№ას-1636-2023

30 მაისი, 2024 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გიორგი მიქაუტაძე (თავმჯდომარე),

რევაზ ნადარაია (მომხსენებელი), თამარ ზამბახიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – თ.ს–ი, ა.ს–ი (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – ლ.თ–ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 25 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – საზიარო უფლების გაუქმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ლ.თ–ძემ (შემდეგში - მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე) სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოში თ.ს–ისა და ა.ს–ის (შემდეგში - მოპასუხეები, კასატორები) მიმართ, შემდეგი სასარჩელო მოთხოვნით:

1.1.ქ. თბილისში, .......... ლ.თ–ძის, თ.ს–ისა და ა.ს–ების სახელზე რიცხული 650 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე განთავსებული საცხოვრებელი ნაგებობიდან, ლ.თ–ძეს იზოლირებულად გამოეყოს ლიტ. „ა“-ს (1/3) ნაგებობიდან №9 ოთახი ფართით 24.49 კვ.მ, №10 ოთახი ფართით 15.62 კვ.მ. და 92.00 კვ.მ. ფართის საეზოვე მიწის ნაკვეთი, (დამოუკიდებელი სასამართლო ექსპერტ დ.მ–ის 02.08.2021 წლის №8 დასკვნისა და ი/მ „ა.მ–ძის“ მიერ 22.05.2021 წელს გაცემული გამიჯვნის გეგმის, სიტუაციური ნახაზისა და საკადასტრო აზომვითი/აგეგმვითი ნახაზების შესაბამისად, რომლებიც ექსპერტის დასკვნის დანართ №1-ის გამიჯვნის გეგმაზე მწვანე ფერით არის შეფერადებული) და აღნიშნულ ფართზე აღიარებულ იქნეს ლ.თ–ძის საკუთრების უფლება. საცხოვრებელი ფართის გადაკეთება მოხდეს მოსარჩელის ხარჯით.

2. მოპასუხეებმა წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნეს.

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 18 თებერვლის გადაწყვეტილებით, ლ.თ–ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

4. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ლ.თ–ძემ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

5. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

5.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 25 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, ლ.თ–ძის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 18 თებერვლის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ლ.თ–ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ქ. თბილისში, ......, ლ.თ–ძის, თ.ს–ისა და ა.ს–ის სახელზე რიცხული 650 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე განთავსებული საცხოვრებელი ნაგებობიდან, ლ.თ–ძეს იზოლირებულად გამოეყო ლიტ. „ა“-ს (1/3) ნაგებობიდან №9 ოთახი ფართით 24.49 კვ.მ., №10 ოთახი ფართით 15.62 კვ.მ. და 92.00 კვ.მ. ფართის საეზოვე მიწის ნაკვეთი (დამოუკიდებელი სასამართლო ექსპერტ დ.მ–ის 02.08.2021წ. №8 დასკვნისა და ი/მ „ა.მ–ძის“ მიერ 22.05.2021 წელს გაცემული გამიჯვნის გეგმის, სიტუაციური ნახაზისა და საკადასტრო აზომვითი/აგეგმვითი ნახაზების შესაბამისად, რომლებიც ექსპერტის დასკვნის დანართ №1-ის გამიჯვნის გეგმაზე მწვანე ფერით არის შეფერადებული) და აღნიშნულ ფართზე აღიარებულ იქნა ლ.თ–ძის ინდივიდუალური საკუთრების უფლება. დადგინდა, რომ საცხოვრებელი ფართის გადაკეთება მოხდეს მოსარჩელის ხარჯით.

6. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

6.1. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

6.1.1. ქ. თბილისში, ...... მდებარე საცხოვრებელი სახლი ს/კ ...... (ნაკვეთის საკუთრების ტიპი - თანასაკუთრება, დაზუსტებული ფართობი 650 კვ.მ, შენობა №1, №2, №3) 40 კვ.მ ფართი რეგისტრირებულია ლ.თ–ძის საკუთრებად.

6.1.2. ქ. თბილისში, ...... მდებარე საცხოვრებელი სახლი ს/კ ...... (ნაკვეთის საკუთრების ტიპი - თანასაკუთრება, დაზუსტებული ფართობი 650 კვ.მ, შენობა №1, №2, №3) 173.66 კვ.მ ფართი რეგისტრირებულია თ.ს–ისა და ა.ს–ის საკუთრებაში, როგორც თანასაკუთრება.

6.1.3. ექსპერტიზის დასკვნის მიზნებისათვის, საკვლევი ფართი 40 კვ.მ ადგილზე იქნა დათვალიერებული, შემოწმებული და აზომილი, ხოლო დარჩენილი ფართის კვლევა ჩატარდა საინვენტარიზაციოს გეგმის მონაცემების შესწავლის მიხედვით.

6.1.4. 1991 წლის შემდეგ, მოხდა ქ. თბილისში, ...... მდებარე საცხოვრებელი ფართის შიდა ოთახების გადაკეთება.

6.1.5. ქ. თბილისში, ........, ლიტერი „ა“ I სართულზე მდებარე №9 და №10 ოთახებს არ აქვთ დამოუკიდებლად არსებობისათვის აუცილებელი სამზარეულო და სველი წერტილი.

6.2. წინამდებარე საქმეში, პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ სადავო გარემოება იმის თაობაზე, რომ მიწის ნაკვეთი და მასზე არსებული უძრავი ქონება წარმოადგენდა საზიარო უფლების ობიექტს და მოდავე მხარეები ერთმანეთთან კანონისმიერ ვალდებულებით-სამართლებრივ ურთიერთობაში იმყოფებოდნენ.

6.3. ამასთან, პალატამ გამოარკვია, რომ მოსარჩელემ საკუთრების უფლება უძრავ ნივთზე მიიღო ჩუქებით მამისგან, ხოლო მოპასუხეებმა მიიღეს სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე. პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მიწა, რომელზეც სახლი იყო განთავსებული, იმყოფებოდა მოსარჩელე და მოპასუხეების თანასაკუთრებაში. უშუალოდ საცხოვრებელ ფართში კი, საჯარო რეესტრის ამონაწერების თანახმად, მოსარჩელესა და მოპასუხეებს გააჩნდათ საკუთრების უფლება კონკრეტული კვადრატულობის მითითებით, თუმცა საჯარო რეესტრის ამონაწერებით, მხარეთა საკუთრებაში არსებული ფართების იდენტიფიცირება ვერ დგინდებოდა.

6.4. სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312.1 მუხლით გათვალისწინებულ, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედ უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციაზე და განმარტა, რომ საკითხის განხილვისას სასამართლო ხელმძღვანელობდა საჯარო რეესტრის მონაცემებით.

6.5. მოცემულ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილი ამონაწერებით საჯარო რეესტრიდან დასტურდებოდა, რომ უძრავი ქონება (ნაკვეთის ფუნქცია: არასასოფლო სამეურნეო, დაზუსტებული ფართობი: 650 კვ.მ; ნაკვეთის წინა ნომერი: 009; შენობა-ნაგებობები: შენობა N1, N2, N3), მდებარე ქ. თბილისი, ......., საკუთრების უფლებით აღრიცხული იყო ლ.თ–ძის, ა.ს–ისა და თ.ს–ის სახელზე და თითოეული ამ პირის ინდივიდუალურ საკუთრებას წარმოადგენდა - ლ.თ–ძის შემთხვევაში 40.00 კვ.მ., ხოლო ა.ს–ისა და თ.ს–ის შემთხვევაში - 173.66 კვ.მ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ლ.თ–ძე წარმოადგენდა სადავო უძრავი ქონების 40 კვ.მ.-ის მესაკუთრეს.

6.6. პალატამ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ სადავო გარემოება იმასთან დაკავშირებით, რომ საზიარო უფლების გაუქმება ნატურით გაყოფით, იმგვარად, რომ ლ.თ–ძეს გამოყოფოდა 40 კვ.მ ფართი, შეუძლებელი იყო და ამ მიმართებით, პალატამ მიიჩნია, რომ აპელანტის არგუმენტები გასაზიარებელი იყო. კერძოდ, აპელანტი მხარე მიუთითებდა, რომ სასამართლო ექსპერტმა დ.მ–მა კითხვაზე: „ქ. თბილისში ..... მოქალაქე ლ.თ–ძის, თ. და ა.ს–ების სახელზე რიცხული 650 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული საცხოვრებელი ნაგებობიდან, როგორ შეიძლებოდა მოქალაქე ლ.თ–ძეს სრული იზოლირებით გამოყოფოდა მისი კუთვნილი 40.00 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი და მისი პროცენტულად შესაბამისი საეზოვე მიწის ნაკვეთი ისე, რომ არ მომხდარიყო გამიჯნული ფართების საწყისი საბაზრო ღირებულების შემცირება“, გასცა შემდეგი შინაარსის დასკვნა: „ქ. თბილისში, ........, ლ.თ–ძის, თ. და ა.ს–ების სახელზე რიცხული 650 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული საცხოვრებელი ნაგებობიდან მოქალაქე ლ.თ–ძეს იზოლირებულად შეიძლება გამოეყოს ლიტ. „ა“-ს (№1/3) ნაგებობის 1 სართულიდან №9 ოთახი ფართით 24.49 კვ.მ. №10 ოთახი ფართით 15.62 კვ.მ და 92.00 კვ.მ ფართის საეზოვე მიწის ნაკვეთი, რომლებიც დანართ №1-ის გამიჯვნის გეგმაზე მწვანე ფერით არის შეფერადებული. ამ სახით გამიჯვნის შემთხვევაში დაცული იქნება საინჟინრო-ტექნიკური ნორმების ყველა მოთხოვნა, კერძოდ არ მოხდება გასამიჯნი ფართების საწყისი საბაზრო ღირებულების შემცირება“. აპელანტის განმარტებით, საზიარო უფლების წარდგენილი ვარიანტით ნატურით გაყოფის შემთხვევაში, ადრინდელთან შედარებით არ უარესდებოდა მოსარჩელის მდგომარეობა ან/და არ მცირდებოდა გამოყოფილი ფართის ღირებულება, ვინაიდან ხდებოდა იმ ფართის გამოყოფა იმ მოცემულობით, რაც იყო ჯერ კიდევ 1973 წლიდან - ი.ნ. ძე ს–სა და ჯ. გ. ძე თ–ძეს შორის ხელშეკრულების შედგენის დროიდან.

6.7. პალატამ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელე არ დავობდა, არამედ თვითონ ითხოვდა წარდგენილი ვარიანტით და ექსპერტიზის დასკვნის შესაბამისად, საზიარო საგნის გაყოფას. არც მოპასუხეეები/მოწინააღმდეგე მხარეები უთითებდნენ, რომ გაყოფის შემდგომ არ ექნებოდა თოდაძეების ოჯახს აუცილებელი სამზარეულო და სველი წერტილი და ასეთი გაყოფის შედეგად ვინმე დაზარალდებოდა ან/და დაიჩაგრებოდა. პალატამ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ მოსარჩელე კისრულობდა ვალდებულებას თავად, საკუთარი ხარჯებით უზრუნველეყო საცხოვრებელი ფართის გადაკეთება.

6.8. პალატამ ასევე, ყურადღება მიაქცია აპელანტი მხარის არგუმენტებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი იმ სადავო გარემოების მიმართ, რომ „საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით, მხარეთა საკუთრებაში არსებული ფართების იდენტიფიცირება ვერ დგინდებოდა“. აპელანტი აღნიშნავდა, რომ თავად მოპასუხე მხარე ადასტურებდა და არ უარყოფდა იმ ფაქტს, რომ თ–ების ოჯახს სწორედ ის ფართები ჰქონდათ დაკავებული, რაც მდგმურის უფლებით ფართის სარგებლობის დროიდან ეკავათ. ამასთან, აპელანტის განმარტებით, ის ფაქტები, რომ მოპასუხე მხარემ არ უარყო (ა) 1991 წელს თ–ძის ოჯახის მიერ დაკავებულ ფართში დაუდგენელი პირის მიერ ხელყუმბარის აფეთქების ფაქტი, (ბ) აფეთქების შემდგომ, თოდაძის ოჯახის მიერ დაკავებული ორივე ოთახის დაზიანებულ მდგომარეობაში ყოფნა, (გ) აფეთქება, რომ სწორედ იმ ფართში მოხდა, რომლის გამიჯვნასაც მოსარჩელე ითხოვდა, ან/და (დ) მოპასუხე მხარემ დამოუკიდებელი ექსპერტი აზომვითი სამუშაოების საწარმოებლად მოსარჩელესთან და მის წარმომადგენელთან ერთად დაუშვა მხოლოდ სახლმფლობელობის პირველ სართულზე მდებარე მე-9 და მე-10 ოთახებში, მე-11 ოთახის გავლით, ხოლო (ე) სხვა ოთახებში არ დაუშვა იმ მოტივით, რომ სხვა ოთახები მის საკუთრებას წარმოადგენდა, მიანიშნებდა და ადასტურებდა სწორედ იმ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ ლ.თ–ძის ოჯახის მიერ დაკავებული ფართის იდენტიფიცირება შესაძლებელი იყო და მტკიცებულებებით დასტურდებოდა.

6.9. პალატამ განმარტა, რომ წინამდებარე დავის საგნის გათვალისწინებით, მტკიცების საგანში შემავალ ფაქტებს წარმოადგენდა: წილის შესაბამისად საზიარო საგნის ნაწილებად დაყოფის შესაძლებლობა და გაყოფის შედეგად წარმოშობილი ინდივიდუალური საგნის ფუნქციური (ღირებულებითი) თვისების შენარჩუნება.

6.10. ამ მიმართებით, პალატამ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ სადავო გარემოება საზიარო ნივთის გაყოფის დაუშვებლობის თაობაზე, იმ საფუძვლით, რომ გაყოფის შედეგად მიღებული საგნები არ იქნებოდა ერთგვაროვანი ღირებულების, ფუნქციური დანიშნულებისა და ინფრასტრუქტურის მოწყობის თვალსაზრისით. პალატამ განმარტა, რომ გამოყოფილი ფართის ფუნქციური დანიშნულებისა და მისი შემდგომი გამოყენების შესაძლებლობას, ასევე, ინფრასტრუქტურულ მოწყობას ყურადღება ექცეოდა მხოლოდ მაშინ, როცა ეს გარემოება სადავო იყო სწორედ იმ პირის მიერ, რომელსაც გამიჯვნის შედეგად მიეკუთვნებოდა ასეთი ფართი. მოცემულ შემთხვევაში კი, მოპასუხეს ეს საკითხი სადავოდ არ გაუხდია, ხოლო მოსარჩელე არათუ არ დავობდა, არამედ თვითონვე ითხოვდა ასეთი ფართის გამოყოფას და გამიჯვნას. მით უფრო, რომ ექსპერტის დასკვნაში ასახული სახით გამიჯვნის შემთხვევაში, ნატურით გამოყოფილი საგანი არ დაკარგავდა იმ დანიშნულებას, რასაც ის ასრულებდა გაყოფამდე, რაც იმას ნიშნავდა, რომ ნატურით გამოყოფილი საგნის ღირებულება არ მცირდებოდა და აღნიშნულის თაობაზე მითითებული იყო ექსპერტის დასკვნაში.

6.11. საყურადღებო იყო, რომ მოპასუხე მხარეს ექსპერტიზის დასკვნის არცერთი ნაწილი სადავოდ არ გაუხდია; მოპასუხეები/მოწინააღმდეგე მხარეები გამიჯვნის წინააღმდეგნი იყვნენ იმ საფუძვლით, რომ გამიჯვნას დაქვემდებარებული ფართის მესაკუთრე მოსარჩელე/აპელანტი მხარე არ იყო, ხოლო მოსარჩელის მიერ წარდგენილი გამიჯვნის გეგმისა და ექსპერტიზის დასკვნის საპირწონედ, მოპასუხის მიერ რაიმე სხვა მტკიცებულება წარმოდგენილი არ იყო.

6.12. პალატამ მხარეებს განუმარტა, რომ საზიარო უფლების ქონების ნატურით გაყოფის გზით გაუქმებაზე უარის თქმის საფუძველს წარმოადგენდა რაიმე ისეთი გარემოება, რაც ფიზიკურად შეუძლებელს ხდიდა ქონების გაყოფას მისთვის ღირებულების, ფუნქციის დაკარგვის ან შემცირების გარეშე; კერძოდ, ნატურით გაყოფა გამორიცხული უნდა ყოფილიყო.

6.13. პალატამ მიიჩნია, რომ სამზარეულოსა და სველი წერტილის საჭიროება მოცემულ შემთხვევაში ვერ იქნებოდა მიჩნეული საგნების გაყოფის შედეგად მათი ფუნქციური მნიშვნელობის დამკარგავ გარემოებად, მით უფრო იმ ვითარებაში, როდესაც მოსარჩელე მხარე ცალსახად აფიქსირებდა, რომ მისი უფლება არ ილახებოდა და რომ ის საცხოვრებელი ფართის გადაკეთებისთვის საჭირო ხარჯებს თავად გაიღებდა. ამასთან, საქმეში წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის, რუკებისა და ფოტოსურათების გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ქონების გამიჯვნის შემთხვევაში, ნატურით გასაყოფი საგანი არ დაკარგავდა იმ დანიშნულებას, რასაც ის ასრულებლდა გაყოფამდე, ვინაიდან თ–ძის ოჯახისთვის გამოსაყოფ საგანს რა დანიშნულება, ფუნქცია და მნიშვნელობაც გააჩნდა გაყოფამდე, სწორედ იმავე მოცემულობით, დანიშნულებით, ფუნქციით და მნიშვნელობით ხდებოდა მისი გამოყოფა, რაც იმას ნიშნავდა, რომ მისი ღირებულება არ მცირდებოდა (მით უფრო, ამ საკითხზე არ დავობდა მოპასუხე მხარე).

7. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს თ. და ა.ს–ებმა, რომლებმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

8. საკასაციო მოთხოვნის ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

8.1. კასატორების განმარტებით, სააპელაციო პალატამ დაარღვია საპროცესო ნორმები და პროცესუალურმა დარღვევებმა განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა; კერძოდ, კასატორების მითითებით, უძრავი ქონებაზე საკუთრების უფლება სადავოდაა გამხდარი და მათ მიმართული აქვთ სარჩელით თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიისათვის, რათა განხილულ იქნეს საკითხი, თუ რამდენად კანონიერად აისახა მოსარჩელე საჯარო რეესტრში უძრავი ქონების მესაკუთრედ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლო ვალდებული იყო საქმის წარმოება შეეჩერებინა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 279-ე მუხლის „დ“ პუნქტის თანახმად.

8.2. კასატორების მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ არამართებულად განსაზღვრა მოთხოვნის ფაქტობრივი საფუძვლები, ანუ არასწორად დაადგინა სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტები. კერძოდ, კასატორების მოსაზრებით, სააპელაციო პალატას უნდა გაეთვალისწინებინა ის ფაქტი, რომ მოსარჩელის ოჯახი მათ კერძო სახლში ცხოვრობდა მდგმურის სტატუსით 1991 წლამდე, რის შემდეგადაც შეიძინეს ბინა და გადავიდნენ თავიანთ საკუთრებაში არსებულ საცხოვრებელ სახლში. სააპელაციო სასამართლოს მითითება მასზედ, რომ მოსარჩელის ოჯახი „ოდითგანვე ცხოვრობდნენ და დღესაც აგრძელებენ ცხოვრებას აღნიშნულ მისამართზე“, სიმართლეს არ შეესაბამება. სასამართლომ არ მოისმინა და არ გამოიკვლია საქმეზე მნიშვნელოვანი არსებითი ხასიათის მტკიცებულებები და დაეყრდნო მხოლოდ და მხოლოდ საჯარო რეესტრის ამონაწერს, რაც თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში მიმდინარე დავის განხილვის საგანია. კონკრეტულ შემთხვევაში, არსებითია, რომ სადაო ქონების მესაკუთრე მოსარჩელე, უძრავ ნივთს სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე ფლობს.

9. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 25 იანვრის განჩინებით, თ.ს–ისა და ა.ს–ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

10. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

11. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული ნორმის დანაწესით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

12. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

13. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. განსახილველ შემთხვევაში კასატორებს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

14. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საკასაციო სასამართლო საქმეს იხილავს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში (სსსკ-ის 404.1 მუხლი) და დისპოზიციურობის პრინციპის გათვალისწინებით, უფლება არ აქვს გასცდეს საკასაციო საჩივარში დაფიქსირებულ პრეტენზიებს. შესაბამისად, საკასაციო პალატა კასატორებს, მათ მიერ განხორციელებული შედავების გათვალისწინებით, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მიერ განსაზღვრული სამართლებრივი შედეგის რელევანტურობას განუმარტავს.

15. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ განსახილველ საქმეში, მთავარ სადავო საკითხს საზიარო საგნის ნატურით გაყოფის გზით, საზიარო უფლების გაუქმების წინაპირობების არსებობის დადგენა წარმოადგენს.

16. სადავო საკითხთან მიმართებით, საკასაციო პალატა, პირველ რიგში აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო კანონმდებლობა იცნობს საერთო საკუთრების ორ ფორმას: საზიარო და წილადი საკუთრება (სსკ-ის 173-ე მუხლი). წილადი საკუთრების თანამესაკუთრეს ეკუთვნის განსაზღვრული წილი საერთო საკუთრებაში; თანაზიარი საკუთრება არსებობს მაშინ, როცა თითოეული თანამესაკუთრის წილი საერთო ქონებაში არის იდეალური წილის სახით და თუ სხვა რამ არ არის დადგენილი, ივარაუდება, რომ თითოეულ თანამესაკუთრეს ეკუთვნის თანაბარი წილი (იხ. სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი 2, თბილისი 2018, გვ. 88).

17. საზიარო უფლება, სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით, კანონისმიერ ვალდებულებათა ურთიერთობების კატეგორიას განეკუთვნება. სამოქალაქო კოდექსის 173-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საერთო (თანაზიარი და წილადი) საკუთრება წარმოიშობა კანონის ძალით ან გარიგების საფუძველზე. ამდენად, საზიარო უფლების მოწილეებს უფლებები და ვალდებულებები კანონიდან წარმოეშობათ და მათ შორის ურთიერთობები კანონით წესრიგდება.

18. განსახილველ შემთხვევაში, წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარში შედავება არ არის განხორციელებული იმ გარემოების საწინააღმდეგოდ, რომ საჯარო რეესტრის ამონაწერების მიხედვით, უძრავი ქონება (ნაკვეთის ფუნქცია: არასასოფლო სამეურნეო, დაზუსტებული ფართობი: 650 კვ.მ; ნაკვეთის წინა ნომერი: 009; შენობა-ნაგებობები: შენობა N1, N2, N3), მდებარე: ქ. თბილისი, ......, საკუთრების უფლებით აღრიცხულია ლ.თ–ძის, ა.ს–ისა და თ.ს–ის სახელზე. კერძოდ, ლ.თ–ძის ინდივიდუალურ საკუთრებას წარმოადგენს 650 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული საცხოვრებელი ნაგებობიდან 40.00 კვ.მ., ხოლო ა.ს–ისა და თ.ს–ის საკუთრებას წარმოადგენს სადავო უძრავი ქონების - 173.66 კვ.მ. ამდენად, მოდავე მხარეები არიან უძრავი ქონების თანამესაკუთრეები, რომელიც წარმოადგენს საზიარო უფლების ობიექტს და მხარეები ერთმანეთთან კანონისმიერ ვალდებულებით-სამართლებრივ ურთიერთობაში იმყოფებიან. შესაბამისად, მხარეთა შორის არსებული სადავო ურთიერთობის მოსაწესრიგებლად, გამოყენებულ უნდა იქნეს საზიარო უფლებების თავის წესები, რადგან საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 953-ე მუხლის თანახმად დადგენილია, რომ თუ უფლება რამდენიმე პირს ერთობლივად ეკუთვნის, მაშინ გამოიყენება საზიარო უფლებების თავის წესები, თუკი კანონიდან სხვა რამ არ გამომდინარეობს.

19. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 961-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულ მოწილეს შეუძლია ნებისმიერ დროს მოითხოვოს საზიარო უფლების გაუქმება. კანონმდებლის ნება ნათელი და ცალსახაა, საზიარო უფლების მქონე პირს ნებისმიერ დროს შეუძლია, მოითხოვოს თავისი იდეალური წილის რეალურად გამოყოფა. ერთადერთი შეზღუდვა, რასაც კანონმდებელი აღნიშნული უფლების რეალიზაციის მიზნებისათვის აწესებს არის ის, რომ საზიარო უფლების მქონე პირის უფლებით, გააუქმოს საზიარო საკუთრება, სხვა თანაზიარი მესაკუთრის საკუთრების უფლების ხელშეუვალობა არ უნდა შეელახოს. სწორედ ამიტომ, სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლი ნატურით გაყოფის გზით საზიარო უფლების გაუქმებას დასაშვებად მიიჩნევს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ საზიარო საგანი შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე (იხ. სუსგ №ას-1977-2018, 22/03/2019 წ.).

20. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს არაერთ განჩინებაში განმარტებულია შემდეგი: „საზიარო უფლება უქმდება საზიარო საგნის (საგნების) ნატურით გაყოფისას მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ: 1. საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად; 2. ამგვარი დაყოფის შედეგად არ მცირდება ნივთის ღირებულება. როგორც პირველი, ისე მეორე ელემენტი უნდა არსებობდეს ერთდროულად იმისათვის, რომ დადგეს ამ ნორმით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგი, ამასთან, ორივე შემთხვევაში ნატურით გამოყოფილმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს ის დანიშნულება, რასაც ასრულებდა გაყოფამდე. შესაბამისად, სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლი მხოლოდ იმ შემთხვევაში ითვალისწინებს საგნის ნატურით გაყოფის შესაძლებლობას, თუ იგი არ დაკარგავს თავის ფუნქციონალურ დანიშნულებას. ღირებულებაში ნივთის საბაზრო ღირებულება (ფასი) კი არ იგულისხმება, არამედ მოიაზრება მისი საგნობრივი (ფუნქციური) დანიშნულება, რომლის შემცირება ნივთის გაყოფამ არ უნდა გამოიწვიოს. ნატურით გასაყოფმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს ის დანიშნულება, რასაც ის ასრულებს გაყოფამდე, ე.ი არ უნდა წაერთვას ის ფუნქცია და მნიშვნელობა“ (იხ. სუსგ-ები საქმეებზე: №ას-39-39-2016, 01.03.2016 წ.; №ას-67-65-2014, 31.07.2014 წ.; №ას-774-741-2014, 20.07.2015 წ.; №ას-59-58-2014, 29.06.2015 წ.)

21. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ თანასაკუთრების რეჟიმში არსებული ნივთის მესაკუთრე, ერთპიროვნულ მესაკუთრესთან შედარებით, ნივთის ფლობის, სარგებლობისა თუ განკარგვის უფლებით სარგებლობისას, ყოველთვის შეზღუდულია სხვა თანამესაკუთრის ნებითა და ინტერესებით, შესაბამისად, იგი ვერ ახორციელებს ნივთზე იმ მასშტაბის ფაქტობრივ თუ სამართლებრივ ბატონობას, როგორც ეს საკუთრების ბუნებითი შინაარსიდან გამომდინარეობს. სწორედ ამიტომ, თითოეულ თანამესაკუთრეს ნებისმიერ დროს შეუძლია საზიარო უფლების გაუქმების გზით მიაღწიოს თანამესაკუთრის სამართლებრივი ბოჭვიდან გასვლას. გასათვალისწინებელია, რომ თანამესაკუთრის პირად კავშირს ნივთთან კანონმდებელი იმგვარ ანგარიშგასაწევ ფაქტორად განიხილავს, რომელიც საზიარო უფლების გაუქმების მექანიზმებს შორის გარკვეულ იურარქიულ მიმართებას აწესებს, კერძოდ, პირველ რიგში, მოწმდება ნივთის ნატურით გაყოფის შესაძლებლობა, ხოლო თუ აღნიშნული ვერ მიიღწევა ღირებულების შეუმცირებლად, მხოლოდ ამის შემდეგ დგება დღის წესრიგში საზიარო საგნის გაყიდვისა და ამონაგების გაყოფის შესაძლებლობა (იხ. სუსგ. №ას-1148-1094-2014 19.03.2015წ).

22. ამდენად, საზიარო უფლების გაუქმება წარმოადგენს მოსარჩელის მოთხოვნას, რომლის დისპოზიციური უფლებამოსილება – შეარჩიოს საზიარო უფლების გაუქმების კონკრეტული საშუალება, შეზღუდულია მატერიალური კანონმდებლობით (იხ. სუსგ საქმეზე №ას-1148-1094-2014, 19.03.2015 წ.). სამოქალაქო კოდექსი იცნობს საზიარო უფლების გაუქმების ორ შესაძლებლობას, საზიარო უფლების გაუქმებას ნატურით გაყოფის გზით (963-ე მუხლი) და საზიარო უფლების გაუქმებას საზიარო საგნის რეალიზაციის გზით (964-ე მუხლი). ეს უკანასკნელი გამოიყენება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ნატურით გაყოფა გამორიცხულია.

23. აქვე, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო პროცესში მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის ობიექტური და სამართლიანი განაწილების პრინციპი არსებობს. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებით. საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება, დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. დასახელებული საპროცესო ნორმა განსაზღვრავს იმ მტკიცებულებათა ნუსხას, რომლებიც მხარეებს შეუძლიათ, თავიანთი მოთხოვნების დასადასტურებლად გამოიყენონ. ჩამოთვლილ მტკიცებულებათაგან არც ერთს არ აქვს უპირატესი იურიდიული მნიშვნელობა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ სრულ და ობიექტურ განხილვას, შედეგად, სასამართლოს გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ, თანახმად სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლისა.

24. გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც კანონი მტკიცების ტვირთის გადანაწილების სპეციალურ წესს ითვალისწინებს (მაგ. შრომითსამათლებრივი დავები) მტკიცების ტვირთის გადანაწილების ზოგადი წესი მოქმედებს, რომლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ ის გარემოებები უნდა დაამტკიცოს, რომლებზეც იგი თავის მოთხოვნას ამყარებს. არ შეიძლება მხარეს ისეთი გარემოების მტკიცების ტვირთი დაეკისროს, რომლის ზიდვაც მისთვის ობიექტურად შეუძლებელია.

25. მოცემულ შემთხვევაში, მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის თანაბრად გადანაწილების საფუძველზე, ვინაიდან მოსარჩელე საზიარო უფლების ნატურით გამოყოფის გზით გაუქმებას მოითხოვდა, სწორედ მისი მტკიცების საგანში შემავალ გარემოებას წარმოადგენდა იმ ფაქტის დადასტურება, რომ საზიარო საგნის დაყოფა ერთგვაროვან ნაწილებად, ღირებულების შემცირების გარეშე, შესაძლებელი იყო, რაც განსახილველ შემთხვევაში, საქმეში მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნით დადასტურდა. კერძოდ, დამოუკიდებელი სასამართლო ექსპერტის - დ.მ–ის 2021 წლის 02 აგვისტოს №8 დასკვნაში, ცალსახადაა მითითებული, რომ სადავო უძრავი ქონების დასკვნაში მითითებული სახით გამიჯვნის შემთხვევაში, ნატურით გამოყოფილი საგანი არ დაკარგავს იმ დანიშნულებას, რასაც ის ასრულებდა გაყოფამდე („ქ. თბილისში, დასახლება ......., ლ.თ–ძის, თ. და ა.ს–ების სახელზე რიცხული 650 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული საცხოვრებელი ნაგებობიდან მოქალაქე ლ.თ–ძეს იზოლირებულად შეიძლება გამოეყოს ლიტ. „ა“-ს (№1/3) ნაგებობის 1 სართულიდან №9 ოთახი ფართით 24.49 კვ.მ. №10 ოთახი ფართით 15.62 კვ.მ და 92.00 კვ.მ ფართის საეზოვე მიწის ნაკვეთი, რომლებიც დანართ №1-ის გამიჯვნის გეგმაზე მწვანე ფერით არის შეფერადებული. ამ სახით გამიჯვნის შემთხვევაში დაცული იქნება საინჟინრო-ტექნიკური ნორმების ყველა მოთხოვნა, კერძოდ არ მოხდება გასამიჯნი ფართების საწყისი საბაზრო ღირებულების შემცირება“).

26. აღსანიშნავია, რომ კასატორებს, ზემოაღნიშნული ექსპერტიზის დასკვნის საწინააღმდეგოდ, რაიმე შედავება ანდა საპირწონე მტკიცებულება არ წარმოუდგენიათ და სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძვლად იმ გარემოებაზე მიუთითებენ, რომ სადავო უძრავი ქონება მთლიანად მათი საკუთრებაა. ამ მოსაზრების საწინააღმდეგოდ, საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს საქმის მასალებში წარმოდგენილ ამონაწერზე საჯარო რეესტრიდან, რომლითაც დასტურდება სადავო უძრავი ქონების 40.00 კვ.მ.-ზე, ლ.თ–ძის საკუთრების უფლება. ასეთ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სასამართლო შებოჭილია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლით გათვალისწინებული, რეესტრის მონაცემთა მიმართ მოქმედი უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციით, რომელიც სააპელაციო სასამართლოში დავის განხილვის ეტაპზე, კანონით დადგენილი წესით, შედავებული არ ყოფილა.

27. საკასაციო პალატას მხედველობის მიღმა არ რჩება კასატორების არგუმენტი მასზედ, რომ გამიჯვნას დაქვემდებარებულ ფართზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების კანონიერება, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში მიმდინარე დავის განხილვის საგანია და აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლო ვალდებული იყო საქმის წარმოება შეეჩერებინა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 279-ე მუხლის „დ“ პუნქტის საფუძველზე. დასახელებული შედავების ფარგლებში, საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ კასატორებს, სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას, არ უშუამდგომლიათ საქმის წარმოების შეჩერების თაობაზე და არც სასამართლოს არ უმსჯელია ამ საკითხზე გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში. მართალია, მხარის შუამდგომლობის მიუხედავად, სათანადო საფუძვლების არსებობის დადასატურებისას, სასამართლო მაინც ვალდებულია შეაჩეროს საქმის წარმოება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 279-ე მუხლის „დ“ პუნქტით (სასამართლო ვალდებულია შეაჩეროს საქმის წარმოება, თუ საქმის განხილვა შეუძლებელია სხვა საქმის გადაწყვეტამდე, რომელიც განხილულ უნდა იქნეს სამოქალაქო სამართლის ან ადმინისტრაციული წესით) გათვალისწინებულ შემთხვევაში, მაგრამ ამისათვის აუცილებელია, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდებოდეს მოცემული საქმის განხილვის შეუძლებლობა სხვა საქმის გადაწყვეტამდე და ასევე, ისიც, რომ სხვა საქმეზე უკვე დაწყებულია საქმის განხილვა. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორებს სააპელაციო სასამართლოში არ წარუდგენიათ იმის დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში განიხილება ადმინისტრაციული საქმე მოსარჩელის საკუთრების უფლების რეგისტრირებული ჩანაწერის ნამდვილობის საწინააღმდეგოდ. ამდენად, სააპელაციო პალატა მოკლებული იყო შესაძლებლობას ემსჯელა საქმის წარმოების შეჩერების თაობაზე, რამეთუ აღნიშნულზე არც კასატორებს (სააპელაციო სასამართლოში მოწინააღმდეგე მხარეებს) უშუამდგომლიათ და არც საქმეში იყო წარმოდგენილი უტყუარი მტკიცებულება იმის თაობაზე, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში ნამდვილად განიხილება ადმინისტრაციული საქმე, რომლის დასრულებამდეც უნდა შეჩერებულიყო მოცემული საქმის განხილვა. აქვე, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ კასატორებისათვის მოულოდნელი არ უნდა იყოს საკასაციო პალატის ზემოაღნიშნული მსჯელობა, რამეთუ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 31 იანვრის საოქმო განჩინებით, საქმის წარმოების შეჩერების შესახებ მოპასუხის შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველი სწორედ ის გარემოება გახდა, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა საქმის წარმოების შეჩერების საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 279-ე მუხლის „დ“ პუნქტით (სასამართლო ვალდებულია შეაჩეროს საქმის წარმოება, თუ საქმის განხილვა შეუძლებელია სხვა საქმის გადაწყვეტამდე, რომელიც განხილულ უნდა იქნეს სამოქალაქო სამართლის ან ადმინისტრაციული წესით) გათვალისწინებული საფუძველი.

28. მართალია, წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს ერთვის თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 05 მაისის, 19 მაისისა და 03 ივნისის განჩინებები, რომელთა მიხედვით დგინდება, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის წარმოებაშია ა.ს–ის სარჩელი, მოპასუხე - სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიმართ, შემდეგი მოთხოვნებით: 1) ბათილად იქნეს ცნობილი სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს რეგისტრაციის შესახებ №882016047314-03 (03.02.2016წ.) გადაწყვეტილება; 2) ბათილად იქნეს ცნობილი სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს რეგისტრაციის შესახებ №882017813134-03 (07.09.2017წ.); 3) ბათილად იქნეს ცნობილი სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2021 წლის 23 დეკემბრის №502644 გადაწყვეტილება; 4) დაევალოს სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს გამოსცეს ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები, თუმცა, ამ მიმართებით საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ კასატორებს საკასაციო პალატის წინაშე არც საქმის წარმოების შეჩერების თაობაზე უშუამდგომლიათ და არც ის განუმარტავთ, თუ რატომ არის წინამდებარე საქმის განხილვა შეუძლებელი თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის წარმოებაში არსებული საქმის გადაწყვეტამდე. კასატორებმა მარტოოდენ წარმოდგენილი განჩინებების საქმეზე მტკიცებულებების სახით დართვის თაობაზე იშუამდგომლეს, რასთან დაკავშირებითაც საკასაციო პალატა კასატორს მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილზე (საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში) და განმარტავს, რომ საკასაციო სამართალწარმოების თავისებურების გათვალისწინებით, ამ ინსტანციის სასამართლოში მტკიცებულებათა წარდგენა საპატიო მიზეზის არსებობისასაც კი, დაუშვებელია. კანონი ადგენს საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალურ ფარგლებს და მსჯელობის საგნად აქცევს მხოლოდ საქმეში უკვე არსებულ მტკიცებულებებს და ამ მტკიცებულებათა გამოკვლევის თაობაზე, გადაწყვეტილებებსა და სხდომის ოქმებში ასახულ შეფასებებს.

29. საკასაციო პალატა მიზანშეწონილად მიიჩნევს დამატებით აღნიშნოს, რომ კერძო დავებზე წარმატების მისაღწევად, მხარეებმა ჯეროვნად უნდა განკარგონ თავიანთი საპროცესო უფლებები, რაც დავის ფაქტობრივ გარემოებებზე მითითებისა და მათი რელევანტური მტკიცებულებებით დამტკიცების ტვირთის რეალიზებაში მდგომარეობს. ამ უფლებით თანაბრად სარგებლობს როგორც მოსარჩელე (სარჩელის ფაქტობრივი გარემოებების დადასტურება), ასევე, მოპასუხე (სარჩელის ფაქტობრივი გარემოებების გაქარწყლება) (იხ. ას-948-2019, 27.05.2021 წ.). საგულისხმოა, რომ დისპოზიციურობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპების საფუძველზე (სსსკ-ის მე-3 და მე-4 მუხლები) მხარეები თავისუფალნი არიან მათთვის ხელსაყრელი მტკიცებულების წამოდგენაში.

30. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მხარეთა ნამდვილი შეჯიბრება რეალურად შეუძლებელი იქნებოდა, რომ არ იყვნენ ამ შეჯიბრებაში მონაწილე მხარეები თანასწორი. მხარეთა პროცესუალური თანასწორობის პრინციპით არის განმსჭვალული საპროცესო კანონმდებლობის თითქმის ყოველი ნორმა, დაწყებული საქმის მომზადების სტადიით და დამთავრებული გადაწყვეტილების გამოტანითა და მისი გასაჩივრებით (იხ. სუსგ-ები: N ას-313-2021, 30.06.2021წ; N ას-1055-2020. 20.09.2022წ.). შეჯიბრებითობის პრინციპი სამოქალაქო საქმის გადაწყვეტის ქვაკუთხედს წარმოადგენს, მისი არა მხოლოდ მხარეთა, არამედ სასამართლოს მხრიდან განუხრელი დაცვა პირდაპირ და უშუალო ინდიკატორად გვევლინება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლით გარანტირებული სამართლიანი სასამართლოს უფლებისა. სწორედ შეჯიბრებითობის პრინციპიდან გამომდინარე ხდება მხარეთა შედავების საფუძვლიანობის კვლევა და მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტების სადავო და უდავო ფაქტებად კვალიფიცირება (სუსგ-ები: N ას-1100-1057-2016, 09.06.2017წ; N ას-1340-1260-2017, 07.03.2018წ; N ას-1055-2020. 20.09.2022წ.). ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო, კონვენციის მე-6 მუხლის კონტექსტში საქმის შემოწმებისას, განსაკუთრებულ ყურადღებას, როგორც წესი, სწორედ მხარეთა თანაბარი მოპყრობის პრინციპის დაცვას უთმობს (მესხიშვილი ქეთევან, კერძო სამართლის აქტუალური საკითხები, თეორია და სასამართლო პრაქტიკა, ტომი I, თბილისი, 2020, გვ.220).

31. განსახილველ შემთხვევაში, მხარეებს თანაბრად ჰქონდათ საპროცესო შესაძლებლობა თავად უზრუნველეყოთ საქმისწარმოების მსვლელობისას კვალიფიციურ მტკიცებულებათა წარმოდგენა, რომელთა სარწმუნოობასაც სასამართლო საკუთარი მიხედულების ფარგლებში მიანიჭებდა უპირატესობას და ჩათვლიდა უფრო დასაბუთებულად. აღსანიშნავია, რომ საპროცესო შეჯიბრებითობისა და თანასწორობის პრინციპთა საფუძველზე, ორივე მხარემ სრულად შეძლო თანაბრად და დაუბრკოლებლად ამ პრინციპებით სარგებლობა, ხოლო, თუ რამდენად წარმატებულად, აღნიშნული აისახა სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში.

32. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საქმეზე გამოკვლეული მტკიცებულებებისა და ფაქტობრივი გარემოებების მიხედვით, სააპელაციო პალატამ სწორად დაადგინა მოცემული საქმის გადაწყვეტისათვის უმთავრესი ფაქტობრივი გარემოება მასზედ, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით, დასტურდებოდა მოდავე მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე საზიარო უფლების გაუქმების შესაძლებლობა ნატურით გაყოფის გზით, რაც ლ.თ–ძის სააპელაციო საჩივრისა და შესაბამისად, სარჩელის დაკმაყოფილებას განაპირობებდა, ხოლო, კასატორებმა ვერ მიუთითეს ვერცერთ ისეთ გარემოებასა და ვერ წარმოადგინეს რაიმე რელევანტურ მტკიცებულება, რაც საკასაციო პალატას სააპელაციო პალატის დასკვნის სისწორეში/სანდოობაში ეჭვის შეტანის საფუძველს გაუჩენდა.

33. აქვე, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივრის ძირითად არგუმენტზე, რომელსაც საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობა ჰქონდა, პალატამ ზემოთ უკვე იმსჯელა. ამასთან, ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, N7932/03).

34. ყოველივე ზემოაღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატამ არსებითად სწორად გადაწყვიტა საქმეში არსებული სადავო საკითხი; ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

35. კასატორებმა ვერ დაასაბუთეს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება წინააღმდეგობაში მოდის მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და მის დამატებით ოქმთან/ოქმებთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან.

36. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

37. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

38. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მათ უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

39. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. შესაბამისად, თ.ს–სა და ა.ს–ს უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე მ.ფ–ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 150 ლარის 70% – 105 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 264.3-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. თ.ს–ისა და ა.ს–ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველი დაუშვებლობის გამო.

2. თ.ს–სა (......) და ა.ს–ს (......) დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე მ.ფ–ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 150 ლარის (საგადახდო დავალება N37212331, გადახდის თარიღი 12.01.2024) 70% – 105 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე გიორგი მიქაუტაძე

მოსამართლეები: რევაზ ნადარაია

თამარ ზამბახიძე