეტილებით, შპს „ტ.მ.ი–სის“ სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 04 ნოემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; შპს „ტ.მ.ი–სის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა; შპს „ტ.დ–ას“ შპს „ტ.მ.ი–სის“ სასარგებლოდ დაეკისრა 17763.80 ლარის ანაზღაურება.

6. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

6.1. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

6.1.1. 2016 წლის 01 სექტემბერს, შპს „ტ.მ.ი–სსა“ (მოსარჩელე) და შპს „ტ.დ–ას“ (მოპასუხე) შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლითაც მოსარჩელემ იკისრა ვალდებულება მომსახურება გაეწია მოპასუხისათვის, რის სანაცვლოდაც მოპასუხე ვალდებული იყო ხელშეკრულების პირობების შესაბამისად სათანადო ანაზღაურება გადაეხადა მოსარჩელისათვის.

6.1.2. ხელშეკრულების 2.1 პუნქტის თანახმად, ხელშეკრულების საგანია შემსრულებლის მიერ სატელევიზიო არხების ყურებადობის რეიტინგებისა და სატელევიზიო არხების მონიტორინგის შედეგების მიწოდება ხელშეკრულების დანართ N1-ში განსაზღვრული პირობების შესაბამისად, შემკვეთისათვის მხარეთა მიერ წინასწარ განსაზღვრული ანაზღაურების სანაცვლოდ. ხელშეკრულების 2.2. პუნქტის თანახმად, დამკვეთი თავის მხრივ ვალდებულია მიიღოს კვლევის შედეგები, გამოიყენოს ისინი ამ ხელშეკრულების შესაბამისად და ფარგლებში, აგრეთვე გადაიხადოს შეთანხმებული ოდენობის საფასური ზემოაღნიშნულ მომსახურებაში. ხელშეკრულების 2.3. პუნქტის თანახმად კი, „ტ.მ.ი–სი“ წინამდებარე ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში დამკვეთს გადასცემს ხელშეკრულებით განსაზღვრულ მონაცემებს მათი გამოყენების უფლებით, ამავე ხელშეკრულების 4.2. პუნქტში აღწერილი პირობების შესაბამისად. ხელშეკრულების 2.6. პუნქტის მიხედვით, დამკვეთი ვალდებულია დროულად გადაუხადოს შემსრულებელს საფასური მომსახურებაზე, წინამდებარე ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში.

6.1.3. მხარეთა შორის გაფორმებული ზემოაღნიშნული ხელშეკრულებით (10.1; 10.2 პუნქტები), გადახდის პირობები განისაზღვრა შემდეგნაირად: „დამკვეთის მიერ ამ ხელშეკრულების საფუძველზე „ტ.მ.ი–სისათვის“ გადასახდელი თანხა შეადგენს თვეში 1000 (ათასი) აშშ დოლარის ექვივალენტს ლარში (დამატებითი ღირებულების გადასახადის ჩათვლით), მომსახურების გაწევის თვის ბოლო დღისათვის საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დაფიქსირებული ოფიციალური კურსით“. მომსახურების ღირებულების გადახდა ხორციელდება თვეში ერთხელ, შემსრულებლის მიერ ანგარიშფაქტურის წარდგენიდან 7 (შვიდი) დღის განმავლობაში.

6.1.4. 2016 წლის 01 სექტემბრის ხელშეკრულებით, ასევე განისაზღვრა ამ ხელშეკრულების ძალაში შესვლის თარიღი, კერძოდ, 11.1. პუნქტის თანახმად, ხელშეკრულება ძალაში შედის 2016 წლის 01 ოქტომბრიდან და მოქმედებს 2017 წლის 30 სექტემბრის ჩათლით. ხოლო, 11.2. პუნქტის მიხედვით, ხელშეკრულება შეიძლება გაგრძელდეს მხოლოდ მხარეთა წერილობითი შეთანხმების საფუძველზე.

6.2. განსახილველი სარჩელით შპს „ტ.მ.ი–სის“ მოთხოვნას წარმოადგენდა მოპასუხე შპს „ტ.დ–ასთვის“ 2016 წლის 01 სექტემბრის მომსახურების ხელშეკრულებიდან გამომდინარე თანხის - 17 763.80 ლარის დაკისრება. მოპასუხის განმარტებით, შპს „ტ.მ.ი–სს“ შპს „ტ.დ–ასათვის“ არ გაუწევია 2016 წლის 01 სექტემბრის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სატელევიზიო არხების ყურებადობის რეიტინგებისა და სატელევიზიო არხების მონიტორინგის მიწოდებასთან დაკავშირებული მომსახურება ხელშეკრულებით დადგენილი პირობების შესაბამისად, რის გამოც, მოპასუხეს არ წარმოშობია საპასუხო ფულადი ვალდებულების შესრულების საფუძველი.

6.3. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის ზემოაღნიშნული პოზიცია და დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს „ტ.მ.ი–სმა“ განახორციელა 2016 წლის 01 სექტემბერს გაფორმებული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მომსახურების მიწოდება.

6.4. სადავო საკითხთან მიმართებით, პალატამ ყურადღება გაამახვილა საქმის მასალებში წარმოდგენილ მიღება-ჩაბარების აქტებზე. კერძოდ, 2016 წლის 01 ოქტომბრის მიღება-ჩაბარების აქტის თანახმად, ერთი მხრივ, შპს „ტ.მ.ი–სსა“ (დირექტორი ც.მ–ვა) და მეორე მხრივ, შპს „ტ.დ–ას“ (დირექტორი მ.ტ–ი) შორის შედგა აქტი, რომლის თანახმად, მხარეებს შორის 09.2016 წ. გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე, შპს „ტ.მ.ი–სმა“ დაუინსტალირა შპს „დ–ას“ 2 კომპიუტერზე Instar Analytics პროგრამული უზრუნველყოფა და გადასცა 2 ცალი ელექტრონული გასაღები, ე.წ. „დონგლი“. აქტში ასევე მითითებულია, რომ მხარეებს ერთმანეთის მიმართ პრეტენზია არ გააჩნიათ, რასაც ადასტურებენ ხელმოწერით. 2017 წლის 01 მაისის მიღება-ჩაბარების აქტით კი, შპს „ტ.დ–ამ“ დაუბრუნა, ხოლო შპს „ტ.მ.ი–სმა“ დაიბრუნა 2016 წლის 01 ოქტომბერს გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე გადაცემული Instar Analytics ორი ცალი ელექტრონული გასაღები ე.წ. „დონგლი“.

6.5. ასევე, სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა 2016 წლის 01 სექტემბრის ხელშეკრულების 2.4. პუნქტზე („ტ.მ.ი–სი“ დაუინსტალირებს დამკვეთს პროგრამულ უზრუნველყოფას წინამდებარე ხელშეკრულებით განსაზღვრულ მონაცემთა მისაღებად და დასამუშავებლად, მისი გამოყენების უფლებით, რაც განსაზღვრულია ამავე ხელშეკრულებით), ამავე ხელშეკრულების 2.5. პუნქტზე (პროგრამული უზრუნველყოფის გამოყენება შესაძლებელია სპეციალური ელექტრონული გასაღების „დონგლის“ მეშვეობით, რომელიც დამკვეთს გადაეცემა დროებით სარგებლობაში, წინამდებარე ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში), ხელშეკრულების დანართი 1-ის N1 შენიშნვნაზე (ეს სამუშაო გეგმა განმარტავს მომსახურებას, რომელსაც სთავაზობს „ტ.მ.ი–სი“ დამკვეთს, ხელშეკრულების მოქმედების დროს - 2016 წლის 01 ოქტომბრიდან 2017 წლის 30 სექტემბრის ჩათვლით) და განმარტა, რომ მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების შინაარსისა და ზემოთ მითითებული მიღება-ჩაბარების აქტების საქმეში არსებულ სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში შეფასების შედეგად, დასტურდებოდა, რომ მოსარჩელემ შეასრულა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება და მოპასუხეს მიაწოდა 2016 წლის 01 სექტემბერს გაფორმებული ხელშეკრულებით დადგენილი წესით სატელევიზიო არხების ყურებადობის რეიტინგებისა და სატელევიზიო არხების მონიტორინგის შედეგები. პალატამ აქვე მიუთითა, რომ იმ პირობებში, როდესაც საქმის მასალებში წარმოდგენილი იყო 2016 წლის 01 ოქტომბრისა და 2017 წლის 01 მაისის მიღება-ჩაბარების აქტები, მტკიცების ტვირთი იმის შესახებ, რომ მოსარჩელის მიერ ხელშეკრულება არ შესრულებულა, ეკისრებოდა სწორედ მოპასუხეს, რომელმაც ვერ დაადასტურა მითითებული სადავო ფაქტობრივი გარემოება.

6.6. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ მოპასუხეს გაუწია ხელშეკრულებით შეთანხმებული სატელევიზიო არხების ყურებადობის რეიტინგებისა და სატელევიზიო არხების მონიტორინგის შედეგების მიწოდებასთან დაკავშირებული მომსახურება.

6.7. გარდა ზემოაღნიშნულისა, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მოპასუხის შედავება იმის შესახებ, რომ 2017 წლის 01 მაისის შეთანხმება ხელშეკრულების შეწყვეტისა და დავალიანების დაფარვის შესახებ (რომლის თანახმადაც, შეწყდა მხარეთა შორის 2016 წლის 01 ოქტომბერს გაფორმებული ხელშეკრულება, 2017 წლის 01 მაისიდან. შეთანხმების გაფორმების მომენტისათვის დამკვეთის (მოპასუხე) დავალიანება შემსრულებლის (მოსარჩელე) წინაშე შეადგენს 17763.80 ლარს, რომლის გადახდაც შეთანხმების თანახმად, უნდა დაიწყოს სექტემბრის თვიდან და დაიფაროს არაუგვიანეს 2017 წლის 31 დეკემბრისა) არ შეეხებოდა 2016 წლის 01 სექტემბრის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებას, რადგან მასში ხელშეკრულების თარიღად მითითებული იყო 2016 წლის 01 ოქტომბერი.

6.8. სააპელაციო პალატის განმარტებით, მოპასუხის მხოლოდ ზეპირი მითითება იმის შესახებ, რომ სადავო შეთანხმება არ უკავშირდებოდა 2016 წლის 01 სექტემბერს გაფორმებულ ხელშეკრულებას, ვერ მიიჩნეოდა საკმარის არგუმენტად, ვინაიდან დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას წარმოადგენდა, რომ 2016 წლის 01 სექტემბრის ხელშეკრულებით განისაზღვრა ამ ხელშეკრულების ძალაში შესვლის თარიღი და 11.1. პუნქტში მიეთითა, რომ ხელშეკრულება ძალაში შედიოდა 2016 წლის 01 ოქტომბრიდან. შესაბამისად, სააპელაციო პალატის განმარტებით, მოპასუხეს მართებდა წარმოედგინა სარწმუნო მტკიცებულებები, რომლითაც ცალსახად დადასტურდებოდა, რომ სადავო 2017 წლის 01 მაისის შეთანხმება შეეხებოდა სხვა ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ურთიერთობის მოწესრიგებას.

6.9. რაც შეეხება, შეთანხმებაზე ხელმომწერი პირის (ც.მ–ვას) უფლებამოსილების საკითხს, სააპელაციო პალატის მითითებით, სამეწარმეო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ხელმძღვანელობასა და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილ პირად მითითებული იყო ც.მ–ვა, რომელიც მხარეთა შორის 2016 წლის 01 სექტემბრის ხელშეკრულების გაფორმებისას, მოსარჩელე კომპანიას წარმოადგენდა და შესაბამისად ხელშეკრულებაც ხელმოწერილი იყო ც.მ–ვას მიერ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, უფლებამოსილების საკითხის საეჭვოობისას, მისი დადასტურება მოპასუხის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენდა. საქმის მასალებით კი, არ დასტურდებოდა ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ მოსარჩელე კომპანიის მხრიდან შეთანხმებაზე ხელმომწერი პირი (ც.მ–ვა) არ წარმოადგენდა უფლებამოსილ პირს.

6.10. ამდენად, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის 2017 წლის 01 მაისს გაფორმდა შეთანხმება, რომლითაც მოპასუხემ მოსარჩელის წინაშე აღიარა 17763.80 ლარის ოდენობით დავალიანების არსებობა და იკისრა მისი გადახდის ვალდებულება არაუგვიანეს 2017 წლის 31 დეკემბრისა.

6.11. რაც შეეხება სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის საკითხს, სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 128-ე, 129.2-ე, 130-ე, 137-ე მუხლებზე და განმარტა, რომ 2017 წლის 01 მაისის შეთანხმებით, 2017 წლის 01 მაისიდან შეწყდა 2016 წლის 01 ოქტომბერს (2016 წლის 01 სექტემბერი) გაფორმებული ხელშეკრულება და მოპასუხემ (დამკვეთი) იკისრა დავალიანების - 17763.80 ლარის გადახდა არაუგვიანეს 2017 წლის 31 დეკემბრისა. პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს „ტ.მ.ი–სის“ სარჩელი აღძრული იყო 2020 წლის 24 დეკემბერს, შესაბამისად, მოპასუხის შედავება მოთხოვნის ხანდაზმულობის შესახებ (მოთხოვნის განხორციელების შემაფერხებელი შესაგებელი), დაუსაბუთებელი იყო.

7. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ტ.დ–ამ“, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

7.1. საკასაციო მოთხოვნის ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

7.1.1. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება მასზე, რომ შპს „ტ.მ.ი–სმა“ განახორციელა 2016 წლის 01 სექტემბერს გაფორმებული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მომსახურების მიწოდება და რომ შპს „ტ.დ–ას“ წარმოეშვა შპს „ტ.მ.ი–სის“ წინაშე ფულადი ვალდებულების შესრულების მოვალეობა.

7.1.2. კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ 2017 წლის 01 მაისის შეთანხმება დაკავშირებული იყო 2016 წლის 01 სექტემბრის ხელშეკრულებასთან.

7.1.3. კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება მასზედ, რომ 2017 წლის 01 მაისის შეთანხმებაზე ხელმომწერი პირს გააჩნდა ხელმოწერის უფლებამოსილება და თითქოს საქმეში არსებული ამონაწერი ადასტურებდა ამ პირის უფლებამოსილებას.

7.1.4. კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ სასარჩელო მოთხოვნა წარმოდგენილი იყო ხანდაზმულობის ვადაში.

8. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 07 აპრილის განჩინებით, შპს „ტ.დ–ას“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

9. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

10. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული ნორმის დანაწესით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

11. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

12. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

13. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამოქალაქო საქმეებზე დასაბუთებული გადაწყვეტილების მიღებისა და ზოგადად, მართლმსაჯულების განხორციელების უწინარეს საფუძველს წარმოადგენს იმის სწორად განსაზღვრა, თუ რა სამართლებრივი საფუძვლიდან გამომდინარეობს მხარეთა შორის წარმოშობილი დავა. ამ მიზნით, საქმის განმხილველმა სასამართლომ პირველყოვლისა, უნდა დაადგინოს მოთხოვნის მატერიალური საფუძველი [მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმა]. მხოლოდ ამის შემდეგ უნდა გამოარკვიოს მოძიებული ნორმის წინაპირობები, მისი აბსტრაქტული შემადგენლობა და შეამოწმოს განხორციელებულია თუ არა განსახილველ საქმეზე ყველა მათგანი. ამ ასპექტში, ფორმალურ სამართლებრივი თვალსაზრისით, სასამართლო შეზღუდულია სარჩელის ფაქტობრივი გარემოებებით: იგი ამოწმებს რომელ კონკრეტულ ფაქტობრივ გარემოებებზე მიუთითებს მოსარჩელე, ქმნიან თუ არა ისინი დამფუძნებელი ნორმის უკლებლივ ყველა წანამძღვარს. ამის შემდეგ მოწმდება, მოპასუხის პოზიცია რამდენად აქარწყლებს წარმოშობილ წანამძღვრებს (პროცესუალური და მატერიალური თვალსაზრისით) (იხ. სუსგ №ას-53-49-2017, 07 აპრილი 2017 წელი).

14. განსახილველ შემთხვევაში, სადავო არ არის, რომ მხარეთა შორის წარმოშობილი ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობა მომსახურების ხელშეკრულებებიდან გამომდინარეობს, რომელიც თავისი სამართლებრივი ბუნებით, ნარდობის ხელშეკრულებას წარმოადგენს. კერძოდ, დადგენილია, რომ 2016 წლის 01 სექტემბერს, შპს „ტ.მ.ი–სსა“ და შპს „ტ.დ–ას“ შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლითაც მოსარჩელემ იკისრა ვალდებულება სატელევიზიო არხების ყურებადობის რეიტინგებისა და სატელევიზიო არხების მონიტორინგის შედეგების მიწოდებასთან დაკავშირებული მომსახურება გაეწია მოპასუხისათვის, რის სანაცვლოდაც მოპასუხე ვალდებული იყო ხელშეკრულების პირობების შესაბამისად სათანადო ანაზღაურება გადაეხადა მოსარჩელისათვის.

15. მოსარჩელის განმარტებით, მოპასუხე მხარეს არ დაუფარავს ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მომსახურების საფასური, რის გამოც ითხოვს მოპასუხისათვის 17763.80 ლარის დაკისრებას. მოპასუხის მითითებით კი, შპს „ტ.მ.ი–სს“ შპს „ტ.დ–ასათვის“ არ გაუწევია მხარეთა შორის 2016 წლის 01 სექტემბერს გაფორმებული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მომსახურება ხელშეკრულებით დადგენილი პირობების შესაბამისად, რის გამოც, მოპასუხეს არ წარმოშობია საპასუხო ფულადი ვალდებულების შესრულების საფუძველი.

16. სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლად მითითებული ფაქტობრივი გარემოების ფარგლებში, პალატა აღნიშნავს, რომ მხარეთა შორის არსებული სახელშეკრულებო ურთიერთობიდან გამომდინარე, მოპასუხისთვის თანხის დაკისრების თაობაზე მოსარჩელის მოთხოვნის მატერიალურ-სამართლებრივი საფუძველი საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 629.1 (ნარდობის ხელშეკრულებით მენარდე კისრულობს შეასრულოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო, ხოლო შემკვეთი ვალდებულია გადაუხადოს მენარდეს შეთანხმებული საზღაური) და 361.2 (ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას) მუხლებიდან გამომდინარეობს.

17. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის დისპოზიციიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. საკასაციო სასამართლოს არ შეუძლია თავისი ინიციატივით შეამოწმოს საპროცესო დარღვევები, გარდა 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტებისა. შესაბამისად, წინამდებარე განჩინებით, საკასაციო პალატის შეფასების საგანი იქნება კასატორის შედავების საფუძვლიანობა.

18. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორის პირველი პრეტენზია იმ გარემოებას შეეხება, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება მასზედ, რომ შპს „ტ.მ.ი–სმა“ განახორციელა 2016 წლის 01 სექტემბერს გაფორმებული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მომსახურების მიწოდება. კასატორის მითითებით, სადავო ფაქტობრივი გარემოების ამ სახით დადგენა არ გამომდინარეობს საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებიდან.

19. ზემოაღნიშნული შედავების ფარგლებში, საკასაციო პალატა პირველ რიგში განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა ითვალისწინებს სადავო გარემოებების მტკიცების გარკვეულ სტანდარტს. კერძოდ, სსსკ-ის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით.

20. დასახელებული ნორმების თანახმად, სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებული არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ მათი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა. კანონით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, რომელიც ადგენს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციფიკურ წესს, მოსარჩელეს ევალება სასარჩელო განცხადებაში ასახული ფაქტების მტკიცება, ხოლო მოპასუხე მოვალეა, სარჩელისაგან თავდაცვის მიზნით, ქმედითად უარყოს მოსარჩელის არგუმენტები, წარადგინოს იმგვარი მტკიცებულებები, რომლებიც გააქარწყლებს მოსარჩელის მიერ დასახელებულ ფაქტებს. წინააღმდეგ შემთხვევაში მხოლოდ მოპასუხის ზეპირი განმარტება მოსარჩელის პოზიციას ვერ გადაწონის და მხარისათვის არახელსაყრელ მატერიალურ-სამართლებრივ შედეგს გამოიწვევს.

21. მოცემულ შემთხვევაში, რამდენადაც მოსარჩელე მოპასუხისაგან ნარდობის სახელშეკრულებო ურთიერთობის ფარგლებში გაწეული მომსახურების საფასურს მოითხოვდა, მას, როგორც შემსრულებელს, ევალებოდა მისი მხრიდან გაწეული მომსახურების ფაქტის სათანადო მტკიცებულებების წარმოდგენის გზით დადასტურება.

22. აღსანიშნავია, რომ სადავო გარემოებათა არსებობა-არარსებობის დადგენისას, სასამართლო ინდივიდუალურად და ერთობლივად აფასებს საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს, რის შედეგად აყალიბებს თავის შინაგან რწმენას გამოსაკვლევი საკითხის მიმართ (შდრ. სუსგ №ას-589-896-09, 22 იანვარი, 2010 წელი). ამასთან, გასათვალისწინებელია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლი, რომელიც ადგენს სასამართლოს მიერ მტკიცებულებების შეფასების წესს. დასახელებული მუხლის 1-ლი და მე-2 ნაწილების თანახმად, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. შესაბამისად, მტკიცებულებათა შეფასება სათანადოდ მოტივირებული და დამაჯერებელი უნდა იყოს. მტკიცებულებათა შეფასება ეფუძნება შეჯიბრებითობის ფარგლებში მხარეთა მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას და არა - სასამართლოს სუბიექტურ მოსაზრებებს.

23. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორმა დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია ვერ დაუპირისპირა სააპელაციო პალატის მსჯელობას მასზედ, რომ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების - მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების შინაარსის, 2016 წლის 01 ოქტომბრის მიღება-ჩაბარების აქტისა და 2017 წლის 01 მაისის მიღება-ჩაბარების აქტის საქმეში არსებულ სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში შეფასების შედეგად, დგინდებოდა სადავო ფაქტობრივი გარემოება მასზედ, რომ მოსარჩელემ ჯეროვნად შეასრულა 2016 წლის 01 სექტემბერს გაფორმებული ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება.

24. ამ მიმართებით, საკასაციო პალატა თავადაც გაამახვილებს ყურადღებას იმ გარემოებაზე, რომ მხარეთა შორის, 2016 წლის 01 სექტემბერს გაფორმებული ხელშეკრულების საგანს წარმოადგენდა შემსრულებლის მიერ სატელევიზიო არხების ყურებადობის რეიტინგებისა და სატელევიზიო არხების მონიტორინგის შედეგების მიწოდება ხელშეკრულების დანართ N1-ში განსაზღვრული პირობების შესაბამისად (2.1. პუნქტი). ამავე ხელშეკრულებით განისაზღვრა, რომ წინამდებარე ხელშეკრულებით განსაზღვრულ მონაცემთა მისაღებად და დასამუშავებლად მოსარჩელე დაუინსტალირებდა დამკვეთს პროგრამულ უზრუნველყოფას (2.4. პუნტი), რომლის გამოყენებაც შესაძლებელი იქნებოდა სპეციალური ელექტრონული გასაღების „დონგლის“ მეშვეობით და რომელიც დამკვეთს გადაეცემოდა დროებით სარგებლობაში წინამდებარე ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში (2.5. პუნქტი). მაშასადამე, ხელშეკრულების 2.4. და 2.5. პუნქტები პირდაპირ მიუთითებდნენ, თუ რისი განხორციელება ევალებოდა შემსრულებელს (მოსარჩელეს) საიმისოდ, რომ დამკვეთს (მოპასუხეს) მიეღო ხელშეკრულების 2.1 პუნქტით განსაზღვრული მონაცემები (სატელევიზიო არხების ყურებადობის რეიტინგებისა და სატელევიზიო არხების მონიტორინგის შედეგები). აღსანიშნავია, რომ მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულება, შემსრულებლის (მოსარჩელის) მხრიდან დამატებით, სხვა რაიმე მოქმედების განხორციელების ვალდებულებას არ ითვალისწინებდა და ვერც კასატორი მიუთითებს, თუ რისი შესრულება ევალებოდა მოსარჩელეს დამატებით საიმისოდ, რომ ხელშეკრულების 2.1. პუნქტით განსაზღრული მონაცემები მიწოდებულად, ხოლო მომსახურება გაწეულად ჩათვლილიყო. აქედან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ხელშეკრულების 2.4 („ტ.მ.ი–სი“ დაუინსტალირებს დამკვეთს პროგრამულ უზრუნველყოფას წინამდებარე ხელშეკრულებით განსაზღვრულ მონაცემთა მისაღებად და დასამუშავებლად) და 2.5 (პროგრამული უზრუნველყოფის გამოყენება შესაძლებელია სპეციალური ელექტრონული გასაღების „დონგლის“ მეშვეობით, რომელიც დამკვეთს გადაეცემა დროებით სარგებლობაში, წინამდებარე ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში) პუნქტებით გათვალისწინებული ვალდებულებების ჯეროვნად შესრულება, თავის მხრივ, უზრუნველყოფდა ხელშეკრულების 2.1. პუნქტით გათვალისწინებულ მონაცემებზე მოპასუხის წვდომას, რაც თავის მხრივ ნიშნავდა იმას, რომ მოსარჩელემ მოპასუხეს გაუწია შესაბამისი მომსახურება.

25. საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ ხელშეკრულების 2.4. და 2.5. პუნქტებით გათვალისწინებული ვალდებულებების ჯეროვნად შესრულების დადასტურების მიზნით, საქმეში მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილია 2016 წლის 01 ოქტომბრისა და 2017 წლის 01 მაისის მიღება-ჩაბარების აქტები, რომელთა მიხედვით, ერთმნიშვნელოვნად დასტურდება მოსარჩელის მხრიდან მოპასუხისათვის ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ მონაცემთა მისაღებად აუცილებელი პროგრამული უზრუნველყოფის დაინსტალირებისა და ელექტრონული გასაღების, ე.წ. „დონგლის“ გადაცემის ფაქტი; კერძოდ, 2016 წლის 01 ოქტომბრის მიღება-ჩაბარების აქტი მოწმობს, რომ მხარეებს შორის 09.2016 წ. გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე, შპს „ტ.მ.ი–სმა“ დაუინსტალირა შპს „დ–ას“ 2 კომპიუტერზე Instar Analytics პროგრამული უზრუნველყოფა და გადასცა 2 ცალი ელექტრონული გასაღები - ე.წ. „დონგლი“, ხოლო, 2017 წლის 01 მაისის მიღება-ჩაბარების აქტი მოწმობს, რომ შპს „ტ.დ–ამ“ დაუბრუნა, ხოლო შპს „ტ.მ.ი–სმა“ დაიბრუნა 2016 წლის 01 ოქტომბერს გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე გადაცემული Instar Analytics ორი ცალი ელექტრონული გასაღები ე.წ. „დონგლი“.

26. ამ უკანასკნელ აქტთან (01.05.2017 წ.) მიმართებით, საკასაციო პალატას მხედველობის მიღმა არ რჩება ის გარემოება, რომ პროგრამული უზრუნველყოფის ელექტრონული გასაღებების - ე.წ. „დონგლის“ გადაცემის საფუძვლად მიღება-ჩაბარების აქტში მითითებულია 2016 წლის 01 ოქტომბრის ხელშეკრულება, თუმცა, ამ მიმართებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატამ მართებულად გაამახვილა ყურადღება მხარეთა შორის, 2016 წლის 01 სექტემბერს გაფორმებული ხელშეკრულების დანართი 1-ის N1 შენიშვნაზე, რომლის თანახმად, ეს სამუშაო გეგმა განმარტავს მომსახურებას, რომელსაც სთავაზობს „ტ.მ.ი–სი“ დამკვეთს, ხელშეკრულების მოქმედების დროს - 2016 წლის 01 ოქტომბრიდან 2017 წლის 30 სექტემბრის ჩათვლით. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ იმ პირობებში, როდესაც საქმის მასალებით არ დასტურდება მხარეთა შორის სხვა სახელშეკრულებო ურთიერთობის არსებობის ფაქტი და ვერც კასატორმა წარმოადგინა რაიმე რელევანტური მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა, რომ 2016 წლის 01 სექტემბერს გაფორმებული ხელშეკრულების გარდა, მხარეთა შორის სხვა - 2016 წლის 01 ოქტომბრის სახელშეკრულებო ურთიერთობაც არსებობდა (რომლის საფუძველზეც, მსგავსად 01.09.2016 წლის ხელშეკრულებისა, სწორედ Instar Analytics ორი ცალი ელექტრონული გასაღები, ე.წ. „დონგლი“ ექნებოდა გადაცემული) გასაზიარებელია მოსარჩელის მითითება მასზედ, რომ 01.05.2017 წლის მიღება-ჩაბარების აქტი სწორედ 2016 წლის 01 სექტემბერს გაფორმებული სახელშეკრულებო ურთიერთობის ფარგლებში გაფორმდა და მასში ტექნიკურად მითითებულია ამ უკანასკნელის ძალაში შესვლის თარიღი (01.10.2016 წ.).

27. ასეც რომ არ იყოს, პალატა აღნიშნავს, რომ იმ პირობებში, როდესაც 2016 წლის 01 სექტემბრის ხელშეკრულების 2.4 და 2.5 პუნქტებით, შპს „ტ.მ.ი–სს“ მოპასუხისათვის პროგრამული უზრუნველყოფის დაინსტალირებისა და სპეციალური ელექტრონული გასაღების, ე.წ. „დონგლის“ გადაცემის ვალდებულება ეკისრებოდა, ნაკისრი ვალდებულებების ჯეროვნად შესრულების კვლევის მიზნებისათვის, არარელევანტურია მსჯელობა მასზედ, თუ რომელი სახელშეკრულებო ურთიერთობის ფარლგებში გადაცემული ელექტრონული გასაღებები დაუბრუნა მოპასუხემ მოსარჩელეს უშუალოდ 01.05.2017 წლის მიღება-ჩაბარების აქტით, რამეთუ აღნიშნული საკითხის გამორკვევა ვეღარ შეცვლის იმ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ მოსარჩელემ მოპასუხეს 2016 წლის 01 სექტემბრის ხელშეკრულების საფუძველზე ნამდვილად დაუინსტალირა პროგრამული უზრუნველყოფა და ნამდვილად გადასცა 2 ცალი ელექტრონული გასაღები - ე.წ. „დონგლი“, რაც ერთმნიშვნელოვნად დადასტურებულია 2016 წლის 01 ოქტომბრის მიღება-ჩაბარების აქტით.

28. ზემოაღნიშნული მიღება-ჩაბარების აქტების გარდა, აღსანიშნავია, რომ მოსარჩელის მიერ მოპასუხისათვის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მომსახურების გაწევის ფაქტი დადასტურებულია მხარეთა შორის, 2017 წლის 01 მაისს გაფორმებული ხელშეკრულების შეწყვეტისა და დავალიანების დაფარვის შესახებ შეთანხმებითაც, რომლის თანახმად, 2017 წლის 01 მაისიდან შეწყდა მხარეთა შორის 2016 წლის 01 ოქტომბერს გაფორმებული ხელშეკრულება და შეთანხმების გაფორმების მომენტისათვის, დამკვეთის (მოპასუხის) დავალიანება შემსრულებლის (მოსარჩელის) წინაშე შეადგენს 17763.80 ლარს, რომლის გადახდაც უნდა დაიწყოს სექტემბრის თვიდან და დაიფაროს არაუგვიანეს 2017 წლის 31 დეკემბრისა.

29. ზემოაღნიშნულ შეთანხმებასთან მიმართებით, საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის შედავებას მასზედ, რომ სასამართლომ 2017 წლის 01 მაისის შეთანხმება არასწორად დაუკავშირა 2016 წლის 01 სექტემბრის ხელშეკრულებას, რამეთუ შეთანხმებით შეწყვეტილია 2016 წლის 01 ოქტომბრის და არა 2016 წლის 01 სექტემბრის ხელშეკრულება. კასატორის რწმენით, ის გარემოება, რომ მხარეთა შორის მხოლოდ 2016 წლის 01 სექტემბრის ხელშეკრულება არსებობდა და სხვა ხელშეკრულება მათ შორის არ გაფორმებულა, მოსარჩელის მტკიცების ტვირთს შეადგენდა, რაც საქმეში მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა. ამდენად, კასატორი მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთს ფაქტობრივად იმგვარად ანაწილებს, რომ თითქოს მოსარჩელემ უნდა განახორციელოს ფაქტის უარყოფის მტკიცება, ანუ, დაადასტუროს არარსებული ფაქტი.

30. ზემოაღნიშნულ შედავებასთან მიმართებით, საკასაციო პალატა კასატორს განუმარტავს, რომ სამოქალაქო სამართალწარმოება არ ემსახურება ობიექტური ჭეშმარიტების დადგენას და იგი დისპოზიციურობისა და შეჯიბრებითობის საფუძველზე ხორციელდება, რაც ნიშნავს იმას, რომ სარჩელის დაკმაყოფილება დამოკიდებულია იმ გარემოებაზე, მხარის მიერ წარმოდგენილია თუ არა მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებების დამადასტურებელი მტკიცებულებები.

31. პალატა აღნიშნავს, რომ სახელშეკრულბო ურთიერთობის დროს, მტკიცების ტვირთის სამართლიანი და ობიექტური გადანაწილების ამოსავალი პრინციპია ის, რომ მხარეს იმაზე მეტის მტკიცების ვალდებულება არ უნდა დაეკისროს, ვიდრე აღნიშნული ობიექტურად შესაძლებელია. სამართალში მოქმედებს პრინციპი „affirmanti, non negati, incumbit probatio“ - „მტკიცების ტვირთი ეკისრება მას, ვინც ამტკიცებს და არა მას, ვინც უარყოფს“, ანუ, მხარეს ეკისრება ფაქტის არსებობის მტკიცება და არა ფაქტის უარყოფის. ამდენად, მტკიცების ტვირთის გადანაწილების დროს, ყოველთვის უნდა იქნეს გათვალისწინებული მხარეების მიერ მტკიცების პროცესის განხორციელების ობიექტური შესაძლებლობა.

32. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ იმ პირობებში, როდესაც მხარეთა შორის, 2016 წლის 01 სექტემბერს გაფორმებული ხელშეკრულების დანართი 1-ის N1 შენიშვნა (სადაც მიეთითა ხელშეკრულების ძალაში შესვლის დრო - 2016 წლის 01 ოქტომბერი), როგორც ცალკე აღებული, ისე საქმეში არსებულ სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში საფუძვლიანს ხდიდა მოსარჩელის მითითებას მასზედ, რომ ხელშეკრულების შეწყვეტისა და დავალიანების დაფარვის შესახებ 2017 წლის 01 მაისს გაფორმებული შეთანხმება გაფორმდა 2016 წლის 01 სექტემბრის სახელშეკრულებო ურთიერთობის ფარგლებში და მასში, ტექნიკურად მიეთითა ამ უკანასკნელის ძალაში შესვლის თარიღი (01.10.2016 წ.), საწინააღმდეგო მტკიცების საპროცესო საშუალების წარმოდგენის ვალდებულებამ კასატორის/მოპასუხის მხარეს გადაინაცვლა. შესაბამისად, მოპასუხეს მოსარჩელის მიერ მითითებული გარემოებებისა და წარმოდგენილი მტკიცებულებების გასაქარწყლებლად, თავად უნდა წარმოედგინა საპირისპირო გარემოების დამადასტურებელი რელევანტური მტკიცებულება, რომელიც უცილობლად სარწმუნოს გახდიდა მისი პოზიციის სისწორეს მასზედ, რომ მხარეთა შორის, 2016 წლის 01 სექტემბრის სახელშეკრულებო ურთიერთობის გარდა, სხვა - 2016 წლის 01 ოქტომბრის სახელშეკრულებო ურთიერთობაც არსებობდა, რაც კასატორს არ განუხორციელებია. შესაბამისად, საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს მოსარჩელის მითითებას მასზედ, რომ ხელშეკრულების შეწყვეტისა და დავალიანების დაფარვის შესახებ 2017 წლის 01 მაისის შეთანხმება სწორედ 2016 წლის 01 სექტემბრის სახელშეკრულებო ურთიერთობის ფარგლებში გაფორმდა.

33. ზემოაღნიშნულ აბზაცში მითითებულ დასკვნას საკასაციო პალატას ვერ გაუქარწყლებს კასატორის მითითება მასზედ, რომ სადავო შეთანხმებაში დამკვეთის დავალიანება განსაზღვრულია 17763,80 ლარით, რაც არ შეესაბამება 2016 წლის 01 სექტემბრის ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ყოველთვიური ჯამური ანაზღაურების ოდენობას არც ეროვნულ ვალუტაში და არც უცხოური ვალუტის რაიმე ლოგიკურ კურსს.

34. კასატორის ზემოაღნიშნული შედავების ფარგლებში, საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს იმ უდავო ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ მხარეთა შორის, 2016 წლის 01 სექტემბერს გაფორმებული ხელშეკრულებით, გადახდის პირობები განისაზღვრა შემდეგნაირად: „დამკვეთის მიერ ამ ხელშეკრულების საფუძველზე „ტ.მ.ი–სისათვის“ გადასახდელი თანხა შეადგენს თვეში 1000 (ათასი) აშშ დოლარის ექვივალენტს ლარში (დამატებითი ღირებულების გადასახადის ჩათვლით), მომსახურების გაწევის თვის ბოლო დღისათვის საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დაფიქსირებული ოფიციალური კურსით“(10.1 პუნქტი). ამავე ხელშეკრულებით, ასევე განისაზღვრა ამ ხელშეკრულების ძალაში შესვლის თარიღი: „ხელშეკრულება ძალაში შედის 2016 წლის 01 ოქტომბრიდან და მოქმედებს 2017 წლის 30 სექტემბრის ჩათლით (11.1 პუნქტი), თუმცა, 2017 წლის 01 მაისის შეთანხმებით, მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულება შეწყდა 2017 წლის 01 მაისიდან (აღსანიშნავია, რომ სწორედ ამ დღეს დაუბრუნა მოპასუხემ მოსარჩელეს პროგრამული უზრუნველყოფის ელექტრონული გასაღებებიც). შესაბამისად, დასტურდება, რომ მოსარჩელე მოპასუხეს მომსახურებას უწევდა 2016 წლის 01 ოქტომბრიდან 2017 წლის 01 მაისამდე, ანუ, დავალიანების ოდენობა უნდა დაანგარიშდეს 2016 წლის 01 ოქტომბრიდან 2017 წლის აპრილის თვის ჩათვლით, 7 თვეზე.

35. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საქართველოს ეროვნული ბანკის გაცვლითი კურსი დოლართან მიმართებით ამ პერიოდში შეადგენდა შემდეგს:

- 2016 წლის 31 ოქტომბერს, ერთი ამერიკული დოლარი შეადგენდა 2.4091 ლარს, შესაბამისად, 1000 აშშ დოლარი - 2409.1 ლარს;

- 2016 წლის 30 ნოემბერს, ერთი ამერიკული დოლარი შეადგენდა 2.5311 ლარს, 1000 აშშ დოლარი - 2531.1 ლარს;

- 2016 წლის 31 დეკემბერს, ერთი ამერიკული დოლარი შეადგენდა 2.6468 ლარს, 1000 აშშ დოლარი - 2646.8 ლარს;

- 2017 წლის 31 იანვარს, ერთი ამერიკული დოლარი შეადგენდა 2.7061 ლარს, 1000 აშშ დოლარი - 2706.1 ლარს;

- 2017 წლის 28 თებერვალს, ერთი ამერიკული დოლარი შეადგენდა 2.5837 ლარს, 1000 აშშ დოლარი - 2583.7 ლარს;

- 2017 წლის 31 მარტს, ერთი ამერიკული დოლარი შეადგენდა 2.4452 ლარს, 1000 აშშ დოლარი - 2445.2 ლარს;

- 2017 წლის 30 აპრილს, ერთი ამერიკული დოლარი შეადგენდა 2.4416 ლარს, შესაბამისად, 1000 აშშ დოლარი - 2441.6 ლარს.

ზემოაღნიშნული თანხების ჯამი კი, შეადგენს 17763.6 ლარს, რაც სრულად შეესაბამება 2016 წლის 01 სექტემბრის ხელშეკრულებით განსაზღვრულ, რეალურად 7 თვეზე გაწეული მომსახურებისათვის მოპასუხის მიერ გადასახდელი თანხისა და 2017 წლის 01 მაისის შეთანხმებაში აღნიშნული დავალიანების ოდენობას, რაც სრულიად უსაფუძვლოს ხდის კასატორის იმ პრეტენზია, რომელიც აღნიშნულია ამ განჩინების 33-ე აბზაცში.

36. ხელშეკრულების შეწყვეტისა და დავალიანების დაფარვის შესახებ 2017 წლის 01 მაისს გაფორმებული შეთანხმების ნამდვილობის საწინააღმდეგოდ, საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის შედავებას მასზედ, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება მასზედ, რომ 2017 წლის 01 მაისის შეთანხმებაზე ხელმომწერი პირს (ც.მ–ვას) გააჩნდა ხელმოწერის უფლებამოსილება და თითქოს საქმეში არსებული ამონაწერი ადასტურებდა ამ პირის უფლებამოსილებას.

37. საკასაციო პალატისათვის გაურკვეველია კასატორის მხრიდან ზემოაღნიშნულ გარემოებაზე მითითება იმ პირობებში, როდესაც დასტურდება, რომ ხელშეკრულების შეწყვეტისა და დავალიანების დაფარვის შესახებ 2017 წლის 01 მაისის შეთანხმების გაფორმების დღესვე, გაფორმდა მიღება-ჩაბარების აქტიც (01.05.2017 წლის), რომლითაც მოპასუხემ პროგრამული უზრუნველყოფის ელექტრონული გასაღებები დაუბრუნა მოსარჩელეს, რომელსაც იმავე მიღება-ჩაბარების აქტის თანახმად სწორედ ც.მ–ვა წარმოადგენდა. აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება საკასაციო პალატის მოსაზრებით ქმნის ისეთ ვითარებას, რომ თითქოს ერთი და იმავე დღეს (01.05.2017 წ.), ერთ შემთხვევაში, ც.მ–ვა წარმოადგენდა შპს „ტ.მ.ი–სის“ შესაბამის უფლებამოსილ პირს, რომლის წინაშეც მოპასუხემ შეასრულა ვალდებულება (დაუბრუნა პროგრამული უზრუნველყოფის ელექტრონული გასაღებები) ხოლო, მეორე შემთხვევაში, ც.მ–ვა არ წარმოადგენდა შპს „ტ.მ.ი–სის“ შესაბამის უფლებამოსილ პირს და ამის გამო, მის წინაშე მოპასუხის მიერ ნაკისრი ვალდებულება დავალიანების გადახდის თაობაზე, არანამდვილია.

38. გარდა ამისა, პალატა აღნიშნავს, რომ იმ პირობებში, როდესაც საქმეში წარმოდგენილია 2017 წლის 18 სექტემბრის ამონაწერი (რომელიც წარმოდგენილ იქნა არა 2021 წლის 28 სექტემბრის სასამართლოს მთავარ სხდომაზე, როგორც ამას კასატორი მიუთითებს, არამედ ამავე თარიღის მოსამზადებელ სხდომაზე, რის შემდგომაც სხდომა გადაიზარდა მთავარ სხომაში), რომელიც ამონაწერის განახლების დროისათვის ადასტურებს ც.მ–ვას უფლებამოსილებას, საკასაციო პალატა იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებას მასზედ, რომ იმ გარემოების დადასტურება, რომ შეთანხმების პერიოდში ც.მ–ვა არ წარმოადგენდა მოსარჩელის ხელმძღვანელობა/წარმომაგენლობაზე უფლებამოსილ პირს, მოპასუხის მტკიცების ტვირთს განეკუთვნებოდა, რაც მან ვერ დაძლია. ამასთან, კასატორის იმ მითითების საპასუხოდ, რომ მოსარჩელე კომპანიის დირექტორის ხელმძღვანელობასა და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილების დადასტურება მოსარჩელის მტკიცების ტვირთი იყო, რადგან აღნიშნულის დამადასტურებელი დოკუმენტები მოსარჩელესთან ინახებოდა და არა მოპასუხესთან, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ნებისმიერი მეწარმე/იურიდიული პირების ხელმძღვანელობასა და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილ პირთა შესახებ ინფორმაცია ისახება ამონაწერში მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიულ პირთა რეესტრიდან, რომელიც საჯაროა და საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ვებ-გვერდზე, ხელმისაწვდომია ნებისმიერი დაინტერესებული პირისთვის. ამასთან, ნებისმიერ დაინტერესებულ პირს უფლება აქვს მიმართოს საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს ამონაწერის განახლების მოთხოვნით.

39. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მომდევნო შედავებას მასზედ, რომ 2017 წლის 01 მაისის შეთანხმება არ უნდა იქნეს განხილული ვალის აღიარებად, რადგან თუ მხარეები უკვე არსებული ვალდებულების შინაარსიდან გამოდიან ან ადასტურებენ მას, ან მხარეები არსებული ვალდებულების შესასრულებლად ახალი ვალდებულების შესრულებას კისრულობენ, ვალის აღიარებად არ მიიჩნევა.

40. საკასაციო პალატა ზემოაღნიშნული პრეტენზიის ფარგლებში, მიზანშეწონილად მიიჩნევს კასატორს მიუთითოს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლის ნორმატიულ შინაარსის განმარტების საკითხზე სამართლის თეორიაში გაბატონებული შეხედულებები და დადგენილი სტაბილური სასამართლო პრაქტიკა, რომლის თანახმად, ვალის აღიარება საკმაოდ რთული და კომპლექსური ინსტიტუტია. იგი მხარეთა ნების თავისუფალ გამოვლენას მოიაზრებს, რაც მიზნად ისახავს გარკვეულ სამართლებრივ შედეგს. სამართლებრივად რელევანტური ნება შესაძლოა, მიმართული იყოს როგორც არსებული სამართლებრივი ურთიერთობის დადასტურებისკენ (ვალის დეკლარაციული აღიარება), ისე ახალი ურთიერთობის წარმოშობისკენ (ვალის კონსტიტუციური აღიარება). აქედან გამომდინარე, მნიშვნელოვანია, გაიმიჯნოს, ვალის აღიარების რომელ სახესთან გვაქვს საქმე, რამეთუ თითოეულ მათგანს თავისი მნიშვნელობა და განსხვავებული სამართლებრივი შედეგები აქვს.

41. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლი განამტკიცებს ე.წ. კონსტიტუტიურ (აბსტრაქტულ) ვალის აღიარებას, სადაც მხარეთა ნება მიმართულია ახალი ვალდებულებითსამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობისკენ. ამ ხელშეკრულებით მოვალე აღიარებს გარკვეული სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობას, თუმცა ამ ურთიერთობისგან დამოუკიდებლად კისრულობს კრედიტორის წინაშე გარკვეული შესრულების განხორციელებას, ანუ დგინდება ახალი, დამოუკიდებელი ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობა, წარმოიშობა ახალი მოთხოვნა, რომელიც არ არის დამოკიდებული ძველი სამართლებრივი ურთიერთობის ნამდვილობაზე. ახალი ხელშეკრულება დამოუკიდებელია მისი სამართლებრივი საფუძვლისგან და მისი მიზანი არ არის ე.წ. ძირითადი ვალდებულებიდან გამომდინარე შესრულების მოთხოვნა. ახალი ხელშეკრულების ძალით ვალდებულება შესრულებას მაშინაც ექვემდებარება, როცა ძველი ურთიერთობის არსებობა სადავო არის მხარეთათვის (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლის კომენტარი, ეკატერინე ბაღიშვილი, გვ. 174, http://lawlibrary.info/ge/books/giz2019-ge-civil_code_comm_III_book.pdf). რაც შეეხება დეკლარაციულ (კაუზალურ) ვალის აღიარებას, იგი მხოლოდ ადასტურებს უკვე არსებულ ვალს, ანუ მიმართულია ძველი ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის დადასტურებისკენ და არა ახალი ურთიერთობის დადგენისკენ. ამის საჭიროებას, ჩვეულებრივ, განაპირობებს მხარეთა შორის არსებული უთანხმოება ან გაურკვევლობა ვალდებულების არსებობის თაობაზე... დეკლარაციული აღიარების სამართლებრივი ძალა დამოკიდებულია შეთანხმების შინაარსზე და საჭიროებისამებრ დგინდება განმარტების მეშვეობით (იქვე, გვ.176).

42. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკითაც დადგენილია, რომ სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლის გაგებით ვალის არსებობის აღიარებასთან არ გვაქვს საქმე, როდესაც მხარეები უკვე არსებული ვალდებულების შინაარსიდან გამოდიან ან ადასტურებენ მას ან მხარეები არსებული ვალდებულების შესასრულებლად ახალი ვალდებულების შესრულებას კისრულობენ. ამდენად, იგი არ უნდა უკავშირდებოდეს ძირითადი ვალდებულებიდან გამომდინარე შესრულების მოთხოვნას (იხ. სუსგ №ას-392-371-2013, 8 ნოემბერი, 2013 წელი).

43. განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ 2017 წლის 01 მაისს, მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის, ხელშეკრულების შეწყვეტისა და დავალიანების დაფარვის შესახებ შეთანხმება გაფორმდა, რომლის მიხედვით, 2017 წლის 01 მაისიდან შეწყდა მხარეთა შორის 2016 წლის 01 ოქტომბერს გაფორმებული ხელშეკრულება და შეთანხმების გაფორმების მომენტისათვის, ხელშეკრულების საფუძველზე, დამკვეთის (მოპასუხის) დავალიანება შემსრულებლის (მოსარჩელის) წინაშე შეადგენს 17763.80 ლარს, რომლის გადახდაც უნდა დაიწყოს სექტემბრის თვიდან და დაიფაროს არაუგვიანეს 2017 წლის 31 დეკემბრისა. ამდენად, შეთანხმებაში, რომლითაც მოპასუხემ მოსარჩელის წინაშე 17763.80 ლარის დავალიანების არსებობა დაადასტურა, პირდაპირ არის მითითებული, რომ აღიარება დამოუკიდებელ საფუძველს არ ეყრდნობა და ის უკვე არსებული სამართალურთიერთობის - 2016 წლის 01 ოქტომბრის ხელშეკრულების ფარგლებში წარმოქმნილი ვალდებულების მოცულობას აზუსტებს. წინამდებარე განჩინებაში საკასაციო პალატამ უკვე იმსჯელა და მიიჩნია, რომ ხელშეკრულების შეწყვეტისა და დავალიანების დაფარვის შესახებ 2017 წლის 01 მაისის შეთანხმება სწორედ 2016 წლის 01 სექტემბრის სახელშეკრულებო ურთიერთობის ფარგლებში გაფორმდა და მასში ტექნიკურად მიეთითა ამ ხელშეკრულების ძალაში შესვლის თარიღი (01.10.2016 წ.). შესაბამისად, კასატორის მოსაზრების საწინააღმდეგოდ, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ დასახელებული შეთანხმება წარმოადგენს ვალის დეკლარაციულ (კაუზალურ) აღიარებას.

44. შპს „ტ.მ.ი–სის“ წინაშე მოპასუხის ფულადი ვალდებულების შესრულების თავის არიდების კონტექსტში, საკასაციო პალატა კასატორის ვერც იმ არგუმენტს გაიზიარებს, რომ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ანაზღაურება არ იყო უპირობო და იგი დაკავშირებული იყო მომსახურების გაწევის ფაქტის შემდგომ, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული დოკუმენტის - ანგარიშ-ფაქტურის მოპასუხისათვის გადაცემასთან და მხოლოდ ამის შემდგომ, ანაზღაურების მოთხოვნის უფლების წარმოშობასთან.

45. ამ მიმართებით, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ნარდობის ხელშეკრულების მარეგულირებელი ნორმების (სამოქალაქო კოდექსის 629-656-ე მუხლები) არც ერთი დანაწესით, კანონმდებელი იმპერატიულად არ აწესებს ვალდებულების შესრულებულად მიჩნევის შესაძლებლობას ანგარიშფაქტურების წარდგენის გზით. ნარდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოს შესრულების ფაქტი შესაძლებელია დადასტურდეს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული სხვა მტკიცებულებებითაც. მართალია, ხელშეკრულებით შემსრულებელს ანგარიშ-ფაქტურის წარდგენის ვალდებულება ეკისრებოდა, მაგრამ, იმ პირობებში, როდესაც მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულება თავისი სამართლებრივი ბუნებით, ნარდობის ხელშეკრულებას წარმოადგენს და სასყიდლიანია, ხოლო, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდება ნარდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოს შესრულების ფაქტი, ანგარიშ-ფაქტურის წარუდგენლობა ვერ გახდება გაწეული მომსახურების ანაზღაურებაზე უარის თქმის საფუძველი.

46. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მხარეთა შორის არსებული სახელშეკრულებო ურთიერთობიდან გამომდინარე, მოპასუხისათვის მომსახურების საფასურის ანაზღაურების დაკისრების წინაპირობების კვლევის მიზნებისათვის, სააპელაციო პალატამ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ხელშეკრულების შინაარსისა და მიღება-ჩაბარების აქტების საქმეში არსებულ სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში შეფასების შედეგად, საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშე დაადგინა სადავო საკითხის გადაწყვეტისათვის სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოება მასზედ, რომ მოსარჩელემ შეასრულა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება და მოპასუხეს მიაწოდა 2016 წლის 01 სექტემბერს გაფორმებული ხელშეკრულებით დადგენილი წესით სატელევიზიო არხების ყურებადობის რეიტინგებისა და სატელევიზიო არხების მონიტორინგის შედეგები. აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების დადგენის შედეგად კი, სააპელაციო პალატამ მართებულად დაასკვნა, რომ შპს „ტ.დ–ას“ წარმოეშვა შპს „ტ.მ.ი–სის“ წინაშე ფულადი ვალდებულების შესრულების მოვალეობა. აღსანიშნავია, რომ კასატორმა ვერ მიუთითა ვერცერთ ისეთ გარემოებასა და ვერ წარმოადგინა ვერანაირი რელევანტური მტკიცებულება, რაც საკასაციო პალატას სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებისა და გამოტანილი დასკვნის სისწორეში/სანდოობაში ეჭვის შეტანის საფუძველს გაუჩენდა.

47. რაც შეეხება კასატორის შედავებას სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობაზე, მართალია, 2016 წლის 01 სექტემბრის ხელშეკრულება მოპასუხის მხრიდან ფულადი ვალდებულების შესრულების თვალსაზრისით პერიოდულად შესასრულებელ ვალდებულებათა კატეგორიას განეკუთვნებოდა, თუმცა, აღსანიშნავია, რომ ხელშეკრულების შეწყვეტისა და დავალიანების დაფარვის შესახებ 2017 წლის 01 მაისის შეთანხმებით, რომელიც საკასაციო პალატამ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მსგავსად ვალის დეკლარაციულ (კაუზალურ) აღიარებად მიიჩნია, მოპასუხემ ვალდებულება იმ დროს აღიარა, როდესაც ძველი სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე ხანდაზმულობის ვადა ჯერ კიდევ არ იყო გასული და მოპასუხემ დავალიანების - 17763.80 ლარის გადახდის ვალდებულება 2017 წლის 31 დეკემბრამდე იკისრა, რამაც ძველი სამართალურთიერთობის ხანდაზმულობის მიმდინარე ვადის დენის შეწყვეტა და ვადის თავიდან ათვლის დაწყება განაპირობა (სსსკ-ის 137-ე და 141-ე მუხლები). ამასთან, საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მითითებას მასზედ, რომ 2017 წლის 01 მაისის შეთანხმებაც ფულადი ვალდებულების შესრულების თვალსაზრისით განეკუთვნება პერიოდულად შესასრულებელ ვალდებულებათა კატეგორიას, რამეთუ ანაზღაურების გადახდას დოკუმენტი ითვალისწინებდა მთლიანი თანხის თანაბარი მოცულობის ულუფებით 4 თვიან პერიოდში მოქცეულ თითოეულ თვეში, ცალ-ცალკე გადახდას. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, კასატორის მსჯელობა არ გამომდინარეობს 2017 წლის 01 მაისის შეთანხმების ტექსტიდან, რამეთუ ვალდებულების სრული მოცულობით შესრულების საბოლოო ვადად შეთანხმებით განსაზღვრული იყო 2017 წლის 31 დეკემბერი. შესაბამისად, ხანდაზმულობის ახალი 3 წლიანი ვადის ათვლა 2017 წლის 31 დეკემბრიდან, ანუ, დავალიანების დაბრუნების მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან დაიწყო, ხოლო, რამდენადაც დადგენილია, რომ სარჩელი შეტანილია 2020 წლის 24 დეკემბერს, საკასაციო პალატა იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნას მასზედ, რომ მოთხოვნა ხანდაზმული არ არის.

48. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

49. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება წინააღმდეგობაში მოდის მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და მის დამატებით ოქმთან/ოქმებთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან.

50. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

51. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

52. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

53. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. შესაბამისად, შპს „ტ.დ–ას“ უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მ.ტ–ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 888.19 ლარის 70% – 621.73 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 264.3-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „ტ.დ–ას“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველი დაუშვებლობის გამო.

2. შპს „ტ.დ–ას“ (........) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მ.ტ–ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 888.19 ლარის (საგადახდო დავალება N1680256268, გადახდის თარიღი 31.03.2023) 70% – 621.73 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე გიორგი მიქაუტაძე

მოსამართლეები: რევაზ ნადარაია

თამარ ზამბახიძე