საქმე №ას-239-2024 16 მაისი, 2024 წელი,
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მოსამართლეები: მირანდა ერემაძე,
თამარ ზამბახიძე
საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე
კასატორი – შპს „თ.ჯ.ო.ს“ (მოსარჩელე)
მოწინააღმდეგე მხარე – მ.გ–ი, გ.გ–ძე, ნ.ღ–ძე, შპს „ე.ე.ჯ–ია“ (მოპასუხეები)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 14 დეკემბრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება
დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება, გარიგების ბათილად ცნობა, ქონების დაბრუნება
საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 30 სექტემბრის გადაწყვეტილებით შპს „თ.ჯ.ო.სის“ (შემდეგში: მოსარჩელე, აპელანტი ან კასატორი) სარჩელი მ.გ–ის (შემდეგში: პირველი მოპასუხე), ნ.ღ–ძის (შემდეგში: მეორე მოპასუხე), გ.გ–ძისა (შემდეგში: მესამე მოპასუხე) და შპს „ე.ე.ჯ–იას“ (შემდეგში: მეოთხე მოპასუხე) წინააღმდეგ, ზიანის ანაზღაურების, გარიგების ბათილად ცნობისა და ქონების დაბრუნების მოთხოვნით, არ დაკმაყოფილდა.
2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 14 დეკემბრის განჩინებით მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.
3. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
3.1. თბილისისა და ბათუმის საერთაშორისო აეროპორტების მმართველი კომპანია 2005 წლიდან შპს „ტ.უ.ს–ოა“, რომელიც საქართველოსთან დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე, 2027 წლამდე აღნიშნული აეროპორტების სრულ ოპერირებას ახორციელებს. შპს „ტ.უ.ს–ო“ და მოსარჩელე კომპანია ერთ ჰოლდინგურ კომპანიაში - სს „ტ.ა.გ–ში“ შედიან. მოსარჩელე კომპანიის დამფუძნებელია სააქციო საზოგადოება „თ.ი.ჰ–ი“;
3.2. შპს „ტ.უ.ს–ოსა“ და მოსარჩელე კომპანიას შორის, 2007 წლის 8 თებერვალს, „ოპერირებისა და ტექნიკური მომსახურების (საკონცესიო) ხელშეკრულება“ დაიდო, რომლის საგანსაც წარმოადგენდა „ოპერირებისა და ტექნიკური მომსახურების მიმწოდებლის“ (მოსარჩელის) მიერ შპს „ტ.უ.ს–ოსათვის“ ოპერირებისა და ტექნიკური მომსახურების გაწევის პირობების განსაზღვრა, ტერმინალის შენობის საჰაერო მხარეს განთავსებული ორი ოფისისა და სახმელეთო მხარეს განთავსებული ერთი ოფისის, გაფრენის სართულზე მდებარე ორი ლაუნჯისა და მოფრენის სართულზე მდებარე ერთი ლაუნჯის, ასევე, ანგარზე მოძრავი ორი სატრანსპორტო საშუალების (მძღოლებით) იჯარის პირობების განსაზღვრა. ამავე ხელშეკრულებით განისაზღვრა ოპერირებისა და ტექნიკური მომსახურების ფარგლები: 1 კომერციული სივრცეები, 2. სარეკლამო სივრცეები, 3. პარკირების მომსახურება, 4. ბარგის შეფუთვა, 5. CIP ლაუნჯები და 6. ტერმინალის ჟურნალი. სარეკლამო სივრცეებში მომსახურების ფარგლებში, „ტ.უ.ს–ომ“ მოსარჩელეს, როგორც „ოპერირებისა და ტექნიკური მომსახურების მიმწოდებელს“, ექსკლუზიური უფლება მისცა, რომელიც ძალაში იქნებოდა ხელშეკრულების მოქმედების განმავლობაში ყველა არსებული სარეკლამო სივრცისა და ახალი სარეკლამო სივრცეების, რომლებიც შეიქმნებოდა ტერმინალში, მარკეტინგისათვის, მათი იჯარით გაცემისა და მესამე პირთათვის გადაცემისთვის „ტ.უ.ს–ოს“ სახელით, იმგვარად, რომ მესამე პირებს შესძლებოდათ თავიანთი რეკლამების გამოქვეყნება ან იმ მესამე პირებზე იჯარით გაცემა ან გადაცემა, რომლებიც გამოაქვეყნებდნენ თავიანთ რეკლამებს. მოსარჩელე კომპანია იყო პასუხისმგებელი იმ ახალი სარეკლამო სივრცეების მშენებლობისთვის და ინფრასტრუქტურის მოწყობისთვის, რომლებიც შეიძლებოდა გაკეთებულიყო მომავალში და ასევე, არ იყო პასუხისმგებელი შესაბამისი ხარჯების გაწევაზე. ახალი სარეკლამო სივრცეების მშენებლობაზე, ინფრასტრუქტურის მოწყობაზე და შესაბამისი ხარჯების გაწევაზე პასუხისმგებელი იყო „ტ.უ.ს–ო“. სარეკლამო სივრცეების, ადგილების, სარეკლამო დაფებისა და სხვა სარეკლამო საშუალებების მოვლა-პატრონობასა და შეკეთებაზე, ასევე, შესაბამის ხარჯებზე მოსარჩელე იყო პასუხისმგებელი;
3.3. CIP ლაუნჯების მომსახურების ფარგლებში, „ტ.უ.ს–ომ” მოსარჩელეს ექსკლუზიური უფლება მისცა, რომელიც ძალაში იქნებოდა „ხელშეკრულების“ მოქმედების განმავლობაში, ყველა არსებული CIP ლაუნჯებისა და ახალი CIP ლაუნჯების, რომლებიც შეიქმნებოდა ტერმინალში, მარკეტინგისათვის, მათი იჯარით გაცემისა და მესამე პირთათვის გადაცემისთვის „ტ.ს–ოს” სახელით, იმგვარად, რომ მესამე პირებს შესძლებოდათ CIP ლაუნჯების მომსახურების შეთავაზება თავიანთი მომხმარებლებისთვის. CIP სივრცე არის განცალკევებული სივრცე აეროპორტის ტერიტორიაზე, სადაც ცალკეულ მგზავრებს დამატებითი საზღაურის გადახდის სანაცვლოდ გაფრენამდე შეუძლიათ სხვადასხვა სახის მომსახურება მიიღონ. CIP (Commercially important person) განიმარტება, როგორც კომერციულად მნიშვნელოვანი პირი;
3.4. პირველი მოპასუხე 2007 წლის 8 მარტიდან მოსარჩელე კომპანიაში მენეჯერის ასისტენტის პოზიციაზე იყო დასაქმებული, ხოლო 2011 წლიდან უვადო შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე - CIP სივრცის მენეჯერის თანამდებობას იკავებდა. მოსარჩელე კომპანიაში პირველი მოპასუხის, როგორც CIP სივრცის მენეჯერის, ძირითად მოვალეობას წარმოადგენდა თბილისისა და ბათუმის აეროპორტებში ე.წ. „ვი აი პი“ (VIP) და „სი აი პი“ (CIP) მგზავრებისათვის მოსარჩელე კომპანიის სახელით მომსახურების გაწევა და ამ მომსახურებით მოსარგებლე მგზავრებისათვის ყველა პროცედურის გავლაში დახმარება. მოსარჩელის ვალდებულებას წარმოადგენდა იმ მგზავრების მომსახურება, რომლებიც იხდიდნენ მომსახურების საფასურს იმისთვის, რომ კომპანიას გამოეყო სპეციალური წარმომადგენელი მათთვის გაფრენა-ჩამოფრენასთან დაკავშირებული აეროპორტის ყველა ფორმალური პროცედურის მოგვარებისთვის. პირველი მოპასუხე პირადად იღებდა მონაწილეობას და ორგანიზებას უწევდა მსგავსი ტიპის მგზავრებისთვის საპასპორტო, საბაჟო და სხვა სახის კონტროლის გავლის პროცესს;
3.5. პირველ მოპასუხეს, 2007 წლის 27 ოქტომბერს გაცემული მინდობილობის საფუძველზე, უფლებამოსილება მიენიჭა მოსარჩელის სახელით, დამოუკიდებლად, ყოველგვარი ნებართვისა და თანხმობის გარეშე, წარმოედგინა მოსარჩელე კომპანია საქართველოს სახელმწიფო ორგანოებთან, მათ შორის, საგადასახადო ორგანოებთან, მოეპოვებინა ამ ორგანოებიდან საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა, შედარების აქტი ან სხვა დოკუმენტი, ნებისმიერი დოკუმენტისათვის ხელი მოეწერა. სახელმწიფო ორგანოებთან მოსარჩელის სრულუფლებიანი წარმომადგენელი ყოფილიყო. მინდობილობა განუსაზღვრელი ვადით გაიცა. 2015 წლის 28 იანვარს გაცემული მინდობილობით, პირველ მოპასუხეს მიენიჭა უფლებამოსილება, ყოველგვარი სპეციალური ნებართვის გარეშე წარმოედგინა მოსარჩელე კომპანია საქართველოს სახელმწიფო უწყებებში საგადასახადო ორგანოების ჩათვლით, წარედგინა და მიეღო საგადასახადო ფაქტურები და ყველა სხვა დოკუმენტი, საზოგადოების სახელით შესაბამისი დოკუმენტებისათვის ხელი მოეწერა. პირველ მოპასუხეს შეუზღუდავი უფლებამოსილება ჰქონდა, მოსარჩელე კომპანია სახელმწიფო უწყებებში წარმოედგინა. მოცემული მინდობილობაც განუსაზღვრელი ვადით გაიცა;
3.6. მოსარჩელესა და მეორე მოპასუხეს შორის, 2017 წლის 1 ნოემბერს, დადებული უვადო შრომითი ხელშეკრულებით, მეორე მოპასუხე ტურიზმის გაყიდვების აღმასრულებლის პოზიციაზე დაინიშნა. მოსარჩელე კომპანიის სახელით აღნიშნულ ხელშეკრულებას ხელი პირველმა მოპასუხემ მოაწერა. მოსარჩელესა და მესამე მოპასუხეს შორის, 2018 წლის 1 ივნისს, დაიდო შრომითი ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც მესამე მოპასუხე ტურიზმის აგენტის პოზიციაზე დაინიშნა. მოსარჩელე კომპანიის სახელით აღნიშნულ ხელშეკრულებას ხელი პირველმა მოპასუხემ მოაწერა. მეორე და მესამე მოპასუხეები პირველი მოპასუხის შვილები არიან;
3.7. ჯ.დ–მა, 2015 წლის 20 მარტს, შპს „ფ–ი“ დააარსა, რომელიც სახელწოდების ცვლილების შემდეგ, საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია, როგორც შპს „ე.ე.ჯ–ია“ (მეოთხე მოპასუხე). ამ კომპანიის დირექტორად მესამე მოპასუხე დაინიშნა. უძრავი ქონება, მდებარე მისამართზე - ქ. თბილისი, ........, სართული 6, ბინა N16, მეოთხე მოპასუხის საკუთრებად ირიცხება (იხ. წინამდებარე განჩინების პირველი პუნქტი);
3.8. მოსარჩელეს კომპანიასა და მეოთხე მოპასუხეს, რომელიც საწარმოა, შორის 2017 წლის 1 მარტს სარეკლამო მომსახურების გაწევის შესახებ ხელშეკრულება დაიდო. სარეკლამო მომსახურება გულისხმობდა - 1. საიმიჯო ვიდეო რეკლამის განთავსებას სამ მონიტორზე (ერთი მოფრენის, ერთი პრაიმკლას ბიზნეს კლასის და ერთი გაფრენის დარბაზში); 2. საინფორმაციო ბროშურების განთავსებას სამივე დარბაზში; 3. ერთ ლაითბოქსზე საიმიჯო რეკლამის განთავსებას მოფრენის დარბაზში. ამავე ხელშეკრულებით მომსახურების გაწევის სანაცვლოდ დამკვეთს შემსრულებლისათვის ყოველთვიურად 200 ლარი უნდა გადაეხადა. მოცემულ ხელშეკრულებას მოსარჩელის სახელით ხელი პირველმა მოპასუხემ მოაწერა;
3.9. 2017 წლის 25 დეკემბერსა და 2018 წლის 12 დეკემბერს გაცემული მინდობილობებით, სს „თ.ი.ჰ–ის“ დირექტორთა საბჭოს მიერ მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში, დირექტორთა საბჭოს წევრებმა მოსარჩელე კომპანიის მინდობილ პირად ჯ.დ–ი დანიშნეს, რათა მას საქართველოს ტერიტორიაზე და მის ფარგლებს გარეთ განეხორციელებინა მოსარჩელე კომპანიის აეროპორტის ტერმინალების ანგარებისა და ობიექტების, სავაჭრო ცენტრების, ტურისტული ობიექტების, სპორტული კომპლექსების, გასართობი ცენტრების იჯარით აღება, ხელმძღვანელობის უფლებების მიღება, სახელმძღვანელო, დათვალიერებისა და სარესტავრაციო მომსახურების ან/და VIP, CIP დარბაზების განსაკუთრებული იჯარით აღება და მათი დაფუძნების და ხელმძღვანელობის უზრუნველყოფა. მას მიენიჭა უფლებამოსილება, ხელმძღვანელობის სტრუქტურასთან დაკავშირებით, აგრეთვე ცენტრები დაეფუძნებინა, ტურისტული სააგენტოები შეექმნა და მსგავსი საქმიანობა შეესრულებინა. ამავე მინდობილობით ჯ.დ–ს მიეცა უფლება, აღნიშნული უფლებამოსილებების განსახორციელებლად ნდობით აღჭურვილი პირის სახით ემოქმედა;
3.10. 2017 წლის 18 დეკემბერსა და 2018 წლის 19 დეკემბერს გაცემული მინდობილობებით, მოსარჩელის წარმომადგენელმა, ა.ბ.ი–მა ჯ.დ–ის სახელზე მინდობილობა გასცა, რომლითაც ამ უკანასკნელს, სხვა უფლებამოსილებებთან ერთად, მიენიჭა უფლება, საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, საზოგადოების სასარგებლოდ ნებისმიერ პირებთან, საზოგადოებრივ ან კერძო დაწესებულებებთან დაედო გაყიდვის შესახებ ხელშეკრულებები, მიწოდების შესახებ ხელშეკრულებები, იჯარის (ლიზინგის) შესახებ გარიგებები, გაცვლის შესახებ გარიგებები, მომსახურების გაწევის შესახებ გარიგებები, გადაზიდვის შესახებ გარიგებები, სადაზღვევო და შრომითი ხელშეკრულებები, გარიგებების დასრულების შესახებ დამატებითი და მოსამზადებელი ხელშეკრულებები, გაეცა განკარგულებები, უზრუნველეყო მიმართვები, ამის შესასრულებლად მიეღო საჭირო გადაწყვეტილებები, შეემოწმებინა მათი შესრულება, შეედგინა შიდა ინსტრუქციები, შეედგინა ბრძანებები სათანადო პერსონალის დანიშვნის შესახებ და ხელი მოეწერა მათთვის, საზოგადოების თანამშრომლებზე გაეცა მინდობილობები, განეხორციელებინა საჭირო პერსონალის დანიშვნა და შეესრულებინა სხვადასხვა სახის სარეგისტრაციო პროცედურები (სარეგისტრაციო მონაცემებში ცვლილებების შეტანის ჩათვლით). ამავე მინდობილობით, ჯ.დ–ს მიენიჭა უფლებამოსილება საზოგადოების წარმომადგენლობისა და მისი ინტერესების დასაცავად, სხვა პირზე მინდობილობები გაეცა. ასევე, ზემოაღნიშნული საქმეების შესასრულებლად მესამე პირებისათვის უფლებამოსილებები გადაეცა. მინდობილობა ერთი წლის ვადით გაიცა;
3.11. მოსარჩელე კომპანიის საშტატო განრიგის შესაბამისად, ჯ.დ–ი ამავე კომპანიის მთავარ საოპერაციო დირექტორად იყო დანიშნული. პირველი, მეორე და მესამე მოპასუხეები, სამსახურებრივი იერარქიის თანახმად, ჯ.დ–ის ქვემდებარე რგოლში შედიოდნენ და მათი ხელმძღვანელის მიერ მიცემულ დავალებებს ასრულებდნენ. პირველი მოპასუხე, როგორც შრომით-სამართლებრივი ხელშეკრულებით დასაქმებული პირი, ასრულებდა შრომითი ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვალდებულებებს და ზემდგომი პირის - ჯ.დ–ის დავალებებს. პირველი მოპასუხის მიერ მოსარჩელის სახელით დადებული ყველა ხელშეკრულება (მათ შორის შრომითი და სარეკლამო მომსახურების გაწევის ხელშეკრულებები) და მის მიერ საწარმოს სახელით შესრულებული ყველა მოქმედება, მათ შორის, რაც მითითებულია სარჩელში, შეთანხმებული იყო ჯ.დ–თან და მოწონებული იყო მის მიერ (იხ. წინამდებარე განჩინების 3.6 ქვეპუნქტი);
3.12. პირველი, მეორე და მესამე მოპასუხეები, 2020 წლის 20 იანვარს, მათ მიერ დაკავებული თანამდებობებიდან, იმ დროს მოქმედი რედაქციის საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ო“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, დაითხოვეს;
3.13. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას, 2020 წლის 18 თებერვალს, მოსარჩელეებმა მ.გ–მა და გ.გ–ძემ (ამ დავაში პირველმა და მესამე მოპასუხეებმა) შპს „თ.ჯ.ო.სის“ (ამ დავაში მოსარჩელის) მიმართ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობის, სამსახურში აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების შესახებ მოთხოვნით, სარჩელით მიმართეს. აღნიშნულ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2021 წლის 8 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა;
3.14. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 13 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 8 ივნისის გადაწყვეტილება შპს „თ.ჯ.ო.სის“ 2020 წლის 20 იანვრის ბრძანებების ძალაში დატოვების ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება: ბათილად იქნა ცნობილი შპს „თ.ჯ.ო.სის“ 20.01.2020 წლის გადაწყვეტილება გ.გ–ძესთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე; შპს „თ.ჯ.ო.სს“ გ.გ–ძის სასარგებლოდ პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენის ნაცვლად, კომპენსაციის - 8 400 ლარის ანაზღაურება დაეკისრა; ბათილად იქნა ცნობილი შპს „თ.ჯ.ო.სის“ 20.01.2020 წლის გადაწყვეტილება მ.გ–თან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე; შპს „თ.ჯ.ო.სს“ მ.გ–ის სასარგებლოდ პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენის ნაცვლად, კომპენსაციის - 64 000 ლარის ანაზღაურება დაეკისრა. გადაწყვეტილება არ არის შესული კანონიერ ძალაში;
3.15. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 7 აპრილის გადაწყვეტილებით, ბათილად იქნა ცნობილი შპს „თ.ჯ.ო.სის“ 2020 წლის 20 იანვრის გადაწყვეტილება (შეტყობინება) ნ.ღ–ძის (მოცემულ დავაში მეორე მოპასუხე) სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ. ნ.ღ–ძე აღდგენილი იქნა შპს „თ.ჯ.ო.სში“ ტურიზმის გაყიდვების აღმასრულებლის თანამდებობაზე. შპს „თ.ჯ.ო.სს“ ნ.ღ–ძის სასარგებლოდ იძულებითი განაცდურის 750 ლარის, 2020 წლის 24 იანვრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, ანაზღაურება დაეკისრა;
3.16. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილებით შპს „თ.ჯ.ო.სის“ სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, კერძოდ შეიცვალა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 7 აპრილის გადაწყვეტილება და ნ.ღ–ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი შპს „თ.ჯ.ო.სის“ 2020 წლის 20 იანვრის გადაწყვეტილება (შეტყობინება) ნ.ღ–ძის სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ; არ დაკმაყოფილდა ნ.ღ–ძის სასარჩელო მოთხოვნა სამუშაოზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების თაობაზე; შპს „თ.ჯ.ო.სის“ ნ.ღ–ძის სასარგებლოდ კომპენსაციის 13 500 ლარის (ხელზე ასაღები თანხა) გადახდა დაეკისრა;
3.17. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 6 ივლისის განჩინებით ნ.ღ–ძისა და შპს „თ.ჯ.ო.სის“ საკასაციო საჩივრები, როგორც დაუშვებელი, დარჩა განუხილველად, შესაბამისად საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) 264-ე მუხლის მე-2 ნაწილის (სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება (განჩინება), თუ იგი არ გასაჩივრებულა, კანონიერ ძალაში შედის მისი საკასაციო წესით გასაჩივრების ვადის გასვლის შემდეგ, ხოლო თუ იყო გასაჩივრებული – საკასაციო წესით საქმის განხილვის შემდეგ, თუკი სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება (განჩინება) არ გაუქმებულა) საფუძველზე, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაში შევიდა;
3.18. პირველი მოპასუხის სამსახურიდან გათავისუფლების შემდეგ მის სამსახურებრივ ელექტრონულ ფოსტაზე - m.g@tav.aero არსებული ინფორმაცია, მათ შორის, სამსახურებრივი მიმოწერა, მოსარჩელე კომპანიამ წაშალა.
4. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელე კომპანიის პირველი სასარჩელო მოთხოვნა ჩამოყალიბებულია შემდეგნაირად - პირველ მოპასუხეს, მესამე მოპასუხესა და მეოთხე მოპასუხეს, მოსარჩელის სასარგებლოდ, სოლიდარულად დაეკისროთ 661 691.05 ლარის, 28 320 აშშ დოლარისა და 10 609.38 ევროს გადახდა. აღნიშნული მოთხოვნა ემყარება იმ გარემოებებს, რომ 2007 წლის 8 თებერვალს შპს „ტ.უ.ს–ოსთან“ გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე მოსარჩელეს ჰქონდა ექსკლუზიური უფლება თბილისისა და ბათუმის აეროპორტებში სარეკლამო სივრცეებში მომსახურება და CIP სივრცეების მართვა და ოპერირება განეხორციელებინა. აპელანტი კომპანიის განმარტებით, მას მეოთხე მოპასუხისათვის ზემოხსენებული უფლებამოსილება არასოდეს გადაუცია, სადავო პერიოდში სწორედ მოსარჩელე ახორციელებდა მომსახურების გაწევას და, მოპასუხეთა არამართლზომიერი ქმედების შედეგად, მოსარჩელის ნაცვლად, შემოსავალს მეოთხე მოპასუხე იღებდა, რითაც მოსარჩელეს 661 691.05 ლარის, 28 320 აშშ დოლარისა და 10 609.38 ევროს ზიანი მიადგა;
5. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 394-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ვალდებულების დარღვევა ზოგადი ფორმულირებაა და იგი შეიძლება სხვადასხვა ფორმით გამოიხატოს, მათ შორის, არაჯეროვან შესრულებაში. მტკიცების ტვირთის ობიექტურად და სამართლიანად განაწილების პირობებში, როგორც ზიანის მიყენების ფაქტის, ასევე, განცდილი ზიანის ოდენობის დამტკიცების ტვირთი მოსარჩელის (კრედიტორის) მხარესაა. სსკ-ის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. სსკ-ის 412-ე მუხლის თანახმად, ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს.
6. სააპელაციო სასამართლომ ზიანის ანაზღაურების წინაპირობების შეფასებისათვის უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკა მოიხმო:
6.1. სამოქალაქო სამართალში ზიანი მოიაზრება, როგორც ქონებაზე ან სამართლებრივად დაცულ სხვა სიკეთეზე გარკვეული ზემოქმედებით გამოწვეული უარყოფითი შედეგი. ზიანი წარმოადგენს სამართალდარღვევის შემადგენლობის აუცილებელ ელემენტს. თუ არაა ზიანი, არც ქონებრივი პასუხისმგებლობის საკითხი შეიძლება დადგეს. ზიანი სწორედ რომ მართლსაწინააღმდეგო მოქმედების შედეგია. ის წარმოადგენს სამართლებრივი სიკეთის ხელყოფის შედეგს. ზიანი წარმოადგენს პირის ქონებრივი და არაქონებრივი ინტერესების მისი ნების გარეშე ხელყოფას, რისი ანაზღაურებაც აღიარებულია ბრუნვის წეს-ჩვეულებებით და შეზღუდული არ არის კანონმდებლობით. ქონებრივ ზიანში იგულისხმება არა მხოლოდ დაზარალებულის ქონებრივი აქტივების შემცირება, არამედ პასივების გაზრდაც (იხ. სუსგ №ას- 1320-2020, 28.01.2021 წ.).
6.2. ზიანი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით უნდა იყოს მიყენებული. წინააღმდეგ შემთხვევაში, როგორც წესი, ზიანის ანაზღაურების საკითხი არ დადგება. მართლსაწინააღმდეგოდ მოქმედებს ის, ვინც არღვევს სამართლებრივ დანაწესებს, სამართლის ნორმათა მოთხოვნებს. მართლწინააღმდეგობა ობიექტური ნიშანია სამართალდარღვევისა და მისი არსებობა არაა დამოკიდებული მოვალის ცნობიერების ხასიათზე, ანუ აცნობიერებდა თუ არა მოვალე თავისი ქმედების სამართლებრივ ხასიათს. მთავარია, რომ მოვალის ქმედება არ შეესაბამება კანონის მოთხოვნებს, სამოქალაქო სამართალში მართლსაწინააღმდეგოდ მიიჩნევა სხვა პირთა დაცული ინტერესის ხელყოფა. მართლწინააღმდეგობა მოიცავს როგორც კანონით დადგენილი წესების, ისე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების დარღვევას (იხ. სუსგ №ას-1320-2020, 28.01.2021 წ.).
6.3. მიზეზობრივი კავშირი სამართალდარღვევის ერთ-ერთი აუცილებელი ელემენტია. ანაზღაურდება მხოლოდ ისეთი ზიანი, რომელიც მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით იყო გამოწვეული. იმისათვის, რომ მოვალეს დაეკისროს პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში უნდა გაირკვეს, წარმოადგენს თუ არა ზიანი მოვალის მოქმედების უშუალო შედეგს. თუ მიზეზობრივი კავშირი სახეზეა, არსებული ზიანი ანაზღაურდება სრულად, მიუხედავად იმისა, თუ რა ოდენობისაა ეს ზიანი, ან რამდენად მაღალია მოვალის ბრალეულობა დამდგარ შედეგში. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როდესაც კრედიტორი თავადაც არის პასუხისმგებელი დამდგარი შედეგისათვის, კერძოდ სსკ-ის 415-ე მუხლის თანახმად, თუ ზიანის წარმოშობას ხელი შეუწყო დაზარალებულის მოქმედებამაც, მაშინ ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება და ამ ანაზღაურების მოცულობა დამოკიდებულია იმაზე, თუ უფრო მეტად რომელი მხარის ბრალით არის ზიანი გამოწვეული. ეს წესი გამოიყენება მაშინაც, როცა დაზარალებულის ბრალი გამოიხატება მის უმოქმედობაში - თავიდან აეცილებინა ან შეემცირებინა ზიანი. პირის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება მხოლოდ მაშინაა ზიანის მიზეზი, როცა ის უშუალოდაა დაკავშირებული დამდგარ ზიანთან. ამგვარად, ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მისი გამომწვევი ქმედების უშუალო, აუცილებელი, პირდაპირი შედეგია (იხ. სუსგ №ას-1320-2020, 28.01.2021 წ.).
6.4. ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოების არსებობის შემთხვევაში ნავარაუდევი სამართლებრივი მდგომარეობის აღდგენის ორიენტირი განმტკიცებულია სსკ-ის 408-ე მუხლში, რომლის ნორმატიული მიზნიდან გამომდინარეობს, რომ განხორციელდეს იმ ვითარების აღდგენა, რომელიც არსებობდა ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოების დადგომამდე, ე.ი. ვალდებულების დარღვევამდე. ნორმიდან გამომდინარეობს დასკვნა, რომ ზიანი არის ის ქონებრივი დანაკლისი, რომელიც არ დადგებოდა რომ არა ვალდებულების დარღვევა. აღნიშნული მუხლის თანახმად, ზიანის გამომწვევმა პირმა უნდა აღადგინოს ის თავდაპირველი მდგომარეობა, რომელიც ზიანის გამომწვევი მოვლენის გარეშე იარსებებდა (იხ. სუსგ ას-98-93-2010, 08.06.2010 წ.). ანაზღაურებას ექვემდებარება ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს. როდესაც ხელშეკრულების მხარე კისრულობს ვალდებულებას, მას მხედველობაში აქვს მხოლოდ იმ რისკის აღება, რომელიც კანონზომიერად არის დაკავშირებული ხელშეკრულების შესრულებასთან. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მისგან შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს მხოლოდ იმ ზიანის ანაზღაურება, რომელიც ხელშეკრულების დარღვევის ნორმალურ შედეგად აღიქმება (იხ. სუსგ ას-459-438-2015, 07.10.2015 წ.).
7. დამატებით სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ზიანის შემადგენელი ზემოხსენებული ელემენტების მტკიცების ტვირთი მოსარჩელეს ეკისრება, რომელმაც შესაბამისი მტკიცებულებების წარმოდგენის გზით უნდა დაადასტუროს, რომ სახეზეა მოპასუხის მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედება, რამაც მოსარჩელისთვის კონკრეტული, ოდენობის კუთხით განსაზღვრადი, ზიანი გამოიწვია.
8. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელე კომპანის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების ფარგლებში, მას სარწმუნო მტკიცებულებების წარმოდგენის გზით უნდა დაედასტურებინა, რომ: მას ჰქონდა ექსკლუზიური უფლებამოსილება თბილისისა და ბათუმის აეროპორტებში სარეკლამო მომსახურების, CIP ლაუნჯების ოპერირებისა და ტურისტული მომსახურების განხორციელებისთვის; მოსარჩელე ხსენებულ უფლებამოსილებას სადავო პერიოდში იყენებდა, კერძოდ ახდენდა მომსახურების გაწევას კლიენტებისთვის; მოსარჩელის მიერ გაწეული მომსახურებისთვის შემოსავალს მეოთხე მოპასუხე იღებდა, რითაც ზიანი მოსარჩელეს მიადგა; აღნიშნული ზიანი გამოწვეული იყო მოპასუხეთა მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედებით.
9. სააპელაციო სასამართლომ შეაფასა მოსარჩელის უფლებათა ექსკლუზიური ხასიათი, რისთვისაც ყურადღება გაამახვილა 2007 წლის 8 თებერვალს, შპს „ტ.უ.ს–ოსა“ და მოსარჩელე კომპანიას შორის დადებულ „ოპერირებისა და ტექნიკური მომსახურების (საკონცესიო)“ ხელშეკრულებაზე, რომლის პირობების საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა აპელანტის ის პოზიცია, რომ თბილისისა და ბათუმის საერთაშორისო აეროპორტების მმართველ კომპანია - შპს „ტ.უ.ს–ოსთან“ (ხელშეკრულებაში შემდგომში მოხსენიებული, როგორც „ტ.ს–ო“) გაფორმებული საკონცესიო ხელშეკრულების საფუძველზე, მოსარჩელეს მინიჭებული ჰქონდა ექსკლუზიური უფლება თბილისისა და ბათუმის აეროპორტებში განთავსებული სარეკლამო სივრცეებისა და CIP ლაუნჯების ოპერირების განხრით. თუმცა იმავე სახელშეკრულებო პირობებიდან დგინდება, რომ მოსარჩელეს მინიჭებული ჰქონდა შეუზღუდავი უფლება, იჯარით გაეცა და მესამე პირებისთვის გადაეცა ზემოხსენებული სარეკლამო სივრცეები და CIP ლაუნჯები. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში მთავარ სადავო საკითხს წარმოადგენს არა ის, ჰქონდა თუ არა მოსარჩელეს ექსკლუზიური უფლებამოსილება, არამედ 08.02.2007 წლის საკონცესიო ხელშეკრულების ფარგლებში ჰქონდა თუ არა აღნიშნული უფლება მეოთხე მოპასუხისათვის გადაცემული, რომელიც ამ სივრცეებით სარგებლობის შედეგად შემოსავალს იღებდა.
10. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სსკ-ის 68-ე მუხლის თანახმად, გარიგების ნამდვილობისათვის საჭიროა კანონით დადგენილი ფორმის დაცვა. თუ ასეთი ფორმა არ არის დაწესებული, მხარეებს შეუძლიათ თვითონ განსაზღვრონ იგი. სსკ-ის 69-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების თანახმად, გარიგება შეიძლება დაიდოს ზეპირად ან წერილობითი ფორმით. გარიგება წერილობითი ფორმით შეიძლება დაიდოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ შემთხვევებში ან მხარეთა შეთანხმებით. სსკ-ის 59-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ბათილია კანონით ან ხელშეკრულებით გათვალისწინებული აუცილებელი ფორმის დაუცველად დადებული გარიგება, ასევე ნებართვის გარეშე დადებული გარიგება, თუ ამ გარიგებისთვის საჭიროა ნებართვა. სსკ-ის 328-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ კანონით ხელშეკრულების ნამდვილობისათვის დადგენილია განსაზღვრული ფორმა, ან მხარეებმა ხელშეკრულებისათვის გაითვალისწინეს ასეთი ფორმა, მაშინ ხელშეკრულება ძალაში შედის მხოლოდ ამ ფორმის შესახებ მოთხოვნის შესრულების შემდეგ.
11. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ გარიგების ფორმასთან დაკავშირებით სსკ-ის ზოგადი ნაწილით დადგენილი წესები ხელშეკრულების ფორმაზეც ვრცელდება. როგორც წესი, ხელშეკრულების ნამდვილობისათვის რაიმე განსაკუთრებული ფორმის დაცვა საჭირო არაა. ხელშეკრულება ძალაში მას შემდეგ შედის, როდესაც მხარეები ყველა არსებით პირობებზე, თუნდაც ზეპირი მოლაპარაკებების გზით, შეთანხმდებიან. ხელშეკრულების ფორმასთან დაკავშირებით ზოგადად მოქმედებს სახელშეკრულებო ფორმის თავისუფლების პრინციპი, რომელიც შეუზღუდავი არ არის. ცალკეულ შემთხვევებში კანონი ადგენს ფორმას, რომლის დაცვაც კონკრეტული ტიპის ხელშეკრულებების ნამდვილობისათვის აუცილებელია. მხარეებსაც შეუძლიათ გაითვალისწინონ ხელშეკრულების რაიმე ფორმა, როგორც მისი ძალაში შესვლის აუცილებელი წინაპირობა. მაშასადამე, ხელშეკრულების ნამდვილობისათვის საჭიროა კანონით დადგენილი ფორმის დაცვა. თუ ასეთი ფორმა არ არის დაწესებული, მხარეებს შეუძლიათ თვითონვე განსაზღვრონ (იხ. სუსგ-ები: Nას-1166-2019, 06.04.2020 წ.; №ას-721-2021, 28.12.2021 წ.).
12. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სსკ-ის მიხედვით, იჯარის ხელშეკრულება ფორმასავალდებულო გარიგებათა რიგს არ მიეკუთვნება და მისი დადება მხარეებს შეუძლიათ, როგორც წერილობით, ასევე ზეპირად. შესაბამისად ის ფაქტი, რომ 2017 წლის 1 მარტამდე მოსარჩელესა და მეოთხე მოპასუხეს შორის არ არსებობდა წერილობითი ხელშეკრულება, არ ნიშნავს, რომ ისინი ზეპირი ფორმით სახელშეკრულებო ურთიერთობაში არ იმყოფებოდნენ. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება, რომ „საკონცესიო ხელშეკრულების“ საფუძველზე მოსარჩელეს უფლება ჰქონდა აეროპორტის ტერიტორიაზე არსებული CIP სივრცე და სარეკლამო მომსახურება გადაეცა მესამე პირისათვის. მოსარჩელემ გამოიყენა აღნიშნული უფლებამოსილება და 2017 წლის 1 მარტს მეოთხე მოპასუხესთან სარეკლამო მომსახურების ხელშეკრულება დადო და მასვე CIP მომსახურების გაწევის უფლება გადასცა.
13. მოსარჩელეს უნდა დაემტკიცებინა, რომ თვითონ უწევდა CIP, სარეკლამო და ტურისტულ მომსახურებას მომხმარებლებს, ხოლო ანაზღაურებას მეოთხე მოპასუხე იღებდა, რითაც მოსარჩელეს ზიანი მიადგა. მოსარჩელემ ვერ შეძლო მტკიცების ტვირთის რეალიზება და იმ გარემოების დადასტურება, რომ CIP, სარეკლამო და ტურისტული მომსახურება სწორედ მის მიერ იქნა გაწეული. აღნიშნული გარემოების დამადასტურებელი განკუთვნადი და დასაშვები მტკიცებულებები მოსარჩელეს სასამართლოსთვის არ წარუდგენია.
14. რაც შეეხება ზიანის დადგომის ფაქტს, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მიყენებული ზიანის დასადასტურებლად მოსარჩელე კომპანია მოთხოვნას ამყარებს შპს „პ.ა–ის“ 2020 წლის 16 მარტის აუდიტორის დასკვნაზე, რომლის მიხედვით, მეოთხე მოპასუხემ 2015-2018 წლებში რეკლამიდან მიიღო შემდეგი შემოსავლები: 2015 წელს - 114 743.62 ლარი და 28 320 აშშ დოლარი, 2016 წელს - 48 509.17 ლარი და 10 609.38 ევრო, 2017 წელს - 129 886.68 ლარი და 2018 წელს 95 664.06 ლარი, ჯამში 388 803.53 ლარი, 28 320 აშშ დოლარი და 10 609.38 ევრო. ამავე დასკვნით მეოთხე მოპასუხემ 2017-2019 წლებში CIP მომსახურების სახით მიიღო შემდეგი შემოსავლები: 2017 წელს - 32 297 ლარი, 2018 წელს - 65 505.74 ლარი და 2019 წელს 175 084.78 ლარი. ჯამში 272 887.52 ლარი. ასევე, ტურისტული მომსახურებიდან 49 154.13 ლარი მიიღო, რასაც აკლდება ბილეთების შესაძენად მოსარჩელისათვის გადახდილი 37 274 ლარი, სხვაობა 11 880.13 ლარი კი წარმოადგენს ტურისტული მომსახურებიდან მიღებულ სარგებელს. შემაჯამებელი დასკვნის სახით კი აუდიტორმა დაადგინა, რომ: 1) 2015 წლის 20 მარტიდან 2019 წლის 31 დეკემბრამდე პერიოდში მეოთხე მოპასუხემ მოსარჩელის ნაცვლად სულ 710 845.18 ლარი, 28 320 აშშ დოლარი და 10 609.38 ევრო მიიღო; 2) 2015 წლის 20 მარტიდან 2020 წლის 30 იანვრამდე პერიოდში მეოთხე მოპასუხე კომპანიის საბანკო ანგარიშიდან მესამე მოპასუხემ, დივიდენდის სახით, 84 980 ლარი გაიტანა, საიდანაც 11/11/2019 წელს გატანილია 30 480 ლარი, 10/12/2019 წელს - 6000 ლარი, ხოლო 08/01/2020 წელს გატანილია 48 000 ლარი (იხ. ტ.1. ს.ფ. 67-70).
15. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სსსკ-ის 103-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, კანონის დარღვევით მოპოვებულ მტკიცებულებებს იურიდიული ძალა არა აქვთ. სსსკ-ი არ აკონკრეტებს, თუ რა სახით მოპოვებული მტკიცებულება ჩაითვლება კანონის დარღვევით მოპოვებულ მტკიცებულებად, შესაბამისად, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში უნდა შეფასდეს მტკიცებულების მოპოვება ხომ არ ეწინააღმდეგება რაიმე კანონს. მოპასუხეებმა ზემოაღნიშნულ „აუდიტორის დასკვნაზე“ მიუთითეს, როგორც კანონის დარღვევით მოპოვებულ, დაუშვებელ მტკიცებულებაზე და განმარტეს, რომ ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგების და აუდიტის ზედამხედველობის სამსახურის 2021 წლის 15 ნოემბრის N16/135869 წერილის მიხედვით შპს „პ.ა–ის“ მიერ 2020 წლის 16 მარტს გაცემული დასკვნა კანონის შესაბამისად განსაზღვრულ აუდიტორული დასკვნა არ არის და ამასთან აუდიტორული ფირმის მიერ განხორციელებული მომსახურება არ შეესაბამება კანონით გათვალისწინებული აუდიტორული საქმიანობის (მომსახურება) მოთხოვნებს/ პირობებს (ტ. 3, ს.ფ. 97-98). მოპასუხეთა მიერ ასევე დაუშვებლად და მართლსაწინააღმდეგოდ იქნა მიჩნეული „აუდიტორის დასკვნა“ იმ თვალსაზრისითაც, რომ ის ინფორმაცია, რასაც ეს დასკვნა ემყარება, კერძოდ, მეოთხე მოპასუხე კომპანიის კომერციული საიდუმლოების შემცველი დოკუმენტები, ანგარიშ-ფაქტურები, ასევე საბანკო ანგარიშიდან ამონაწერები, მოპოვებულია უკანონოდ. მეოთხე მოპასუხის წარმომადგენელთა განმარტებით, ეს დოკუმენტები, რომლებიც შეიცავს საწარმოსა და მასთან დაკავშირებულ პირთა პერსონალურ, ფინანსურ და კომერციულ ინფორმაციას, რომელზე დაყრდნობითაც შედგა ზემოაღნიშნული აუდიტორის დასკვნა, აუდიტორისათვის და/ან მოსარჩელე კომპანიისთვის არასდროს გადაუციათ. ამ უკანასკნელის წარმომადგენლებმა კი მიუთითეს, რომ აუდიტორს აღნიშნული დოკუმენტაცია მოსარჩელემ მიაწოდა, რომელსაც, თავის მხრივ, ეს დოკუმენტაცია გადასცა ბუღალტერმა ნ.ბ–მა, რომელიც ამავე დროს მეოთხე მოპასუხე კომპანიის ბუღალტერი იყო.
16. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის პოზიცია, რომ ზემოხსენებული შემთხვევა მტკიცებულების მოპოვების კანონიერ გზად შეიძლება იქნეს მიჩნეული. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მითითება საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 272-ე მუხლის პირველ ნაწილზე (კომერციული საიდუმლოება – ინფორმაცია კომერციული ფასეულობის მქონე გეგმის, ფორმულის, პროცესის, საშუალების თაობაზე ან ნებისმიერი სხვა ინფორმაცია, რომელიც გამოიყენება საქონლის საწარმოებლად, მოსამზადებლად, გადასამუშავებლად ან მომსახურების გასაწევად, ან/და რომელიც წარმოადგენს სიახლეს ან ტექნიკური შემოქმედების მნიშვნელოვან შედეგს, აგრეთვე სხვა ინფორმაცია, რომლის გამჟღავნებამ შესაძლოა ზიანი მიაყენოს პირის კონკურენტუნარიანობას.); სსკ-ის 181-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე (ნებისმიერი პირი ვალდებულია, წერილობითი თხოვნის საფუძველზე სხვა პირს გადასცეს მასთან დაცული პერსონალური მონაცემები და ჩანაწერები, თუ იგი წარუდგენს იმ პირის წერილობით თანხმობას, რომლის პერსონალურ მონაცემებსაც წარმოადგენს შესაბამისი ინფორმაცია. ასეთ შემთხვევაში პირი ვალდებულია დაიცვას აღნიშნული მონაცემების, ინფორმაციის საიდუმლოება); საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-3 პუნქტზე (ოფიციალურ ჩანაწერებში არსებული ინფორმაცია, რომელიც დაკავშირებულია ადამიანის ჯანმრთელობასთან, ფინანსებთან ან სხვა პირად საკითხებთან, არავისთვის უნდა იყოს ხელმისაწვდომი თვით ამ ადამიანის თანხმობის გარეშე, გარდა კანონით გათვალისწინებული შემთხვევებისა, როდესაც ეს აუცილებელია სახელმწიფო ან საზოგადოებრივი უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად, საჯარო ინტერესების, ჯანმრთელობის ან სხვათა უფლებების დასაცავად), 34-ე მუხლის პირველ პუნქტზე (კონსტიტუციაში მითითებული ადამიანის ძირითადი უფლებები, მათი შინაარსის გათვალისწინებით, ვრცელდება აგრეთვე იურიდიულ პირებზე) და განმარტა, რომ სამოქალაქო სამართალურთიერთობის ფარგლებში სამოქალაქო სამართლებრივი გარიგების, ან ზიანის დადასტურების მიზნით მტკიცებულების შესაქმნელად მოპასუხის პირად სფეროში ჩარევა, რაც გამოიხატა მოპასუხის თანხმობის გარეშე მისი ფინანსური ინფორმაციის გამოყენებაში, გამართლებული არ არის. ამგვარი დასკვნა, უპირველესად, გამომდინარეობს სამოქალაქო ურთიერთობათა თავისუფლების პრინციპიდან, რომელიც, თავის მხრივ, სამოქალაქო უფლება-მოვალეობების მიმართ გარკვეულ პასუხისმგებლობას გულისხმობს. სამოქალაქო უფლება-მოვალეობათა მატარებელი სუბიექტები თავისუფალნი არიან სამოქალაქო ურთიერთობებში, შესაბამისად, ისინი ვალდებული არიან, გამოიჩინონ შესაბამისი სამოქალაქო სამართლებრივი წინდახედულება და მტკიცებულება პირთა თანასწორობაზე დამყარებული ურთიერთობის ფარგლებში მოიპოვონ. მხოლოდ ის ფაქტი, რომ მხარე სათანადოდ არ უზრუნველყოფს სამართალურთიერთობას მტკიცებულებებით, არ გულისხმობს იმას, რომ მას შემდეგ აღნიშნული მტკიცებულების შექნის უფლება მეორე მხარის კონსტიტუციით გარანტირებული უფლებების შეზღუდვის გზით წარმოეშობა.
17. უდავოა, რომ „აუდიტორის დასკვნა“ მოსარჩელე კომპანიის დაკვეთით შეიქმნა სასამართლოში წინამდებარე საქმეზე სამართალწარმოების საჭიროებისათვის, როგორც მოპასუხეთა მიერ მოსარჩელისათვის ზიანის მიყენების დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომლის საფუძველზედაც მოსარჩელე მიზნად ისახავდა სასამართლოს გადაწყვეტილებით მისთვის სასურველი მატერიალურ-სამართლებრივი შედეგის - სასარჩელო მოთხოვნით განსაზღვრული თანხების, როგორც მიყენებული ზიანის, მოპასუხეთათვის გადასახდელად დაკისრებას, თუმცა რამდენადაც მოსარჩელემ ვერ წარმოადგინა ზემოაღნიშნული პირადი, ფინანსური/კომერციული ინფორმაციის კანონიერად მოპოვების დამადასტურებელი მტკიცებულებები, სასამართლომ „აუდიტორის დასკვნა“ არ მიაკუთვნა დასაშვებ მტკიცებულებათა წრეს. დამატებით სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მაშინ როდესაც მოპასუხე მხარე აცხადებს, რომ მისი პირადი ფინანსური ინფორმაცია მოსარჩელისთვის არასოდეს გადაუცია, სწორედ მოსარჩელის მტკიცების ტვირთია დაადასტუროს მის მიერვე წარმოდგენილი მტკიცებულებების მოპოვების კანონიერება, რაც მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელემ ვერ განახორციელა. შესაბამისად იმის გათვალისწინებით, რომ შპს „პ.ა–ის“ 2020 წლის 16 მარტის „აუდიტორის დასკვნა“ ემყარება უკანონოდ მოპოვებულ მტკიცებულებებს და არ არსებობს მისი ლეგიტიმაციის რაიმე სხვა საფუძველი, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ აუდიტორის დასკვნა, როგორც უკანონო მტკიცებულება, შეფასებული ვერ იქნება.
18. რაც შეეხება მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ მისი ბუღალტრის, ნ.ბ–ის წერილობით ახსნა-განმარტებას (ტ.1. ს.ფ. 55-58), სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სსსკ-ის 102-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმად, გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. აღნიშნული ნორმის თანახმად, მტკიცებულებათა წრეს განეკუთვნება მოწმეთა ჩვენება, რომლის მიღების წესი გათვალისწინებულია სსსკ-ის 140-153-ე მუხლებით, საიდანაც, სხვა პროცედურულ ელემენტებთან ერთად, დგინდება, რომ მოწმე უნდა გამოცხადდეს სასამართლოში, გაფრთხილებულ იქნას ცრუ ჩვენების მიცემისთვის გათვალისწინებული პასუხისმგებლობის შესახებ, სასამართლოს წინაშე მისცეს სწორი ჩვენება, უპასუხოს მხარეთა და მოსამართლის შეკითხვებს და ა.შ. შესაბამისად, სასამართლო მოწმის ჩვენებას, როგორც მტკიცებულებას, გაითვალისწინებს და შეაფასებს მხოლოდ ზემოაღნიშნული მუხლების დაცვით განხორციელების შემთხვევაში. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მოწმის წერილობით განმარტებას, მისი ზეპირ სხდომაზე დაკითხვის გარეშე, არ აქვს იურიდიული ძალა (იხ. სუსგ ას-1409-1424-2011, 24.10.2011 წ.). აღსანიშნავია, რომ ნ.ბ–ის საქმეზე მოწმის სახით დაკითხვა მოსარჩელეს არ მოუთხოვია, შესაბამისად მის წერილობით ახსნა-განმარტებას ვერ მიენიჭება მტკიცებულების ძალა. ამასთან საყურადღებოა, რომ მოპასუხეთა მიერაც იქნა წარმოდგენილი ამ პირის სხვა წერილობითი ახსნა-განმარტება (ტ. 3. ს.ფ. 96), რომელიც, ანალოგიურად, ასევე დაუშვებელი მტკიცებულებაა, სადაც ნ.ბ–ი ნაწილობრივ ცვლის პირველ ახსნა-განმარტებაში ასახულ ფაქტებს და აღნიშნავს, რომ დასახელებული სარჩელზე დართული განცხადება შეადგინა მოსარჩელის წარმომადგენელთა მითითებებით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ ნ.ბ–ის წერილობითი ახსნა-განმარტებები, მის მიერ სასამართლოს წინაშე მოწმის სტატუსით ჩვენების მიცემის გარეშე, მტკიცებულებას არ წარმოადგენს და შეფასებული ვერ იქნება.
19. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოსარჩელეს პირველი ინსტანციის სასამართლოში დამატებითი მტკიცებულებების დართვის თაობაზე წარდგენილი ჰქონდა შუამდგომლობა, რაც 2022 წლის 2 სექტემბრის საოქმო განჩინებით არ დაკმაყოფილდა. იმავე მტკიცებულებების დართვის თაობაზე შუამდგომლობა აპელანტმა სააპელაციო ინსტანციაშიც დააყენა, რაც 2023 წლის 22 ივნისის საოქმო განჩინებით არ დაკმაყოფილდა. შესაბამისად სააპელაციო სასამართლომ დამატებით აღარ შეაფასა პირველი ინსტანციის სასამართლოს საოქმო განჩინების კანონიერება.
20. პირველი მოპასუხის პასუხისმგებლობის საკითხთან მიმართებით სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებები, კერძოდ, საქმეზე უდავოდ დადგენილია, რომ მოსარჩელე კომპანიაში პირველი მოპასუხის, როგორც CIP სივრცის მენეჯერის, ძირითად მოვალეობას წარმოადგენდა თბილისის და ბათუმის აეროპორტში ე.წ. „ვი აი პი“ (VIP) და „სი აი პი“ (CIP) მგზავრებისათვის მოპასუხე კომპანიის სახელით მომსახურების გაწევა და ამ მომსახურებით მოსარგებლე მგზავრებისათვის ყველა პროცედურის გავლაში დახმარება. მოსარჩელის ვალდებულება იყო იმ მგზავრების მომსახურება, რომლებიც მას მომსახურების საფასურს იმისთვის უხდიდნენ, რომ კომპანიას სპეციალური წარმომადგენელი მათთვის გაფრენა-ჩამოფრენასთან დაკავშირებული აეროპორტის ყველა ფორმალური პროცედურების მოგვარებისთვის გამოეყო. პირველი მოპასუხე პირადად იღებდა მონაწილეობას და ორგანიზებას უწევდა მსგავსი ტიპის მგზავრებისთვის საპასპორტო, საბაჟო და სხვა სახის კონტროლის გავლის პროცესს. ასევე დადგენილია, რომ 2017 წლის 25 დეკემბერს და 2018 წლის 12 დეკემბერს გაცემული მინდობილობებით, სს „თ.ი.ჰ–ის“ დირექტორთა საბჭოს მიერ მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში, დირექტორთა საბჭოს წევრებმა მოსარჩელე კომპანიის მინდობილ პირად ჯ.დ–ი დანიშნეს, რათა მას საქართველოს ტერიტორიაზე და მის ფარგლებს გარეთ განეხორციელებინა მოსარჩელე კომპანიის აეროპორტის ტერმინალების ანგარების და ობიექტების, სავაჭრო ცენტრების, ტურისტული ობიექტების, სპორტული კომპლექსების, გასართობი ცენტრების იჯარით აღება, ხელმძღვანელობის უფლებების მიღება, სახელმძღვანელო, დათვალიერების და სარესტავრაციო მომსახურების ან/და VIP, CIP დარბაზების განსაკუთრებული იჯარით აღება და მათი დაფუძნების და ხელმძღვანელობის უზრუნველყოფა. მას მიენიჭა უფლებამოსილება, ხელმძღვანელობის სტრუქტურასთან დაკავშირებით განეხორციელებინა აგრეთვე ცენტრების დაფუძნება, ტურისტული სააგენტოების შექმნა და მსგავსი საქმიანობის შესრულება. ამავე მინდობილობით ჯ.დ–ს უფლება მიეცა აღნიშნული უფლებამოსილებების განსახორციელებლად ნდობით აღჭურვილი პირის სახით ემოქმედა. 2017 წლის 18 დეკემბერსა და 2018 წლის 19 დეკემბერს გაცემული მინდობილობებით, მოსარჩელის წარმომადგენელმა, ა.ბ.ი–მა ჯ.დ–ის სახელზე მინდობილობა გასცა, რომლითაც ამ უკანასკნელს, სხვა უფლებამოსილებებთან ერთად, მიენიჭა უფლებამოსილება საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად საზოგადოების სასარგებლოდ ნებისმიერ პირებთან, საზოგადოებრივ ან კერძო დაწესებულებებთან დაედო გაყიდვის შესახებ ხელშეკრულებები, მიწოდების შესახებ ხელშეკრულებები, იჯარის (ლიზინგის) შესახებ გარიგებები, გაცვლის შესახებ გარიგებები, მომსახურების გაწევის შესახებ გარიგებები, გადაზიდვის შესახებ გარიგებები, სადაზღვევო და შრომითი ხელშეკრულებები, გარიგებების დასრულების შესახებ დამატებითი და მოსამზადებელი ხელშეკრულებები, გაეცა განკარგულებები, უზრუნველეყო მიმართვები, ამის შესასრულებლად მიეღო საჭირო გადაწყვეტილებები, შეემოწმებინა მათი შესრულება, შეედგინა შიდა ინსტრუქციები, შეედგინა ბრძანებები სათანადო პერსონალის დანიშვნის შესახებ და ხელი მოეწერა მათთვის, საზოგადოების თანამშრომლებზე გაეცა მინდობილობები, განეხორციელებინა საჭირო პერსონალის დანიშვნა და შეესრულებინა სხვადასხვა სახის სარეგისტრაციო პროცედურები (სარეგისტრაციო მონაცემებში ცვლილებების შეტანის ჩათვლით). ამავე მინდობილობით, ჯ.დ–ს მიენიჭა უფლებამოსილება, საზოგადოების წარმომადგენლობისა და მისი ინტერესების დასაცავად, სხვა პირზე გაეცა მინდობილობები; ასევე ზემოთ აღნიშნული საქმეების შესასრულებლად მესამე პირებისათვის უფლებამოსილებები გადაეცა.
21. საქმეზე უდავოდ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებაა, რომ მოსარჩელე კომპანიის საშტატო განრიგის შესაბამისად, ჯ.დ–ი ამავე კომპანიის მთავარ საოპერაციო დირექტორად იყო დანიშნული. პირველი, მეორე და მესამე მოპასუხეები, სამსახურებრივი იერარქიის შესაბამისად, ჯ.დ–ის ქვემდებარე რგოლში შედიოდნენ და მის მიერ მიცემულ დავალებებს ასრულებდნენ. საქმის ზეპირი განხილვისას, მოსარჩელის წარმომადგენლებმა განმარტეს, რომ ყველა ის ქმედება, რამაც სარჩელის მიხედვით მოსარჩელისათვის ზიანის მიყენება გამოიწვია, პირველი მოპასუხის მიერ ჯ.დ–თან შეთანხმებისა და მისი ნებართვის შემდეგ განხორციელდა.
22. სადავო სამართალურთიერთობის კანონის შესაბამისად მოწესრიგების მიზნებისათვის, მნიშვნელოვანია იმის დადგენა, თუ რა სამართლებრივი ურთიერთობის ფარგლებში მოქმედებდა პირველი მოპასუხე მოსარჩელე კომპანიის სახელით ხელშეკრულებების გაფორმებისა, თუ ნებისმიერი მოქმედების განხორციელებისას. ამ მხრივ, მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული დავალების ხელშეკრულების თავისებურებები. სსკ-ის 709-723-ე მუხლებით განსაზღვრული ნორმებიდან გამომდინარე, დავალების ხელშეკრულება ითვალისწინებს მარწმუნებელსა და რწმუნებულს შორის ორმხრივი უფლებებისა და ვალდებულებების წარმოშობას. უდავოა, რომ ჯ.დ–ი, როგორც მოსარჩელე საწარმოს წარმომადგენლობითი და ხელმძღვანელობითი უფლებამოსილების ფაქტობრივად მქონე პირი, უფლებამოსილი იყო გაეცა დავალებები საწარმოში დასაქმებულ შესაბამის პირებზე გარკვეული მოქმედების შესასრულებლად. ის გარემოება, რომ ჯ.დ–ი მითითებებს პირველ მოპასუხეზე გასცემდა, ეს უკანასკნელი კი ნებისმიერ მოქმედებას და საწარმოს საქმიანობასთან დაკავშირებულ ყველა გადაწყვეტილებას ათანხმებდა და ასრულებდა ჯ.დ–ის მოწონების პირობებში, აღიარებულია მოსარჩელე კომპანიის მიერ. აღნიშნული ურთიერთობა, იმ ფარგლებს მიღმა, რაც სცილდებოდა პირველი მოპასუხისათვის შრომითი ხელშეკრულებით განსაზღვრულ უფლება-მოვალეობებს, თავისი არსით, ყველაზე ახლოს სწორედ დავალების ხელშეკრულებასთან დგას. ჯ.დ–ი, როგორც უფლებამოსილი პირი, დავალებას პირველ მოპასუხეზე გასცემდა, რომელიც დასახელებული სუბორდინაციული დამოკიდებულების პირობებში ასრულებდა ასეთ მითითებებს: მოსარჩელე კომპანიის სახელით დებდა გარიგებებს, ახდენდა თანამშრომელთა დაქირავებას, მათ შორის, 2017 წლის 1 ნოემბერს მეორე მოპასუხესთან და 2018 წლის 1 ივნისს მესამე მოპასუხესთან, პირველმა მოპასუხემ მოსარჩელე კომპანიის სახელით დადო შრომითი ხელშეკრულებები, ასევე 2017 წლის 1 მარტს მეოთხე მოპასუხესთან გააფორმა სარეკლამო მომსახურების ხელშეკრულება. მოსარჩელე კომპანიის ხელმძღვანელ პირად პირველი მოპასუხე, სამეწარმეო რეესტრში, არასდროს ყოფილა რეგისტრირებული. შესაბამისად, სასამართლომ გამორიცხა იმის შესაძლებლობა, რომ მისი უფლებამოსილება და პასუხისმგებლობა განისაზღვროს „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს 1994 წლის 28 ოქტომბრის კანონის მე-9 მუხლის მე-6 პუნქტის საფუძველზე. აღსანიშნავია, რომ ხსენებულ არგუმენტზე აქცენტი აპელანტ კომპანიას სააპელაციო ინსტანციაში საქმის განხილვის პროცესში აღარ გაუკეთებია.
23. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია, რომ პირველი მოპასუხის, როგორც მოსარჩელე კომპანიაში დასაქმებული პირის, პასუხისმგებლობის საფუძველი მდგომარეობს იმაში, რომ იგი ასრულებდა უშუალო ხელმძღვანელის, ჯ.დ–ის კანონსაწინააღმდეგო მითითებებს, რითაც დაარღვია იმ დროისათვის მოქმედი საქართველოს შრომის კოდექსის 35-ე მუხლის მე-3 პუნქტი. აღნიშნული ნორმის შესაბამისად, დასაქმებულს უფლება აქვს უარი განაცხადოს იმ სამუშაოს, დავალების ან მითითების შესრულებაზე, რომელიც ეწინააღმდეგება კანონს, ან შრომის უსაფრთხოების პირობების დაუცველობის გამო აშკარა და არსებით საფრთხეს უქმნის მის ან მესამე პირის სიცოცხლეს, ჯანმრთელობას, საკუთრებას ან ბუნებრივი გარემოს უსაფრთხოებას. დასაქმებული ვალდებულია, დაუყოვნებლივ შეატყობინოს დამსაქმებელს იმ გარემოების შესახებ, რომლის გამოც იგი უარს ამბობს შრომითი ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულებაზე. იმისათვის, რომ პირველი მოპასუხე შრომითი ურთიერთობის ფარგლებში კანონსაწინააღმდეგო დავალების შემსრულებელ პირად იქნეს მიჩნეული, აუცილებელია სახეზე იყოს თავად კანონსაწინააღმდეგო დავალება. კანონსაწინააღმდეგოა დავალება (მითითება, ბრძანება), რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესებსა და აკრძალვებს. განსახილველ შემთხვევაში, პირველი მოპასუხის, როგორც მოსარჩელის წარმომადგენლის, მიერ დადებულია სამი ხელშეკრულება: 1. 2017 წლის 1 მარტის ხელშეკრულება სარეკლამო მომსახურების გაწევის შესახებ; 2. 2017 წლის 1 ნოემბრის ხელშეკრულება მეორე მოპასუხესთან შრომითსამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის შესახებ; 3. 2018 წლის 1 ივნისის ხელშეკრულება მესამე მოპასუხესთან შრომითსამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის შესახებ. სამივე ხელშეკრულება, სამოქალაქო კანონმდებლობისა და მხარეთა ნების ავტონომიის პირობებში, კანონმდებლობით გათვალისწინებულ გარიგების სახეს წარმოადგენს. არც ერთი ეს ხელშეკრულება არ შეიცავს იმ სახის დათქმებს ან/და პირობებს, რომელიც რაიმე სახით დაარღვევდა კანონის და/ან ზნეობის მოთხოვნებს და მოსარჩელეს არ წარუდგენია რაიმე მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა რომელიმე ამ გარიგების მთლიანად ან ნაწილობრივ მართლწინააღმდეგობას. დამატებით სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ აპელანტს საქმის არც სააპელაციო განხილვის ეტაპზე წარუდგენია რაიმე ისეთი არგუმენტი, ან მტკიცებულება, რაც ზემოხსენებული ხელშეკრულებების უკანონობას დაადასტურებდა. ამასთან აღსანიშნავია, რომ სადავო ხელშეკრულებები დადებულია არა შრომითი ურთიერთობით გათვალისწინებული ვალდებულებების ფარგლებში, არამედ დავალების ხელშეკრულების ფარგლებში, შესაბამისად ხელშეკრულებით გათვალისწინებული უფლება-მოვალეობები წარმოეშობა არა რწმუნებულს, არამედ - მარწმუნებელს.
24. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით, პირველი მოპასუხის მართლსაწინააღმდეგო მოქმედება, რომელსაც შედეგად მოსარჩელის ქონებრივი ინტერესის დაზიანება მოჰყვა, არ დადასტურდა. პირველ მოპასუხეს, როგორც მოსარჩელე კომპანიასთან შრომით-სამართლებრივ ურთიერთობაში მყოფ პირს, არ დაურღვევია მოსარჩელის ქონებისადმი გულისხმიერების ვალდებულება.
25. საბოლოოდ სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ვინაიდან, პირველი, მეორე და მესამე მოპასუხეები, სამსახურებრივი იერარქიის შესაბამისად, შედიოდნენ ჯ.დ–ის ქვემდებარე რგოლში და ასრულებდნენ მის მიერ მიცემულ დავალებებს, ასევე, 2007 წლის 8 თებერვალს გაფორმებული საკონცესიო ხელშეკრულების ფარგლებში მოსარჩელე კომპანიის ბათუმისა და თბილისის აეროპორტების ტერიტორიაზე CIP და სარეკლამო მომსახურების გაწევის უფლებამოსილება გადაცემული ჰქონდა მეოთხე მოპასუხისათვის და საქმეში წარმოდგენილი არ არის დასაშვები და განკუთვნადი მტკიცებულება, რომელიც მოპასუხეთა მიერ მოსარჩელისათვის მიყენებულ ზიანსა და მის ოდენობას დაადასტურებდა, სასამართლომ გამორიცხა პირველი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების შესაძლებლობა.
26. რაც შეეხება მეორე სასარჩელო მოთხოვნას, რომლითაც მოსარჩელე ითხოვს, რომ მეორე, მესამე და მეოთხე მოპასუხეებს, მოსარჩელის სასარგებლოდ, სოლიდარულად 11 880.13 ლარის ანაზღაურება დაეკისროთ, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ აღნიშნული მოთხოვნის საფუძვლად აპელანტი კომპანია უთითებს შემდეგ გარემოებებზე - მეორე მოპასუხე უვადო შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე დასაქმებული იყო ტურიზმის გაყიდვების აღმასრულებლის პოზიციაზე. ის და მესამე მოპასუხე მითითებებს აძლევდნენ ბუღალტრის - ნ.ბ–ის თანაშემწეს, თ.გ–ძეს, რომ მოსარჩელის მიერ კორპორატიული კლიენტებისთვის, შპს „ა–ის“ და შპს „უ.ე–თვის“ გაწეულ ტურისტული მომსახურებისათვის ინვოისების გამოწერა მომხდარიყო მეოთხე მოპასუხის სახელით. აღნიშნულის გამო, მოსარჩელემ დაკარგა 11 880.13 ლარი, რაც მეოთხე მოპასუხემ მიიღო.
27. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა მხარეთა შეჯიბრებითობისა და მტკიცების ტვირთის განაწილების პრინციპებზე და განმარტა, რომ იმ გარემოებების მტკიცების ტვირთი, რომ - მეორე და მესამე მოპასუხეები მოქმედებდნენ მართლსაწინააღმდეგოდ მოსარჩელე მხარეს ეკისრებოდა. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ ნ.ბ–ის წერილობითი ახსნა-განმარტება და შპს „პ.ა–ის“ 2020 წლის 16 მარტის „აუდიტორის დასკვნა“, რასაც ემყარებოდა მოსარჩელის პრეტენზია მოპასუხეთა მიმართ, დაუშვებელ მტკიცებულებებად იქნა დაკვალიფიცირებული, შესაბამისად ისინი სასამართლოს მხრიდან ვერ შეფასდება. ასეთი მოცემულობის პირობებში დგინდება, რომ მოსარჩელის პოზიცია ემყარება მხოლოდ მის ზეპირ ახსნა-განმარტებას და მოპასუხეთა ბრალეულობის, მართლსაწინააღმდეგო ქმედებისა და ზიანის დამადასტურებელი რაიმე სხვა მტკიცებულება საქმეში წარმოდგენილი არ ყოფილა. აღსანიშნავია, რომ მოსარჩელეს არც ნ.ბ–ის თანაშემწის, თ.გ–ძის მოწმის სახით დაკითხვა მოუთხოვია საქმის განხილვის პროცესში. შესაბამისად, ფაქტობრივი გარემოებების სადავოობისას, სასამართლო მხოლოდ მხარის ახსნა-განმარტებას ვერ დაეყრდნობა, მოსარჩელეს კი, როგორც ზემოთ იქნა აღნიშნული, მისი პოზიციის დასადასტურებლად დასაშვები მტკიცებულებები არ წარუდგენია. აქედან გამომდინარე სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ არ არსებობს მეორე სასარჩელო მოთხოვნის ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი.
28. რაც შეეხება მესამე სასარჩელო მოთხოვნას, მოსარჩელესა და მეოთხე მოპასუხეს შორის 2017 წლის 1 მარტს დადებული მომსახურების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ, მას მოსარჩელე ამყარებს იმ გარემოებებზე, რომ აღნიშნული ხელშეკრულება დადებულია სათანადო უფლებამოსილების გარეშე, ამასთან ხელშეკრულების რეალური მიზანი იყო მოსარჩელის კუთვნილი სარეკლამო შემოსავლების მითვისებისათვის ფაქტიური სამართლებრივი საფუძვლის შექმნა, რადგან მოსარჩელე კომპანიამ 500 000 ლარის შემოსავლის ნაცვლად ჯამურად მიიღო 8 800 ლარის შემოსავალი. მოსარჩელე კომპანიის მითითებით წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მქონე პირი, პირველი მოპასუხე (როგორც მოსარჩელის მინდობილი პირი) და კონტრაჰენტი - მესამე მოპასუხე (როგორც მეოთხე მოპასუხე კომპანიის დირექტორი), განზრახ მოქმედებდნენ, რათა მოსარჩელისათვის ზიანი მიეყენებინათ.
29. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს შეფასება, რომ ზემოაღნიშნული ხელშეკრულება ნამდვილია და არ არსებობს მისი ბათილად ცნობის საფუძველი. კერძოდ, „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს 1994 წლის 28 ოქტომბრის კანონის მე-9 მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, თუ ხელშეკრულების დადებისას კონტრაჰენტისათვის ცნობილი იყო მეწარმე სუბიექტის ხელმძღვანელობის უფლებამოსილების შეზღუდვის შესახებ, წარმოდგენილ მეწარმე სუბიექტს შეუძლია განაცხადოს გარიგების ბათილობის თაობაზე. იგივე წესი გამოიყენება, თუ წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მქონე პირი და კონტრაჰენტი განზრახ მოქმედებენ ერთად, რათა ზიანი მიადგეს იმ მეწარმე სუბიექტს, რომელიც წარმოდგენილია წარმომადგენლით. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ შეცილების უფლების წარმოშობას ერთი წინაპირობა დაუკავშირა, კერძოდ, მეწარმე სუბიექტმა არა მარტო ის უნდა დაამტკიცოს, რომ მისთვის გარიგების შესახებ არ იყო ცნობილი, არამედ ისიც, რომ საწარმოს საქმიანობაზე სათანადო კონტროლს ახორციელებდა და მიუხედავად ამისა, არ იყო ინფორმირებული - „საწარმოში ზედამხედველობის მექანიზმების არარსებობა ან საწარმოს საქმიანობაში მეწარმის (პარტნიორების) არასათანადო ჩართულობა უნდა გამორიცხავდეს მესამე პირისათვის პრეტენზიის წაყენების მოთხოვნის უფლებას“ (იხ. სუსგ Nას-653-620-2014, 24.09.2015 წ.).
30. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმაზე, რომ წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება კორპორაციული სამართლით მოწესრიგებულ ურთიერთობებში კანონისმიერი პრეზუმფციაა - საწარმოს ხელმძღვანელობასა და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირი - დირექტორი სამეწარმეო პირთა რეესტრში რეგისტრირებული პირია და აღნიშნული სადავო პერიოდში მოქმედი „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი ნაწილის „თ“ პუნქტის და მე-9 მუხლის პირველი, მე-2 და მე-3 პუნქტებიდან გამომდინარეობს. მოცემული ნორმა მიემართება საწარმოს ხელმძღვანელობითი უფლებამოსილების მქონე პირს. პირველი მოპასუხე კი სადავო გარიგების დადებისას საწარმოს ხელმძღვანელობისა და წარმომადგენლობითი უფლებამოსილებით არ სარგებლობდა. კერძოდ, იგი არ იყო „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს 1994 წლის 28 ოქტომბრის კანონის მე-9 მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული პირი. აღნიშნული გარიგების დადებისას, პირველი მოპასუხე მოქმედებდა ჯ.დ–ის მიერ გაცემული დავალების ფარგლებში. შესაბამისად, მოცემული ნორმის სუბიექტს პირველი მოპასუხე არ წარმოადგენს, რის გამოც 2017 წლის 1 მარტს დადებული ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძვლები „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-4 ნაწილიდან არ გამომდინარეობს.
31. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ნების გამოხატვა, რომელიც გარკვეული სამართლებრივი შედეგების დადგომისაკენ არის მიმართული, დაკავშირებულია არა მხოლოდ უფლებების, არამედ მოვალეობების წარმოშობასთან, შესაბამისად, საწინააღმდეგოს დადასტურებამდე ივარაუდება, რომ პირის მიერ გამოვლენილი ნება შეესაბამება მის ნამდვილ ნებას. აღნიშნული პრეზუმფცია ქარწყლდება, თუ დადასტურდება, რომ ნება გამოვლენილ იქნა ისეთ პირობებში, რომელიც გამოვლენილი ნების ნამდვილი ნებისადმი შესაბამისობას გამორიცხავს. განსახილველ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დგინდება, რომ სარეკლამო მომსახურებას ახორციელებდა მოსარჩელე კომპანია და არა მეოთხე მოპასუხე კომპანია. ამ ფაქტობრივი გარემოების დასადასტურებლად მოსარჩელე მიუთითებდა მხოლოდ ბუღალტრის, ნ.ბ–ის ახსნა-განმარტებასა და შპს „პ.ა–ის“ „აუდიტორის დასკვნაზე“, რომელთან დაკავშირებითაც სასამართლომ ზემოთ უკვე იმსჯელა. ამასთან, როგორც უკვე აღნიშნა, საკონცესიო ხელშეკრულებით მოსარჩელე კომპანია არ წარმოადგენდა ამ მომსახურების ექსკლუზიურ მიმწოდებელს და მას უფლება ჰქონდა, სარეკლამო სივრცეები გადაეცა სხვისთვის დროებით სარგებლობაში, რაც განახორციელა კიდეც. დამატებით სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ იმ შემთხვევაშიც კი, თუ დადგინდებოდა, რომ სადავო ხელშეკრულების გაფორმების დროისთვის პირველ მოპასუხეს არ ჰქონდა შესაბამისი უფლებამოსილება, კონტრაჰენტი მხარეების შემდგომი ურთიერთობიდან დგინდება, რომ ხელშეკრულების ნამდვილობა შენარჩუნდა და მხარეები ახორციელებდნენ ნაკისრ ვალდებულებებს. ასევე დგინდება, რომ ხელშეკრულება მოწონებული და ნებადართული იყო საწარმოს იმჟამინდელი მმართველის მიერ, შესაბამისად, არ დგინდება სადავო ხელშეკრულების ბათილად ცნობის რაიმე საფუძველი, რაც აღნიშნული სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.
32. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის თაობაზე მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილი. ვინდიკაციური სარჩელი ეფუძნება იმ მოცემულობას, რომ მესაკუთრეს, რომელსაც ჩამოერთვა მფლობელობა, შეუძლია ნივთი გამოითხოვოს მფლობელისაგან, რომელიც არაკეთილსინდისიერად აკავებს ნივთს. საკუთრების უფლებამ ნივთზე სრული ბატონობა უნდა უზრუნველყოს, მათ შორის ფაქტობრივი ბატონობა - მფლობელობის სახით. ცხადია, მესაკუთრეს სხვა უფლებამოსილებებთან ერთად აქვს მფლობელობის უფლებაც და თუკი მოხდება საკუთრების მფლობელობის ჩამორთმევა, მას შეუძლია არაუფლებამოსილ მფლობელს სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება (იხ.: თამარ ზარანდია, სანივთო სამართალი, გამომცემლობა „მერიდიანი“, მეორე შევსებული გამოცემა, 2019წ., გვ. 245; სუსგ №ას-862-2020, 13.04. 2021 წ.). შესაბამისად, მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისთვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა) მოსარჩელე უნდა იყოს მესაკუთრე, ბ) მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და გ) მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება (სუსგ-ები: №ას-914-2019, 25.07.2019წ.; №ას-246-246-2018; 20.03.2018წ.).
33. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ვინდიკაციური სარჩელის ზემოხსენებული ელემენტების მტკიცების ტვირთი სწორედ მოსარჩელეს ეკისრება. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს შეფასება, რომ უპირველესად საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით უნდა დადასტურდეს, რომ სადავო ნივთები მოსარჩელის საკუთრებაშია. ასევე უნდა მოხდეს იმ ნივთების იდენტიფიცირება, რომლის ვინდიცირებასაც მოსარჩელე ითხოვს, რაც, განსახილველ შემთხვევაში, შეუძლებელია. შესაბამისად, მოსარჩელის მოთხოვნა მეოთხე მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან სარჩელის N25 დანართში მითითებული მოძრავი ნივთების გამოთხოვის ნაწილში დაუსაბუთებელია.
34. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ ასევე იმსჯელა სასარჩელო მოთხოვნების ნაწილობრივ ხანდაზმულად ცნობის თაობაზე და დაადგინა, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა, 2015 წლის 20 მარტიდან 2017 წლის 01 სექტემბრამდე მიყენებული ზიანის ანაზღაურების ნაწილში, ხანდაზმულია, რაც აპელანტს სააპელაციო წესით აქვს გასაჩივრებული. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სასარჩელო მოთხოვნის ინდივიდუალიზაციის შემდეგ სასამართლო შეუდგება შესაგებლის შესწავლას, რომელიც, თავისი შინაარსით შეიძლება იყოს მოთხოვნის გამომრიცხველი, შემაფერხებელი ან შემწყვეტი. შესაგებელი, რომელშიც მითითებულია ხანდაზმულობაზე, სასარჩელო მოთხოვნის წარმატებით განხორციელების შემაფერხებელ გარემოებას წარმოადგენს. იგი გულისხმობს მითითებას იმგვარ ვითარებაზე, როცა გასულია მოთხოვნის განხორციელების სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა და კრედიტორს აღარ შეუძლია იძულებით, სასამართლოს მეშვეობით, დაიკმაყოფილოს მოთხოვნა, თუკი მოვალე შესაგებელში სასარჩელო ხანდაზმულობაზე მიუთითებს და ამგვარად შეეცდება მოთხოვნის სასამართლო წესით რეალიზების შეფერხებას. სასამართლომ განმარტა, რომ მითითება ხანდაზმულობაზე, როგორც მოთხოვნის განხორციელების შემაფერხებელ გარემოებაზე, პროცესუალურად მთლიანად მოპასუხის კუთვნილ შესაგებელს წარმოადგენს. რაც შეეხება ხანდაზმულობის შეჩერებისა და შეწყვეტის წინაპირობებს, მისი შესწავლა, შესაბამისი შედავების არარსებობის პირობებშიც კი, სასამართლოს ვალდებულებაა (იხ. სუსგ №ას-1764-2018, 13.04.2020 წ.).
35. განსახილველ შემთხვევაში როგორც პირველი ინსტანციის, ისე სააპელაციო სასამართლოს მიერ არ დადგინდა მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნათა დაკმაყოფილების საფუძველი, შესაბამისად არ არსებობს სასარჩელო მოთხოვნის წარმატებით განხორციელების შემაფერხებელ გარემოებათა კვლევის საფუძველი. მიუხედავად ამისა, სააპელაციო სასამართლომ მაინც მიუთითა, რომ სრულად იზიარებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნებს სარჩელის ნაწილობრივ ხანდაზმულობასთან მიმართებით, კერძოდ საქმეზე სადავოდ არ გამხდარა ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ მოსარჩელე კომპანია არის „ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული „პირველი კატეგორიის” საწარმო. შესაბამისად, დგინდება, რომ მოსარჩელე კომპანიას ჰქონდა ვალდებულება, ყოველწლიურად ეწარმოებინა ფინანსური ანგარიშგება. მოსარჩელე დავობს 2015 წლიდან 2020 წლამდე კომპანიისათვის მიყენებულ ზიანზე. ამდენად, ფინანსური ანგარიშგების 2015 წლის საანგარიშო წლის ბოლოსათვის მომზადების შემთხვევაში, მისთვის ცნობილი იყო, ან ყველა გარემოების გათვალისწინებით, ცნობილი უნდა ყოფილიყო სარჩელის საფუძვლად მითითებული ფაქტების შესახებ. მოსარჩელის მოთხოვნა შეეხება 2015 წლის 20 მარტიდან 2020 წლის 20 იანვრამდე მიყენებულ ზიანს, რომელიც გარკვეული პერიოდულობით ხასიათდებოდა. ამდენად, კონკრეტულ პერიოდში მიყენებულ ზიანთან მიმართებით მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადის ათვლაც ცალ-ცალკე უნდა მოხდეს. სარჩელი სასამართლოში წარმოდგენილია 2020 წლის 1 სექტემბერს. მაშასადამე, როგორც სახელშეკრულებო მოთხოვნების (დავალებისა და შრომითი ხელშეკრულებები), ისე დელიქტით მიყენებული ზიანის ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადის გათვალისწინებით, მოსარჩელის მოთხოვნა, 2015 წლის 20 მარტიდან 2017 წლის 1 სექტემბრამდე მიყენებული ზიანის ანაზღაურების ნაწილში, ხანდაზმულია.
36. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი
36.1. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოსარჩელემ და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა. კასატორმა სააპელაციო სასამართლოს 2023 წლის 22 ივნისის საოქმო განჩინების გაუქმება მოითხოვა, წარდგენილი დოკუმენტების საქმეზე დართვის უარის შესახებ.
36.2. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლოს დავალების ხელშეკრულების მომწესრიგებელი ნორმები არ უნდა გამოეყენებინა, რადგან პირველი მოპასუხისა და მოსარჩელის ურთიერთობა შემოიფარგლებოდა და წესრიგდებოდა შრომითი ხელშეკრულებითა და მინდობილობებით, რომლებიც გაცემული იყო პირველი მოპასუხის სახელზე მოსარჩელე კომპანიის დირექტორის და არა ჯ.დ–ის მიერ. პირველი მოპასუხე არც შრომითი ხელშეკრულების და არც მინდობილობის საფუძველზე არ იყო უფლებამოსილი, გაეფორმებინა შრომითი ხელშეკრულებები თანამშრომლებთან ან კომპანიის სახელით მომსახურების ხელშეკრულება დაედო;
36.3. კასატორის განმარტებით, ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის ზედამხედველობის სამსახურის წერილში არაფერია მითითებული იმგვარი, რაც აუდიტორის დასკვნას დაუშვებელ მტკიცებულებად აქცევდა ან/და გამორიცხავდა აუდიტორის დასკვნაში მითითებული ინფორმაციის სისწორეს;
36.4. მეორე სასარჩელო მოთხოვნასთან დაკავშირებით ცალკე მსჯელობა არც არის განვითარებული, ვინაიდან, სასამართლომ შეფასების გარეშე დატოვა ყველა ის მტკიცებულება, რომელიც ამ მოთხოვნასთან იყო დაკავშირებული;
36.5. მესამე სასარჩელო მოთხოვნასთან დაკავშირებით, რომლითაც მოსარჩელე ითხოვდა 2017 წლის 1 მარტის მომსახურების ხელშეკრულების ბათილად ცნობას, სასამართლომ არასწორად განმარტა ეს ხელშეკრულება 2017 წლის 8 თებერვლის საკონცესიო ხელშეკრულებასთან ერთობლიობაში, რამაც არასწორი გადაწყვეტილების მიღება განაპირობა;
36.6. მეოთხე სასარჩელო მოთხოვნასთან დაკავშირებით სასამართლომ მიიჩნია, რომ ამ ნივთებზე არ დასტურდება მოსარჩელის საკუთრების უფლება. როგორც სარჩელშია მითითებული, დანართ 25-ში იდენტიფიცირებულია სარჩელით მოთხოვნილი მოძრავი ქონება. ამ ნივთების დაბრუნების მოთხოვნა კი გამომდინარეობს იქედან, რომ მათი ნაწილი შეძენილი იყო მოსარჩელის სახსრებით, ხოლო ნაწილი კი უშუალოდ მოსარჩელე კომპანიის ოფისიდან იქნა გადატანილი მეოთხე მოპასუხე კომპანიის კუთვნილ ბინაში;
36.7. სასამართლომ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა 2015 წლის 20 მარტიდან 2017 წლის 1 სექტემბრამდე პერიოდისთვის ჩათვალა ხანდაზმულად იმ დასაბუთებით, რომ მოსარჩელე კომპანია წარმოადგენს პირველი კატეგორიის საწარმოს და მას ვალდებულება ჰქონდა, ყოველწლიურად ეწარმოებინა ფინანსური ანგარიშგება, ასეთი ანგარიშგების მომზადების პირობებში კი უნდა სცოდნოდა სარჩელის საფუძვლად მითითებული ფაქტების შესახებ. მოსარჩელის წინააღმდეგ ფინანსურ სქემაში ჩართულები იყვნენ ის პირები, რომლებიც საქართველოში ფაქტობრივად ახორციელებდნენ კომპანიის ხელმძღვანელის უფლებამოსილებებს და თანხებზე, რომლებსაც მეოთხე მოპასუხე მოსარჩელის ნაცვლად იღებდა, ინვოისები გამოწერილი იყო მეოთხე მოპასუხის სახელით და შეუძლებელი იყო ეს მონაცემები მოსარჩელე კომპანიის ფინანსურ დოკუმენტაციაში მოხვედრილიყო. მოსარჩელისათვის უკანონო მოქმედებების შესახებ ცნობილი გახდა 2020 წლის იანვარში, მას შემდეგ, რაც ფინანსური სქემის სათავეში მყოფი პირი, ჯ.დ–ი კომპანიიდან წავიდა;
36.8. კასატორი შუამდგომლობს საქმეს დაერთოს ის მტკიცებულებები, რომლებიც 2022 წლის 2 სექტემბერს წარდგენილი იქნა პირველი ინსტანციის სასამართლოში, მაგრამ თბილისის საქალაქო სასამართლომ 2 სექტემბრის საოქმო განჩინებით მათი დართვის თაობაზე შუამდგომლობა არ დააკმაყოფილა. აღნიშნული მტკიცებულებების დართვაზე შუამდგომლობა დაყენებული იყო სააპელაციო სასამართლოშიც, თუმცა 2023 წლის 22 ივნისის საოქმო განჩინებით შუამდგომლობა არ დაკმაყოფილდა.
36.9. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 21 მარტის განჩინებით მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად, მივიდა დასკვნამდე, რომ მოსარჩელის საკასაციო განაცხადი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ იგი დაუშვებელია შემდეგი არგუმენტაციით:
37. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
38. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.
39. საკასაციო სასამართლო, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შემოწმებისას, უპირველესად, მტკიცების ტვირთის განაწილების საკითხზე მიუთითებს. ვინაიდან სსსკ-ის მე-4 მუხლიდან გამომდინარე, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე, ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. დასახელებული ნორმების თანახმად, სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებული არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ მათი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა. კანონით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, რომელიც ადგენს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციფიკურ წესს, მოსარჩელეს ევალება სასარჩელო განცხადებაში ასახული ფაქტების მტკიცება. მტკიცების ტვირთი - ესაა სამოქალაქო სამართალწარმოებაში საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცების მოვალეობის დაკისრება მხარეებზე, რომლის შესრულება უზრუნველყოფილია მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით არახელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანით იმ მხარის მიმართ, რომელმაც ეს მოვალეობა არ (ვერ) შეასრულა.
40. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კრიტერიუმი, რომლითაც უნდა იხელმძღვანელოს სასამართლომ იმისათვის, რომ სწორად განსაზღვროს მხარეთა მიერ მითითებული ფაქტებიდან, თუ რომელი ამართლებს სამართლებრივად მხარეთა მოთხოვნებს (შესაგებელს) და რომელი არა, ესაა – სარჩელის საგანი (მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსი), მოპასუხის შესაგებელი და შესაბამისი მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმა. მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებებიდან ერთი ნაწილი უნდა დაამტკიცოს მოსარჩელემ, მეორე ნაწილი კი – მოპასუხემ. ამასთან ერთად, დამტკიცების ტვირთის განაწილების საფუძველზე, მოსარჩელე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოპასუხემ უნდა დაამტკიცოს და პირიქით, მოპასუხე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს. მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის განაწილების ინსტიტუტი მიუთითებს არა მარტო იმაზე, თუ რომელმა მხარემ რა ფაქტები უნდა დაადგინოს, არამედ იმაზეც, თუ რომელი ფაქტების დადგენის მოვალეობისაგან თავისუფლდება ესა თუ ის მხარე. შესაბამისად, მოსარჩელემ, როგორც წესი, უნდა დაამტკიცოს ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველს, ხოლო მოპასუხემ კი – ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს (იხ. ჰაინ ბიოლინგი, ლადო ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, თბ., 2003, გვ.64).
41. სამოქალაქო საპროცესო სამართალში მოქმედი მტკიცების ტვირთის სამართლიანი და ობიექტური განაწილების სტანდარტის თანახმად, მტკიცების ტვირთი განაწილებულ უნდა იქნეს იმგვარად, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს უნდა დაეკისროთ იმ ფაქტების დამტკიცების ტვირთი, რომელთა მტკიცება მათთვის უფრო მარტივი და ობიექტურად შესაძლებელია. ბუნებრივია, კანონმდებლის ასეთი დამოკიდებულება განპირობებულია ვალდებულებიდან გამომდინარე მხარეთა მდგომარეობით.
42. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მტკიცებულებათა შეფასების დროს სასამართლო ხელმძღვანელობს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც თავისუფალია და იმავდროულად კანონის დანაწესითაა შეზღუდული. შინაგანი რწმენა საქმეზე შეკრებილი მტკიცებულებების ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური განხილვის შედეგად ყალიბდება. მტკიცებულებათა შეფასება არა სპონტანური და ინტუიციური, არამედ სათანადოდ მოტივირებული და დამაჯერებელი უნდა იყოს (სსსკ-ის 105-ე მუხლის მეორე ნაწილი) (შეად. სუსგ-ას N ას-279-264-17, 21.04.2017 წ.). მტკიცებულებათა შეფასების სტანდარტი მიუთითებს სასამართლოსათვის არა სუბიექტურ მოსაზრებებზე დაყრდნობით მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებების დადგენილად მიჩნევაზე, არამედ, მოსამართლის შინაგან რწმენაზე, რომელიც შეჯიბრებითობის ფარგლებში მხარეთა მიერ წარდგენილი მტკიცებულებების ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ შეფასებაზეა დაფუძნებული.
43. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში შესაფასებელია საკასაციო პრეტენზიის ფარგლებში, თუ რამდენად დასაბუთებული განჩინება მიიღო სააპელაციო სასამართლომ. უპირველეს ყოვლისა, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ სავსებით სწორად არის იდენტიფიცირებული მთავარი სადავო საკვლევი საკითხი, კერძოდ, 08.02.2007 წლის საკონცესიო ხელშეკრულების ფარგლებში რამდენად ჰქონდა მოსარჩელე კომპანიას უფლება, აეროპორტის ტერიტორიაზე არსებული CIP სივრცე და სარეკლამო მომსახურება გადაეცა მესამე პირისათვის, მოცემულ დავაში - მეოთხე მოპასუხისათვის, რომელიც ამ სივრცეებით სარგებლობის შედეგად შემოსავალს იღებდა და წარმოადგენს თუ არა ეს მოსარჩელის მიერ განცდილ ზიანს, რომლის ანაზღაურების ვალდებულებაც მოპასუხე მხარეს ეკისრება. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულების პირობები და მის საფუძველზე დადებული ხელშეკრულებები ვრცლად არის გამოკვლეული და საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებების ფარგლებში, სავსებით სწორად არის შეფასებული, რომ პირველმა მოპასუხემ, დავალების ხელშეკრულების ფარგლებში, მართლზომიერი ზეპირი შეთანხმება დადო მეოთხე მოპასუხესთან იჯარის თაობაზე (იხ. წინამდებარე განჩინების 9-14 პუნქტები), შესაბამისად, სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს განმარტებებს ზიანის ანაზღაურების საკითხთან დაკავშირებით (იხ. ამ განჩინების 6.1-6.4 ქვეპუნქტები) და ეთანხმება გასაჩივრებული განჩინების დასკვნას მოსარჩელის მიერ მტკიცების ტვირთის დაუძლეველობის თაობაზე.
43.1. ვალდებულების დარღვევისას, კანონმდებელმა კრედიტორს მიანიჭა უფლება, მოითხოვოს ზიანის ანაზღაურება. ზიანის ანაზღაურების ზოგადი წესი განმტკიცებულია სსკ-ის 394-ე მუხლით, რომლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია, მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება;
43.2. ზიანის ანაზღაურება მიეკუთვნება მეორად/დამატებით მოთხოვნებს და იწვევს ქონებრივი ან არაქონებრივი ხასიათის უარყოფითი შედეგების დადგომას (შდრ. ჰ. ბოილინგი, პ. ლუტრინგჰაუსი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ცალკეული მოთხოვნების სისტემური ანალიზი, თბილისი, 2009, გვ.33). ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა წარმოიშობა მაშინ, როდესაც პირველადი მოთხოვნის შესრულებისას ჩნდება პრობლემა. პრობლემა შეიძლება მდგომარეობდეს ვალდებულების შეუსრულებლობაში, არაჯეროვნად შესრულებაში ან ხელშეკრულებიდან გამომდინარე სხვა ვალდებულების დარღვევაში. ზიანის ანაზღაურების მეორადი მოთხოვნის უფლება შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს ნებისმიერი სახის ვალდებულების დარღვევით გამოწვეული ზიანის არსებობისას;
43.3. ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმებია სსკ-ის 394-ე მუხლის პირველი ნაწილი (მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როცა მოვალეს არ ეკისრება პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის), 408-ე მუხლის პირველი ნაწილი (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება), 409-ე მუხლი (თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება);
43.4. სახელშეკრულებო ზიანი ის ზიანია, რაც სახელშეკრულებო ვალდებულების შეუსრულებლობით მიადგა მხარეს, ამ ზიანის არსებობის დადგენა პირდაპირ უკავშირდება სახელშეკრულებო ვალდებულების შეუსრულებლობის ფაქტის დადგენას;
43.5. შესაბამისად, როგორც სახელშეკრულებო, ისე დელიქტური ზიანისას უნდა დადგინდეს შემდეგი ელემენტების: 1. ზიანის, 2. მართლწინააღმდეგობის, 3. ბრალის და 4. მიზეზობრივი კავშირის არსებობა (იხ. სუსგ Nას-167-163-2016, 01.07.2016წ., §58). ამ ელემენტთაგან, რომელიმე ერთის არარსებობაც კი გამორიცხავს ზიანის გამო პასუხისმგებლობას, ამიტომ, მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ უნდა დაასაბუთოს ზიანის მიყენების გამო პასუხისმგებლობის ყველა ელემენტის არსებობა, მოპასუხისთვის კი საკმარისია თუნდაც ერთი ელემენტის არარსებობაში დაარწმუნოს სასამართლო. სასამართლო ცალ-ცალკე შეამოწმებს პასუხისმგებლობის ელემენტების: ზიანის, მართლწინააღმდეგობის, ბრალისა და მიზეზობრივი კავშირის არსებობას მოცემულ სახელშეკრულებო დავაში. ამასთან, სასამართლო აღნიშნავს, რომ სახელშეკრულებო ზიანის საკითხის გადაწყვეტისას მიზეზობრივი კავშირის დადგენა ცალკე მტკიცებას არ საჭიროებს, რადგან თუ დადგინდა, რომ დაირღვა ხელშეკრულების პირობა, რაც შესრულებაში უნდა გამოხატულიყო, შეუსრულებლობის დადგენა ამტკიცებს დანაკლისის არსებობას, ანუ შეუსრულებლობა პირდაპირ და უშუალო მიზეზობრივ კავშირშია ზიანთან. ზიანის ელემენტის არსებობის დასაბუთების მიზნით, სასამართლო განმარტავს, რომ სახელშეკრულებო ზიანი ის ზიანია, რაც ხელშეკრულების შეუსრულებლობით მიადგა უფლებამოსილ პირს და რაც შეიძლება ანაზღაურდეს კანონის ფარგლებში.
44. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას პირველ მოპასუხესთან მიმართებით მეწარმეთა შესახებ საქართველოს კანონის გამოყენების დაუშვებლობასთან დაკავშირებით, რადგან პირველი მოპასუხე საწარმოს დირექტორი არ ყოფილა. საკასაციო სასამართლო იზიარებს შეფასებას, რომ პირველი მოპასუხის მიერ დავალების ხელშეკრულების ფარგლებში განხორციელებული ქმედებების მართლსაწინააღმდეგო ხასიათი არ ვლინდება, რის გამოც მართებულად იქნა უარყოფილი მის მიმართ მოსარჩელე კომპანიის მოთხოვნა, ზიანის ანაზღაურების თაობაზე.
45. პირველი, მეორე და მესამე მოპასუხეები შრომითსამართლებრივ ურთიერთობაში იმყოფებოდნენ მოსარჩელე კომპანიასთან. მოსარჩელე მიუთითებს პირველი, მეორე და მესამე მოპასუხეების მხრიდან უფლებამოსილებების გადაჭარბების ფაქტებზე. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ მეორე და მესამე მოპასუხეებთან შრომითი ხელშეკრულებების გაფორმება შეთანხმებული იყო მოსარჩელესთან, შესაბამისად, პირველი მოპასუხე თვითნებურად არ მოქმედებდა შრომითი ხელშეკრულებების დადებისას (იხ. წინამდებარე განჩინების 3.10-3.11 ქვეპუნქტები) ამ შემთხვევაშიც მტკიცების ტვირთის განაწილების სტანდარტის შესაბამისად, რაზეც ზემოთ იქნა მითითებული, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოსარჩელემ, სასარჩელო მოთხოვნების საფუძვლიანობაში, ვერც ერთი ინსტანციის სასამართლო ვერ დაარწმუნა. მოპასუხეები კვალიფიციურად შეედავნენ სარჩელის ავტორს და მის ყველა მოთხოვნას საფუძველი გამოაცალეს.
46. მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ მტკიცებულებებთან დაკავშირებით, რომლებიც ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა დაუშვებელ მტკიცებულებებად მიიჩნიეს, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მართებულად იქნა გაზიარებული მოპასუხეთა შედავება „აუდიტორული დასკვნის“ დაუშვებელ მტკიცებულებად მიჩნევასთან დაკავშირებით, რადგან „აუდიტორული დასკვნა“ კანონის შესაბამისად გაცემული არ ყოფილა, იგი ეფუძნებოდა საწარმოს კომერციული საიდუმლოების შემცველ ინფორმაციას, რაც კანონით დადგენილი წესით არ იყო მოპოვებული. რაც შეეხება ბუღალტერ ნ.ბ–ის წერილობით ახსნა-განმარტებას, იგი მართებულად არ იქნა მიღებული, როგორც მტკიცებულება, რადგან მოსარჩელეს სასამართლოს წინაშე ბუღალტრის, როგორც მოწმის, დაკითხვა არ მოუთხოვია. მოსარჩელემ უკანონო მტკიცებულებების წარდგენით თვითონვე შეუწყო ხელი მისი სასარჩელო მოთხოვნების შესაძლო საფუძვლიანობის გამორიცხვას (იხ. წინამდებარე განჩინების 15-21 პუნქტები).
47. კასატორის პრეტენზიების პასუხად, საკასაციო სასამართლო შეჯამების სახით განმარტავს, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოსარჩელის წარმომადგენლების განმარტება, რომ პირველი, მეორე და მესამე მოპასუხეები ჯ.დ–ის დაქვემდებარებაში იყვნენ და მის მითითებებს ასრულებდნენ, მართებულად ჩაითვალა იმ გარემოების საფუძვლად, რომ მოპასუხეები ჯ.დ–ის მითითებებით მოქმედებდნენ და ზიანი, რომელზეც მოსარჩელე კომპანია დავობს, მოპასუხეთა გადაწყვეტილებების შედეგი არ არის (სსსკ-ის 131-ე მუხლი). პირველი მოპასუხის წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების ფარგლების განსამარტად ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა დავალების ხელშეკრულების მომწესრიგებელი ნორმები მართებულად გამოიყენეს. პირველი მოპასუხის მიერ მოსარჩელის სახელით დადებული არც ერთი ხელშეკრულება კანონსაწინააღმდეგო ხასიათს არ ატარებს.
48. მეორე სასარჩელო მოთხოვნასთან დაკავშირებით ქვემდგომმა სასამართლოებმა გამოიყენეს დელიქტის მომწესრიგებელი ნორმები (სსკ-ის 992-ე, 998-ე მუხლები), თუმცა დელიქტური ვალდებულების მოპასუხეთათვის დაკისრებისათვის აუცილებელი წინაპირობების დადასტურება მოსარჩელემ ვერ შეძლო.
49. მესამე სასარჩელო მოთხოვნა მოსარჩელესა და მეოთხე მოპასუხეს შორის დადებულ მომსახურების (სარეკლამო) ხელშეკრულების ბათილად ცნობას შეეხებოდა, რადგან იგი, მოსარჩელის მტკიცებით, სათანადო უფლებამოსილების გარეშე იყო დადებული, აღნიშნული კი ვერ დაამტკიცა მოსარჩელემ. საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას და დასკვნას, რომ იმ შემთხვევაშიც კი, თუ დადგინდებოდა, რომ სადავო ხელშეკრულების გაფორმების დროისთვის პირველ მოპასუხეს არ ჰქონდა შესაბამისი უფლებამოსილება, კონტრაჰენტი მხარეების შემდგომი ურთიერთობიდან დგინდება, რომ ხელშეკრულების ნამდვილობა შენარჩუნდა და მხარეები ახორციელებდნენ ნაკისრ ვალდებულებებს. ასევე დგინდება, რომ ხელშეკრულება მოწონებული და ნებადართული იყო საწარმოს იმჟამინდელი მმართველის მიერ, შესაბამისად, არ დგინდება სადავო ხელშეკრულების ბათილად ცნობის რაიმე საფუძველი,
50. სადავო მოძრავი ნივთების მეოთხე მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვის შესახებ სასარჩელო მოთხოვნასთან დაკავშირებით, სსკ-ის 170-ე, 172-ე მუხლების შესაბამისად უნდა დადასტურდეს სამი წინაპირობა, სადავო ნივთები უნდა იყოს მოსარჩელის საკუთრება, მათ უნდა ფლობდეს მოპასუხე და მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს სადავო ნივთების ფლობის უფლება. ამ ნაწილშიც არაკვალიფიციურია სარჩელის მოთხოვნა და საქმეზე დადგენილი გარემოებებით არ დადასტურდა მოთხოვნის დაკმაყოფილების მატერიალურსამართლებრივი წანამძღვრები.
51. სარჩელის ნაწილობრივ ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებაზე, რომელსაც სავსებით იზიარებს (იხ. ამ განჩინების 34-35 პუნქტები).
52. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება დასაბუთებულია და კანონიერი, საქმის გარემოებათა და მხარეთა მიერ წარდგენილ დასაშვებ და განკუთვნად მტკიცებულებათა ყოველმხრივ, სრულყოფილ, ობიექტურ გამოკვლევას ეფუძნება, რასაც ვერ აქარწყლებს საკასაციო საჩივარი, შესაბამისად, არ არსებობს მისი არსებითად განხილვის მიზნით დასაშვებად ცნობის საპროცესოსამართლებრივი საფუძველი.
53. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. „ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ“ # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).
54. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 პუნქტის საფუძველზე, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 407.1-ე, 408.3-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. შპს „თ.ჯ.ო.სის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. შპს „თ.ჯ.ო.სს“ (ს/ნ .......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე ლ.ლ–ძის მიერ 11.03.2024 წელს #20927059293 საგადახდო დავალებით გადახდილი 8000 ლარის 70% - 5600 ლარი.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი
მოსამართლეები: მ. ერემაძე
თ. ზამბახიძე
