№ას-1494-2024

27 ივნისი, 2024 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გიორგი მიქაუტაძე (თავმჯდომარე),

რევაზ ნადარაია (მომხსენებელი), თამარ ზამბახიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – სს „ს.კ.ა–ი“ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ვ.კ–ია (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 31 მაისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – თანხის გადახდა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სს „ს.კ.ა–მა“ (შემდეგში - მოსარჩელე, კასატორი) სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოში ვ.კ–იას (შემდეგში - მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე) მიმართ, 34661 ლარის დაკისრების მოთხოვნით (დაზუსტებული მოთხოვნა, ს.ფ. 161-165).

2. მოპასუხე ვ.კ–იამ წარმოდგენილი შესაგებლით და სასამართლო სხდომაზე მიცემული ახსნა-განმარტებით, სარჩელი ცნო ნაწილობრივ - 6553 ლარის დაკისრების ნაწილში და განმარტა, რომ არ ეთანხმება მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ კალკულაციას, ზიანის ანაზღაურების ოდენობის ნაწილში.

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 18 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, სს „ს.კ.ა–ის“ სარჩელი ვ.კ–იას მიმართ დაკმაყოფილდა და მოპასუხე ვ.კ–იას სს „ს.კ.ა–ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა 34 661 ლარის ანაზღაურება.

4. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ვ.კ–იამ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ (28108 ლარის დაკისრების ნაწილში) გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, მისთვის 6553 ლარის დაკისრება მოითხოვა, თუმცა, 2023 წლის 31 მაისის სასამართლო სხდომაზე, მის მიერ, მოსარჩელის მიმართ შესასრულებელ ვალდებულებად ჯამურად აღიარა 12500 ლარი.

5. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

5.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 31 მაისის გადაწყვეტილებით, ვ.კ–იას სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 18 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა სს „ს.კ.ა–ის“ სარჩელი ვ.კ–იას მიმართ; მოპასუხე ვ.კ–იას სს „ს.კ.ა–ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა 12 500 ლარის ანაზღაურება.

6. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

6.1. სააპელაციო პალატის განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში, დავა ეხებოდა სუბროგაციის სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე ზიანის ანაზღაურებას. იმ სამართლებრივი შედეგის გათვალისწინებით კი, რისი მიღწევაც მოსარჩელე სადაზღვევო კომპანიას სურდა - სუბროგაციის წესით ზიანის ანაზღაურება - მოთხოვნის დამფუძნებელ ნორმებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლი და 832-ე მუხლის 1-ლი ნაწილი წარმოადგენდა.

6.2. სააპელაციო პალატამ საქმეზე დადგენილ უდავო ფაქტობრივ გარემოებებად მიიჩნია, რომ 2019 წლის 1 ივნისს, ქ. თბილისში მომხდარი ავტოსაგზაო შემთხვევის დროს, ავტომანქანა სახელმწიფო ნომრით ........., რომელსაც მართავდა ვ.კ–ია, შეეჯახა ავტომანქანა მერსედესს სახელმწიფო ნომრით ....., რომელიც დაზღვეული იყო სს „ს.კ.ა–ში“ (პოლისი MO/C-054987/18). შემთხვევაზე პასუხისმგებელ პირად მიჩნეულ იქნა ვ.კ–ია. ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად დაზიანებული ავტომანქანა მერსედესის აღდგენითი ღირებულების გაანგარიშება განხორციელდა შპს „ა–ს“ ინვოისის საფუძველზე და განისაზღვრა 35 311 ლარით, რაც მზღვეველმა სრულად აუნაზღაურა დამზღვევს 2019 წლის 13 ივნისს; მოსარჩელემ დამზღვევის სასარგებლოდ გასცა რა სადაზღვევო ანაზღაურება, წერილობით მიმართა მოპასუხეს და განუსაზღვრა ვადა თანხის ანაზღაურებისთვის. მოსარჩელისათვის მოპასუხეს თანხა არ გადაუხდია. აპელანტმა/მოპასუხემ საქმის სააპელაციო განხილვის ეტაპზე განკარგა მისი პროცესუალური უფლება 12500 ლარის ოდენობით ზიანის ანაზღაურების ნაწილში სადაზღვევო კომპანიის სარჩელის ცნობით (იხ. სხდომის ოქმი 31.05.2023წ.)

6.3. მოცემულ შემთხვევაში, აპელანტი/მოპასუხე სადავოდ არ ხდიდა არც ავტოსაგზაო შემთხვევის დადგომის ფაქტს და არც ამ შემთხვევის დადგომაში საკუთარ ბრალეულობას. ამდენად, ზიანის ანაზღაურების წინაპირობების არსებობა და ის გარემოება, რომ ვ.კ–ია ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებულ სუბიექტს წარმოადგენდა, განსახილველ შემთხვევაში სადავო არ იყო. სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში შედავებული იყო მხოლოდ დაზღვეული ავტოსატრანსპორტო საშუალების ნაწილების ახალი ნაწილებით შეცვლის ფაქტი და აუცილებლობა, ასევე შპს „ა–ს“ ინვოისში აღწერილი ავტომანქანის აღდგენისათვის აუცილებელი ხარჯის ოდენობა.

6.4. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების წესიდან გამომდინარე, მოსარჩელეს ეკისრებოდა ზიანის არსებობისა და მისი მოცულობის, ასევე, ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის მიზეზობრივი კავშირის არსებობის მტკიცების ტვირთი. შესაბამისად, ზიანის მიმყენებელს უნდა ემტკიცებინა მის ქმედებაში მართლწინააღმდეგობისა და ბრალის არარსებობა.

6.5. როგორც საქმის მასალებით დასტურდებოდა, სადაზღვევო კომპანიის მიერ ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად დაზიანებული ა/მ „მერსედესის“ აღდგენითი ღირებულების გაანგარიშება განხორციელდა შპს „ა–ს“ 2019 წლის 13 ივნისის ინვოისის საფუძველზე, რომლის თანახმად ავტომანქანის აღდგენითმა ღირებულებამ შეადგინა 35311 ლარი, რაც ანაზღაურებულ იქნა სადაზღვევო კომპანიის მიერ დამზღვევისათვის. როგორც სარჩელზე წარდგენილი შესაგებლითა და პირველი ინსტანციის სასამართლო სხდომის ოქმებით დასტურდებოდა, მოპასუხე მხარე კატეგორიულად არ დაეთანხმა დაზღვეული ავტომობილის აღდგენითი ღირებულების განსაზღვრას 35311 ლარით და აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ მიუთითა ანალოგიური მომსახურებისათვის შპს „ტ.ც.თ–ას“, შპს „ს.გ–ის“, შპს „ა.ე–ის“, შპს „ტ–ის“ ინვოისებში დაფიქსირებულ ღირებულებებზე; გარდა ამისა, მოპასუხემ იშუამდგომლა სასამართლოს წინაშე, სადაზღვევო კომპანიას წარმოედგინა ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად ავტომანქანის დაზიანების ამსახველი ფოტოსურათები და ავტომანქანის დაზიანებული შეცვლილი დეტალები, იმის დასტურად, რომ ნამდვილად განხორციელდა მათი შეცვლა შპს „ა–ს“ ინვოისში მითითებული დეტალებით, რაც ასევე მისცემდა მას შესაძლებლობას ჩაეტარებინა ექსპერტიზა იმის დასადგენად, ექვემდებარებოდა თუ არა დაზიანებული დეტალები აღდგენას. მოპასუხის შედავების პასუხად, მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ იქნა შპს „ა–ას“ 13.04.21წ წერილი, რომლითაც დასტურდებოდა, რომ დაზიანებული მერსედესის მარკის ავტომობილზე მოქმედებდა საგარანტიო პერიოდი, 2018 წლის 20 დეკემბრიდან 2020 წლის 20 დეკემბრამდე. დოკუმენტში ასევე აღნიშნული იყო, რომ 2019 წლის 3 ივნისს, ავტომანქანა იმყოფებოდა შპს „ა–ს“ სერვის-ცენტრში, სადაც მოხდა ზარალის შეფასება და სარემონტო სამუშაოების ჩატარება. ავტომანქანის საგარანტიო პერიოდში სხვა სერვის ცენტრში მომსახურება ნიშნავდა დაიმლერის საგარანტიო პირობების დარღვევას. შპს „ა–ში“ საგარანტიო მოთხოვნებს, დეტალების აღდგენა არ ექვემდებარებოდა.

6.6. სადაზღვევო კომპანიამ საკუთარი პოზიციის გასამყარებლად, ასევე მიუთითა 2021 წლის სექტემბერ-ოქტომბრის თვით დათარიღებულ, მისივე დაკვეთით ჩატარებული ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნაზე, რომლის თანახმადაც, ავტომობილის აღდგენის ღირებულება ავტონაწილების აღდგენისათვის საჭირო სამუშაოებისა და კანონმდებლობით გათვალისწინებული გადასახადების ჩათვლით განსაზღვრულ იქნა 37935.94 ლარით; სადაზღვევო კომპანიამ ასევე მიუთითა სასაქონლო და ფინანსური ექსპერტიზის დასკვნაზე, რომლითაც დაზიანებული ავტომობილის აღდგენის შემდგომ შეცვლილი ავტონაწილების ნარჩენი ღირებულება 2449 ლარით განისაზღვრა. ორივე დასკვნა შედგენილი იყო შპს“ა–ის“ ექსპერტ გ.ბ–ძის მიერ, რომელიც გამოკითხულ იქნა პირველი ინსტანციის სასამართლოში.

6.7. რაც შეეხება შეცვლილი ნაწილების თაობაზე ინფორმაციას, სააპელაციო განხილვის ეტაპზე მოსარჩელემ განმარტა, რომ შპს „ა–ს“ მხრიდან სს „ს.კ.ა–ისთვის“ გადაცემულ იქნა მხოლოდ ავტომანქანის საბურავის 2 დისკი, საიდანაც, ერთი დისკი სადაზღვევო კომპანიის მიერ რეალიზებულ იქნა 650 ლარად, ხოლო მეორე დისკი წარდგენილ იქნა სასამართლოში ნივთმტკიცებად; სხვა ნაწილებთან დაკავშირებით, რომლებიც მითითებული იყო შპს „ა–ს“ ინვოისში, განმარტებულ იქნა შემდეგი: „სხვა ნაწილები არ ყოფილა წამოღებული იმ მიზეზის გამო, რომ ნაწილები არ ექვემდებარებოდა ხელმეორედ გამოყენებას. სერვისცენტრიდან მიღებული ინფორმაციით, მოცემული ეტაპისთვის ნარჩენი ნაწილები განადგურებული იყო.

6.8. საქმეში არსებული მტკიცებულებების შეფასების შედეგად, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ განვითარებული მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ ვინაიდან დაზღვეულ ავტომანქანაზე ვრცელდებოდა გარანტია, მისი აღდგენის დროს გათვალისწინებული უნდა ყოფილიყო ის ვალდებულებები და დათქმები, რაც დადგენილი იყო საგარანტიო პირობებით - ავტომანქანის საგარანტიო პერიოდში სხვა სერვის ცენტრში მომსახურება ნიშნავდა დაიმლერის საგარანტიო პირობების დარღვევას და შესაბამისად, დადგენილად მიიჩნია დაზღვეული ავტომანქანის დაზიანებული ნაწილების ახალი, შპს „ა–ს“ ინვოისში მითითებული დეტალებით შეცვლის სადავო ფაქტობრივი გარემოება, თუმცა არ დაეთანხმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნას სასარჩელო მოთხოვნით განსაზღვრული ოდენობით ზიანის მოპასუხისათვის დაკისრების თაობაზე.

6.9. იმ გარემოების გათვალისწინებით რომ პირველი ინსტანციის და სააპელაციო სასამართლოს დავალების მიუხედავად, მოსარჩელემ არათუ ვერ წარმოადგინა, დაზუსტებითაც ვერ მიუთითა პალატას, თუ რა ბედი ეწია ავტომანქანის შეცვლილ ნაწილებს გარდა 2 დისკისა, რომელზედაც საფუძვლიან პრეტენზიას აცხადებდა აპელანტი მხარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ შპს „ა–ს“ მიერ შედგენილი ინვოისისა და 2021 წლის 13 აპრილით დათარიღებული წერილის საფუძველზე, დაზღვეული ავტომანქანის დაზიანებული ნაწილების ახალი ნაწილებით შეცვლის ფაქტის დადასტურებულად მიჩნევის პირობებშიც კი, არ არსებობდა სასარჩელო მოთხოვნით განსაზღვრული ზიანის მოპასუხისათვის სრულად დაკისრების საფუძველი, ვინაიდან ცალსახა იყო, რომ სადაზღვევო კომპანიის მიერ შეცვლილი ნაწილების წარმოუდგენლობის გამო, აპელანტს (მოპასუხეს) ობიექტურად არ მიეცა შესაძლებლობა მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების საპირწონედ, ჩაეტარებინა და წარმოედგინა სასამართლოში ალტერნატიული ექსპერტიზის დასკვნა, შედავებული გარემოებების - დაზიანებული ნაწილების ახალი ნაწილებით შეცვლის აუცილებლობისა, თუ შეცვლილი ავტონაწილების ნარჩენი ღირებულების დადგენის თვალსაზრისით.

6.10. სააპელაციო პალატის მითითებით, საგულისხმო იყო ის ფაქტიც, რომ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ტექნიკური ექსპერტიზის და სასაქონლო და ფინანსური ექსპერტიზის დასკვნები, შედგენილი იყო 2021 წელს და როგორც დასკვნის ავტორმაც დაუდასტურა სასამართლოს დასკვნების განმარტებათა ჭრილში, ორივე მათგანის შედგენისას, ექსპერტი დაეყრდნო მხოლოდ უშუალოდ დამკვეთის მიერ წარდგენილ ფოტომასალას, სს დაიმლერის საქართველოში გენერალური წარმომადგენლის შპს „ა–ს“ მიერ შედგენილ ინვოისსა და 2021 წლის 13 აპრილის წერილს; რაც შეეხება სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ბიუროს მიერ, მოპასუხის ინიციატივით ჩატარებულ სატრანსპორტო ტექნიკურ-ტრასოლოგიური ექსპერტიზის დასკვნას, მასში აღნიშნულია, რომ ექსპერტიზაზე ფიზიკურად წარდგენილი ავტომობილის დისკის აღდგენა (მხოლოდ ტექნოლოგიური მეთოდით) შესაძლებელი იყო და მისი შემდგომი ექსპლუატაცია არ წარმოადგენდა საფრთხის შემცველს; აღნიშნულიდან გამომდინარე და იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ სადაზღვევო კომპანიის მიერ 650 ლარად იქნა რეალიზებული შეცვლილ დისკთაგან ერთერთი, გაზიარებულ იქნა აპელანტის პრეტენზია იმის თაობაზე, რომ დაზიანებული ავტომობილის სხვა შეცვლილი ნაწილები, მათი აღდგენის შესაძლებლობის დადასტურების შემთხვევაში, შესაძლოა რეალურად უფრო მეტი საბაზრო ღირებულების მატარებელი ყოფილიყო, ვიდრე 2021 წლის სასაქონლო და ფინანსური ექსპერტიზის დასკვნაში იყო მითითებული; ნებისმიერ შემთხვევაში, აღნიშნული ნაწილების მიღებისა და ზიანის ოდენობის შემცირების უფლება მოპასუხეს ჰქონდა, დაზიანებული ნაწილების ახლით შეცვლის შემთხვევაში.

6.11. პალატამ კიდევ ერთხელ მიუთითა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მტკიცების ტვირთის სამართლიანი განაწილების პრინციპის გათვალისწინებით, სადაზღვევო კომპანიას ზიანის ოდენობის უტყუარად დადასტურების ვალდებულება ეკისრებოდა, აღნიშნული იმ უმნიშვნელოვანესი პრინციპიდან გამომდინარეობდა, რომლის თანახმად, ზიანის ანაზღაურების ინსტიტუტი ემსახურება არა ზიანის მიმყენებლის დასჯას, არამედ იმ დანაკლისის შევსებას, რომელიც მართლსაწინააღმდეგო ქმედების შედეგად სხვა პირს მიადგა. ამიტომ, კრედიტორი ვალდებული იყო კეთილსინდისიერების პრინციპის გათვალისწინებით მოეხდინა ზიანის მოცულობის შესაძლებელი მინიმალიზაცია. ამასთანავე, როგორც სადაზღვევო შემთხვევის შედეგად ანაზღაურებული ზიანის მესამე პირისგან სუბროგაციის წესით მოთხოვნისას, მესამე პირებისთვის ხელშეკრულების მხარეების მიერ შეთანხმებული ანაზღაურების მოდელი ავტომატურად მბოჭავი ვერ იქნებოდა.

6.12. საკასაციო სასამართლომ არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში განმარტა, რომ ზოგადად, ყველა მართლწესრიგი სამართლის სუბიექტთა ქცევის წესს კეთილსინდისიერების პრინციპზე აფუძნებდა და ამ პრინციპს ნორმატიულ კონცეფციად განიხილავდა. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) მე-8 მუხლის მესამე ნაწილის დანაწესის შესაბამისად, სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილენი ვალდებულნი არიან კეთილსინდისიერად განახორციელონ თავიანთი უფლებები და მოვალეობები. კოდექსის ეს დანაწესი ცალსახაა, იმპერატიულია და გულისხმობს, ზოგადად, სამოქალაქოსამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეთა მიერ ურთიერთობის

სხვა მონაწილის ინტერესების პატივისცემას, საკუთარი როლისა და პასუხისმგებლობის გათავისებას, თუნდაც იმ შემთხვევაში, როდესაც მას კონკრეტული პირდაპირი ვალდებულება არ ეკისრება. კეთილსინდისიერება გულისხმობს სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილეთა მოქმედებას პასუხისმგებლობით და ერთმანეთის უფლებებისადმი პატივისცემით მოპყრობას. კონკრეტულ შემთხვევაში, ზიანის მოცულობის მინიმალიზაციისა და ობიექტურად განსაზღვრის თვალსაზრისით, სადაზღვევო კომპანიის მხრიდან საკუთარი უფლების კეთილსინდისიერად განხორციელების შეფასების საფუძველზე, პალატამ მიზანშეწონილად მიიჩნია მიეთითებინა იმ გარემოებაზე, რომ სს „ს.კ.ა–ის“ მიერ მოპასუხის მიმართ სარჩელი სასამართლოში აღძრულ იქნა 2021 წლის 25 იანვარს, 35311 ლარის ოდენობით ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით, მიუხედავად იმისა რომ ჯერ კიდევ 2019 წლის სექტემბრის თვეში, სადაზღვევო კომპანიას ერთ-ერთი შეცვლილი დისკი რეალიზებული ქონდა - 650 ლარად; დისკის რეალიზაციის შედეგად ამონაგები თანხით სასარჩელო მოთხოვნის (ზიანის თანხის) შემცირება კი, სადაზღვევო კომპანიამ განახორციელა მხოლოდ მოპასუხის აქტიური შედავების შემდეგ, 2022 წლის 16 ივნისს გამართულ სასამართლო სხდომაზე, რაც პალატის შეფასებით პირდაპირ მეტყველებდა მოსარჩელის მხრიდან მოპასუხის ინტერესების მიმართ არაგულისხმიერ დამოკიდებულებაზე.

6.13. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, ასევე, იმ გარემოების მხედველობაში მიღებით, რომ ანაზღაურებას ექვემდებარებოდა მხოლოდ ის ზიანი, რომლის არსებობის ფაქტი მოსარჩელის მიერ დასტურდებოდა, მოსარჩელემ კი, თავისი მტკიცების ტვირთის ფარგლებში ვერ დაადასტურა იმ გარემოებების არსებობა, რაც ერთმნიშვნელოვნად წარმოშობდა მოპასუხის მხრიდან სარჩელით მოთხოვნილი ზიანის თანხის სრულად ანაზღაურების ვალდებულებას, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ვ.კ–იას სააპელაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილებულიყო ნაწილობრივ; უნდა გაუქმებულიყო პირველი ინსტანციის გადაწყვეტილება სადაზღვევო კომპანიის სარჩელის სრულად დაკმაყოფილების თაობაზე და სარჩელი აპელანტის მიერ აღიარებული 12500 ლარის ფარგლებში უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

7. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სს „ს.კ.ა–მა“, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

8. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 14 დეკემბრის განჩინებით, შპს „მწვანე მარკეტის“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

9. საკასაციო მოთხოვნის ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

9.1.კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო პალატამ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გამოიტანა საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებისათვის არასწორი სამართლებრივი შეფასების შედეგად.

9.2.კასატორი არ ეთანხმება გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მითითებულ მსჯელობას მასზედ, რომ მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა თუ რა ბედი ეწია ავტომანქანის შეცვლილ ნაწილებს და ასევე იმ ნაწილში, რომ სადავოა ნამდვილად იქნა თუ არა შეცვლილი შპს „ა–ს“ ინვოისში მითითებული ნაწილები. კასატორის მითითებით, საქმეში წარმოდგენილია დოკუმენტი რომლითაც დასტურდება, რომ ავტომანქანა იმყოფებოდა შპს „ა–ს“ სერვის ცენტრში, სადაც მოხდა ზარალის შეფასება და სარემონტო სამუშაოების ჩატარება. ასევე, დეფექტური აქტი ადასტურებს, რომ მანქანის ნაწილების სრულყოფილად შეკეთება შეუძლებელია, რის გამოც რეკომენდირებულია მანქანის ნაწილების გამოცვლა. ავტომობილის სხვა ნაწილები გარდა 2 დისკისა, განადგურებულია სერვის ცენტრის მიერ, რადგანაც არ ექვემდებარებოდა აღდგენას. კასატორი მიიჩნევს, რომ ავტომობილის შეცვლილი ნაწილების საკითხში მოსარჩელემ დაასაბუთა მისი მოთხოვნები, რაც გამყარებულია საქმეში არსებული მტკიცებულებებით. ასევე, შპს „ო.მ.ჰ–ის“ ცნობით დასტურდება, რომ შპს „ა–ს“ ინვოისში მითითებული თანხები შეესაბამება ინვოისის გაცემის დროისათვის არსებულ სამუშაოს ფასსა და მანქანის დეტალების საბაზრო ღირებულებას. ნარჩენი ღირებულებაც დათვლილია და ჯამში შეადგენს 2469 ლარს.

9.3.კასატორი არ ეთანხმება სასამართლოს გადაწყვეტილებას იმ ნაწილში, რომ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნები არ უნდა იქნეს გათვალისწინებული. კასატორის მითითებით, სასამართლო სხდომაზე დაკითხულმა ექსპერტმა - გ.ბ–ძემ დაადასტურა ის ფაქტი, რომ წარმოდგენილი ფოტოსურათები იძლეოდა შესაძლებლობას, შეეფასებინა ავტომობილის მდგომარეობა და გაეცა დასკვნა დასმულ შეკითხვებზე. ექსპერტიზის დასკვნით ასევე დგინდება, რომ შემსრულებელი ექსპერტის კვალიფიკაცია არ დგას კითხვის ნიშნის ქვეშ. კვალიფიციური ექსპერტის მიერ დასკვნის შესადგენად გამოყენებული მეთოდის შესაფასებლად კი, წარმოდგენილი უნდა იყოს უტყუარი მტკიცებულებები, რაც დაადასტურებს აღნიშნული მეთოდის ნაკლს, რაც მოპასუხე მხარეს არ წარმოუდგენია.

9.4.კასატორი ასევე აღნიშნავს, რომ მხარემ განკარგა მისი პროცესუალური უფლება და 12500 ლარის ოდენობის ნაწილში სარჩელი ცნო, მაგრამ არცერთი მტკიცებულებით არ არის გამყარებული ის გარემოება, თუ რის საფუძველზე იქნა ცნობილი სასარჩელო მოთხოვნა 12500 ლარის ნაწილში და სასამართლომ მხოლოდ 12500 ლარის ნაწილში რატომ დააკმაყოფილა სარჩელი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

10. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

11. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული ნორმის დანაწესით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

12. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

13. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

14. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ხოლო, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლო გადაწყვეტილებებსა და სხდომის ოქმებში. გარდა ამისა, გასათვალისწინებელია ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები. შესაბამისად, წინამდებარე განჩინებით, საკასაციო პალატის შეფასების საგანი იქნება კასატორის შედავების საფუძვლიანობა.

15. მოცემულ შემთხვევაში, სადავო არაა ფაქტობრივი გარემოება მასზედ, რომ მოპასუხე საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლის შესაბამისად, ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირია; წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარში მხოლოდ დაკისრებული ზიანის ოდენობაა შედავებული. შესაბამისად, საკასაციო პალატის საკვლევ გარემოებათა წრეს წარმოადგენს მოსარჩელის მიერ, სუბროგაციის წესით მოთხოვნილი ზიანის ოდენობისა და მოპასუხის პროცესუალური უფლების განკარგვის შესაბამისად, სარჩელის ცნობის საფუძველზე დაკისრებული ზიანის ოდენობის (12500 ლარის) მართებულობა.

16. სადავო საკითხთან მიმართებით, საკასაციო პალატა პირველ რიგში აღნიშნავს, რომ ყოველი კონკრეტული სამოქალაქო საქმის გადაწყვეტა სასამართლოში, დაკავშირებულია გარკვეული ფაქტების დადგენასთან. ფაქტების დადგენის აუცილებლობა განპირობებულია იმით, რომ სასამართლო იხილავს და წყვეტს მხარეთა შორის წარმოშობილ დავებს, რომლებიც სამართლით რეგულირებული ურთიერთობებიდან წარმოიშობიან. სამართლებრივი ურთიერთობა კი, როგორც ეს ცნობილია, შეიძლება აღმოცენდეს, განვითარდეს ან შეწყდეს მხოლოდ იურიდიული ფაქტების საფუძველზე. სწორედ მტკიცების ტვირთსა და მის სწორ განაწილებაზეა დამოკიდებული დასაბუთებული და კანონიერი გადაწყვეტილების მიღება. ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის მე-6 მუხლით გათვალისწინებული სამართლიანი სასამართლოს უფლების რეალიზება უმეტესწილად დამოკიდებულია და გულისხმობს სასამართლოს მიერ დასაბუთებული, მტკიცებულებათა შეჯერების საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილების მიღებას. მტკიცების ტვირთის როლი განსაკუთრებით ვლინდება სამოქალაქო სამართალწარმოებაში, სადაც მხარეთა ნების ავტონომიას გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება. შესაძლებელია მხარის მოთხოვნა საფუძვლიანი იყოს, მაგრამ შეუძლებელია მხარემ მიიღოს თავისი სასარგებლო გადაწყვეტილება, თუ ვერ დაამტკიცებს თავის სასარგებლო გარემოებებს საპროცესო სამართლით დადგენილი წესით. ამიტომაც, ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ფაქტორს წარმოადგენს მტკიცების ტვირთის სწორი გადანაწილება მოდავე მხარეებს შორის.

17. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სამოქალაქო პროცესში მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის ობიექტური და სამართლიანი განაწილების პრინციპი არსებობს. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებით. საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება, დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. დასახელებული საპროცესო ნორმა განსაზღვრავს იმ მტკიცებულებათა ნუსხას, რომლებიც მხარეებს შეუძლიათ თავიანთი მოთხოვნების დასადასტურებლად გამოიყენონ.

18. გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც კანონი მტკიცების ტვირთის გადანაწილების სპეციალურ წესს ითვალისწინებს (მაგ. შრომითსამათლებრივი დავები) მტკიცების ტვირთის გადანაწილების ზოგადი წესი მოქმედებს, რომლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ ის გარემოებები უნდა დაამტკიცოს, რომლებზეც იგი თავის მოთხოვნას ამყარებს. არ შეიძლება მხარეს ისეთი გარემოების მტკიცების ტვირთი დაეკისროს, რომლის ზიდვაც მისთვის ობიექტურად შეუძლებელია.

19. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას მასზედ, რომ მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის ობიექტური განაწილების წესიდან გამომდინარე, კასატორს/მოსარჩელეს ზიანის ოდენობის უტყუარად დადასტურების ვალდებულება ეკისრებოდა, თუმცა, სადავო გარემოების დადასტურების მიზნით, მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია საკმარისი მტკიცებულებები, რაც დაზღვეული ავტომობილის დაზიანებული ნაწილების ახალი ნაწილებით შეცვლის ფაქტის დადასტურებულად მიჩნევის პირობებშიც კი, ერთმნიშვნელოვნად წარმოშობდა მოპასუხის მხრიდან მოსარჩელის მიერ მითითებული ზიანის ოდენობის სრულად ანაზღაურების ვალდებულებას.

20. სააპელაციო პალატის ზემოაღნიშნული დასკვნის საწინააღმდეგოდ, საკასაციო პალატა დასაშვებ და დასაბუთებულ საკასაციო პრეტენზიად ვერ განიხილავს კასატორის შედავებას მასზედ, რომ სასამართლოს სადავო საკითხის გადასაწყვეტად და ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას, არსებითი მნიშვნელობა ექსპერტ გ.ბ–ძის მიერ გაცემული 2021 წლის 20 სექტემბრის ტექნიკური (ავტომობილის აღდგენის ღირებულების თაობაზე) და 2021 წლის 07 ოქტომბრის სასაქონლო და ფინანსური (დაზიანებული ავტონაწილების ნარჩენი ღირებულების განსაზღვრის თაობაზე) ექსპერტიზის დასკვნებისათვის უნდა მიენიჭებინა. კასატორის განმარტებით, კვალიფიციური ექსპერტის მიერ შედგენილი დასკვნისა და მასში გამოყენებული მეთოდების გასაქარწყლებად, წარმოდგენილი უნდა ყოფილიყო უტყუარი მტკიცებულებები, რაც დაადასტურებდა დასკვნაში გამოყენებული მეთოდების ნაკლს, თუმცა აღნიშნული გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულებები, მოპასუხე მხარეს არ წარმოუდგენია.

21. კასატორის ზემოაღნიშნულ შედავებასთან მიმართებით, საკასაციო პალატა უპირველესად განმარტავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლი ადგენს სასამართლოს მხრიდან მხარეთა მიერ მითითებული გარემოებების შეფასების სტანდარტს. სასამართლოსთვის არავითარ მტკიცებულებას წინასწარ დადგენილი ძალა არა აქვს. სასამართლო მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით აფასებს, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მოსაზრებები, რომლებიც საფუძვლად უდევს სასამართლოს შინაგან რწმენას, გადაწყვეტილებაში უნდა აისახოს.

22. კანონმდებლის აღნიშნული მითითებები ემყარება მხარეთა თანასწორობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპს, რომლის თანახმად, სასამართლო მხოლოდ მხარის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე ადგენს ფაქტებს და ახდენს მათ სამართლებრივ შეფასებას. მტკიცებულებათა შეფასებას სასამართლო ახდენს ორი თვალსაზრისით: მათი სარწმუნოობისა თუ არასარწმუნოობის თვალსაზრისით და, ასევე იმის მიხედვით, თუ საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე რომელ ფაქტს ადასტურებს ესა თუ ის მტკიცებულება. სასამართლოს მიერ მტკიცებულებების შეფასება გულისხმობს მტკიცებულებათა როგორც ინდივიდუალურად, ასევე ერთობლიობაში შეფასებას, ამასთან, სასამართლო ვალდებულია საქმეში არსებული ყველა მტკიცებულება შეაფასოს მათი შინაარსის და იურიდიული დამაჯერებლობის კუთხით.

23. გარდა ამისა, საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს სამოქალაქო პროცესში ექსპერტიზის დასკვნის მნიშვნელობასა და მისი შეფასების სტანდარტზე.

24. საქართველოს უზენაესი სასამართლო თავის არაერთ განჩინებაში აღნიშნავს, რომ „ექსპერტის დასკვნა, ესაა მტკიცებულების ერთ-ერთი სახე, რომელიც შესაძლებელია გამოყენებული იქნეს საქმის გარემოებათა დასადგენად. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 162-ე მუხლის ნორმატიული გაგებით, მტკიცების ამ საშუალებით შესაძლებელია საქმისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტის დადგენა, ხოლო ამგვარი მტკიცებულების გარეშე, ზოგიერთ შემთხვევაში, საქმეზე გადაწყვეტილების გამოტანა შეუძლებელია. ამასთან, ექსპერტი პროცესის მონაწილე სუბიექტია, რომელიც ფლობს სპეციალურ ცოდნას. მის მიერ შედგენილ დასკვნაში გადმოცემულია გამოკვლევის შინაარსი, შედეგები და პასუხი მის წინაშე დასმულ კითხვებზე. ექსპერტის დასკვნა უნდა შეესაბამებოდეს კანონის ნორმებს, შეიცავდეს გამოკვლევის ობიექტურობას, მყარ არგუმენტაციას დასმულ კითხვებზე, მეცნიერულად დასაბუთებულ პასუხებს. საბოლოოდ, სასამართლო განსაზღვრავს ექსპერტის დასკვნის იურიდიულ ძალას და ამ მტკიცებულების შეფასების შედეგად ადგენს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივ გარემოებებს (მრავალთა შორის, იხ. სუსგ №ას-1152-2021, 31.01.2022).

25. ექსპერტის დასკვნისათვის, როგორც მტკიცებულების წყაროსათვის, მნიშვნელოვანია, რომ ის წარმოადგენდეს საპროცესო კოდექსით ნორმატიულად დადგენილ წესებს დაქვემდებარებულ დოკუმენტს, ყურადღება უნდა მიექცეს კვლევის მეთოდებს, საკვლევი მასალას და სხვადასხვა სპეციფიკურ დეტალებს, გამომდინარე ჩატარებული ექსპერტიზის სახეობიდან. შესაბამისად, ექსპერტის დასკვნის შეფასება ხდება ზოგადად მტკიცებულებების შეფასებისათვის დადგენილი ყოველმხრივი სრული და ობიექტური განხილვის კრიტერიუმებით. მტკიცებულების სრულყოფილად გამოკვლევა კი, გულისხმობს მისი შინაარსის სრულყოფილ შესწავლა-ანალიზს, ხოლო შემდეგ - მისი იურიდიული ძალის (დამაჯერებლობის, სარწმუნოობის) შემოწმებას. ექსპერტის დასკვნის მტკიცებულებითი ძალა დამოკიდებულია მთელ რიგ პროცედურულ ასპექტებზე, კერძოდ, სწორად გაიგო თუ არა ექსპერტმა დასმული კითხვა და რამდენად სწორად არის ეს გადმოცემული მის დასკვნაში; რამდენად სწორ საფუძვლებსა და წინაპირობებს ეყრდნობა ექსპერტი; მოყვანილია თუ არა დასკვნაში ის ხერხები და მეთოდები, რომელთა საშუალებითაც ექსპერტი მივიდა შესაბამის შედეგებამდე; იყო თუ არა გამოსაკვლევი მასალა (ნიმუში) საკმარისი; არის თუ არა გასაგები დასკვნის შედეგი“ (იხ., ილონა გაგუა, „მტკიცებულებები და მტკიცების პროცესი კერძო ხასიათის სამართლებრივ დავებზე“, 2020 წელი, გვ: 97-122).

26. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო პალატამ სწორედ ზემოაღნიშნულ აბზაცებში განვითარებული მსჯელობის თვალსაზრისით შეაფასა საქმეში მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი, ექსპერტ გ.ბ–ძის მიერ გაცემული 2021 წლის 20 სექტემბრის ტექნიკური (ავტომობილის აღდგენის ღირებულების თაობაზე) და 2021 წლის 07 ოქტომბრის სასაქონლო და ფინანსური (დაზიანებული ავტონაწილების ნარჩენი ღირებულების განსაზღვრის თაობაზე) ექსპერტიზის დასკვნები და მათთან მიმართებით, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა ლოგიკური და სათანადოდ მოტივირებულია (ვრცლად იხ. ამ განჩინების 6.10 აბზაცი).

27. გარდა ამისა, საკასაციო პალატა მიზანშეწონილად მიიჩნევს დამატებით განმარტოს, რომ შეჯიბრებითობისა და თანასწორობის პრინციპთა საფუძველზე, მოპასუხეს არ მიეცა შესაძლებლობა სრულად, თანაბრად და დაუბრკოლებლად ესარგებლა ამ პრინციპებით, რამეთუ პირველი ინსტანციისა და სააპელაციო პალატის დავალების მიუხედავად, მოსარჩელემ ვერ წარმოადგინა, ავტომანქანის შეცვლილი ნაწილები (გარდა 2 დისკისა), რაც მოპასუხე მხარეს შესაძლებლობას მისცემდა თავად უზრუნველეყო ალტერნატიული საექსპერტო კვლევა და საქმისწარმოების მსვლელობისას წარმოედგინა მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების გამაქარწყლებელი კვალიფიციურ მტკიცებულებები, რომელთა სარწმუნოობასაც სასამართლო საკუთარი მიხედულების ფარგლებში შეაფასებდა. აღსანიშნავია, რომ მოპასუხის ერთადერთი შესაძლებლობის ფარგლებშიც კი, სასამართლოში ნივთმტკიცების სახით წარმოდგენილ ავტომობილის ერთ ცალ დისკზე, მოპასუხის ინიციატივით ჩატარებული ტექნიკურ-ტრასოლოგიური ექსპერტიზის დასკვნითაც გამოირიცხა მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ექსსპერტ გ.ბ–ძის მიერ გაცემული დასკვნების სისწორე, რომელთა საწინააღმდეგოდაც, სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულმა ბიურომ“ დაადგინა, რომ ექსპერტიზაზე ფიზიკურად წარდგენილი ავტომობილის დისკის აღდგენა (მხოლოდ ტექნოლოგიური მეთოდით) შესაძლებელი იყო და მისი შემდგომი ექსპლუატაცია არ წარმოადგენდა საფრთხის შემცველს. აქედან გამომდინარე, კასატორის მოსაზრების საპირისპიროდ, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სასამართლომ მტკიცების საკითხი მართებულად გადაწყვიტა არა მოპასუხეზე მტკიცების ტვირთის გადატანით, არამედ იმის გარკვევით, დამატებით რა უტყუარი მტკიცებულებები ჰქონდა მოსარჩელეს წარდგენილი, რომლებიც სასამართლოს მოთხოვნილი ოდენობით ზიანის ფაქტის არსებობაში რწმენას შეუქმნიდა.

28. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ზიანის ზუსტი ოდენობა კასატორის/მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით ვერ დგინდება და ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლო მოპასუხისთვის 12500 ლარის დაკისრების დროს, სწორად დაეყრდნო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლს, რომლის თანახმად, ერთი მხარის მიერ ისეთი გარემოების არსებობის ან არარსებობის დადასტურება (აღიარება), რომელზედაც მეორე მხარე ამყარებს თავის მოთხოვნებსა თუ შესაგებელს, სასამართლომ შეიძლება საკმარის მტკიცებულებად ჩათვალოს და სასამართლო გადაწყვეტილებას საფუძვლად დაუდოს. პალატა განმარტავს, რომ მოპასუხის მიერ სარჩელის ცნობა უფლების განმკარგავი აქტია, რომელიც შეიძლება განხილულ იქნას მხოლოდ მის სამართლებრივ შედეგთან ერთიანობაში. სარჩელის ცნობა შეუქცევადია და მას ამ ნაწილში გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოჰყვება შედეგად იმდენად, რამდენადაც სარჩელის ცნობას საფუძვლად ედება პრეზუმფცია, რომ მოპასუხე აღიარებს მის მიმართ წარდგენილ პრეტენზიას და არ აპირებს ამ მოთხოვნისაგან თავდაცვის საპროცესო საშუალების გამოყენებას (იხ. სუსგ №ას-1028-2021, 01 ივლისი, 2022). შესაბამისად, რადგან მოპასუხემ განკარგა პროცესუალური უფლება 12500 ლარის ოდენობით ზიანის ანაზღაურების ნაწილში სარჩელის ცნობით, სასამართლომ ზიანის ასანაზღაურებელ ოდენობად 12500 ლარი სრულიად მართებულად განსაზღვრა.

29. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლომ გამოიკვლია და შეაფასა საქმისათვის სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება და დადგენილ ფაქტებს მართებული იურიდიული კვალიფიკაცია მისცა, ხოლო კასატორს არ წარუდგენია არც ერთი არგუმენტი და დასაბუთებული შედავება, თუ რა საფუძვლით უნდა იქნეს არსებითად განსახილველად დასაშვებად ცნობილი წარმოდგენილი საკასაციო განაცხადი.

30. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

31. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება წინააღმდეგობაში მოდის მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და მის დამატებით ოქმთან/ოქმებთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან.

32. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

33. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

34. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

35. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. შესაბამისად, სს „ს.კ.ა–ს“ სახელმწიფო ბიუჯეტიდან უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 780.40 ლარის 70% – 546.28 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 264.3-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სს „ს.კ.ა–ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველი დაუშვებლობის გამო.

2. სს „ს.კ.ა–ს“ (.......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 780.40 ლარის (საგადახდო დავალება Ncfb, გადახდის თარიღი 05.01.2024) 70% – 546.28 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე გიორგი მიქაუტაძე

მოსამართლეები: რევაზ ნადარაია

თამარ ზამბახიძე