26 ივნისი, 2024 წელი

საქმე №ას-321-2024 ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მირანდა ერემაძე, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

პირველი კასატორი – მ.ო–ძე, მ.კ–ვა (მოპასუხე)

მეორე კასატორი – ლ.ტ-ა. (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 20 დეკემბრის გადაწყვეტილება

პირველი კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის უარყოფა

მეორე კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება; თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 13 ივნისის საოქმო განჩინების გაუქმება, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის (აპელანტი) შუამდგომლობა ექსპერტიზის დანიშვნის შესახებ

დავის საგანი – კრების ოქმის ბათილად ცნობა, ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ლ.ტ-ა–მ (შემდეგში: მოსარჩელე ან მეორე კასატორი) სარჩელი აღძრა მ.ო–ძის, მ.კ–ვას, (შემდეგში: მოპასუხეები ან პირველი კასატორები) ბ.ბ–ძის, თ.დ–ის, თ.ჯ–ის, ე.ჯ–ის, მ.კ–ის (შემდეგში: მოპასუხეები) მიმართ შემდეგი მოთხოვნებით: 1.1. ბათილად იქნას ცნობილი ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ნ“-ს 2016 წლის 12 სექტემბრის (დამოწმების თარიღი 14 სექტემბერი) კრების ოქმი №3, რომლითაც მ.ო–ძეს ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებობის ფაქტი დაუდასტურდა 11,64 კვ. მეტრი ფართის სარდაფზე; 1.2. ბათილად იქნას ცნობილი ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ნ“-ს 2016 წლის 25 სექტემბრის (დამოწმების თარიღი 28 სექტემბერი) კრების ოქმი №4, რომლითაც მ.ო–ძეს ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებობის ფაქტი დაუდასტურდა 20,79 კვ. მეტრი დამხმარე ფართზე; 1.3. ბათილად იქნას ცნობილი ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ნ“-ს 2017 წლის 29 ივლისის კრების ოქმი №8, რომლითაც მ.ო–ძეს ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებობის ფაქტი დაუდასტურდა 8,3 კვ. მეტრი სარდაფზე; 1.4. მოპასუხეებს ბ.ბ–ძეს, მ.ო–ძეს, თ.დ–ს, თ.ჯ–ს, ე.ჯ–ს, მ.კ–ვას, მ.კ–ს მოსარჩელე მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისროთ 25562,5 აშშ დოლარის სოლიდარულად გადახდა.

2. მოსარჩელის განმარტებით, მის სახელზე ინდივიდუალური საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია ქ. თბილისში, …… ქუჩა №15/….. მდებარე 1 სართული, 48,26 კვ. მეტრი ფართის ბინა №1, საკადასტრო კოდით ..........., რომელიც შეიძინა 2016 წლის 1 მარტს მ.ხ–ისაგან. ამავდროულად, მოსარჩელე, ამხანაგობა „ნ“-ს ერთ-ერთი წევრ მ.ო–ძესთან ერთად სარგებლობდა ამავე მისამართზე მდებარე 20,79 კვ. მეტრი და 8,3 კვ. მეტრი დერეფნით, ხოლო ინდივიდუალურ მფლობელობაში გააჩნდა 11,64 კვ. მეტრი სარდაფი.

3. 2018 წელს მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა, რომ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ნ“-ს 2016 წლის 14 სექტემბრის №3, 28 სექტემბრის №4 და 2017 წლის 29 ივლისის №8 კრების ოქმების საფუძველზე, ერთ-ერთმა ამხანაგობის წევრმა მ.ო–ძემ საჯარო რეესტრში დაირეგისტრირა 8,3 კვ. მეტრი სარდაფი (რომელიც რეალურად არის საერთო სარგებლობის დერეფანი და 11,64 კვ. მეტრი სარდაფამდე მისასვლელი გზა), 20,79 კვ. მეტრი ფართის საერთო სარგებლობის დერეფანი და 11,64 კვ. მეტრი ფართის სარდაფი.

4. ამხანაგობის კრებები რეალურად არ ჩატარებულა და შესაბამისად, სადაო ფართები მ.ო–ძემ მიიღო არაკანონიერად. 11,64 კვ. მეტრ სარდაფს 2004 წლიდან ფლობდა მოსარჩელის კუთვნილი ბინის ყოფილი მესაკუთრე მ.ხ–ი, ხოლო 2016 წლის 1 მარტიდან თავად მოსარჩელე, რაც შეეხება საერთო სარგებლობის დერეფნებს, მათი ინდივიდუალურ საკუთრებაში გადაცემა დასაშვები იყო ამხანაგობის ყველა წევრის თანხმობით.

5. 2017 წლის 15 აგვისტოს ნასყიდობის ხელშეკრულებით მ.ო–ძემ სადაო ფართები გაყიდა შპს „ბ–ზე“, რომელიც არის კეთილსინდისიერი შემძენი. შესაბამისად, მიუხედავად იმისა, რომ საზოგადოება დღეისათვის არის ამხანაგობის წევრი, იგი პასუხს ვერ აგებს სარჩელზე, რადგან მას მონაწილეობა არ აქვს მიღებული მ.ო–ძისათვის ფართების გადაცემაში.

6. მოპასუხეთა პოზიცა: მოპასუხე მ.კ–ვამ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო, ხოლო სასამართლო სხდომაზე განმარტა, რომ არ არსებობს სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი. მოპასუხე მ.კ–მა წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ იგი არ ესწრებოდა კრებებს, რომელზედაც მიღებულია სადაო გადაწყვეტილება, აღნიშნული კი გამორიცხავს მის პასუხისმგებლობას. სასამართლო სხდომაზე მ.კ–მა განმარტა, რომ იგი მხარს უჭერს მოთხოვნას კრების ოქმების ბათილად ცნობის შესახებ, მაგრამ თანხის გადახდა უნდა დაეკისროს იმ პირს, ვინც მიიღო სადაო ფართი. მოპასუხეებმა თ.ჯ–მა და ე.ჯ–მა წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნეს. სასამართლო სხდომაზე თ.ჯ–ის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ სარჩელს იმ ნაწილში, რომლითაც მოსარჩელე ითხოვს კრების ოქმების ბათილად ცნობას, სარჩელს მხარს უჭერს, რადგან მის მარწმუნებელს ამხანაგობის კრებაში მონაწილეობა არ მიუღია, მაგრამ უსაფუძვლოა მოთხოვნა თ.ჯ–ისათვის თანხის დაკისრების შესახებ. მოპასუხე თ.დ–მა წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და სასამართლო სხდომაზე განმარტა, რომ მას კრებაში მონაწილეობა არ მიუღია და, შესაბამისად, მხარს უჭერს კრების ოქმების ბათილად ცნობას, მაგრამ იმ ნაწილში, რომლითაც მოსარჩელე ითხოვს მისთვის თანხის დაკისრებას იგი მხარს არ უჭერს, რადგან მას კრებაში მონაწილეობა არ მიუღია. მოპასუხე მ.ო–ძემ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელეს არასდროს უსარგებლია საერთო სარგებლობის დერეფნით, ვინაიდან აღნიშნულ ფართში განთავსებული იყო მისი (მ. ორთოიძის) სამზარეულო და სველი წერტილები. 11,64 კვ. მეტრი სარდაფი არასდროს ყოფილა მ.ხ–ის და ლ.ტ-ა.ს მფლობელობაში და არ უსარგებლიათ მათ. 20,79 კვ. მეტრ ფართობში განთავსებული იყო მ.ო–ძის სამზარეულო, ხოლო 8,30 კვ. მეტრი იყო მისასვლელი მ.ო–ძის კუთვნილ სააბაზანომდე და საპირფარეშომდე. ამასთან, მოსარჩელისათვის ცნობილი იყო ფართების რეგისტრაციის შესახებ, რადგან თავად აწარმოებდა მოლაპარაკებებს მ.ო–ძესთან კუთვნილი ქონების შეძენის შესახებ. ასევე შეუსაბამოა მოსარჩელის მიერ მითითებული ფართების ღირებულება და არ შეესაბამება რეალობას.

7. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 10 აგვისტოს გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: ბათილად იქნა ცნობილი ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ნ“-ს 2016 წლის 12 სექტემბრის (დამოწმების თარიღი 14 სექტემბერი) კრების ოქმი №3, რომლითაც მ.ო–ძეს ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებობის ფაქტი დაუდასტურდა 11,64 კვ. მეტრი ფართის სარდაფზე; მ.ო–ძეს და მ.კ–ვას სოლიდარულად დაეკისროთ ლ.ტ-ა.ს სასარგებლოდ 1662 (ათას ექვსას სამოცდაორი) აშშ დოლარის გადახდა; სხვა ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

8. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მოსარჩელემ და მ.კ–ვამ შეიტანეს სააპელაციო საჩივარი. მოსარჩელემ წარდგენილი სააპელაციო საჩივრით მოითხოვა სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება და პირველი ინსტანციის სასამართლოს 2018 წლის 7 ივნისის საოქმო განჩინების (მოსამართლის აცილებაზე უარის თქმის და მოპასუხისათვის მტკიცებულების წარმდგენის ვადის გადავადების თაობაზე) გაუქმება, ხოლო მ.კ–ვამ სააპელაციო საჩივრით მოითხოვა სარჩელის უარყოფა.

9. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 20 დეკემბრის გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა მ.კ–ვას სააპელაციო საჩივარი; ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი, გაუქმდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების მე-3, მე-4, მე-5, მე-6 პუნქტები: ლ.ტ-ა.ს სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: ბათილად იქნა ცნობილი ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ნ“-ს 2016 წლის 25 სექტემბრის (დამოწმების თარიღი 28 სექტემბერი) კრების ოქმი №4, რომლითაც მ.ო–ძეს ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებობის ფაქტი დაუდასტურდა 20,79 კვ. მეტრი დამხმარე ფართზე; ბათილად იქნა ცნობილი ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ნ“-ს 2017 წლის 29 ივლისის კრების ოქმი №8, რომლითაც მ.ო–ძეს ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებობის ფაქტი დაუდასტურდა 8,3 კვ. მეტრი სარდაფზე; 3.4. დაეკისრათ მ.ო–ძეს და მ.კ–ვას სოლიდარულად მოსარჩელის სასარგებლოდ 5553,25 აშშ დოლარის გადახდა.

10. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელემ (აპელანტი) სააპელაციო საჩივრით სადავო გახადა სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოება, რომელიც შეეხებოდა სადავო ფართების მოსარგებლეებს და სადავო ფართების ღირებულების დაინგარიშებას, ასევე, სადავო გახადა სასამართლოს შეფასება მხარეთა მიერ წარმოდგენილ ექსპერტიზის დასკვნების შესახებ. აპელანტი (მოსარჩელე) მიიჩნევდა, რომ სასამართლოს მოსარჩელე მხარის მიერ წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნა უნდა შეეფასებინა სამივე ნასყიდობის ხელშეკრულებასთან ერთობლიობაში. აგრეთვე, აპელანტმა (მოსარჩელე) სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა 2018 წლის 07 ივნისის საოქმო განჩინებები (მოსამართლის აცილებაზე უარის თქმის თაობაზე; მოპასუხისთვის მტკიცებულების წარმოდგენის ვადის გადავადების თაობაზე).

11. რაც შეეხება მოპასუხე მ.კ–ვას სააპელაციო საჩივარს, მისი პრეტენზია იმაში მდგომარეობდა, რომ სასამართლომ დადგენილ გარემოებად მიიჩნია, რომ სადვაო 11,64 კვ. მ. ფართი იყო მოსარჩელის ინდივიდუალურ სარგებლობაში არსებული სარდაფი, თუმცა, საქმეში არ მოიპოვება უტყუარი მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა ის გარემოება, რომ სადავო სარდაფი მოსარჩელის ინდივიდუალურ სარგებლობაში იყო.

12. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

13. უძრავი ნივთი, მდებარე ქ. თბილისი, ........./ .........., საკადასტრო კოდი .........., თავის მხრივ რამდენიმე საკადასტრო ერთეულს მოიცავს და მესაკუთრეები არიან (სადავო პერიოდში) მ.ო–ძე, ლ.ტ-ა., ბ.ბ–ძე, თ.დ–ი, ე.ჯ–ი, თ.ჯ–ი, მ.კ–ვა, მ.კ–ი. შესაბამისად, აღნიშნული პირები წარმოადგენენ ამხანაგობის წევრებს. (ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან ტ.1. ს.ფ. 76-79).

14. ამხანაგობა „ნ“-ს 2016 წლის 12 სექტემბრის, 25 სექტემბრის, ასევე 2017 წლის 29 ივლისის კრება არ იყო მოწვეული კანონით დადგენილი წესით და მათზე მიღებული გადაწყვეტილება არ შეესაბამება კანონით დადგენილ მოთხოვნებს.

15. სადავო ფართებზე (11,64 კვ. მეტრი სარდაფი, 20,79 კვ. მეტრის და 8,3 კვ. მეტრის დერეფნები), რომლებიც არის ამხანაგობის საერთო საკუთრება, თითოეულ ამხანაგობის წევრს გააჩნია თანაბარი წილი და თანაბარი სარგებლობის უფლება. ამდენად, მოსარჩელის ინდივიდუალურ სარგებლობაში 11,64 კვ. მეტრი სარდაფის, 20,79 კვ. მეტრის და 8,3 კვ. მეტრის დერეფნების არსებობა არ დასტურდება და ეს ფართები საერთო სარგებლობის ფართებს წარმოადგენდა.

16. არ დგინდება საერთო საკუთრებაში არსებულ ფართებზე ყველა ამხანაგობის წევრის წილი, რადგან დაუდგენელია ყველა წევრის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ფართები. დასტურდება მხოლოდ ამხანაგობის წევრთა რაოდენობა (8 წევრი). შესაბამისად, მართებულია, ამხანაგობის წევრთა საერთო საკუთრებაზე თითოეული წევრის თანაბარი წილის განსაზღვრა. ასევე საქმეში წარმოდგენილი რომელიმე დოკუმენტით არ დგინდება ამხანაგობის საერთო საკუთრებაში არსებული სადავო ფართების მოსარჩელისათვის ინდივიდუალურ მფლობელობაში გადაცემის ფაქტი. ასევე არ არის წარმოდგენილი, ამხანაგობის რომელიმე წევრის მიერ სადავო ფართებზე თავისი მფლობელობის დათმობის დამადასტურებელი მტკიცებულება. ამდენად, პალატამ მიიჩნია, რომ ამხანაგობის თითოეული წევრი სარგებლობდა/შეეძლო ესარგებლა სადავო საერთო საკუთრებაში არსებული ფართებით.

17. რაც შეეხება სადაო ქონების ღირებულებას, იგი უნდა განისაზღვროს საქმეში წარმოდგენილი ნასყიდობის ხელშეკრულებების გათვალისწინებით, კერძოდ: ა) 2017 წლის 15 აგვისტოს ნასყიდობის ხელშეკრულებით, რომელიც დადებულია მ.ო–ძესა და შპს „ბ“-ს შორის უძრავ ნივთზე საკადასტრო კოდით №........... ფართით 11,64 კვ. მეტრი და უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულებამ შეადგინა 1662 აშშ დოლარი (1 კვ. მეტრი 142,78 აშშ დოლარი); ბ) 2017 წლის 15 აგვისტოს ნასყიდობის ხელშეკრულებით, რომელიც დადებულია მ.ო–ძესა და შპს „ბ–“-ს შორის უძრავ ნივთზე საკადასტრო კოდით №...........ფართით 8,3 კვ. მეტრი და უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულებამ შეადგინა 1184 აშშ დოლარი (1 კვ. მეტრი 142,65 აშშ დოლარი); გ) 2017 წლის 15 აგვისტოს ნასყიდობის ხელშეკრულებით, რომელიც დადებულია მ.ო–ძესა და შპს „ბ–“-ს შორის უძრავ ნივთზე საკადასტრო კოდით №........... ფართით 67,27 კვ. მეტრი და უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულებამ შეადგინა 134 540 აშშ დოლარი (1 კვ. მეტრი 2000 აშშ დოლარი) (ნასყიდობის ხელშეკრულებები ტ.1. ს.ფ. 158-163; 216-218);

18. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მ.კ–ვას სააპელაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო ლ.ტ-ა.ს სააპელაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო:

19. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელეს ეკისრებოდა იმ ფაქტის დადასტურების ვალდებულება, რომ ამხანაგობამ, სადავო კრების ოქმებით, სპეციალური კანონით დადგენილი მოთხოვნები დაარღვია. დადგენილია, რომ უძრავი ნივთი, მდებარე ქ. თბილისი, ……../ ……., სარდაფი, ფართი 11,64 კვ. მეტრი, საკადასტრო კოდი ..........., საკუთრების უფლებით დარეგისტრირდა მ.ო–ძის სახელზე და უფლების დამდგენ დოკუმენტს წარმოადგენს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ნ“-ის 2016 წლის 12 სექტემბრის №3 კრების ოქმი. დადგენილია, რომ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ნ“-ს 2016 წლის 25 სექტემბრის №4 კრების ოქმის საფუძველზე მ.ო–ძემ საკუთრების უფლება მოიპოვა 20,79 კვ. მეტრი ფართზე, რომელიც შემდეგში გაერთიანდა ........... საკადასტრო კოდის მქონე უძრავ ნივთთან და საბოლოოდ 67,27კვ. მეტრი ფართი საკუთრების უფლებით დარეგისტრირდა მ.ო–ძის სახელზე.

20. ასევე დადგენილია, რომ 2017 წლის 29 ივლისის №8 კრების ოქმის საფუძველზე მ.ო–ძემ საკუთრების უფლება მოიპოვა 8,3კვ. მეტრი ფართზე. აღნიშნული სამივე უძრავი ნივთი 2017 წლის 15 აგვისტოს ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე ამჟამად რეგისტრირებულია შპს „ბ“-ს სახელზე.

21. „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 27-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრებას იწვევს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის თავმჯდომარე წელიწადში ერთხელ მაინც. აღნიშნული წესი ვრცელდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრები არ მიიღებენ წესდებას ან თუ წესდებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული. ამავე მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად, კრების მოწვევის შესახებ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრებს უნდა ეცნობოს წერილობით.

22. პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ საქმეში არ არის წარმოდგენილი რაიმე სახის მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდება, რომ 2016 წლის 12 სექტემბერს და 25 სექტემბერს, ასევე 2017 წლის 29 ივლისს, ზემოაღნიშნული საკანონმდებლო ნორმის დაცვით იყო მოწვეული ამხანაგობა „ნ“-ს კრება.

23. ამავე დროს, როგორც მოსარჩელემ, ასევე, სასამართლომ სხდომაზე გამოცხადებულმა მოპასუხეებმა, რომლებიც არიან ამხანაგობა „ნ“-ს წევრები - თ.ჯ–მა, მ.კ–მა და თ.დ–მა განმარტეს, რომ ისინი ამხანაგობის კრებაზე მიწვეული არ ყოფილან, რაიმე წერილობითი შეტყობინება კრების ჩატარების შესახებ არ მიუღიათ და, შესაბამისად, მათ მიერ არ ყოფილა მიღებული გადაწყვეტილება მ.ო–ძისათვის ფართების გადაცემის შესახებ.

24. რაც შეეხება მოპასუხეებს მ.ო–ძეს და მ.კ–ვას მათ ვერ შეძლებს საწინააღმდეგოს დამტკიცება. ვერც სააპელაციო განხილვის ეტაპზე მიუთითა აპელანტმა მ.კ–ვამ სასამართლოს რაიმე ისეთ გარემოებაზე, რაც სააპელაციო პალატას სხვაგვარი დასკვნის გამოტანის შესაძლებლობას მისცემდა.

25. ამასთან, მხოლოდ მ.ო–ძის და მ.კ–ვას ხმები (ამხანაგობაში მათი კუთვნილი ბინების რაოდენობის გათვალისწინებით) არ იქნებოდა საკმარისი ამხანაგობის კრების კვორუმისთვის და ამხანაგობის მიერ საერთო სარგებლობის ფართების განკარგვისთვის. ამ უკანასკნელთა ხმები საერთო ჯამში არ შეადგენდა არც ამხანაგობის წევრთა 2/3-ს და ცხადია არც 100 პროცენტს.

26. ამდენად, სადავო კრების ოქმები არაკანონიერია, კერძოდ, ამხანაგობის კრების ოქმი, თავისი არსით, წარმოადგენს მრავალმხრივ გარიგებას, შესაბამისად, სადავო კრების ოქმის ბათილად ცნობის შესახებ მოთხოვნაზე, გარდა სპეციალური კანონის ნორმებისა, უნდა გავრცელდეს სამოქალაქო კოდექსის ზოგადი დებულებებიც. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ამხანაგობა „ნ“-ს 2016 წლის 12 სექტემბრის და 25 სექტემბერს, ასევე 2017 წლის 29 ივლისის კრება არ იყო მოწვეული კანონის დადგენილი წესით და, შესაბამისად, აღნიშნულ კრებებზე მიღებული გადაწყვეტილებებით, რაც წარმოადგენს გარიგებას, დაირღვა კანონით დადგენილ წესები და აკრძალვები, ანუ იგი წარმოადგენს კანონსაწინააღმდეგო მრავალმხრივ გარიგებას.

27. სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის მიხედვით, ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს ან ზნეობის ნორმებს.

28. საქმეში არ არის წარმოდგენილი რაიმე მტკიცებულება, რაც კანონის მოთხოვნათა დაცვით ამხანაგობის კრებების ჩატარებას დაადასტურებდა. როგორც პირველი ინსტანციის სასამართლოში, ასევე სააპელაციო განხილვის ეტაპზეც მოპასუხეთა მხრიდან დადასტურებულია, რომ მათ მონაწილეობა არ მიუღიათ სადავო კრებებში და არც მოწვეულნი ყოფილან. თავის მხრივ, კრების ჩატარების წესის დარღვევა საკმარისი საფუძველია სადავო კრების ოქმების ბათილად მიჩნევისათვის, თუკი ასევე დადასტურებული იქნება მოსარჩელის ნამდვილი იურიდიული ინტერესი კრების ოქმების ბათილად ცნობის მოთხოვნის მიმართ აღიარებითი სარჩელის ფარგლებში.

29. სააპელაციო პალატის შეფასებით, მოსარჩელეს გააჩნია ნამდვილი იურიდიული ინტერესი სადავო კრების სამივე ოქმის ბათილობის მოთხოვნის მიმართ.

30. 2016 წლის 12 სექტემბრის №3 კრების ოქმის საფუძველზე განიკარგა ლ.ტ ა.ს ინდივიდუალურ სარგებლობაში არსებული სარდაფი, რომელზეც მოსარჩელეს შეეძლო საკუთრების უფლების მოპოვება ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტიდან გამომდინარე. სწორედ აღნიშნული ფართის მ.ო–ძის სახელზე რეგისტრაციით განიცადა მოსარჩელემ ის ქონებრივი დანაკლისი, რაც მას შეეძლო მიეღო, ხოლო ვინაიდან მოსარჩელე საკუთრების უფლებას ვერ მოიპოვებდა საერთო სარგებლობის 20,79 კვ. მეტრი და 8,3 კვ. მეტრი ფართებზე, შესაბამისად, ამ ნაწილში მას ქონებრივი დანაკლისი არ განუცდია. ასევე იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ 11,64 კვ. მეტრი ფართის ამჟამინდელ მესაკუთრეს აღარ წარმოადგენს მ.ო–ძე, რაც გამორიცხავს პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენას, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოთხოვნა დასახელებული ფართის განკარგვით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების თაობაზე საფუძვლიანია, ხოლო რაც შეეხება 20,79 კვ. მეტრი და 8,3 კვ. მეტრი ფართებს, აღნიშულთან მიმართებაში მოსარჩელის მოთხოვნა ზიანის ანაზღაურების დაკისრების თაობაზე უსაფუძვლოა.

31. იმის გათვალისწინებით, რომ ზემოაღნიშნული ფართების ნაწილში მოსარჩელის მოთხოვნა ზიანის ანაზღაურების დაკისრების თაობაზე არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ასევე გათვალისწინებით იმისა, რომ 2016 წლის 25 სექტემბრის №4 კრების ოქმის და 2017 წლის 29 ივლისის №8 კრების ოქმის ბათილად ცნობის შემთხვევაში ვერ აღდგება პირვანდელი მდგომარეობა, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ლ.ტ - აზარს სასარჩელო მოთხოვნის ამ ნაწილში არ აქვს სარჩელის დაკმაყოფილების მიმართ იურიდიული ინტერესი.

32. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელე, როგორც ამხანაგობის წევრი, ამხანაგობის კუთვნილი საერთო სარგებლობის ფართების თანამოსაკუთრეს წარმოადგენდა და როგორც ეს პალატამ დაადგინა, თითოეულ წევრს თანაბარი წილი გააჩნდა. აღნიშნული გულისხმობს ასევე, რომ მოსარჩელეს სადავო ფართებზე სარგებლობის უფლებაც გააჩნდა, ხოლო სადავო კრების ოქმების საფუძველზე სადავო ფართების განკარგვით, მან დაკარგა აღნიშნული უფლებაც და მისი წილის შესაბამისი შემოსავლის მიღების უფლებაც, თუკი ამხანაგობა შესაბამის გადაწყვეტილებას მართლაც მიიღებდა. ამდენად, სახეზეა ნამდვილი იურიდიული ინტერესი, რაც გამოიხატება მისთვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნაში, ვინაიდან პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა შეუძლებელია. შესაბამისად სახეზეა მოსარჩელის ნამდვილი იურიდიული ინტერესი სამივე სადავო კრების ოქმზე დავის მიმართ და მოსარჩელის მოთხოვნა ამ ინტერესის დაკმაყოფილებას უზრუნველყოფს.

33. „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის მე-4 პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას წარმოადგენს მრავალბინიანი სახლის ვესტიბიულები, სადარბაზოები, დერეფნები, კიბის უჯრედები, სარდაფები, სხვენები, საქვაბეები, ტექნიკური სართულები, სახურავები, ლიფტები, სხვადასხვა დანიშნულების შახტები, არხები, ნაგავგამტარები, ბუნკერები და ა.შ., რომლებიც არ იმყოფება ინდივიდუალურ საკუთრებაში.

34. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრები კრებაზე აფიქსირებენ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა მიერ მრავალბინიანი სახლის სამეურნეო სათავსების (სარდაფები, სხვენები და ა.შ.) მფლობელობის ამ კანონის ძალაში შესვლის დროს არსებულ ფაქტობრივ მდგომარეობას და ხმათა 2/3-ით იღებენ გადაწყვეტილებას, რომლის თაობაზედაც დგება შესაბამისი ოქმი, თუ წესდებით არ განისაზღვრება განსხვავებული კვორუმი. მრავალბინიანი სახლის სამეურნეო სათავსებზე (სარდაფები, სხვენები და ა.შ.) საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში დასარეგისტრირებლად ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრმა უნდა წარმოადგინოს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრების მიერ შედგენილი ოქმი და ნახაზი, რომლის მეშვეობითაც შესაძლებელია სამეურნეო სათავსის ადგილმდებარეობის დადგენა. ხოლო ამავე კანონის მე-6 მუხლის მე-5 პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის ყველა წევრის მიერ ერთხმად მიღებული გადაწყვეტილების საფუძველზე შესაძლებელია ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებაში შემავალი საერთო სარგებლობის დერეფნების სარგებლობაში გადაცემა. სააპელაციო პალატა განმარტავს, რომ მიუხედავად ზეპირი თუ წერილობითი განცხადებებისა სასამართლოში, რომლითაც რამდენიმე მოპასუხემ განაცხადა, რომ სადავო ფართებზე ინტერესი არ გააჩნიათ. მოცემული არ ნიშნავს, რომ რომელიმე წევრმა სხვა წევრის სასარგებლოდ მფლობელობა დათმო საერთო სარგებლობის ფართებზე და თავისი წილის შესაბამისი უფლება სხვას გადასცა. ამხანაგობის საერთო სარგებლობის ფართების განკარგა ან რომელიმე წევრისთვის მფლობელობის დადასტურება ან მის სასარგებლოდ მფლობელობის დათმობა საჭიროებს კანონით გათვალისწინებულ პროცედურებს და სასამართლო ამ დავის ფარგლებში ამხანაგობის საერთო კრების ფუნქციას ვერ შეითავსებს.

35. როგორც ზემოთაც აღინიშნა, სადავო ფართებზე, რომლებიც არის ამხანაგობის საერთო საკუთრება, თითოეულ ამხანაგობის წევრს გააჩნია თანაბარი წილი და თანაბარი სარგებლობის უფლება. ამდენად, ლ.ტ-ა.ს ინდივიდუალურ სარგებლობაში 11,64 კვ. მეტრი სარდაფის, 20,79 კვ. მეტრის და 8,3 კვ. მეტრის დერეფნების არსებობა არ დასტურდება და ეს ფართები საერთო სარგებლობის ფართებს წარმოადგენდა. აღნიშნულის საწინააღმდეგო რაიმე მტკიცებულება, მოსარჩელის მიერსაქმეში წარმოდგენილი არ არის.

36. სადავო კრების ოქმების ბათილობა მიუთითებს, რომ მ.ო–ძემ უსაფუძვლოდ მიიღო მატერიალური სარგებელი და უსაფუძვლოდ გამდიდრდა, და მ.კ–ვას, როგორც ამხანაგობის თავმჯდომარის მხრიდან, ადგილი ჰქონდა მართლსაწინააღმდეგო ქმედებას. შესაბამისად, ისინი ქონებრივი პასუხისმგებლობის მატარებელნი არიან მოსარჩელის მიმართ.

37. სადავო კრების ოქმები წარმოადგენს უფლების დამდგენ დოკუმენტებს და მათ საფუძველზე მოხდა სადავო ფართების რეგისტრაცია მ.ო–ძის სახელზე, ამდენად, მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურება უნდა დაეკისროთ სოლიდარულად ამხანაგობის თავმჯდომარეს მ.კ–ვას, რომელმაც დაადასტურა კრების ჩატარების კანონიერება და მ.ო–ძეს, რომელმაც საკუთრების უფლება მოიპოვა აღნიშნული ოქმის საფუძველზე. რაც შეეხება მოპასუხედ დასახელებულ ამხანაგობის სხვა წევრებს, ისინი კრებაში მონაწილეობას არ იღებდნენ და მათ მიერ არ ყოფილა მიღებული სადაო გადაწყვეტილება, რის გამოც, ისინი ვერ იქნებიან პასუხისმგებელი პირები, ამ გადაწყვეტილებიდან გამომდინარე შედეგებზე.

38. რაც შეეხება ზიანის ოდენობას პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის ზიანი მისი წილის შესაბამისია სადავო საერთო სარგებლობის ფართებში. სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ სადავო ფართებზე, რომლებიც არის ამხანაგობის საერთო საკუთრება, თითოეულ ამხანაგობის წევრს გააჩნდა თანაბარი წილი და თანაბარი სარგებლობის უფლება. ვინაიდან ამხანაგობას 8 წევრი შეადგენს, მოსარჩელეს ზიანის ოდენობის მერვედი მიეკუთვნა მისი წილის პროპორციულად.

39. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სადაო ქონების ღირებულება უნდა განისაზღვროს საქმეში წარმოდგენილი ნასყიდობის ხელშეკრულებების გათვალისწინებით, კერძოდ: ა) 2017 წლის 15 აგვისტოს ნასყიდობის ხელშეკრულებით, რომელიც დადებულია მ.ო–ძესა და შპს „ბ–“-ს შორის, უძრავ ნივთზე, საკადასტრო კოდით №........... ფართით 11,64 კვ. მეტრი, უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულებამ შეადგინა 1662 აშშ დოლარი (1 კვ. მეტრი 142,78 აშშ დოლარი); ბ) 2017 წლის 15 აგვისტოს ნასყიდობის ხელშეკრულებით, რომელიც დადებულია მ.ო–ძესა და შპს „ბ–“-ს შორის უძრავ ნივთზე საკადასტრო კოდით №........... ფართით 8,3 კვ. მეტრი, უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულებამ შეადგინა 1184 აშშ დოლარი (1 კვ. მეტრი 142,65 აშშ დოლარი); გ) 2017 წლის 15 აგვისტოს ნასყიდობის ხელშეკრულებით, რომელიც დადებულია მ.ო–ძესა და შპს „ბ“-ს შორის უძრავ ნივთზე საკადასტრო კოდით №........... ფართით 67,27 კვ. მეტრი, უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულებამ შეადგინა 134 540 აშშ დოლარი (1 კვ. მეტრი 2000 აშშ დოლარი).

40. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ სასამართლოს მიერ ექსპერტიზის დასკვნის შეფასება გულისხმობს თავდაპირველად ექსპერტიზის დასკვნის შინაარსის სრულყოფილ შესწავლა-ანალიზს, ხოლო შემდეგ მისი იურიდიული ძალის (დამაჯერებლობის, სარწმუნოობის) შემოწმებას (იხ. სუსგ ას-535-501-2017). ამასთან, ექსპერტიზის დასკვნის შეფასებისას (იმდენად, რამდენადაც იგი სპეციალური ცოდნით აღჭურვილი პირის კომპეტენციას ეფუძნება), ყურადღება უნდა მიექცეს რამდენიმე გარემოებას, მათ შორის: გამოსაკვლევად მიწოდებულ მასალას, მის კვლევით ნაწილს, რადგან სწორედ კვლევითი ნაწილია ასახული საბოლოო დასკვნაში (იხ. სუსგ №ას-406-383-2014). ამასთანავე, ექსპერტის დასკვნა კრიტიკულად უნდა შეფასდეს, როგორც ცალკე აღებული, ასევე საქმეზე მოპოვებულ ყველა სხვა მტკიცებულებასთან ერთობლიობაში (იხ. სუსგ N ას-633-966-07) (იხ. სუსგ №ას- 1121-2020).

41. საქმეში მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილია ინდივიდუალური აუდიტორის თ.კ–ძის 2018 წლის 2 თებერვლის შეფასების ანგარიში (ს.ფ. 86-87), რომლის თანახმად ა) №...........საკადასტრო კოდის მქონე, 8,30 კვ. მეტრი ფართის ღირებულება არის 8300 აშშ დოლარი (1 კვ. მეტრი - 1000 აშშ დოლარი); ბ) №........... საკადასტრო კოდის მქონე 11,64 კვ. მეტრი ფართის ღირებულება არის 5820 აშშ დოლარი (1 კვ. მეტრი - 500 აშშ დოლარი); და გ) №...........საკადასტრო კოდის მქონე 67,27 კვ. მეტრიდან 20,79 კვ. მეტრი ფართის ღირებულება არის 31185 აშშ დოლარი (1 კვ. მეტრი - 1500 აშშ დოლარი); აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ მოპასუხე მ.კ–ვამ წარმოადგინა დამოუკიდებელი სასამართლო ექსპერტის დ.მ–ის 2018 წლის 14 ივნისის ექსპერტიზის დასკვნა, რომლის თანახმად, სამივე საკადასტრო კოდის მქონე უძრავი ნივთის 1 კვ. მეტრის ღირებულება განისაზღვრა 100 აშშ დოლარის ოდენობით (ტ.2. ს.ფ. 37-43).

42. მოცემულ შემთხვევაში, პირველი ინსტანციის სასამართლომ არ გაიზიარა არცერთი დასკვნა, და მიიჩნია, რომ მხარეთა მიერ წარდგენილი ექსპერტის დასკვნებით სარწმუნოდ არ დასტურდება სადაო უძრავი ქონების რეალური საბაზრო ღირებულება.

43. პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება სადავო ქონების ღირებულების დადგენის მიზნით მისი წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის ნაწილში. ამასთან, ყურადღება მიაქცია საქმეში წარმოდგენილ ექსპერტიზის დასკვნებს და აღნიშნა, რომ გარდა იმ არგუმენტებისა, რაც სასამართლომ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში აღნიშნა, პალატამ დამატებით მიუთითა, რომ ორივე მათგანი მომზადებულია მას შემდეგ, რაც გასხვისდა სადავო ფართები. დადგენილია, რომ სადავო ფართები 2017 წლის 15 აგვისტოს გასხვისდა, ხოლო მოსარჩელის დასკვნა შედგენილია 2018 წლის 2 თებერვლს, მოპასუხის კი - 2018 წლის 14 ივნისს. მხარეთა მიერ არ არის უარყოფილი ის გარემოება, რომ ნასყიდობის შემდეგ შეიცვალა და გაუმჯობესდა ფართების მდგომარეობა, ჩატარდა რემონტი, თუმცა, კონკრეტულად რემონტის ჩატარების დრო არ დგინდება. რომელიმე ექსპერტიზის დასკვნა არ შეიცავს ინფორმაციას მესამე პირზე გასხვისებამდე რა ღირებულება გააჩნდა სადავო ფართებს. ამასთან, მათში მითითბული თანხები რადიკალურად განსხვადება ერთმანეთისგან. გარდა ამისა, რაიმე საფუძველი, რომ 2017 წლის 15 აგვისტოს უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულებებში მითითებული ქონების ფასი არ შეესაბამებოდა სადავო ფართების რეალურ საბაზრო ღირებულებას სწორედ გაყიდვის მომენტში, მით უფრო რომ კეთილსინდისიერი შემძენია სახეზე, მხარეთა მიერ დასახელებული ვერ იქნა.

44. რაც შეეხება საოქმო განჩინებებს, რომლებიც გასაჩივრდა მოსარჩელის (აპელანტი მიერ), კერძოდ, თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 07 ივნისის საოქმო განჩინებები (მოსამართლის აცილებაზე უარის თქმის თაობაზე; მოპასუხისთვის მტკიცებულების წარმოდგენის ვადის გადავადების თაობაზე), აღსანიშნავია, რომ მათზე პრეტენზია აპელანტს ძირითადად იმ საფუძვლით აქვს, რომ მოსამართლემ დაარღვია მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპი და მოპასუხეს მისცა დამატებითი ვადა ექსპერტიზის დასკვნის წარმოსადგენად. აპელანტის მოსაზრებით, სასამართლოს არ უნდა მიეღო მოპასუხის ექსპერტიზის დასკვნა, რომლის წარმოდგენაზეც მითითება არ ყოფილა შესაგებელში და მით უფრო მთავარ სხდომაზე არ უნდა განესაზღვრა დამატებითი ვადა.

45. პალატამ დამატებით მიუთითა საქმის შემდეგ გარემოებებზე:

46. - წინამდებარე საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 30 მაისის განჩინებით დაინიშნა მოსამზადებელი სხდომა 2018 წლის 7 ივნისს 16:00 სთზე (ტ.1. ს.ფ. 229);

47. - 04.04.2018 წ. შესაგებელში მ.კ–ვამ მიუთითა, რომ წარმოადგენდა დაზუსტებულ შესაგებელს (ტ.1. ს.ფ. 153);

48. - საქმეში წარმოდგენილია სხდომის ოქმი, რომლითაც დგინდება, რომ 2018 წლის 7 ივნისს გაიმართა მოსამზადებელი სხდომა (ტ.2. ს.ფ. 1-6);

49. - მოსამზადებელ სხდომაზე მოპასუხემ იშუამდგომლა დამატებითი ვადა ექსპერტიზის წარმოსადგენად, რომელზეც მიმართული ჰქონდა 2018 წლის 1 ივნისს. სასამართლომ შუამდგომლობა დააკმაყოფილა და მოპასუხეს მიეცა 8 დღე;

50. - 2018 წლის 14 ივნისს მოპასუხემ წარადგინა ექსპერტის დასკვნა სასამართლოში (ტ.2. ს.ფ. 36);

51. - თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 7 ივნისის განჩინებით დაინიშნა მთავარი სხდომა 2018 წლის 9 ივლისს (ტ.2. ს.ფ. 13).

52. ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოცემული გარემოებების შესაბამისად, არ არსებობს მითითებული საოქმო განჩინების გაუქმების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლები. ამასთან, ნიშანდობლივია ის გარემოებაც, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს, ისევე როგორც სააპელაციო სასამართლოს, მოპასუხე მხარის მიერ წარმოდგენილი ექსპერტის დასკვნა არ გაუზიარებია.

53. რაც შეეხება მოსამართლის აცილებაზე უარის თქმის შესახებ საოქმო განჩინებას, პალატის მოსაზრებით, ასევე არ არსებობდა მისი გაუქმების საფუძველი, ვინაიდან მოსამართლის მიერ საპროცესო კანონმდებლობის დაცვითა და კანონის ფარგლებში მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილებებისა და ვალდებულების განხორციელების მიზნით, საქმის წარმოების ეტაპზე მიღებული შუალედური განჩინებები, რომლებიც შეიძლება არ იყოს მოსარჩელის ან მოპასუხისთვის მისაღები, არ შეიძლება გახდეს მოსამართლის აცილების საფუძველი.

54. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მოსარჩელემ, ასევე მ.ო–ძემ და მ.კ–ვამ (მოპასუხეები) შეიტანეს საკასაციო საჩივარები. მოსარჩელე (მეორე კასატორი) მოითხოვს სარჩელის სრულად დაკმაყოფილებას, ხოლო პირველი კასატორები ( მოპასუხეები) მოითხოვენ სარჩელის უარყოფას.

55. პირველი საკასაციო საჩივრის საფუძვლები: კასატორები მოითხოვენ გაუქმდეს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომლითაც ბათილად იქნა ცნობილი კრების ოქმები მ.ო–ძისათვის ფართის ინდ. საკუთრებაში დადასტურების შესახებ; ასევე, იმ ნაწილში, რომლითაც მ.ო–ძეს და მ.კ–ვას სოლიდარულად დაეკისრათ მოსარჩელისათვის ზიანის ანაზღაურება და საკასაციო სასამართლოს მიერ მიღებული იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც არ დაკმაყოფილდება სასარჩელო მოთხოვნები.

56. პირველი კასატორების მოსაზრებით, მოსარჩელეს არ მისდგომია რაიმე ზიანი, ვინაიდან მას არ მიუღია და არ გამდიდრებულა იმ ქონებით, რაც მ.ო–ძემ ჯერ დაიკანონა, ხოლო შემდეგ გაასხვისა. ამხანაგობის წევრობა არ ნიშნავს, რომ ამხანაგობის წევრი იმავდროულად ფლობს, თუნდაც ამონაწერით საერთო ქონებად აღრიცხულ ქონებას, მაშინ, როცა ეს შედავებულია. მოსარჩელეს რაიმე მტკიცებულება სადავო ფართების მფლობელობასთნ დაკავშირებით არ წარმოუდგენია, იგი ამის დასადასტურებლად იყენებს მხოლოდ ამონაწერს და ამხანაგობის დანარჩენი წევრების ჩვენებებს. რაც დგინდება საქმეში არსებული მტკიცებულებებით, ფაქტობრივი მოცემულობა არის ასეთი, მოსარჩელის ფართს გააჩნია გარედან ინდივიდუალური, დამოუკიდებელი ცენტრალური შესასვლელი (ფართში მოწყობილია ანტიკვარების მაღაზია). ამ ოთახიდან იგი შიდა კარით უკავშირდება მის გაგრძელება დანარჩენ ფართებს, მათ შორის სველ წერტილს. მისი არცერთი ფართიდან არ არსებობს სადავო ფართებში გასასვლელი, ვინაიდან იქ არსებული ღიობი ამოშენდა სწორედ წინა მესაკუთრის დროს, სწორედ მ.ო–ძესთან შეთანხმებით. მოსარჩელეს სადავო ფართებით სარგებლობა ფიზიკურად შეეძლო მხოლოდ ასევე ქუჩიდან შესასვლელი კარიდან, რომლის გასაღები მას არც ჰქონია, რადგან იგი არ ჰქონია არც წინა მესაკუთრეს (მ.ხ–ს) და ვერც გადასცემდა მოსარჩელეს. შესაბამისად, მოსარჩელემ როცა შეიძინა ფართი, მას არც შეიძლებოდა ჰქონოდა განცდა, რომ ფულს იხდიდა სადავო ფართებშიც, რამდენადაც იგი ძალიანაც რომ ნდომოდა, ფიზიკურად ვერ ისარგებლებდა მათით, რადგან მ.ო–ძის გარეშე ვერც შეძლებლდა შესვლას. ამ მოცემულობის პირობებში, მოსარჩელის მიერ სადავო ფართების მფლობელობის დადასტურება, მხოლოდ ამონაწერში მისი მესაკუთრედ რეგისტრაციით თავის ფართებზე, არ არის სწორი. მას არ გააჩნია არანაირი იურიდიული ინტერესი კრების ოქმების კანონიერების შემოწმების მიმართ. იმ პირობებში, როცა მოსარჩელე ფაქტობრივად ცხადად ხედავდა, რითიც შეიძლებოდა ესარგებლა და რითი არა, გაუმართლებელია დადგინდეს, რომ მას ამონაწერით შეიძლება ეფიქრა, რომ უფლება ჰქონდა "საერთო" ფართზე, რადგან ისინი ჯერ არ იყო მ.ო–ძის სახელზე აღრიცხული. მოსარჩელემ ფაქტობრივი მოცემულობიდან გამომდინარე, შეძენის მომენტშივე იცოდა, რომ სადავო ფართებს მ.ო–ძე ფლობდა, როგორც საკუთარს.

57. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ ზიანის ოდენობის დასადგენად არასწორად გამოიყენა ნასყიდობის ხელშეკრულებები და მასში მითითებული ფასი, რომელიც შეთანხმდა მ.ო–ძეს და შპს „ბ–ს“ შორის. სასამართლომ შეუძლებელია იცოდეს, შეესაბამება თუ არა ქონების საბაზრო ღირებულება ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ღირებულებას. მოსარჩელეს არსად არ მიუთითებია, რომ ზიანი მისთვის არის ფართების ღირებულების ის ოდენობა, რაც მითითებულია ნასყიდობის ხელშეკრულებაში. როდესაც მხარე არ მიუთითებს ზიანის ოდენობაზე ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან, სასამართლოს რაიმე საკანონმდებლო შესაძლებლობა არ გააჩნდა, მიყენებული ზიანის ოდენობის დასაკორექტირებლად გამოეყენებინა ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომელიც არათუ ზიანის, არამედ ქონების საბაზრო ღირებულების დასადგენდაც კი არ გამოდგება.

58. პირველი კასატორები ასევე არ ეთანხმებიან სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ სადავო კრების ოქმების შინაარსი არ შეესაბამება ამხანაგობის წევრთა რეალურ ნებას და შესაბამისად, არასწორად დაადგინა მათი ბათილობა. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა მოსარჩელის იურიდული ინტერესის, ასევე ზიანის არსებობის და ოდენობის ფაქტი.

59. მეორე საკასაციო საჩივრის საფუძვლები: მეორე კასატორი (მოსარჩელე) ასაჩივრებს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას სარჩელის უარყოფის და პირველი ინსტანციის სასამართლოს 2018 წლის 07 ივნისის საოქმო განჩინების - მტკიცებულების წარმოდგენის ვადის გადავადების თაობაზე, უცვლელად დატოვების ნაწილში. ამასთან, მოითხოვს, რომ გაუქმდეს სააპელაციო სასამართლოს 2019 წლის 13 ივნისის საოქმო განჩინება, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის შუამდგომლობა განმეორებითი ექსპერტიზის დანიშვნის შესახებ.

60. მეორე კასატორი მიიჩნევს, რომ მას სააპელაციო საჩივრით არ ჰქონდა გასაჩივრებული პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი 2018 წლის 10 აგვისტოს N2/4203-18 გადაწყვეტილების 3.2.1. ფაქტობრივი გარემოება, რომ 11.64 კვ.მ. სარდაფი იმყოფებოდა ლ.ტ-ა.ს ინდივიდუალურ სარგებლობაში, თუმცა, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების 7.3. პუნქტით დაადგინა, რომ 11.64 კვ.მ. სარდაფი არ იმყოფებოდა მოსარჩელის მხარის ინდივიდუალურ სარგებლობაში და შესაბამისად, მოპასუხეებს არ დააკისრა მისი სრული ღირებულება, თუნდაც ნასყიდობის ხელშეკრულებაში აღნიშნული ფასით.

61. მეორე კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ მიუხედავად იმისა, რომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მიერ და არც მოპასუხე მხარის მიერ სასამართლოში წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნა, მაინც არ იხელმძღვანელა საქართველოს საპროცესო კოდექსის 162-ე მუხლის პირველი ნაწილით და 173-ე მუხლით და სადაო უძრავი ქონებების საბაზრო ღირებულების დასადგენად, თავისი ინიციატივით არ დანიშნა სასაქონლო ექსპერტიზა.

62. მეორე კასატორი აღნიშნავს, რომ რატომღაც ნოტარიუსის მიერ ამხანაგობის კრების ოქმზე ამხანაგობის წევრის ხელმოწერის ნამდვილობის დადასტურების თაობაზე სანოტარო მოქმედებას უფრო მეტი მნიშვნელობა მიანიჭა, ვიდრე სასამართლო სხდომაზე მოპასუხე მხარეთა მიერ მიცემულ ახსნა-განმარტებას და მათ მიერ ამა თუ იმ ფაქტის დადასტურებას, რაც საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლის დისპოზიციის გათვალისწინებით, თავის მხრივ სასამართლოს შეეძლო საკმარის მტკიცებულებად ჩაეთვალა და საფუძვლად დაედო სასამართლო გადაწყვეტილებისათვის და საერთოდ აღარ შეეწუხებინა თავი (სამართლებრივ ლაბირინთებში აღარ შესულიყო) პირველ სართულზე არსებული საერთო სარგებლობის სადაო დერეფნების წილების გაანგარიშებაზე. სასამართლომ მაინც ვერ გაართვა თავი და თითქოსდა მარტივად გადაწყვიტა, რომ რადგან 8 ამხანაგობის წევრია, მერვედი ნაწილი ეკუთვნის მოსარჩელეს. ამ დროს კი დაავიწყდა, რომ მე-2 და მე-3 სართულებზე ანალოგიური დერეფნები გაყოფილი და საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით აღრიცხული აქვთ აღნიშნულ სართულებზე საცხოვრებელი ფართების მესაკუთრეებს. მეორე და მესამე სართულის მესაკუთრეებს სწორედ, ამიტომ არ აქვთ პრეტენზია პირველი სართულის დერეფანზე. სასამართლომ ყურადღების გარეშე დატოვა მოპასუხეთა ის განმარტებაც, რომ, როგორც პირველ სართულზე, ისე მეორე და მესამე სართულზე არსებული საერთო სარგებლობის დერეფნები მხოლოდ და მხოლოდ აღნიშნული სართულზე არსებული ფართების მესაკუთრეებს აქვთ სარგებლობაში და შესაბამისად გაყოფილი. ზემოაღნიშნული ფაქტის დაუდასტურებლობას კი, მოჰყვა სასამართლოს მხრიდან ფაქტობრივი და სამართლებრივი უსწორობები.

63. მეორე კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მართალია, არ გაიზიარა არც ერთი მხარის მიერ სასამართლოში წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნა, მაგრამ მოპასუხე მხარის ექსპერტიზის დასკვნის არ არსებობის პირობებში, სასამართლოს ისღა დარჩებოდა, რომ მოსარჩელის ექსპერტიზის დასკვნა შეეფასებინა ნასყიდობის ხელშეკრულებებთან ერთობლიობაში. ამასთან, გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ 20,79 კვ.მ. დერეფნის 1 კვ.მ.-ის ფასი ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად შეადგენს უფრო მეტს 2000 აშშ დოლარს, ვიდრე განსაზღვრულია მოსარჩელე მხარის აუდიტორულ დასკვნაში, სადაც 1 კვ.მ.-ის საბაზრო ღირებულება განისაზღვრა 1500 აშშ დოლარით. არ შეიძლება თბილისში ახლად რეაბილიტირებულ უბანში 20.79 კვ.მ. ფართის დერეფნის საბაზრო ღირებულება შეადგენდეს 1 კვ.მ. - 2 000 აშშ დოლარს, ხოლო მის გვერდით მდებარე 8.30 კვ.მ დერეფნის 1 კვ.მ.-ის საბაზრო ღირებულება კი, შეადგენდეს 142.65 აშშ დოლარს. მეორე კასატორი მოითხვს, საკასაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქციოს იმ ფაქტს, რომ ექსპერტისის დასკვნაში მითითებული სიდიდეები დიდი ალბათობით უფრო ახლოა უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულებებთან, ვიდრე თავად ნასყიდობის ხელშეკრულებებში ასახული უძრავი ქონებების ნასყიდობის ფასებთან შედარებით.

64. მეორე კასატორი მიუთითებს, რომ ნებისმიერი ექსპერტიზის დასკვნა საორიენტაციოა და სხვადასხვა ექსპერტების მიერ დადგენილი ესა თუ ის სიდიდე, შეიძლება მერყეობდეს 1 კვ.მ.-ზე პლიუს მინუს 50 დოლარით. ნასყიდობის ხელშეკრულებაში მითითებული თანხა ყოველთვის არ უტოლდება უძრავი ქონებების საბაზრო ღირებულებას. კონკრეტულ შემთხვევაში მ. ო–ძემ, იმდენად სოლიდურ ფასად ანუ სარფიანად გაყიდა მის საკუთრებაში არსებული 67.27 კვმ. ფართი (1 კვ.მ. - 2000 აშშ დოლარი), რომ უღირდა თუნდაც 11.64 კვ.მ. ფართის სარდაფი გაეყიდა 1662 აშშ დოლარად, ხოლო 8.30 კვ.მ. ფართის დერეფანი 1184 აშშ დოლარად. ეს კი იმას არ ნიშნავს, რომ 11.64 კვ.მ. ფართის სარდაფის და 8.30 კვ.მ. ფართის დერეფნის 1 კვ.მ.-ის საბაზრო ღირებულება გახლდათ დაახლოებით 142 აშშ დოლარი.

65. მეორე კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა „ბინათმესაკუთრეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-14 მუხლის მეოთხე ნაწილი, რომლის თანახმად, „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის კრედიტორების მოთხოვნები შეიძლება დაკმაყოფილდეს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა ქონებიდან. ამასთანავე, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებებზე, გარდა ამ კანონის მე-7 მუხლის მე-4 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევისა (მესაკუთრეს, რომელსაც ხმა არ მიუცია იმ ღონისძიებებისათვის, რომლებიც პირდაპირ დაკავშირებული არ არის ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების მოვლა-პატრონობასა და ექსპლუატაციასთან, არ ეკისრება ამგვარი ღონისძიებების შედეგად წარმოშობილი ხარჯების ანაზღაურების ვალდებულება, ამასთანავე, მას არ აქვს ამ ღონისძიებებიდან გამომდინარე სარგებლობათა მოთხოვნის უფლებაც, თუ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წესდებით ან ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრების გადაწყვეტილებით სხვა რამ არ არის დადგენილი.), ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრები პასუხს აგებენ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებაში თავიანთი წილის შესაბამისად, პერსონალურად და როგორც სოლიდარული მოვალეები, ხოლო მოწვეული მმართველის პასუხისმგებლობის საკითხი განისაზღვრება ხელშეკრულებით“ ანუ მოსარჩელის მოთხოვნებზე ამხანაგობის წევრები პასუხს აგებენ სოლიდარულად. სასამართლომ, კი მ. კ–ას და მ. ო–ძის გარდა, თანხა არ დააკისრა სხვა მოპასუხეებს. განსაკუთრებით ბ.ბ–ძეს, როდესაც მას არ გამოუყენებია თავდაცვის არანაირი საპროცესო საშუალება (არ შემოუტანია სასამართლოში შესაგებელი და პირველი ინსტანციის სასამართლოში არც ერთ სასამართლო სხდომაზე არ გამოცხადებულა).

66. მეორე კასატორი შუამდგომლობს, რომ სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროში, საკასაციო სასამართლომ დანიშნოს სასაქონლო ექსპერტიზა (იხ. საკასაციო საჩივარი).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

67. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 28 მარტის განჩინებით პირველი საკასაციო საჩივარი, ხოლო 2024 წლის 25 მარტის განჩინებით მეორე საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

68. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ ისინი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

69. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა, რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს. აქედან გამომდინარე, შეგვიძლია, დავასკვნათ, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას.

70. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელემ სარჩელი წარადგინა შემდეგი მოთხოვნებით: 1.1. ბათილად იქნას ცნობილი ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ნ“-ს 2016 წლის 12 სექტემბრის (დამოწმების თარიღი 14 სექტემბერი) კრების ოქმი №3, რომლითაც მ.ო–ძეს ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებობის ფაქტი დაუდასტურდა 11,64 კვ. მეტრი ფართის სარდაფზე; 1.2. ბათილად იქნას ცნობილი ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ნ“-ს 2016 წლის 25 სექტემბრის (დამოწმების თარიღი 28 სექტემბერი) კრების ოქმი №4, რომლითაც მ.ო–ძეს ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებობის ფაქტი დაუდასტურდა 20,79 კვ. მეტრი დამხმარე ფართზე; 1.3. ბათილად იქნას ცნობილი ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ნ“-ს 2017 წლის 29 ივლისის კრების ოქმი №8, რომლითაც მ.ო–ძეს ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებობის ფაქტი დაუდასტურდა 8,3 კვ. მეტრი სარდაფზე; 1.4. მოპასუხეებს ბ.ბ–ძეს, მ.ო–ძეს, თ.დ–ს, თ.ჯ–ს, ე.ჯ–ს, მ.კ–ვას, მ.კ–ს მოსარჩელე მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისროს 25562,5 აშშ დოლარის სოლიდარულად გადახდა.

71. ამ ტიპის სარჩელის წარმატებულობა, ბუნებრივია, უნდა შემოწმდეს მისი დამფუძნებელი ნორმის/ნორმების წინაპირობებთან მიმართებაში, რაც იმას ნიშნავს, რომ უპირველესად, სასამართლომ სწორად უნდა განსაზღვროს მოთხოვნის მარეგულირებელი სამართლებრივი საფუძველი - კანონის ნორმა, გამოარკვიოს სარჩელში მითითებული ფაქტების შესაბამისობა დამფუძნებელი ნორმის აბსტრაქტულ ელემენტებთან (ფორმალური გამართულობა), დადებითი პასუხის შემთხვევაში, სარჩელსა და შესაგებელში გამოთქმული პოზიციების ურთიერთშეჯერებით გამოარკვიოს სადავო და უდავო ფაქტობრივი გარემოებები (მტკიცების საგანი) და გაანაწილოს მხარეთა შორის მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტების დადასტურების ტვირთი (მტკიცების ტვირთი).

72. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ რამდენადაც ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების მართვასთან დაკავშირებულ ურთიერთობებს, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საკუთრების ფორმებს და სხვა საკითხებს განსაზღვრავს „ბინათმესაკუთრეთა ამხანგობის შესახებ“ საქართველოს კანონი, სასარჩელო მოთხოვნა და მის საფუძვლად მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები უნდა მოწესრიგდეს როგორც სპეციალური „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონით, ასევე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით.

73. „ბინათმესაკუთრეთა ამხანგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მიზანს სწორედ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების მართვის, ექსპლუატაციისა და განვითარების სამართლებრივი პირობების უზრუნველყოფა წარმოადგენს.

74. ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შექმნით, ამხანაგობის წევრებს უფლება მიეცათ, მრავალბინიან სახლებში მდებარე ინდივიდუალური და საერთო საკუთრებაში არსებული ქონება ერთობლივად ემართათ, კანონის დაცვითა და საფუძველზე. „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის თანახმად, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა ინდივიდუალური საკუთრების საგანია ცალკეულ პირთა საკუთრებაში არსებული ბინა, აგრეთვე ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრის მფლობელობაში არსებული მრავალბინიანი სახლის სამეურნეო სათავსები (სარდაფები, სხვენები და ა.შ.); ამხანაგობის წევრები კრებაზე აფიქსირებენ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა მიერ მრავალბინიანი სახლის სამეურნეო სათავსების (სარდაფები, სხვენები და ა.შ.) მფლობელობის ამ კანონის ძალაში შესვლის დროს არსებულ ფაქტობრივ მდგომარეობას და ხმათა 2/3-ით იღებენ გადაწყვეტილებას, რომლის თაობაზედაც დგება შესაბამისი ოქმი, თუ წესდებით არ განისაზღვრება განსხვავებული კვორუმი. მრავალბინიანი სახლის სამეურნეო სათავსებზე (სარდაფები, სხვენები და ა.შ.) საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში დასარეგისტრირებლად ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრმა უნდა წარმოადგინოს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრების მიერ შედგენილი ოქმი და ნახაზი, რომლის მეშვეობითაც შესაძლებელია სამეურნეო სათავსის ადგილმდებარეობის დადგენა.

75. სპეციალური კანონის 7.1 მუხლის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია საკუთარი შეხედულებისამებრ გამოიყენოს თავის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული შენობის ნაწილები და გამორიცხოს მათზე სხვა პირთა ყოველგვარი ზემოქმედება, თუ ამით იგი არ არღვევს კანონს ან მესამე პირთა უფლებებს.

76. სპეციალური კანონის მე-5 მუხლის მე-4 პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას წარმოადგენს მრავალბინიანი სახლის ვესტიბიულები, სადარბაზოები, დერეფნები, კიბის უჯრედები, სარდაფები, სხვენები, საქვაბეები, ტექნიკური სართულები, სახურავები, ლიფტები, სხვადასხვა დანიშნულების შახტები, არხები, ნაგავგამტარები, ბუნკერები და ა.შ., რომლებიც არ იმყოფება ინდივიდუალურ საკუთრებაში.

77. სპეციალური კანონის 26.1 მუხლის მიხედვით ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის საქმიანობას უძღვება ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის თავმჯდომარე, რომელიც ამავე კანონის 27-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრებას იწვევს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის თავმჯდომარე წელიწადში ერთხელ მაინც. აღნიშნული წესი ვრცელდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრები არ მიიღებენ წესდებას ან თუ წესდებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული; ხოლო მითითებული მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, კრების მოწვევის შესახებ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრებს უნდა ეცნობოს წერილობით.

78. სპეციალური კანონის 28-ე მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრებაზე გადაწყვეტილების მიღებისას თითოეულ მესაკუთრეს აქვს ერთი ხმა. თუ ბინას რამდენიმე მესაკუთრე ჰყავს, მათ შეუძლიათ ხმის უფლება მხოლოდ ერთობლივად გამოიყენონ. თუ მესაკუთრეს აქვს რამდენიმე ბინა, მას აქვს ბინათა რაოდენობის შესაბამისი ხმები. ხოლო ამავე მუხლის მე-7 ნაწილის მიხედვით, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრების გადაწყვეტილება აისახება ოქმში, რომელსაც ადგენს და ხელს აწერს კრების თავმჯდომარე. თითოეული მესაკუთრე უფლებამოსილია გაეცნოს ოქმს.

79. რაც შეეხება სამოქალაქო კოდექსის გამოყენების წინაპირობას, ვინაიდან განსახილველ შემთხვევაში, სადავოა გარიგების ნამდვილობის და ზიანის დაკისრების საკითხები, აღნიშნული სწორედ სამოქალაქო სამართლის სფეროში წარმოშობილი ურთიერთობების მარეგულირებელი ნორმებითაა მოწესრიგებული.

80. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლის მიხედვით, გარიგება არის ცალმხრივი, ორმხრივი ან მრავალმხრივი ნების გამოვლენა, რომელიც მიმართულია სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისაკენ. ამავე კოდექსის 54-ე მუხლის მიხედვით, ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს ან ზნეობის ნორმებს. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის კონტექსტში კრების გადაწყვეტილების, როგორც მრავალმხრივი გარიგების ნამდვილობის დადგენისათვის უნდა შემოწმდეს ისეთი საკითხები, როგორიცაა კრების მოწვევის, კრებაზე კვორუმის არსებობა და სხვა.

81. რაც შეეხება ბათილობის სამართლებრივ შედეგებს, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლის თანახმად, 1. პირს, რომელმაც სხვას ვალდებულების შესასრულებლად რაიმე გადასცა, შეუძლია მოსთხოვოს ვითომ-კრედიტორს (მიმღებს) მისი უკან დაბრუნება, თუ: ა) ვალდებულება გარიგების ბათილობის ან სხვა საფუძვლის გამო არ არსებობს, არ წარმოიშობა ან შეწყდა შემდგომში. ამავე კოდექსის 979-ე მუხლის მიხედვით, 1. უკან დაბრუნების მოთხოვნა ვრცელდება შეძენილზე, მიღებულ სარგებელზე, ასევე სხვა ყველაფერზე, რაც მიმღებმა შეიძინა მიღებული საგნის განადგურების, დაზიანების ან ჩამორთმევის სანაცვლო ანაზღაურების სახით. 2. თუ უკან დაბრუნება შეუძლებელია გადაცემული საგნის მდგომარეობის გამო ან, თუ მიმღებს რაიმე მიზეზით არ შეუძლია საგნის უკან დაბრუნება, მაშინ მან უნდა აანაზღაუროს მისი საერთო ღირებულება. ღირებულება განისაზღვრება ანაზღაურების მოთხოვნის უფლების წარმოშობის დროის მიხედვით. სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება.

82. „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-14 მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის კრედიტორების მოთხოვნები შეიძლება დაკმაყოფილდეს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა ქონებიდან. ამასთანავე, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებებზე, გარდა ამ კანონის მე-7 მუხლის მე-4 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევისა, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრები პასუხს აგებენ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებაში თავიანთი წილის შესაბამისად, პერსონალურად და როგორც სოლიდარული მოვალეები, ხოლო მოწვეული მმართველის პასუხისმგებლობის საკითხი განისაზღვრება ხელშეკრულებით.

83. სარჩელის მოთხოვნებიდან თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 10 აგვისტოს გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა შემდეგი: ბათილად იქნა ცნობილი ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ნ“-ს 2016 წლის 12 სექტემბრის (დამოწმების თარიღი 14 სექტემბერი) კრების ოქმი №3, რომლითაც მ.ო–ძეს ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებობის ფაქტი დაუდასტურდა 11,64 კვ. მეტრი ფართის სარდაფზე; მ.ო–ძეს და მ.კ–ვას სოლიდარულად დაეკისრათ ლ.ტ-ა.ს სასარგებლოდ 1662 (ათას ექვსას სამოცდაორი) აშშ დოლარის გადახდა; სხვა ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

84. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 20 დეკემბრის გადაწყვეტილებით კი, მოსარჩელის მიერ წარდგენილი სააპელაციო საჩივარის განხილვის საფუძველზე გაუქმდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების მე-3, მე-4, მე-5, მე-6 პუნქტები: ლ.ტ-ა.ს სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: ბათილად იქნა ცნობილი ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ნ“-ს 2016 წლის 25 სექტემბრის (დამოწმების თარიღი 28 სექტემბერი) კრების ოქმი №4, რომლითაც მ.ო–ძეს ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებობის ფაქტი დაუდასტურდა 20,79 კვ. მეტრი დამხმარე ფართზე; ბათილად იქნა ცნობილი ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ნ“-ს 2017 წლის 29 ივლისის კრების ოქმი №8, რომლითაც მ.ო–ძეს ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებობის ფაქტი დაუდასტურდა 8,3 კვ. მეტრი სარდაფზე; 3.4. დაეკისრათ მ.ო–ძეს და მ.კ–ვას სოლიდარულად მოსარჩელის სასარგებლოდ 5553,25 აშშ დოლარის გადახდა.

85. განსახილველ შემთხვევაში, მეორე კასატორი (მოსარჩელე) მოითხოვს, რომ მისი სარჩელო მოთხოვნები სრულად იქნეს დაკმაყოფილებული. მეორე კასატორი საკასაციო საჩივრის პრეტენზიას ამყარებს იმ მოსაზრებაზე, რომ მოსარჩელეს სააპელაციო საჩივრით არ ჰქონდა გასაჩივრებული პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი 2018 წლის 10 აგვისტოს N2/4203-18 გადაწყვეტილების 3.2.1. ფაქტობრივი გარემოება, რომ 11.64 კვ.მ. სარდაფი იმყოფებოდა მოსარჩელის ინდივიდუალურ სარგებლობაში, თუმცა, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების 7.3. პუნქტით დაადგინა, რომ 11.64 კვ.მ. სარდაფი არ იმყოფებოდა მოსარჩელის მხარის ინდივიდუალურ სარგებლობაში და შესაბამისად მოპასუხეებს არ დააკისრა მისი სრული ღირებულება, თუნდაც ნასყიდობის ხელშეკრულებაში აღნიშნული ფასით.

86. მეორე კასატორის (მოსარჩელე) აღნიშნულ პრეტენზიას საკასაციო პალატა არ იზიარებს უსაფუძვლობის გამო და მიუთითებს, რომ ზემოაღნიშნულ სადავოდ გამხდარ საკითხზე სააპელაციო სასამართლომ იმსჯელა ერთ-ერთი მოპასუხის - მ.კ–ვას მიერ წარდგენილი სააპელაციო საჩივრის საფუძველზე, სადაც აპელანტი მ.კ–ვა სადავოდ ხდიდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ სადავო 11.64 კვ.მ ფართი იმყოფებოდა მოსარჩელის ინდივიდუალურ სარგებლობაში და რომ საქმეში არ მოიპოვება რაიმე მტკიცებულება, სადავო ფართის მოსარჩელის ინდივიდუალურ სარგებლობაში ყოფნის დასადასტურებლად (იხ. ტ.3. ს.ფ. 52). შესაბამისად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სსსკ-ის 393.3 და 377.1 მუხლების საფუძველზე სააპელაციო სასამართლოს არ დაურღვევია გადაწყვეტილების შემოწმების ფარგლები (იხ. აგრეთვე სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების პ. 6.4.2. და 7.3.).

87. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვეციის მე-6 მუხლით გათვალისწინებული სამართლიანი სასამართლოს უფლების რეალიზება უმეტესწილად დამოკიდებულია და გულისხმობს სასამართლოს მიერ დასაბუთებული, მტკიცებულებათა შეჯერების საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილების მიღებას. მტკიცების ტვირთის როლი განსაკუთრებით ვლინდება სამოქალაქო სამართალწარმოებაში, სადაც მხარეთა ნების ავტონომიას გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება. შესაძლებელია მხარის მოთხოვნა საფუძვლიანი იყოს, მაგრამ შეუძლებელია მხარემ მიიღოს თავისი სასარგებლო გადაწყვეტილება, თუ ვერ დაამტკიცებს თავის სასარგებლო გარემოებებს საპროცესო სამართლით დადგენილი წესით. ამიტომაც, ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ფაქტორს წარმოადგენს ფაქტების მითითების ტვირთისა და ფაქტების დამტკიცების ტვირთის სწორი გადანაწილება მოდავე მხარეებს შორის.

88. ფაქტების დამტკიცების პროცესი საკმაოდ დეტალურად რეგულირდება სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით, კერძოდ, განსაზღვრულია მტკიცების საშუალებათა (მტკიცებულებათა) წრე, რომლებიც შეიძლება გამოიყენოს სასამართლომ ფაქტობრივი გარემოებების დასადგენად, ამ მტკიცებულებათა დასაშვებობა და განკუთვნადობა, მტკიცების ტვირთის (მოვალეობის) განაწილება მხარეთა შორის, ანუ რომელმა მხარემ რა გარემოება უნდა დაამტკიცოს, მტკიცებულებათა გამოკვლევის წესი, მტკიცებულებათა შეფასების ზოგადი წესები და ა.შ.

89. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო პროცესში დადგენილი უნდა იქნეს სამი სხვადასხვა ხასიათის, შინაარსისა და შედეგების მიხედვით ისეთი ფაქტები, როგორიცაა: 1) ფაქტები, რომლებსაც უკავშირდება მხოლოდ პროცესუალურ სამართლებრივი შედეგი (სარჩელის მიღება წარმოებაში, ან ასეთ მიღებაზე უარის თქმა); 2) ფაქტები, რომლებსაც უკავშირდება მატერიალურ სამართლებრივი შედეგი, ანუ მთავარი საძიებელი ფაქტები (სარჩელის დაკმაყოფილება, ან მის დაკმაყოფილებაზე უარისთქმა); 3) მტკიცებულებითი ფაქტები, რომელთა მეშვეობით ხორციელდება მთავარი, ანუ გადაწყვეტილებისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცება – დადასტურება.

90. მოსარჩელისათვის სასურველი შედეგის დადგომა, მისი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება შესაძლებელია მხოლოდ გარკვეული ფაქტების საფუძველზე, რომლებსაც კანონი უკავშირებს მოსარჩელის მატერიალურ სამართლებრივი მოთხოვნის დაკმაყოფილებას. ზუსტად იგივე უნდა განსაზღვროს იმ ფაქტების წრე, რომლებსაც უკავშირდება მხარეთა მოთხოვნის (შესაგებლის) ფაქტობრივი დასაბუთებულობა. მიუთითონ ფაქტებზე, რომლებიც ასაბუთებენ მხარეთა მოთხოვნებს და შესაგებელს, არის თვითონ მხარეთა მოვალეობა.

91. იმ შემთხვევაში, თუ მოპასუხე სათანადოდ ახერხებს მოსარჩელის მიერ მითითებულ (არსებით) გარემოებებზე შედავებას საპირისპირო ნორმის წინაპირობების დასაბუთების გარეშე, მაშინ ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გადაწყვეტილება უკვე მტკიცების სტადიაზე მიიღება იმისდა მიხედვით, (მტკიცების ტვირთის განაწილების გათვალისწინებით) დამტკიცდება თუ არა ეს სადავო გარემოებები; თუ მოპასუხე ვერ ახერხებს საპირისპირო ნორმის წინაპირობების დასაბუთებას და ვერც მოსარჩელის მიერ მითითებული და მოთხოვნის დამაფუძნებელი გარემოებების სათანადო შედავებას, სასამართლოს შეუძლია მოსარჩელის სასარგებლოდ დააკმაყოფილოს სარჩელი; თუ მოპასუხე სათანადოდ ახერხებს სამართლებრივი შესაგებლის დასაბუთებას და თუ მოსარჩელე არ ხდის სადავოს მის შესაგებელს, მაშინ სასამართლო მიდის დასკვნამდე, რომ უარი უნდა ეთქვას სარჩელს საპირისპირო (მოთხოვნის გამომრიცხავი) ნორმის არსებობის გამო; თუ მოპასუხე სათანადოდ ახერხებს მოსარჩელის არსებითი გარემოებების შედავებას და ასევე საპირისპირო ნორმის წინაპირობების საკმარისად დასაბუთებას, მაშინ მტკიცების სტადიაზე უნდა გაირკვეს, მტკიცდება თუ არა სადავო გარემოებები (მტკიცების ტვირთის გადანაწილების შესაბამისად). შემდეგ ეტაპზე უნდა შემოწმდეს, ახერხებს თუ არა მოსარჩელე თავისი მოთხოვნის დამაფუძნებელი გარემოებების იმგვარ დასაბუთებას, რომელიც ასევე აქარწყლებს მოპასუხის მიერ დასაბუთებულ საპირისპირო მითითებებს (ნორმებს).

92. რაც შეეხება მეორე კასატორის იმ პრეტენზიას, რომელიც შეეხება ზიანის ოდენობის დადგენას, მეორე კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ იხელმძღვანელა სსსკ-ის 162-ე მუხლის პირველი ნაწილით და 173-ე მუხლებით და სადავო უძრავი ქონებების საბაზრო ღირებულების დასადგენად, თავისი ინიციატივით არ დანიშნა სასაქონლო ექსპერტიზა.

93. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 13 ივნისის საოქმო განჩინებითა დადგენილია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანი იყო მოსარჩელის (აპელანტი) წარმომადგენლის შუამდგომლობა ექსპერტ თ.კაპანაძის დაკითხვის და საქმეზე განმეორებითი ექსპერტიზის ჩატარების თაობაზე. დადგენილია, რომ სააპელაციო სასამართლომ 2019 წლის 13 ივნისის განჩინებით ზემოაღნიშნული შუამდგომლობები არ დააკმაყოფილა და მხარეს განუმარტა განჩინების გასაჩივრების წესი (ტ.3. ს.ფ. 228, 229).

94. წარმოდგენილ დაზუსტებულ საკასაციო საჩივარში მეორე კასატორი მოითხოვს, რომ გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 13 ივნისის საოქმო განჩინება, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის (აპელანტი) შუამდგომლობა ექსპერტიზის დანიშვნის შესახებ (ტ.4.. დაზუსტებული საკასაციო საჩივარი).

95. შესაბამისად, საკასაციო პალატა ერთდროულად იმსჯელებს, როგორც მეორე კასატორის იმ მოთხოვნაზე, რომელიც მიემართება თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 13 ივნისის საოქმო განჩინების გაუქმებას იმ ნაწილში, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის შუამდგომლობა განმეორებითი ექსპერტიზის დანიშვნის შესახებ, ასევე, მეორე კასატორის საკასაციო პრეტენზიაზე, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა სსსკ-ის 162-ე და 173-ე მუხლებით მინიჭებული უფლებამოსილება, საქმის გარემოებების დასადგენად თავისი ინიციატივით ექსპერტიზის დანიშვნის შესახებ.

96. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ექსპერტის დასკვნა მტკიცებულების ერთ-ერთი სახეა, რომელიც შესაძლებელია გამოყენებული იქნეს საქმის გარემოებათა დასადგენად. სსსკ-ის 162-ე მუხლის ნორმატიული გაგებით, მტკიცების ამ საშუალებით შესაძლებელია საქმისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტის დადგენა, ხოლო ამგვარი მტკიცებულების გარეშე, ზოგერთ შემთხვევაში, საქმეზე გადაწყვეტილების გამოტანა შეუძლებელია. საბოლოოდ, როგორც სხვა მტკიცებულებების, ასევე, ექსპერტის დასკვნის იურიდიული ძალას აფასებს სასამართლო. ექსპერტის დასკვნის შეფასება ხდება ზოგადად მტკიცებულებების შეფასებისათვის დადგენილი ყოველმხრივი სრული და ობიექტური განხილვის კრიტერიუმებით, რის შედეგადაც, სასამართლოს გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ (იხ. დამატებით: ილონა გაგუა, „მტკიცებულებები და მტკიცების პროცესი კერძო ხასიათის სამართლებრივ დავებზე“, თბილისი, 2020 წელი, გვ: 97-122. რედაქტორები: ზურაბ ძლიერიშვილი, ნუნუ კვანტალიანი).

97. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სასამართლოს როლი მტკიცებულებათა მოპოვების პროცესში, საქართველოს საპროცესო სამართლის უმთავრესი პრინციპის - მხარეთა შეჯიბრებითობის გათვალისწინებით, მინიმალურია. აღნიშნული ზოგადი წესიდან არსებობს საგამონაკლისო შემთხვევებიც, ასეთია სწორედ სასამართლოს ინიციატივით დამატებითი ან განმეორებითი ექსპერტიზის დანიშვნა. თუმცა კანონმდებელი დამატებითი ან განმეორებითი ექსპერტიზის დანიშვნის წინაპირობად უთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 162-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ საფუძვლებზე, რომლის თანახმად, თუ საქმის განხილვასთან დაკავშირებულ საკითხზე მოსამართლეს სპეციალური ცოდნა არ გააჩნია, სასამართლოს შეუძლია თავისი ინიციატივით დანიშნოს ექსპერტიზა საქმის განხილვის ნებისმიერ სტადიაზე, მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ აღნიშნული საკითხის განმარტებას არსებითი მნიშვნელობა აქვს საქმის გადაწყვეტისათვის და მის გარეშე გადაწყვეტილების გამოტანა შეუძლებელია.

98. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობებს და მოსაზრებებს იმის თაობაზე, რომ ერთ-ერთი მოპასუხის (განსახილევლ შემთხვევაში - პირველი კასატორი) მიერ რეალიზებული ფართების საბაზრო ღირებულების დასადგენად მხარეთა ინიციატივით ჩატარდა ორი ექსპერტიზა (დამოუკიდებელი ექსპერტიზები). საექსპერტო დასკვნის შედეგები წარმოდგენილი იქნა და ინახება განსახილველი საქმის მასალებში. ამასთან, გასაზიარებელია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა, რომ განმეორებითი ექსპერტიზის დანიშვნის საკითხი მოსარჩელეს არ დაუყენებია საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოში განხილვის ეტაპზე, ხოლო ახალი მტკიცებულების და ახალი გარემოების მოპოვება გარკვეულ საპროცესო შეზღუდვებთანაა დაკავშირებული, კერძოდ, სსსკ-ის 380-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოში, გამონაკლის შემთხვევაშია შესაძლებელი საქმის განხილვისას მოხმობილ იქნეს ახალი ფაქტები და წარდგენილი იქნეს ახალი მტკიცებულებები (შდრ: №ას-1493-1413-2017, 26 იანვარი, 2018 წელი პ.49).

99. მეორე კასატორი შუამდგომლობს სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროში, საკასაციო სასამართლომ დანიშნოს სასაქონლო ექსპერტიზა. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მეორე კასატორის აღნიშნული შუამდგომლობა არ უნდა დაკმაყოფილდეს, შემდეგ მოსაზრებათა გამო:

100. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა ითვალისწინებს მხარეთა მიერ მათი მოთხოვნების დასასაბუთებლად და მითითებული ფაქტების დასამტკიცებლად საჭირო მტკიცებულებების წარდგენის საკმაოდ მკაცრად გაწერილ პროცედურას, რომლის შესაბამისად, მხარეებს მტკიცებულებათა წარდგენა შეუძლიათ პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას შესაბამისი წესების დაცვით. გამონაკლის შემთხვევაში, კანონით დადგენილი წინაპირობების არსებობისას, დასაშვებია ახალი მტკიცებულების წარდგენა სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოშიც (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 380-ე მუხლი), თუმცა საქმის საკასაციო სასამართლოში განხილვისას მხარე ასეთ შესაძლებლობას მოკლებულია. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები. (იხ., სუსგ Nას-456-428-2017 10 ოქტომბერი, 2017 წელი).

101. რაც შეეხება მეორე კასატორის პრეტენზიას, რომელიც შეეხება პირველი ინსტანციის სასამართლოს 2018 წლის 07 ივნისის საოქმო განჩინების - მტკიცებულების წარმოდგენის ვადის გადავადების თაობაზე უცვლელად დატოვებას, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მეორე კასატორის პრეტენზია არც ამ ნაწილში არ უნდა იქნეს გაზიარებული შემდეგ გარემოებათა გამო:

102. საკასაციო პალატა იზარებს ამ განჩინების პპ:45-53-ში მითითებულ სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობებს და დასკვნებს და აღნიშნავს, რომ მეორე კასატორის პრეტენზია იმას ეფუძნება, რომ პირველი ინსტანციის წესით საქმის განხილვისას მოსამართლემ დაარღვია მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპი და მოპასუხეს მისცა დამატებითი ვადა ექსპერტიზის დასკვნის წარმოსადგენად. მოსარჩელის მოსაზრებით, სასამართლოს არ უნდა მიეღო მოპასუხის ექსპერტიზის დასკვნა, რომლის წარმოდგენაზეც მითითება არ ყოფილა შესაგებელში და მით უფრო მთავარ სხდომაზე არ უნდა განესაზღვრა დამატებითი ვადა. აღნიშნულთან დაკავშირებით სააპელაციო პალატამ დამატებით მიუთითა საქმის შემდეგ გარემოებებზე: წინამდებარე საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 30 მაისის განჩინებით დაინიშნა მოსამზადებელი სხდომა 2018 წლის 7 ივნისს 16:00 სთზე (ტ.1. ს.ფ. 229); 04.04.2018 წ. შესაგებელში მ.კ–ვამ მიუთითა, რომ წარმოადგენდა დაზუსტებულ შესაგებელს (ტ.1. ს.ფ. 153); საქმეში წარმოდგენილია სხდომის ოქმი, რომლითაც დგინდება, რომ 2018 წლის 7 ივნისს გაიმართა მოსამზადებელი სხდომა (ტ.2. ს.ფ. 1-6); მოსამზადებელ სხდომაზე მოპასუხემ იშუამდგომლა დამატებითი ვადა ექსპერტიზის წარმოსადგენად, რომელზეც მიმართული ჰქონდა 2018 წლის 1 ივნისს. სასამართლომ შუამდგომლობა დააკმაყოფილა და მოპასუხეს მიეცა 8 დღე; 2018 წლის 14 ივნისს მოპასუხემ წარადგინა ექსპერტის დასკვნა სასამართლოში (ტ.2. ს.ფ. 36); თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 7 ივნისის განჩინებით დაინიშნა მთავარი სხდომა 2018 წლის 9 ივლისს (ტ.2. ს.ფ. 13).

103. ზემოთ მითითებული დადგენილი გარემოებების შესაბამისად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის (აპელანტის) მოთხოვნა პირველი ინსტანციის სასამართლოს 2018 წლის 07 ივნისის საოქმო განჩინების - მტკიცებულების წარმოდგენის ვადის გადავადების თაობაზე უცვლელად დატოვების შესახებ მართებულია.

104. რაც შეეხება პირველი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობას, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ ვერ პირველმა კასატორებმა ვერ დაარწმუნეს საკასაციო პალატა მათი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობაში; პირველი საკასაციო საჩივრის პრეტენზიები, რომლებიც მითითებულია ამ განჩინების პპ: 57,58 -ში არ წარმოშობენ საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის წინაპირობებს. პირველი კასატორთა მოსაზრებით, მოსარჩელეს არ მისდგომია რაიმე ზიანი, ვინაიდან მას არ მიუღია და არ გამდიდრებულა იმ ქონებით, რაც მ.ო–ძემ ჯერ დაიკანონა, ხოლო შემდეგ გაასხვისა. ამხანაგობის წევრობა არ ნიშნავს, რომ ამხანაგობის წევრი იმავდროულად ფლობს, თუნდაც ამონაწერით საერთო ქონებად აღრიცხულ ქონებას, მაშინ, როცა ეს შედავებულია. ამასთან, მოსარჩელეს არ გააჩნია იურიდიული ინტერესი კრების ოქმების კანონიერების შემოწმების მიმართ. კასატორთა მიერ შედავებულია ზიანის ოდენობაც.

105. პირველი საკასაციო საჩივრის პრეტენზიის განხილვისას, საკასაციო პალატა პირველ რიგში, ყურადღებას გააახვილებს იმაზე, რომ მოსარჩელის მიერ აღძრულია აღიარებითი სარჩელი - ამხანაგობის კრების ოქმის ბათილად ცნობა - რაც სხვა პროცესუალურ წინაპირობებთან ერთად, დამატებით მოითხოვს სხვა წინაპირობის - იურიდიული ინტერესის - მართლზომიერების არსებობას.

106. სარჩელის იურიდიული ინტერესის სამართლებრივ საკითხებზე განმარტებულია საკასაციო პალატის არაერთ განჩინებაში. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდმა პალატამ სსკ-ის 180-ე მუხლის განმარტებისას, დაასკვნა რომ: „აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილებით, მოსარჩელემ უნდა განახორციელოს კონკრეტული უფლება და ამ უფლების განხორციელება დაკავშირებული უნდა იყოს უშუალოდ აღიარებითი სარჩელით მოთხოვნილი უფლების აღიარებასთან. სხვა საკითხია იურიდიული შედეგის არსებობის ან არარსებობის დადგენის სურვილი. იურიდიული ინტერესის არსებობის დადგენისათვის უპირატესად უნდა გაირკვეს, გაუმჯობესდება თუ არა მოსარჩელის სამართლებრივი მდგომარეობა მისი აღიარებითი მოთხოვნის დაკმაყოფილების შემთხვევაში“ (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის განჩინება საქმეზე N ას-121-117-2016, 17 მარტი 2016). სხვა სამოქალაქო საქმეში საკასაციო პალატამ აღიარებითი სარჩელის დასაშვებობასთან დაკავშირებით განმარტა: „აღიარებითი სარჩელის იურიდიული ინტერესის არსებობა სარჩელის დასაშვებობის ეტაპზე უნდა შემოწმდეს, თუმცა, დასაშვებობის ეტაპის გადალახვა, სასამართლოს არ ართმევს უფლებას საქმის განხილვის ნებისმიერ ეტაპზე, თავისი ინიციატივით, შეამოწმოს აღნიშნული პროცესუალური საკითხი [სსსკ-ის 178.1. „ლ“ და 186.1. „თ“ მუხლი] (იხ., სუსგ №ას-140-132-2017, 24 მარტი, 2017 წელი; №ას-819-770-2015, 04 ნოემბერი, 2015.).

107. აღიარებითი სარჩელის შემთხვევაში, იურიდიული ინტერესის არსებობა განპირობებულია არა ზოგადად მხარის ინტერესით, არამედ მატერიალურ-სამართლებრივი დანაწესით, რომლის შედეგის რეალიზაცია შესაძლებელია აღიარებითი სარჩელის აღძვრით. მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმით განსაზღვრული უფლების დაცვას უნდა ემსახურებოდეს აღიარებითი სარჩელი (მრავალთა შორისაა, სუსგ-ები № ას-383-2022, 6 ოქტომბერი, 2022 წელი; №ას-375-359-2016, 17 ივნისი, 2016. პ. 41).

108. განსახილველ შემთხვევაში, დავის საგანია ამხანაგობის კრების ოქმების კანონიერება: მოსარჩელის განმარტებით, მის სახელზე ინდივიდუალური საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია ქ. თბილისში, ………/ მდებარე 1 სართული, 48,26 კვ. მეტრი ფართის ბინა №1, საკადასტრო კოდით ..........., რომელიც შეიძინა 2016 წლის 1 მარტს მ.ხ–ისაგან. მოსარჩელე, სარგებლობდა ამავე მისამართზე მდებარე 20,79 კვ. მეტრი და 8,3 კვ. მეტრი დერეფნით, ხოლო ინდივიდუალურ მფლობელობაში გააჩნდა 11,64 კვ. მეტრი სარდაფი. მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა, რომ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ნ“-ს 2016 წლის 14 სექტემბრის №3, 28 სექტემბრის №4 და 2017 წლის 29 ივლისის №8 კრების ოქმების საფუძველზე, ერთ-ერთმა ამხანაგობის წევრმა მ.ო–ძემ საჯარო რეესტრში დაირეგისტრირა 8,3 კვ. მეტრი სარდაფი (რომელიც რეალურად არის საერთო სარგებლობის დერეფანი და 11,64 კვ. მეტრი სარდაფამდე მისასვლელი გზა), 20,79 კვ. მეტრი ფართის საერთო სარგებლობის დერეფანი და 11,64 კვ. მეტრი ფართის სარდაფი. ამხანაგობის კრებები რეალურად არ ჩატარებულა და შესაბამისად, სადაო ფართები მ.ო–ძემ მიიღო არაკანონიერად (დეტალურად იხ., სარჩელის საფუძვლები).

109. მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ნ“-ს სახელით მიღებული და 2016 წლის 14 სექტემბრის №3, 28 სექტემბრის №4 და 2017 წლის 29 ივლისის №8 კრების ოქმები წარმოადგენს ბათილ გარიგებას (სსკ-ის 50-ე და 54-ე მუხლები), რომლის ბათილობის მიმართ მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი ნამდვილია. აღნიშნულს საკასაციო პალატა იზიარებს და მიაჩნია, რომ მოსარჩელემ დაასაბუთა აღიარებითი მოთხოვნის მიმართ მისი ნამდვილი იურიდიული ინტერესის არსებობა, როგორც აღიარებითი სარჩელის წარმოებაში მიღებისა და განხილვის აუცილებელი წინაპირობა (სსსკ-ის 178-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ლ“ ქვეპუნქტი, ამავე კოდექსის 186-ე მუხლის პირველი ნაწილის „თ“ ქვეპუნქტი; შდრ: სუსგ-ები № ას-383-2022, 6 ოქტომბერი, 2022 წელი; №ას-945-2019,30 სექტემბერი, 2019; №ას-634-2019, 5 ივლისი, 2019).

110. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება - დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

111. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ უძრავი ნივთი მდებარე ქ. თბილისი, ......../ ........, საკადასტრო კოდი .........., თავის მხრივ რამდენიმე საკადასტრო ერთეულს მოიცავს და მესაკუთრეები არიან (სადავო პერიოდში) მ.ო–ძე, ლ.ტ-ა., ბ.ბ–ძე, თ.დ–ი, ე.ჯ–ი, თ.ჯ–ი, მ.კ–ვა, მ.კ–ი. შესაბამისად, აღნიშნული პირები წარმოადგენენ ამხანაგობის წევრებს. (ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან ტ.1. ს.ფ. 76-79).

112. ამხანაგობა „ნ“-ს 2016 წლის 12 სექტემბრის, 25 სექტემბრის, ასევე 2017 წლის 29 ივლისის კრება არ იყო მოწვეული კანონით დადგენილი წესით და მათზე მიღებული გადაწყვეტილება არ შეესაბამება კანონით დადგენილ მოთხოვნებს. საქმეში არ არის წარმოდგენილი რაიმე სახის მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდება, რომ 2016 წლის 12 სექტემბერს და 25 სექტემბერს, ასევე 2017 წლის 29 ივლისს, ზემოაღნიშნული საკანონმდებლო ნორმის დაცვით იყო მოწვეული ამხანაგობა „ნ“-ს კრება. ამავე დროს, როგორც მოსარჩელემ, ასევე, სასამართლომ სხდომაზე გამოცხადებულმა მოპასუხეებმა, რომლებიც არიან ამხანაგობა „ნ“-ს წევრები - თ.ჯ–მა, მ.კ–მა და თ.დ–მა განმარტეს, რომ ისინი ამხანაგობის კრებაზე მიწვეული არ ყოფილან, რაიმე წერილობითი შეტყობინება კრების ჩატარების შესახებ არ მიუღიათ და, შესაბამისად, მათ მიერ არ ყოფილა მიღებული გადაწყვეტილება მ.ო–ძისათვის ფართების გადაცემის შესახებ.

113. პირველმა კასტორებმა ვერ შეძლებს საწინააღმდეგოს დამტკიცება. ,ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის თანახმად, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა ინდივიდუალური საკუთრების საგანია ცალკეულ პირთა საკუთრებაში არსებული ბინა, აგრეთვე ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრის მფლობელობაში არსებული მრავალბინიანი სახლის სამეურნეო სათავსები (სარდაფები, სხვენები და ა. შ.); ამხანაგობის წევრები კრებაზე აფიქსირებენ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა მიერ მრავალბინიანი სახლის სამეურნეო სათავსების (სარდაფები, სხვენები და ა. შ.) მფლობელობის ამ კანონის ძალაში შესვლის დროს არსებულ ფაქტობრივ მდგომარეობას და ხმათა 2/3-ით იღებენ გადაწყვეტილებას, რომლის თაობაზედაც დგება შესაბამისი ოქმი, თუ წესდებით არ განისაზღვრება განსხვავებული კვორუმი. მრავალბინიანი სახლის სამეურნეო სათავსებზე (სარდაფები, სხვენები და ა. შ.) საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში დასარეგისტრირებლად ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრმა უნდა წარმოადგინოს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრების მიერ შედგენილი ოქმი და ნახაზი, რომლის მეშვეობითაც შესაძლებელია სამეურნეო სათავსის ადგილმდებარეობის დადგენა. ამავე კანონის 7.1 მუხლის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია საკუთარი შეხედულებისამებრ გამოიყენოს თავის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული შენობის ნაწილები და გამორიცხოს მათზე სხვა პირთა ყოველგვარი ზემოქმედება, თუ ამით იგი არ არღვევს კანონს ან მესამე პირთა უფლებებს. ბინათმესაკუთრეთა ამხანგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 26.1 მუხლის მიხედვით ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის საქმიანობას უძღვება ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის თავმჯდომარე, რომელიც ამავე კანონის 27-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრებას იწვევს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის თავმჯდომარე წელიწადში ერთხელ მაინც. აღნიშნული წესი ვრცელდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრები არ მიიღებენ წესდებას ან თუ წესდებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული; ხოლო მითითებული მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, კრების მოწვევის შესახებ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრებს უნდა ეცნობოს წერილობით.

114. ბინათმესაკუთრეთა ამხანგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 28-ე მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრებაზე გადაწყვეტილების მიღებისას თითოეულ მესაკუთრეს აქვს ერთი ხმა. თუ ბინას რამდენიმე მესაკუთრე ჰყავს, მათ შეუძლიათ ხმის უფლება მხოლოდ ერთობლივად გამოიყენონ. თუ მესაკუთრეს აქვს რამდენიმე ბინა, მას აქვს ბინათა რაოდენობის შესაბამისი ხმები. ხოლო ამავე მუხლის მე-7 ნაწილის მიხედვით, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრების გადაწყვეტილება აისახება ოქმში, რომელსაც ადგენს და ხელს აწერს კრების თავმჯდომარე. თითოეული მესაკუთრე უფლებამოსილია გაეცნოს ოქმს.

115. რაც შეეხება სამოქალაქო კოდექსით განსაზღვრულ გარიგების ნამდვილობის მარეგულირებელ ნორმებს, ისინი სამოქალაქო სამართლის სფეროში წარმოშობილი ურთიერთობების მარეგულირებელი ზოგადი ნორმებია, რომელთა მოქმედება ვრცელდება ნებისმიერი გარიგების, მათ შორის, ამხანაგობის წევრთა მრავალმხრივი ნების გამოხატვის კანონიერებაზე, თავის მხრივ, ცალმხრივი, ორმხრივი თუ მრავალმხრივი ნების გამოვლენით მიღწეული შეთანხმების ბათილად ცნობის მოთხოვნისას.

116. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის კონტექსტში კრების გადაწყვეტილების, როგორც მრავალმხრივი გარიგების ნამდვილობის დადგენისათვის უნდა შემოწმდეს ისეთი საკითხები, როგორიცაა კრების მოწვევის, კრებაზე კვორუმის არსებობა და სხვა.

117. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლით გარანტირებული სამართლიანი სასამართლოს უფლება მოიცავს ისეთ მნიშვნელოვან კომპონენტს, რომლის მიხედვითაც, სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება უნდა იყოს მხარისათვის განჭვრეტადი. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში უთითებს, რომ ეროვნული სასამართლოს გადაწყვეტილება უნდა პასუხობდეს მხარის მიერ სამართლებრივ და პროცედურულ საკითხებთან დაკავშირებით წარმოდგენილი არგუმენტების ძირითად ასპექტებს (იხ., გადაწყვეტილება საქმეზე Ruiz Torija v. Spain, §§ 29-30). შესაბამისად, უფლება მოსმენაზე მოიცავს არა მხოლოდ სასამართლოს წინაშე არგუმენტების წარდგენის შესაძლებლობას, არამედ სასამართლოს ვალდებულებას, გადაწყვეტილების დასაბუთებაში მიუთითოს მიზეზები, რომელთა საფუძველზეც გაიზიარა ან უარყო შესაბამისი არგუმენტები. სასამართლომ შეიძლება აუცილებლად არ მიიჩნიოს იმგვარ არგუმენტებზე პასუხის გაცემა, რომლებიც აშკარად არარელევანტური, დაუსაბუთებელი ან სხვაგვარად დაუშვებელია მსგავსი არგუმენტების მიმართ არსებული სამართლებრივი დებულებების ან მყარად დადგენილი სასამართლო პრაქტიკის საფუძველზე, თუმცა, ყველა გადაწყვეტილება უნდა იყოს ნათელი და საქმეში მონაწილე მხარეებს შესაძლებლობას უნდა აძლევდეს გაიგონ, თუ რატომ გაითვალისწინა სასამართლომ მხოლოდ კონკრეტული გარემოებები და მტკიცებულებები (იხ., გადაწყვეტილება საქმეზე Seryavin and Others v. Ukraine §§ 55-62). სასამართლოს აქვს ვალდებულება, სათანადოდ იმსჯელოს მხარეთა მიერ წარდგენილ დოკუმენტებზე, არგუმენტებსა და მტკიცებულებებზე (იხ. Kraska v. Switzerland, § 30; Van de Hurk v. the Netherlands, § 59; Perez v. France, § 80). ამასთან, მხარეებს უნდა ჰქონდეთ არა მხოლოდ იმის შესაძლებლობა, რომ იცოდნენ იმ მტკიცებულებათა შესახებ, რომლებიც მათ სჭირდებათ თავიანთი სარჩელის წარმატებისათვის, არამედ ჰქონდეთ კომენტარის გაკეთების საშუალება ყველა იმ მტკიცებულებასთან და მოსაზრებასთან დაკავშირებით, რომლებიც წარდგენილია სასამართლოს აზრის ფორმირებაზე ზეგავლენის მოხდენის მიზნით (იხ. Milatova and others v. The Czech republic §59; Niderost-huber v. Switzerland, § 24; K.S. v. finland § 21.).

118. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვეციის 6-ე მუხლით გათვალისწინებული სამართლიანი სასამართლოს უფლების რეალიზება უმეტესწილად დამოკიდებულია და გულისხმობს სასამართლოს მიერ დასაბუთებული, მტკიცებულებათა შეჯერების საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილების მიღებას. მტკიცების ტვირთის როლი განსაკუთრებით ვლინდება სამოქალაქო სამართალწარმოებაში, სადაც მხარეთა ნების ავტონომიას გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება. შესაძლებელია მხარის მოთხოვნა საფუძვლიანი იყოს, მაგრამ შეუძლებელია მხარემ მიიღოს თავისი სასარგებლო გადაწყვეტილება, თუ ვერ დაამტკიცებს თავის სასარგებლო გარემოებებს საპროცესო სამართლით დადგენილი წესით. ამიტომაც, ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ფაქტორს წარმოადგენს მტკიცების ტვირთის სწორი გადანაწილება მოდავე მხარეებს შორის. მტკიცების ტვირთზე მითითებას აკეთებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის მიხედვითაც თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. მოსარჩელემ უნდა ამტკიცოს ის გარემოებები, რომლებზედაც დაფუძნებულია სასარჩელო მოთხოვნა, ხოლო მოპასუხემ გარემოებები, რომლებსაც მისი შესაგებელი ემყარება.

119. სამოქალაქო სამართალსა და საპროცესო სამართალში არსებობს მტკიცების ტვირთის სამართლიანი და ობიექტური განაწილების სტანდარტი. აღნიშნული სტანდარტის თანახმად, მტკიცების ტვირთი განაწილებული უნდა იქნეს იმგვარად, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს უნდა დაეკისროთ იმ ფაქტების დამტკიცების ტვირთი, რომელთა მტკიცება მათთვის უფრო მარტივი და ობიექტურად შესაძლებელია.

120. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელეს ეკისრებოდა იმ ფაქტის დადასტურების ვალდებულება, რომ ამხანაგობამ, სადავო კრების ოქმებით, სპეციალური კანონით დადგენილი მოთხოვნები დაარღვია, რასაც მან წარმატებით გაართვა თავი. შესაბამისად, სრულად უნდა იქნეს გასაზიარებული სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები, რომ სადავო კრების ოქმები ბათილია.

121. რაც შეეხება ზიანის ოდენობას, მოსარჩელის ზიანი სადავო საერთო სარგებლობის ფართებში მის წილთან შესაბამისობით განისაზღვრა. ვინაიდან თითოეულ ამხანაგობის წევრს გააჩნდა თანაბარი წილი და თანაბარი სარგებლობის უფლება და ვინაიდან ამხანაგობას 8 წევრი შეადგენს, ზიანის ოდენობის მერვედი მიეკუთვნა მოსარჩელეს მისი წილის პროპორციულად. სადაო ქონების ღირებულების განსაზღვრის ნაწილშიც საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასმართლოს მსჯელობებს, რომლებიც მითითებულია ამ განჩინების პპ 39,40-ში და მიაჩნია, რომ გასახილველ შემთხვეაში, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე პირველ კასატორებს დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია არ წარმოუდგენიათ.

122. ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

123. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

124. ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც. მსგავს საკითხებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა, რომელსაც გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება.

125. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები, რის გამოც, მათ უარი უნდა ეთქვათ განხილვაზე.

126. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 257-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ლ.ტ-ა.ს (პ.ნ. ........) საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. მ.ო–ძის და მ.კ–ვას საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

3. ლ.ტ-ა.ს (პ.ნ. ........) (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს გ. ს–ის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით 22.03.2024წ. საგადასახადო დავალებით N1711091513 გადახდილი 2520 ლარის 70% – 1764 ლარი;

4. მ.ო–ძეს (პ.ნ. .........) და მ.კ–ვას (პ.ნ: .........) (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეთ მ.ძ–ის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით 25.03.2024წ. საგადასახადო დავალებით N5100 გადახდილი 750 ლარის 70% – 525 ლარი;

5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზურაბ ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: მირანდა ერემაძე

ეკატერინე გასიტაშვილი