საქმე №ას-397-2021 31 ოქტომბერი, 2022 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ლ.კ–ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარეები – შპს ,,ს-ი.ს.კ. - S.‘’, ბინათმშენებლობის ამხანაგობა ,,ბ.....’’, ა.ბ–ძე (მხარდამჭერი ს.ღ–ი), გ.პ–ი, მ.მ–ძე, მ.მ–ი, ი.გ–ი, ვ.გ–ი, რ.გ–ის უფლებამონაცვლე თ.გ–ნი, ლ.ა–ძე, ი.ჭ–ძე, რ.მ–ი, მ.ჩ–ი, შ.თ–ია (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 29 სექტემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 29 სექტემბრის განჩინებით ლ.კ–ის (შემდგომში - „მოსარჩელე“ ან „კასატორი“) სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 14 ივნისის გადაწყვეტილება, რომლითაც მოსარჩელის სარჩელი შპს ,,ს–ი.ს.კ. - S.“-ის (შემდგომში - „კომპანია“), ბინათმშენებლობის ამხანაგობა ,,ბ.....’’-ის (შემდგომში - „ამხანაგობა“), ა.ბ–ძის (მხარდამჭერი ს.ღ–ი), გ.პ–ის, მ.მ–ძის, მ.მ–ის, ი.გ–ის, ვ.გ–ის, რ.გ–ის უფლებამონაცვლე თ.გ–ნის, ლ.ა–ძის, ი.ჭ–ძის, რ.მ–ის, მ.ჩ–ისა და შ.თ–იას მიმართ ზიანის ანაზღაურების თაობაზე (მოსარჩელე სარჩელით ითხოვდა მოპასუხეთათვის 20.03.2007წ. ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების შეუსრულებლობით გამოწვეული ზიანის - 165 000 აშშ დოლარის გადახდის სოლიდარულად დაკისრებას), არ დაკმაყოფილდა.

2. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2.1. 15.06.2006წ. სადამფუძნებლო ხელშეკრულებით დაფუძნდა ამხანაგობა, რომლის დამფუძნებლებს წარმოადგენდნენ: მოსარჩელე, ი.გ–ი, ვ.გ–ი, ვ.გ–ი, ნ.კ–ი, რ.გ–ი, ლ.ა–ძე, ი.ჭ–ძე, რ.მ–ი, ა.ბ–ძე, გ.პ–ი, თ.ზ–ი, მ.მ–ძე, ი.ბ–ი, მ.მ–ი.

2.2. ხელშეკრულების მე-3 მუხლით განისაზღვრა წევრთა შენატანები ამხანაგობაში, მათ შორის, ნ.კ–ისა და მოსარჩელის თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი ფართით 477 კვ.მ და შენობა-ნაგებობები საერთო სასარგებლო ფართით 119,71 კვ.მ (მათ შორის საცხოვრებელი 78,31 კვ.მ) - აქედან ½ ნაწილი ნ.კ–ის და ½ ნაწილი მოსარჩელის საკუთრება.

2.3. ხელშეკრულების მე-8 მუხლით ასევე განისაზღვრა ამხანაგობის წევრთა შორის წილის განსაზღვრის მექანიზმი, კერძოდ, აღნიშნული მუხლის თანახმად, ამხანაგობის დამფუძნებლები ვალდებულნი არიან სამშენებლო დოკუმენტაციის შედგენის დასრულების შემდეგ შეადგინონ დამფუძნებელთა შორის ბინების განაწილების შესახებ სანოტარო აქტი, რომელშიც უნდა მიეთითოს თითოეული მონაწილის კუთვნილი ბინის ნომერი, ხოლო ამხანაგობის თავმჯდომარე ვალდებულია ბინების განაწილების შესახებ სანოტარო აქტი და სამშენებლო დოკუმენტაცია დაუყოვნებლივ წარუდგინოს საჯარო რეესტრს რეგისტრაციის მიზნით.

2.4. ხელშეკრულების 8.3 პუნქტის თანახმად, ბინები უნდა განაწილებულიყო შემდეგი პრინციპით: ამხანაგობის დამფუძნებლები, რომლებმაც ამხანაგობაში შენატანი შეიტანეს ნატურით, ამხანაგობის მიერ აშენებულ სახლში, ამხანაგობაში მათ მიერ განხორციელებული შესატანის საკომპენსაციოდ, მიიღებენ საცხოვრებელ ფართს, კერძოდ, ნ.კ–ი და მოსარჩელე - მიიღებენ საცხოვრებელ ფართს 260 კვ.მ-ს თანაბარწილად და ფულად თანხას 75 000 აშშ დოლარის ოდენობით.

2.5. მხარეთა შეთანხმებით ამ ხელშეკრულებაში ცვლილებები შეიტანება წერილობით და ძალაში შედის სანოტარო წესით დამოწმებისთანავე. ამასთან, ცვლილებები უნდა წარედგინოს საჯარო რეესტრს.

2.6. ამხანაგობის დაფუძნების აქტში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის შესახებ 29.01.2007წ. სანოტარო აქტით ხელშეკრულების 7.7 პუნქტში შევიდა ცვლილება და ამხანაგობის თავმჯდომარედ არჩეულ იქნა მ.ჩ–ი, ხოლო თანათავმჯდომარედ გ.პ–ი.

2.7. 15.06.2006წ. სადამფუძნებლო ხელშეკრულებით განისაზღვრა ამხანაგობის მმართველი ორგანოები, რომელსაც ხელშეკრულების მე-5 მუხლის თანახმად, წარმოადგენენ ამხანაგობის წევრთა საერთო კრება, გამგეობა და გამგეობის თავმჯდომარე.

2.8. ხელშეკრულების მე-6 მუხლის თანახმად, ამხანაგობის წევრთა საერთო კრება არის ამხანაგობის მმართველობის უმაღლესი ორგანო, რომელიც ირჩევს გამგეობას და თავმჯდომარეს. ამხანაგობის წევრთა საერთო კრებაზე ნებისმიერი გადაწყვეტილების მისაღებად საჭიროა ამხანაგობის წევრთა უმრავლესობის თანხმობა. ამხანაგობის წევრთა კრების კომპეტენციას განეკუთვნება: ამხანაგობის ძირითადი ორგანიზაციულ-ფინანსური საკითხების გადაწყვეტა; ამხანაგობაში ახალი წევრის მიღება; ამხანაგობაში შენატანების ოდენობისა და კვოტების განსაზღვრა; განუთავსებელი ფართების განაწილება; ამხანაგობის წევრთა შორის წილობრივი საკუთრების იდენტიფიკაცია და განსაზღვრა; ამხანაგობის წევრის მიერ თავისი კუთვნილი ქონების გასხვისების საკითხის განხილვა.

2.9. ხელშეკრულების მე-7 მუხლის თანახმად, ამხანაგობის მმართველ ორგანოს წარმოადგენს ამხანაგობის თავმჯდომარე და თანათავმჯდომარე, რომელთა ფუნქციებში შედის:

-ამხანაგობის მიმდინარე საქმეების მართვა და ხელმძღვანელობა;

-მშენებლობის პროცესის ორგანიზაციულ-ფინანსური ხელმძღვანელობა და ზედამხედველობა;

-ურთიერთობების წარმართვა სამშენებლო კომპანიებთან ამ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მიზნების განხორციელებისათვის;

-ამხანაგობის წევრთა ინფორმაციული უზრუნველყოფა პროექტის მიმდინარეობის შესახებ;

-ამხანაგობის ახალ წევრთა მიღების ორგანიზაცია;

-ამხანაგობისათვის წინადადებების მომზადება ახალი წევრის მიღებისა და შესაბამისი შენატანისა და წილის განსაზღვრისათვის;

- სხვა საქმიანობა, რაც დაკავშირებულია ამხანაგობის ყოველდღიურ საქმიანობასთან.

2.10. 2007 წლის 20 მარტს, ერთი მხრივ, ამხანაგობას, წარმოდგენილი მისი დამფუძნებელი წევრის, კომპანიის დამფუძნებელი წევრების: ა.ბ–ძისა და გ.პ–ის სახით და, მეორე მხრივ, ამხანაგობის დამფუძნებელ წევრს, მოსარჩელეს შორის გაფორმდა საცხოვრებელი სახლის მშენებლობაში წილობრივი მონაწილეობის შესახებ N3 ხელშეკრულება. აღნიშნული ხელშეკრულებით განისაზღვრა ხელშეკრულების საგანი, კერძოდ, 1.1 პუნქტის თანახმად, მხარეები ერთიანდებიან ამხანაგობაში და ერთიანად მოქმედებენ ქ. თბილისში, ........ და ........ მდებარე საცხოვრებელი სახლის აშენებისა და შემდეგში მხარეთა შორის წილების განაწილების მიზნით.

2.11. ხელშეკრულების მე-2 მუხლით გათვალისწინებულ იქნა წილების განაწილების წესი, რომლის მიხედვით, მოსარჩელის წილს წარმოადგენს ქალაქ თბილისში, ........ და ........ პირველი შესახვევი 2;3;4;5-ში ამხანაგობის მიერ ამ ხელშეკრულების მხარეთა საერთო მიზნის განხორციელების მიზნით ახალაშენებულ სახლში ერთი სამ-ოთახიანი ბინა საერთო ფართით 131 კვ.მ, პირველი სადარბაზო, მე-4 სართული, ბინა 3-ვ, მანქანის ავტოსადგომით (მიმდინარე პროექტის მიხედვით); აგრეთვე, მანსარდის ფართობში 98,70 კვ.მ (შემოქმედებითი სახელოსნო N6); პირველ სართულზე ფართობი 80 კვ.მ (10, 11 ,,ა“ და ,,გ“ ღერძებს შორის).

2.12. ხელშეკრულების 4.5.2 პუნქტით განისაზღვრა, რომ მოსარჩელეს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ბინა და არასაცხოვრებელი ფართობი ჩაბარდება რემონტით დამთავრებული, საცხოვრებელი სახლი უნდა იყოს შემდეგ მდგომარეობაში: საცხოვრებელი სახლის ფასადი და სადარბაზო დასრულებული სახით, შეღებილი ან მოპირკეთებული პროექტის მიხედვით, სადარბაზოში დამონტაჟებული ლიფტი და ელექტროგაყვანილობა.

2.13. მოსარჩელესა და ნ.კ–ს მიღებული აქვთ თანაბარწილად 15.06.2006წ. სადამფუძნებლო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული 260 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი და ფულადი თანხა 75 000 აშშ დოლარის ოდენობით. აღნიშნული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის დასრულება უნდა მომხდარიყო 26 თვის განმავლობაში, შემდეგი მდგომარეობით - გალესვა, დახურვა, შემინვა, ლიფტი, გარე კომუნიკაციები. მშენებლობის ვადა მხარეთა შეთანხმებით გაგრძელდა და, შესაბამისად, დასრულდა 2012 წელს.

2.14. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ შესაბამის უძრავ ქონებაში ფართების განაწილება უნდა მომხდარიყო ამხანაგობის 15.06.2006წ. სადამფუძნებლო ხელშეკრულების შესაბამისად - მე-8 მუხლის მიხედვით. სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის განმარტება, რომ უძრავი ქონებების განაწილება უნდა მომხდარიყო 20.03.2007წ. გაფორმებული ხელშეკრულების შესაბამისად.

3. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში აპელანტის მოთხოვნა ზიანის ანაზღაურების თაობაზე ემყარება 20.03.2007წ. ხელშეკრულებას საცხოვრებელი სახლის მშენებლობაში წილობრივი მონაწილეობის შესახებ, შესაბამისად, პირველ რიგში უნდა დადგინდეს აღნიშნული ხელშეკრულება მიჩნეულ უნდა იქნეს თუ არა დადებულად და შესაბამისი სამართლებრივი შედეგების წარმოშობის საფუძვლად.

4. სააპელაციო პალატამ წინამდებარე განჩინების 2.1, 2.2, 2.4 პუნქტებში მითითებულ უდავო გარემოებებზე დაყრდნობით აღნიშნა, რომ ამხანაგობის დამფუძნებელი ხელშეკრულებით უკვე განსაზღვრული იყო მოსარჩელის შენატანისა და სანაცვლოდ მისაღები ფართებისა და ფულადი თანხის ოდენობა; 15.06.2006წ. ხელშეკრულებას ხელს აწერენ ამხანაგობის დამფუძნებელი წევრები და მისი შინაარსის მიმართ მხარეებს რაიმე პრეტენზია არ გააჩნიათ.

5. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ამხანაგობის დაფუძნების აქტში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის შესახებ 29.01.2007წ. სანოტარო აქტით ხელშეკრულების 7.7. პუნქტში შევიდა ცვლილება და ამხანაგობის თავმჯდომარედ არჩეულ იქნა მ.ჩ–ი, ხოლო თანათავმჯდომარედ გ.პ–ი; ამასთან, 15.06.2006წ. ხელშეკრულების 7.8. პუნქტით დადგინდა, რომ ამხანაგობის თავმჯდომარე და თანათავმჯდომარე მოქმედებენ ერთობლივად. აღნიშნული ჩანაწერის განმარტებისას სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა მ.ჩ–ის ახსნა-განმარტება, რომ დამფუძნებელ წევრთა შეთანხმებით ამხანაგობის წარმომადგენლობით უფლებამოსილებას ახორციელებდნენ მ.ჩ–ი და გ.პ–ი ერთობლივად, რაც იმას ნიშნავს, რომ მათ ფუნქციებში შემავალ ქმედებებს აღნიშნული პირები ახორციელებდნენ ერთობლივად და მათ ამხანაგობის სახელით მოქმედებათა დამოუკიდებლად წარმართვის უფლება არ ჰქონდათ.

6. სააპელაციო პალატის მითითებით, მოსარჩელის მიერ წარდგენილ 20.03.2007წ. ხელშეკრულებას ხელს აწერენ ამხანაგობის დამფუძნებელი წევრი, კომპანიის დირექტორი ა.ბ–ძე და ამხანაგობის თანათავმჯდომარე გ.პ–ი; აპელანტის განმარტებით, კომპანია ახორციელებდა უშუალოდ მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობას, თუმცა საქმეში წარდგენილი მასალებიდან არ დგინდება აღნიშნული იურიდიული პირის, ან მისი დირექტორის - ა.ბ–ძის უფლებამოსილება, ამხანაგობის სახელით მესამე პირებთან დაედოთ რაიმე სახის ხელშეკრულება; 15.06.2006წ. ხელშეკრულების 7.8. პუნქტის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ გ.პ–ს, როგორც ამხანაგობის თანათავმჯდომარეს, თავმჯდომარე მ.ჩ–ის გარეშე არ ჰქონდა მსგავსი ხელშეკრულებების დადების უფლება. შესაბამისად, 20.03.2007წ. ხელშეკრულებას აკლია უფლებამოსილი პირის - მ.ჩ–ის ხელმოწერა, რაც იმას ნიშნავს, რომ აღნიშნული დოკუმენტი იმ სამართლებრივ შედეგს ვერ წარმოშობს რა მიზნითაც გაფორმდა; სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით აპელანტის პრეტენზია, რომ გ.პ–ი, როგორც ამხანაგობის თანათავმჯდომარე, წარმოადგენდა ამხანაგობას, მას ჰქონდა წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება და მოსარჩელეც მას ამგვარად აღიქვამდა, ვინაიდან მოსარჩელე წარმოადგენდა ამხანაგობის ერთ-ერთ დამფუძნებელს, შესაბამისად, მას ხელი ჰქონდა მოწერილი 15.06.2006წ. დაფუძნების ხელშეკრულებაზე და იცნობდა მის შინაარსს, სადაც ცალსახად იყო დადგენილი თავმჯდომარისა და თანათავმჯდომარის ერთობლივად მოქმედების აუცილებლობა.

7. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 59.1, 69.2, 69.5 მუხლებით და აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, გარდა თავმჯდომარისა და თანათავჯმდომარის ერთობლივად მოქმედების აუცილებლობისა, 15.06.2006წ. ხელშეკრულების 13.2 პუნქტით დადგენილია, რომ ამ ხელშეკრულებაში ცვლილებები შეიტანება წერილობით და ძალაში შედის სანოტარო წესით დამოწმებისთანავე. ამასთან, ცვლილებები უნდა წარედგინოს საჯარო რეესტრს. ამდენად, ამხანაგობის სადამფუძნებლო დოკუმენტში ცვლილების შეტანისთვის მხარეთა შეთანხმებით არჩეულ იქნა რთული წერილობითი ფორმა, რაც ცვლილების ნოტარიუსის მიერ დამოწმების სავალდებულოობას გულისხმობს. განსახილველ შემთხვევაში სადავო არ არის, რომ 20.03.2007წ. ხელშეკრულება საცხოვრებელი სახლის მშნებელობაში წილობრივი მონაწილეობის შესახებ წარმოადგენს 15.06.2006წ. ხელშეკრულების ცვლილებას, კერძოდ, მასში განსხვავებულადაა შეთანხმებული მოსარჩელისათვის მისი შენატანის სანაცვლოდ გადასაცემი ქონების ოდენობა. ამასთან, უდავოა, რომ 20.03.2007წ. ხელშეკრულების ნოტარიულად დამოწმება და საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია არ მომხდარა. აღნიშნული კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რომ 20.03.2007წ. ხელშეკრულება დადებულია სავალდებულო ფორმის დაუცველად, რაც მისი ბათილობის საფუძველს წარმოადგენს.

8. სააპელაციო პალატის მითითებით, 15.06.2006წ. ხელშეკრულების 6.7. პუნქტის თანახმად, ამხანაგობის წევრთა კრების კომპეტენციას განეკუთვნებოდა ამხანაგობაში შენატანების ოდენობისა და კვოტების განსაზღვრა, ასევე, ამხანაგობის წევრთა შორის წილობრივი საკუთრების იდენტიფიკაცია და განსაზღვრა; იმავე ხელშეკრულების 8.3. პუნქტის თანახმად, გაუნაწილებელი ფართები აღირიცხებოდა ამხანაგობის დანარჩენი წევრების სახელზე ამხანაგობაში მათი წილების პროპორციულად. მათ შორის წილები უნდა დადგენილიყო დამატებითი ხელშეკრულებით. განსახილველ შემთხვევაში 20.03.2007წ. ხელშეკრულებით მოხდა სადამფუძნებლო დოკუმენტით შეთანხმებულისგან განსხვავებული, კერძოდ, ბევრად მეტი რაოდენობის ფართების გადაცემა მოსარჩელისათვის. აღნიშნული გადაწყვეტილების მისაღებად კი, 15.06.2006წ. ხელშეკრულების თანახმად, აუცილებელი იყო ამხანაგობის კრების მოწვევა და საკითხის კრებაზე განხილვა, რაც განსახილველ შემთხვევაში არ მომხდარა. სადამფუძნებლო დოკუმენტში რომც არ ყოფილიყო გათვალისწინებული ამხანაგობის კრების მოწვევის აუცილებლობა, 20.03.2007წ. ხელშეკრულებით მოსარჩელეს მიეკუთვნა იმაზე მეტი ქონება, ვიდრე ეს თავდაპირველი ხელშეკრულებით იყო შეთანხმებული, რაც თავისთავად აისახებოდა ამხანაგობის დანარჩენი წევრების მიერ წილების შესაბამისად მისაღები ქონების ოდენობაზე. შესაბამისად, იმ პირობებში, როდესაც ახალი შეთანხმება ეხებოდა ამხანაგობის წევრთა საკუთრების უფლებას, სავალდებულო იყო მათი მონაწილეობა გადაწყვეტილების მიღების პროცესში, რაც მოცემულ შემთხვევაში ასევე არ მომხდარა.

9. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ, მართალია, 20.03.2007წ. ხელშეკრულებიდან იკვეთება მოსარჩელის ნება ხსენებული ხელშეკრულების შესაბამისი სამართლებრივი შედეგის მიღწევის მიმართ, თუმცა არ დგინდება ამხანაგობის მხრიდან განხორციელებული ოფერტი. აღნიშნულის გათვალისწინებით და იმ გარემოების მხედველობაში მიღებით, რომ 20.03.2007წ. ხელშეკრულება დადებულია არაუფლებამოსილი პირების მიერ, სავალდებულო რთული წერილობითი ფორმის დაუცველად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ იგი შესაბამის სამართლებრივ შედეგებს ვერ წარმოშობდა.

10. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 317.1, 327.1 მუხლებით და ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში სახეზე არ არის მოპასუხეთათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების საფუძველი.

11. სააპელაციო სასამართლომ მოიხმო საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 936-ე, 933-ე მუხლები და განმარტა, რომ ამხანაგობის გადაწყვეტილება, რომელიც შესაძლებელია ასახული იყოს კრების ოქმით, წარმოადგენს ამხანაგობაში მონაწილე მხარეთა ნების გამოხატულებას, იგი წარმოადგენს გარიგებას, რომელიც უნდა შეესაბამებოდეს მონაწილეთა ნამდვილ ნებას. თუ ნება მხარეებს არ გამოუვლენიათ, ისე მიღებული გადაწყვეტილება ვერ იქნება კანონიერი და იგი ვერ გამოიწვევს სამართლებრივ შედეგებს მხარეთა მიმართ. იმ შემთხვევაშიც კი თუ მივიჩნევთ, რომ კომპანიას გააჩნდა უფლება სადავო გარიგებაში მითითებულ ქონებაზე და მოსარჩელეს დაუთმო მოთხოვნა, აღნიშნული მაინც არ წარმოშობს მოსარჩელის მოთხოვნის უფლებას, რადგან საქმის მასალებით არ დასტურდება ამხანაგობის წევრთა მიერ მოსარჩელის მიმართ წილის დათმობის ხელშეკრულების მოწონების ფაქტი.

12. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნულ განჩინებაზე მოსარჩელემ წარადგინა საკასაციო საჩივარი, რომლითაც მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

13. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

14. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

15. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

16. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

17. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) არ წარმოუდგენია.

18. საკასაციო საჩივრის თანახმად:

18.1. სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 323-ე მუხლი, რომელიც ადგენს უძრავი ნივთის გასხვისების წესს და რომლის თანახმად, უძრავი ნივთის შესაძენად აუცილებელი და საკმარისია ხელშეკრულების წერილობითი ფორმით არსებობა;

18.2. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიიჩნია კასატორსა და ამხანაგობის წარმომადგენლებს შორის დადებული 20.03.2007წ. ხელშეკრულება ბათილად იმ საფუძვლით, რომ მისი ნოტარიული დამოწმება და საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია არ მომხდარა, მაშინ, როდესაც გარიგების წერილობითი ფორმით არსებობისას საკმარისია გარიგების მონაწილე მხარეთა ხელმოწერა;

18.3. დადგენილია, რომ სასამართლოში წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის მიხედვით, 20.03.2007წ. ხელშეკრულების შეუსრულებლობის გამო კასატორს 165 000 აშშ დოლარის ზიანი მიადგა და ამაში სხვა თუ არა, ამხანაგობის წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მქონე მინიმუმ ერთი ხელშეკრულებაზე ხელმომწერი პირის ბრალეულობა სახეზეა;

18.4. უგულებელყოფილ იქნა ფაქტობრივი გარემოება, რომ გ.პ–ი, როგორც ამხანაგობის თანათავმჯდომარე, წარმოადგენდა ამხანაგობას, მას ჰქონდა წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება და კასატორიც მას ამგვარად აღიქვამდა, შესაბამისად, იგი პასუხისმგებელია ამხანაგობის სახელით განხორციელებულ მოქმედებებზე;

18.5. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა 59.1, 69.2, 69.5, 317-ე, 327-ე, 394-ე, 933-ე, 936-ე მუხლები და არ გამოიყენა 316-ე, 361-ე, 935-ე მუხლები, ასევე, არ იმსჯელა სარჩელისა და სააპელაციო საჩივრის სამართლებრივ საფუძვლებად მითითებულ 408-ე, 409-ე, 461-ე, 463-ე, 464-ე, 465-ე მუხლებზე;

18.6. იმავე დღეს, იმავე ფორმით, ამხანაგობის იმავე წარმომადგენელი პირების მიერ ნ.კ–თან დადებული ხელშეკრულება შესრულდა, ხოლო მოსარჩელესთან მიმართებაში მოხდა ამ ხელშეკრულების სრული უგულებელყოფა. სასამართლომ არასწორად მიიჩნია დადგენილად, რომ ნ.კ–ის მიმართ ვალდებულებები შესრულდა ამხანაგობის სადამფუძნებლო დოკუმენტის საფუძველზე და არა 20.03.2007წ. ხელშეკრულების შესაბამისად;

18.7. სააპელაციო სასამართლომ გვერდი აუარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას სამოქალაქო კოდექსის 937-ე და 976-ე მუხლებთან მიმართებით;

18.8. მოსარჩელემ წარადგინა სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ გაცემული დასკვნები, რომლითაც ნაწილობრივ შეფასდა 20.03.2007წ. ხელშეკრულების შეუსრულებლობით გამოწვეული ზიანის ოდენობა, თუმცა ამ ფაქტზე სასამართლოს არ უმსჯელია;

18.9. სასამართლომ უგულებელყო კასატორის ახსნა-განმარტება, რომ მოწინააღმდეგე მხარეს მყოფ ამხანაგობის წევრებს მათ შენატანებთან შედარებით არაპროპორციულად დიდი რაოდენობის უძრავი ქონება აქვთ მიღებული, მაშინ როდესაც მოსარჩელის შენატანი ამხანაგობაში ყველაზე სოლიდური იყო - მხოლოდ მიწის ნაკვეთის ფართობი შეადგენდა 477 კვ.მ-ს და ამის სანაცვლოდ მხოლოდ 260 კვ.მ უძრავი ქონება და 75 000 აშშ დოლარი განესაზღვრა. აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულებები - მოწმეთა ჩვენებები სასამართლომ არ მიიღო;

18.10. სასამართლომ უგულებელყო შეჯიბრებითობის პრინციპი, როდესაც არ დააკმაყოფილა შუამდგომლობა მოწმეთა დაკითხვის თაობაზე. ასევე, არ დაასაბუთა რატომ არ მოხდა მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებების სრული გამოკვლევა.

19. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლის თანახმად, გარიგება არის ცალმხრივი, ორმხრივი ან მრავალმხრივი ნების გამოვლენა, რომელიც მიმართულია სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისაკენ. იმავე კოდექსის 69-ე მუხლის პირველი და მე-3 ნაწილების მიხედვით, გარიგება შეიძლება დაიდოს ზეპირად ან წერილობითი ფორმით. გარიგების წერილობითი ფორმის არსებობისას საკმარისია გარიგების მონაწილე მხარეთა ხელმოწერა.

20. წინამდებარე საქმეში დადგენილია, რომ ამხანაგობის დაფუძნების აქტში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის შესახებ 29.01.2007წ. სანოტარო აქტით 15.06.2006წ. ხელშეკრულების 7.7 პუნქტში შევიდა ცვლილება და ამხანაგობის თავმჯდომარედ არჩეულ იქნა მ.ჩ–ი, ხოლო თანათავმჯდომარედ გ.პ–ი; ამასთან, 15.06.2006წ. ხელშეკრულების 7.8 პუნქტით განსაზღვრულია, რომ ამხანაგობის თავმჯდომარე და თანათავმჯდომარე მოქმედებენ ერთობლივად. ხელშეკრულების აღნიშნული პუნქტების შინაარსიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ ამხანაგობის თავმჯდომარესა და თანათავმჯდომარეს მათი ფუნქციების განხორციელებისას მხოლოდ ერთობლივად უნდა ემოქმედათ და მათ ამხანაგობის სახელით მოქმედებათა დამოუკიდებლად წარმართვის უფლება არ ჰქონდათ.

21. მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია ასევე, რომ სადავო 20.03.2007წ. ხელშეკრულებას, რომლითაც განსხვავებულად განისაზღვრა მოსარჩელისათვის ამხანაგობაში მისი შენატანის სანაცვლოდ გადასაცემი ქონების ოდენობა, ამხანაგობის სახელით ხელს აწერენ ამხანაგობის დამფუძნებელი წევრის, კომპანიის დამფუძნებელი წევრები: ა.ბ–ძე და გ.პ–ი, თუმცა, ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს, რომ სადავო ხელშეკრულება დადებულია არაუფლებამოსილი პირების მიერ, ვინაიდან გ.პ–ს, როგორც ამხანაგობის თანათავმჯდომარეს, თავმჯდომარე მ.ჩ–ის გარეშე არ ჰქონდა ამხანაგობის სახელით ხელშეკრულებების დადების უფლებამოსილება და იგი შესაბამის სამართლებრივ შედეგებს ვერ წარმოშობს.

22. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 69-ე მუხლის მე-5 ნაწილის მიხედვით, წერილობითი ფორმის არსებობისას, კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში ან მხარეთა შეთანხმებით გარიგება ან გარიგების მონაწილე მხარეთა ხელმოწერების ნამდვილობა უნდა დაამოწმოს ნოტარიუსმა ან კანონით გათვალისწინებულმა სხვა პირმა. იმავე კოდექსის 59-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით კი, ბათილია კანონით ან ხელშეკრულებით გათვალისწინებული აუცილებელი ფორმის დაუცველად დადებული გარიგება, ასევე ნებართვის გარეშე დადებული გარიგება, თუ ამ გარიგებისთვის საჭიროა ნებართვა.

23. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ ამხანაგობის 15.06.2006წ. სადამფუძნებლო ხელშეკრულების 13.2 პუნქტის მიხედვით, ამ ხელშეკრულებაში ცვლილებები შეიტანება წერილობით და ძალაში შედის სანოტარო წესით დამოწმებისთანავე. ამასთან, ცვლილებები უნდა წარედგინოს საჯარო რეესტრს; სადავო არ არის, რომ 20.03.2007წ. ხელშეკრულების სანოტარო წესით დამოწმება და მისი საჯარო რეესტრში დარეგისტრირება არ მომხდარა. ამდენად, აღნიშნული ხელშეკრულება დაიდო მხარეთა შეთანხმებით გათვალისწინებული სავალდებულო ფორმის დაუცველად, რის გამოც, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 59-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან გამომდინარე, იგი ბათილია და შესაბამის სამართლებრივ შედეგებს ვერ წარმოშობს.

24. საკასაციო სასამართლო დამატებით აღნიშნავს, რომ ამხანაგობის 15.06.2006წ. სადამფუძნებლო ხელშეკრულების მე-6 მუხლის შესაბამისად, ამხანაგობაში შენატანების ოდენობისა და კვოტების განსაზღვრა, ასევე, ამხანაგობის წევრთა შორის წილობრივი საკუთრების იდენტიფიკაცია და განსაზღვრა ამხანაგობის საერთო კრების და არა გამგეობის უფლებამოსილებას მიკუთვნებულ საკითხს წარმოადგენდა.

25. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში ამხანაგობის წევრებს შორის მათ მიერ ამხანაგობაში განხორციელებული შენატანების საკომპენსაციოდ წილის განსაზღვრა უნდა მომხდარიყო ამხანაგობის 15.06.2006წ. სადამფუძნებლო ხელშეკრულების შესაბამისად (ხელშეკრულების მე-8 მუხლის შესაბამისად). დადგენილია, რომ მოსარჩელეს მიღებული აქვს აღნიშნული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მისი კუთვნილი წილი. კერძოდ, მოსარჩელესა და ნ.კ–ს მიღებული აქვთ თანაბარწილად 15.06.2006წ. სადამფუძნებლო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული 260 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი და ფულადი თანხა 75 000 აშშ დოლარის ოდენობით. აქედან გამომდინარე, მართებულია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში სახეზე არ არის მოპასუხეთათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების წინაპირობები.

26. კასატორი დავობს, რომ სასამართლომ არ დააკმაყოფილა მისი შუამდგომლობა მოწმეთა დაკითხვის თაობაზე, თუმცა აღნიშნული პრეტენზია ზოგადი და დაუსაბუთებელია, რის გამოც საკასაციო სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას იმჯელოს მის მართებულობაზე.

27. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე წინაპირობა, კასატორს არ წარმოუდგენია იმგვარი დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რომელიც საკასაციო საჩივრის არსებითად განსახილველად დაშვების შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

28. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

29. ამდენად, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 6 000 ლარის 70% – 4 200 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

ლ.კ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

1. კასატორს ლ.კ–ს (პ/ნ .......) დაუბრუნდეს ჯ. კი–ის (პ/ნ .......) მიერ 2021 წლის 31 მაისს №0 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 6 000 (ექვსი ათასი) ლარის 70% – 4 200 (ოთხი ათას ორასი) ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ე. გასიტაშვილი