№ას-557-2023

15 თებერვალი, 2024 წელი თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გიორგი მიქაუტაძე (თავმჯდომარე),

რევაზ ნადარაია (მომხსენებელი), თამარ ზამბახიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს „ქ.ს.კ.ჯ.“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ს.ნ.“ (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 22 დეკემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. შპს „ს.ნ–მა“ (შემდეგში - მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე) სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიაში შპს „ქ.ს.კ.ჯ.“-ის (შემდეგში - მოპასუხე, კასატორი) მიმართ, შემდეგი სასარჩელო მოთხოვნებით:

1.1.შპს „ქ.ს.კ.ჯ.“-ს შპს „ს.ნ–ის“ სასარგებლოდ დაეკისროს 1 349 785 ლარის გადახდა, საიდანაც ქირავნობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დავალიანებაა 944 849 ლარი, ინტერნეტ მომსახურების ხელშეკრულებიდან გამომდინარე - 148 476 ლარი და ურთიერთჩართვის მომსახურების თანხა - 256 460 ლარი;

1.2.შპს „ქ.ს.კ.ჯ.“-ს შპს „ს.ნ–ის“ სასარგებლოდ დაეკისროს პირგასამტეხლოს გადახდა 132 049.55 ლარის ოდენობით, საიდანაც 14 670.80 ლარი წარმოიშვა ინტერნეტის მიწოდების ხელშეკრულებიდან, ხოლო 117 378.75 ლარი - ქირავნობის ხელშეკრულებიდან;

2. მოპასუხე შპს „ქ.ს.კ.ჯ.“-მ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 24 მაისის გადაწყვეტილებით:

- მოსარჩელე შპს „ს.ნ–ის“ სარჩელი მოპასუხე შპს „ქ.ს.კ.ჯ.“-ის მიმართ დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ;

- მოპასუხე შპს „ქ.ს.კ.ჯ.“-ს მოსარჩელე შპს „ს.ნ–ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა 2004 წლის 30 დეკემბრის ქირავნობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე 139 828.91 ლარის გადახდა;

- მოპასუხე შპს „ქ.ს.კ.ჯ.“-ს მოსარჩელე შპს „ს.ნ–ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა 2009 წლის 01 მაისის ინტერნეტის ქსელის დაშვების მომსახურების ხელშეკრულებიდან გამომდინარე 17 853.13 ლარის გადახდა;

- მოპასუხე შპს „ქ.ს.კ.ჯ.“-ს მოსარჩელე შპს „ს.ნ–ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა 1999 წლის 01 ნოემბის საერთაშორისო და საქალაქთაშორისო სატელეფონო კავშირებით უზრუნველყოფის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე გაწეული მომსახურების საფასურის - 3 577.37 ლარის გადახდა;

- მოპასუხე შპს „ქ.ს.კ.ჯ.“-ს მოსარჩელე შპს „ს.ნ–ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა 2004 წლის 30 დეკემბრის ქირავნობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე პირგასამტეხლოს - 117 164.01 ლარის გადახდა;

- მოპასუხე შპს „ქ.ს.კ.ჯ.“-ს მოსარჩელე შპს „ს.ნ–ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა 2004 წლის 30 დეკემბრის ინტერნეტის ქსელის დაშვების მომსახურების ხელშეკრულებიდან გამომდინარე პირგასამტეხლოს - 14 646.14 ლარის გადახდა.

4. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ქ.ს.კ. ჯ“-მა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

5. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

5.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 22 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, შპს „ქ.ს.კ.ჯ.“-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 24 მაისის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-5-ე და მე-6-ე პუნქტები და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება: მოპასუხე შპს „ქ.ს.კ.ჯ.“-ს მოსარჩელე შპს „ს.ნ–ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა 2004 წლის 30 დეკემბრის ქირავნობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე პირგასამტეხლოს - 58 582,005 ლარის გადახდა; მოპასუხე შპს „ქ.ს.კ.ჯ.“-ს მოსარჩელე შპს „ს.ნ–ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა 2004 წლის 30 დეკემბრის ინტერნეტის ქსელის დაშვების მომსახურების ხელშეკრულებიდან გამომდინარე პირგასამტეხლოს - 7 323,07 ლარის გადახდა.

6. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

6.1. სააპელაციო პალატამ მოსარჩელის მოთხოვნასთან მიმართებით, დადგენილად მიიჩნია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი იურიდიული ფაქტები:

6.1.1. 2008 წელს, რეორგანიზაციის შედეგად, სს „კ.ს.ს.კ.ი-ე–სს“ გამოეყო და მის ბაზაზე შეიქმნა შპს „ს.ნ–ი“. შესაბამისად, შპს „ს.ნ–ი“ წარმოადგენს სამართალმემმკვიდრეს ყველა იმ ურთიერთობის, რომლის მონაწილესაც წარმოადგენდა სს „ე–სი“.

6.1.2. შპს „ქ.ს.კ.ჯ“-ს და სს „ე–სს“ შორის 2004 წლის 30 დეკემბერს დაიდო ქირავნობის ხელშეკრულება, რომლის ძალითაც გამქირავებელმა სს „ე–სმა“ დამქირავებელს - მოპასუხეს სარგებლობაში გადასცა თბილისში, .... ქუჩა N16-ში მდებარე შენობა-ნაგებობის ნაწილი; ხელშეკრულების 2.1. პუნქტის თანახმად, დამქირავებელს ქირის გადახდის ვალდებულება წარმოეშვება თვის გასვლიდან ოცი დღის განმავლობაში. ქირის ოდენობის გაანგარიშება, რომელიც დამოკიდებულია ა) ოფისისა და სამეურნეო ფართის კვადრატულობაზე, ბ) მოხმარებული ელექტროენერგიის ღირებულებაზე - მოცემულია ხელშეკრულების 2.1. პუნქტში. 2010 წლის 01 სექტემბერს და 2016 წლის 01 სექტემბერს, 2004 წლის 30 დეკემბერს გაფორმებულ ხელშეკრულებაში მხარეთა შეთანხმებით შეტანილ იქნა ცვლილებები. 2019 წლის 01 მაისს, შპს „ს.ნ–ს“ და შპს „ქ.ს.კ.ჯ“-ს შორის ქირავნობის ხელშეკრულება შეწყდა.

6.1.3. შპს „ს.ნ–სა“ და შპს „ქ.ს.კ.ჯ“-ს შორის, 2009 წლის 1 მაისს დადებულ იქნა ხელშეკრულება ინტერნეტით მომსახურების თაობაზე. ხელშეკრულების ძალით, შპს „ს.ნ–ის“ მიერ ხდებოდა ინტერნეტის მიწოდება მოპასუხისათვის შემხვედრი შესრულების - თანხის გადახდის პირობით. ხელშეკრულების 2.2. პუნქტის თანახმად, ყოველი თვის 5 რიცხვამდე მოპასუხეს წარედგინებოდა ინვოისი, რომლის გადახდის ვადაც განისაზღვრებოდა 5 დღით; მოპასუხის მიერ არ იქნა გადახდილი ინტერნეტის საფასური, შესაბამისად წარმოიშვა დავალიანება; 2019 წლის 01 მაისს, შპს „ს.ნ–ს“ და შპს „ქ.ს.კ.ჯს“ შორის ხელშეკრულება ინტერნეტით მომსახურების თაობაზე შეწყდა.

6.1.4. სს „ე–სს“ და შპს „ქ.ს.კ.ჯ“-ს შორის 1999 წლის 1 ნოემბერს დაიდო ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც, სს „ე–სის“ მიერ მოხდებოდა მოპასუხის აბონენტების უზრუნველყოფა საერთაშორისო და საქალაქთაშორისო მომსახურებით. აღნიშნული ხელშეკრულება გაგრძელდა 2002 წლამდე. აღნიშნული პერიოდის შემდეგ, საერთაშორისო და საქალაქთაშორისო ხელშეკრულება არ გაგრძელებულა.

6.2. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის - შპს „ქ.ს.კ.ჯ“-ის განმარტება მასზედ, რომ მოსარჩელეს არ შეუსრულებია საქმეში არსებული ქირავნობის, ინტერნეტის ქსელზე დაშვებისა და საერთაშორისო და საქალაქთაშორისო სატელეფონო კავშირებით უზრუნველყოფის მომსახურება და მომსახურების ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მისთვის დაკისრებული ვალდებულებები. აპელანტის დასახელებულ არგუმენტთან დაკავშირებით სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ მხარეთა შორის გაფორმებული 2004 წლის 20 დეკემბრის ქირავნობის ხელშეკრულების 4.1.- 4.4. პუნქტებით დადგენილი იყო ორივე მხარის მიერ ხელშეკრულების შეწყვეტის პირობები და შეწყვეტის თაობაზე შეტყობინების ვალდებულება. საქმის მასალებით დგინდებოდა, რომ მხარეებს, შპს „ს.ნ–სს“ და შპს „ქ.ს.კ.ჯ“-ს შორის ქირავნობის ხელშეკრულება მოქმედი იყო 2004 წლის 30 დეკემბრიდან 2019 წლის 30 აპრილის ჩათვლით. მოპასუხის/აპელანტის მიერ მითითებული გარემოება, რომ მოპასუხე საწარმოს საქმიანობის შეჩერებასთან დაკავშირებით პარტნიორთა კრებაზე ერთხმად არ მოხდა გადაწყვეტილების მიღება, არ ათავისუფლებდა მოპასუხე მეწარმე სუბიექტს კონტრაჰენტის წინაშე ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების მოვალეობისაგან. შესაბამისად, არ იკვეთებოდა კავშირი მოპასუხე საწარმოს პარტნიორებს შორის შიდაორგანიზაციულ საკითხებთან დაკავშირებით პარტნიორთა უთანხმოებასა და შპს „ქ.ს.კ.ჯ.“-ს, როგორც დამქირავებლის ქირავნობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე შესასრულებელ ვალდებულებებთან. ნათელი იყო, რომ ქირავნობის ხელშეკრულება 2019 წლის 30 აპრილის ჩათვლით იყო მოქმედი მხარეთა შორის და მითითებულ დრომდე არ შეწყვეტილა არც ერთი მხარის მიერ. მოპასუხე მხარის ქირავნობის საგნის მფლობელობაში არსებობის ფაქტს ადასტურებდა ისიც და აღნიშნულს არც მოპასუხე ხდის სადავოდ, რომ ქირავნობით გადაცემულ ფართში განთავსებული იყო დამქირავებლის ნივთები. ამასთან, რეალურად სარგებლობდა თუ არა ქირავნობის საგნით მოპასუხე მხარე, ვერ გახდებოდა საფუძველი ქირის გადაუხდელობისა, ვინაიდან ხელშეკრულება იყო ძალაში, დამქირავებლის მიერ არ მომხდარა ხელშეკრულების შეწყვეტა დადგენილი წესით და ამ ხელშეკრულების საფუძველზე, მას დროებით სარგებლობაში გადაცემული ჰქონდა მოსარჩელის კუთვნილი ფართი ქირის თანხის გადახდის პირობით. თუმცა უდავო იყო, რომ მოპასუხე მხარეს გამქირავებლის წინაშე საპასუხო ვალდებულება ქირის გადახდის თაობაზე შესრულებული არ ჰქონდა. მოპასუხე/აპელანტი მხარის შედავების მთავარი არგუმენტი ის იყო, რომ მოპასუხე თავისი ფინანსური და სამეწარმეო საქმიანობაში არსებული სირთულეებიდან გამომდინარე, აღარ სარგებლობდა გადაცემული ფართით და პარტნიორთა შეუთანხმებლობის გამო, ვერც სამეწარმეო საქმიანობის შეჩერების თაობაზე გადაწყვეტილება იქნა მიღებული. საქმეში წარმოდგენილი იყო საწარმოს მთავარი ბუღალტერის მიერ დამოწმებულ დოკუმენტი, რომელშიც მითითებული იყო, რომ 2017 წლის აგვისტოს თვიდან 2019 წლის აპრილის თვის ჩათვლით, ქირავნობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დავალიანება შეადგენდა 139 828.91 ლარს. ამასთან, ვინაიდან მხარეთა შორის ქირავნობის ხელშეკრულება არსებობდა 2019 წლის 30 აპრილის ჩათვლით და იგი მითითებულ დრომდე არ შეწყვეტილა არც ერთი მხარის მიერ, პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის განმარტება, რომ მას ხელშეკრულებით მისთვის მინიჭებული უფლებით არ უსარგებლია.

6.3. რაც შეეხება აპელანტის მოსაზრებას ინტერნეტის ქსელზე დაშვებასთან დაკავშირებით, პალატამ მიუთითა, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების შეფასებით, მხარეებს, შპს „ს.ნ–ს“ და შპს „ქ.ს.კ.ჯ.“-ს შორის, 2009 წლის 01 მაისს გაფორმებული ხელშეკრულების მიხედვით, შპს ,,ს.ნ–ი“ ვალდებული იყო უზრუნველეყო მომხმარებლის დაშვება ინტერნეტის ქსელთან, ხოლო მომხმარებელი ვალდებული იყო მიეღო და გადაეხადა ინტერნეტის ქსელის დაშვების მომსახურების საფასური. მოპასუხე სადავოდ ხდიდა 2017 წლის აგვისტოს თვიდან ხელშეკრულების შეწყვეტამდე მოსარჩელის მიერ მოპასუხისათვის ინტერნეტ მომსახურების ფაქტობრივად მიწოდების ფაქტს. მანამდე არსებულ პერიოდზე, დადგენილი იყო, რომ მოთხოვნა სასამართლოს მიერ ხანდაზმულად იქნა მიჩნეული. მოპასუხე/აპელანტი მიუთითებდა, რომ ინტერნეტის ქსელის დაშვების მომსახურების ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მინიჭებული უფლებით მას არ უსარგებლია, თუმცა საქმეში არ იყო წარმოდგენილი ამ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მომსახურების მიღებაზე მოპასუხე მხარის მიერ გაცხადებული უარი იმ საფუძვლით, რომ იგი ფაქტობრივად აღარ საჭიროებდა ინტერნეტის ქსელთან დაშვებას ფინანსური მდგომარეობიდან გამომდინარე ავტორიზაციაში შემავალი საქმიანობის განუხორციელებლობის გამო. საქმეში არ იყო წარმოდგენილი უტყუარი და სარწმუნო მტკიცებულება იმისა, რომ მოპასუხე მხარეს 2017 წლის აგვისტოს თვიდან ხელშეკრულების შეწყვეტამდე პერიოდში, არ მიეწოდებოდა 2009 წლის 01 მაისის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მომსახურება. ამასთან, მსგავსად მხარეთა შორის გაფორმებული ქირავნობის ხელშეკრულებისა, ინტერნეტით მომსახურების ხელშეკრულება მხარეთა შორის 2019 წლის 1 მაისამდე შეწყვეტილი არ იყო და თუკი მოპასუხე მხარე არ ახორციელებდა საქმიანობას, მას შეეძლო აღნიშნულის თაობაზე წერილობით ეცნობებინა კონტრაჰენტისათვის და მოეთხოვა ხელშეკრულებიდან გასვლა, რაც მოცემულ შემთხვევაში, არ მომხდარა. შესაბამისად, პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ მოპასუხე მეწარმე სუბიექტის მიღებული მომსახურების გაწევის საპასუხო შესრულებისგან - საზღაურის გადახდის ვალდებულებისაგან გათავისუფლების საფუძველს არ წარმოადგენდა შპს „ქ.ს.კ.ჯ.“-ის პარტნიორთა აზრთა სხვადასხვაობა და ფინანსური მდგომარეობის გამო საწარმოს საქმიანობის შეჩერების თაობაზე შეთანხმების მიუღწევლობა. ნათელი იყო, რომ ინტერნეტით მომსახურების ხელშეკრულება იყო მოქმედი, მოპასუხე მხარეს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობებით მიეწოდებოდა მომსახურება და იგი მიღებული მომსახურების სანაცვლოდ თანხის ანაზღაურების ვალდებულებას არ ახორციელებდა. მოპასუხე მხარე თავისივე განმარტების შესაბამისად, არ ახორციელებდა მის ავტორიზაციაში შემავალ საქმიანობას, თუმცა არ გამოუვლენია ნება მოსარჩელის წინაშე დადგენილი წესით ინტერნეტ მომსახურების ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ. შესაბამისად, ორმხრივი ხელშეკრულება იყო ძალაში, კერძოდ, ხორციელდებოდა ინტერნეტ მომსახურების მიწოდება, რაც დასტურდებოდა შესაბამისი ანგარიშ-ფაქტურებით და მოპასუხე მხარეს ერიცხებოდა დავალიანება გაწეული მომსახურეობის საზღაურის გადაუხდელობის გამო. აღნიშნულის შესაბამისად, პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის განმარტება მასზედ, რომ ინტერნეტის ქსელის დაშვების მომსახურების ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მოსარჩელეს არ შეუსრულებია მისთვის დაკისრებული ვალდებულებები.

6.4. აპელანტი სადავოდ ხდიდა ასევე, საერთაშორისო და საქალაქთაშორისო სატელეფონო კავშირებით უზრუნველყოფის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე გაწეულ მომსახურებას. აღნიშნულზე პალატამ მიუთითა, რომ ურთიერთჩართვის შესახებ მომსახურების გაწევის თაობაზე, მოდავე მხარეებს შორის გაფორმებული იქნა ხელშეკრულება, რომელიც 2002 წლის შემდგომ არ გაგრძელებულა, თუმცა მოსარჩელე ამავე ხელშეკრულების პირობებითა და ფარგლებში, მოპასუხისათვის კვლავ აგრძელებდა შესაბამისი მომსახურების მიწოდებას. აღნიშნული მომსახურების მიღებასა და შესაბამისი მიზნით გამოყენებას კი, ახორციელებდა მოპასუხე მხარე. ორმხრივი შეთანხმებით, საერთაშორისო და საქალაქთაშორისო ზარების განხორციელების ურთიერთჩართვის თაობაზე მომსახურების გაწევისა და მიღების თაობაზე, შესაბამის პერიოდზე წარმოდგენილი იყო შესაბამისი ანგარიშ-ფაქტურები. შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ მოპასუხის/აპელანტის შპს „ქ.ს.კ.ჯ.“-ის დავალიანება წარმოშობილი იყო ურთიერთჩართვის მომსახურების შესახებ ხელშეკრულების საფუძველზე, რასაც ადასტურებდა საქმეში წარმოდგენილი ანგარიშ-ფაქტურები და ასევე, 2017-2019 წლებში შედგენილი ურთიერთშედარების აქტები. იმ პირობებში, როდესაც, საქმეზე წარმოდგენილი იყო ორივე მხარის მიერ ხელმოწერილი და დადასტურებული ურთიერშედარების აქტები კონკრეტულ პირობებზე, აღნიშნული ცალსახად ადასტურებდა მხარეთა შეთანხმების არსებობას, კონკრეტული სახის მომსახურების გაწევის თაობაზე, მიუხედავად ხელშეკრულების წერილობითი ფორმით არარსებობისა. გარდა აღნიშნულისა, საქმეში წარმოდგენილი იყო შპს „ს.ნ–ის“ 2019 წლის 20 მარტის წერილი, რომლის მიხედვითაც, თავად მოსარჩელე მხარე ადასტურებდა მოპასუხისათვის ურთიერთჩართვის შესახებ მომსახურების გაწევას სახელშეკრულებო ურთიერთობიდან გამომდინარე. აღნიშნული სამართლებრივი ურთიერთობაც დავალიანების გადაუხდელობის გამო, მოსარჩელის მხრიდან შეწყდა ქირავნობისა და ინტერნეტ მომსახურების ხელშეკრულებასთან ერთად, ერთიანი სახელშეკრულებო ურთიერთობების ფარგლებში, რაც მიუთითებდა იმ გარემოებაზე, რომ თავად მოსარჩელე მხარე საერთაშორისო და საქალაქთოშორისო ურთიერთჩართვის მომსახურებას მოპასუხეს უწევდა შესაბამისი ხელშეკრულების საფუძველზე. მოსარჩელე მხარის მიერ საქმეში წარმოდგენილი იყო 2017-2019 წლებში გაფორმებული ურთიერთშედარების აქტები, კერძოდ, 2017 წლის 06 თებერვლიდან 2019 წლის 10 ივნისის პერიოდში შედგენილი ურთიერთშედარების აქტები, სადაც ასახული იყო შპს „ს.ნ–სა“ და შპს „ქ.ს.კ.ჯ.“-ს შორის სატელეფონო ტარიფის მოცულობა. მოპასუხეს/აპელანტს ურთიერთშედარების აქტებში მითითებული გაწეული მომსახურებისათვის დადგენილი საფასურის ოდენობა სადავო არ გაუხდია; გარდა ამისა, მოსარჩელემ დამატებით წარმოადგინა ურთიერთჩართვის მომსახურების შესახებ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე არსებული დავალიანების გაშიფვრა წარმოდგენილი ანგარიშ-ფაქტურების რეესტრის სახით. ამდენად, პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მიერ მითითებულ გარემოება, რომ იგი არ სარგებლობდა ურთიერთჩართვის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მომსახურებით, ვინაიდან მოსარჩელე მხარის განმარტებით და წარმოდგენილი ურთიერთშედარების აქტების საფუძველზე, დადგენილი იყო და მოპასუხე მხარე სადავოდ არ ხდიდა იმ გარემოებას, რომ საერთაშორისო თუ საქალაქთოშორისო ზარების განხორციელება შპს „ქ.ს.კ.ჯ.“-ის აბონენტების მიერ ხდებოდა მოსარჩელის შესაბამისი კოდის გამოყენებით, რაც გულისხმობდა მოპასუხის მხრიდან მოსარჩელის მიერ გაწეული მომსახურებით სარგებლობას.

6.5. სააპელაციო პალატამ მიუთითა მტკიცების ტვირთის ობიექტური განაწილებისა და მტკიცებულებათა შეფასების სტანდარტზე და განმარტა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელემ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4, 102-ე მუხლების შესაბამისად, წარმოადინა მისი მტკიცების საგანში შემავალი გარემოების (ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე დავალიანების არსებობის) დამადასტურებელი სათანადო მტკიცებულება, ხოლო მტკიცების ტვირთის შებრუნების პირობებში, მოპასუხეს უნდა დაემტკიცებინა მის მიერ ვალდებულების შესრულების ფაქტი ან იმ გარემოებათა არსებობა, რომლებიც გამორიცხავდა მის მიერ ვალდებულების შესრულებას (არ ისარგებლა ქირის ფართით და მოსარჩელის მხრიდან მომსახურებები არ მიუღია), თუმცა, მოპასუხემ აღნიშნულ ვალდებულებას თავი ვერ გაართვა.

6.6. აპელანტი ასევე სადავოდ ხდიდა პირგასამტეხლოს დაკისრების მართლზომიერებას და მიუთითებდა, რომ თუ სასამართლო დაეთანხმებოდა აპელანტისთვის 2004 წლის 30 დეკემბრის ქირავნობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე პირგასამტეხლოს - 117 164.01 ლარისა და 2004 წლის 30 დეკემბრის ინტერნეტის ქსელის დაშვების მომსახურების ხელშეკრულებიდან გამომდინარე პირგასამტეხლოს - 14 646.14 ლარის დაკისრებას, უნდა მომხდარიყო პირგასამტეხლოს ოდენობების შემცირება, ვინაიდან მათი ოდენობა ამავე ხელშეკრულებების საფუძველზე, აპელანტისათვის დაკისრებული ძირი დავალიანებების ოდენობასთან მიმართებით შეუსაბამოდ მაღალი იყო და თითქმის უტოლდებოდა ძირი დავალიანების ოდენობას.

6.7. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება პირგასამტეხლოს დაკისრების არამართლზომიერებასთან მიმართებით იმ მოტივით, რომ 2004 წლის 30 დეკემბრის ქირავნობის ხელშეკრულების 2.4. პუნქტით და 2009 წლის 1 მაისის ინეტრნეტით მომსახურების შესახებ ხელშეკრულების 2.5 პუნქტით მხარეები შეთანხმდნენ მოთხოვნის უზრუნველყოფის სახელშეკრულებო საშუალებაზე, კერძოდ, მხარეთა შორის არსებული ინტერნეტ მომსახურებისა და ქირავნობის ხელშეკრულების 2.4. პუნქტის მიხედვით, ქირის გადახდის ვადის გადაცილების შემთხვევაში, დამქირავებელს დაეკისრებოდა ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 0.1%-ით გაზრდილი თანხა. ინტერნეტ მომსახურების ხელშეკრულების 2.5 პუნქტი შეიცავდა ანალოგიური შინაარსის ჩანაწერს ყოველ ვაგადაცილებულ დღეზე 0.1%-ის საურავის დარიცხვასთან დაკავშირებით. ამდენად, მხარეები ხელშეკრულებით შეთანხმდნენ ვადაგადაცილებისათვის პირგასამტეხლოს დაკისრებაზე. ვინაიდან 2004 წლის 30 დეკემბრის ქირავნობისა და 2009 წლის 01 მაისის ინტერნეტ მომსახურების ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ფულადი ვალდებულების შესრულება დარღევეულ იქნა აპელანტის მიერ, პალატის მოსაზრებით, არსებობდა მისთვის პირგასამტეხლოს დაკისრების საფუძველი. ამასთან, პალატამ მიუთითა, რომ მართალია მოპასუხე მხარის/აპელანტის მიერ პირველი ინსტანციის სასამართლოში არ იქნა არსებითი შედავება განხორციელებული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირგასამტეხლოს ოდენობასთან დაკავშირებით, თუმცა აღნიშნული არ უშლიდა ხელს აპელანტის მოთხოვნის საფუძვლიანობას, პირგასამტეხლოს ოდენობის შემცირების თაობაზე იმ პირობებში, როცა პირველი ინსატანციის სასამართლოში მოპასუხე სადაოდ ხდიდა პირგასამტეხლოს დაკისრებას.

6.8. მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო პალატამ გაითვალისწინა საქმის კონკრეტული გარემოებები, შესრულების ღირებულება, მისი შეუსრულებლობისა და არაჯეროვანი შესრულებით გამოწვეული ზიანის თანაფარდობა პირგასამტეხლოს ოდენობასთან, ვალდებულების შეუსრულებლობის ხანგრძლივობა დარღვევების გათვალისწინებით და მიიჩნია, რომ შპს „ქ.ს.კ.ჯ.“-ს მოსარჩელე შპს „ს.ნ–ის“ სასარგებლოდ, 2004 წლის 30 დეკემბრის ქირავნობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე პირგასამტეხლო ნაცვლად 117 164.01 ლარისა, უნდა დაკისრებოდა - 58 582,005 ლარი; 2004 წლის 30 დეკემბრის ინტერნეტის ქსელის დაშვების მომსახურების ხელშეკრულებიდან გამომდინარე კი, პირგასამტეხლო ნაცვლად 14 646.14 ლარისა, უნდა დაკისრებოდა 7 323,07 ლარი.

6.9. ამდენად, პალატამ მიიჩნია, რომ სახეზე იყო სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძვლები, კერძოდ: უნდა გაუქმებულიყო თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 24 მაისის გადაწყვეტილება ნაწილობრივ და შპს „ქ.ს.კ.ჯ.“-ის სააპელაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილებულიყო ნაწილობრივ.

7. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ქ.ს.კ.ჯ.“-მა, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

8. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 11 მაისის განჩინებით, წარმოებაში იქნა მიღებული შპს „ქ.ს.კ.ჯ.“-ის საკასაციო საჩივარი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

9. საკასაციო მოთხოვნის ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

9.1. კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა მისი მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები და ახსნა-განმარტებები. სააპელაციო სასამართლო გადაწყვეტილებაში არაერთგზის აპელირებს იმ გარემოებაზე, რომ კომპანიაში არსებული ფინანსური თუ შიდა-ორგანიზაციული პრობლემები ქირავნობის ხელშეკრულების მოშლასთან დაკავშირებით, არარელევანტურია და აღნიშნული არ ათავისუფლებს შპს „ქ.ს.კ.ჯ.“-ს შპს „ს.ნ.ი“-ს მიმართ არსებული ვალდებულებების შესრულებისგან. კასატორის მითითებით, შპს „ქ.ს.კ.ჯ.“-ის კომპანიის წესდების 10.2 მუხლის „ვ“ ქვეპუნტის საფუძველზე, კომპანიის პარტნიორების უფლებამოსილებებში შედის გაფორმებული ხელშეკრულებების შეწყვეტაზე გონივრული გადაწყვეტილებების მიღება. კომპანიის დირექტორმა არაერთგზის მიმართა კომპანიის პარტნიორებს ფინანსური მდგომარეობის გამო, კომპანიაში მიმდინარე პროცესების რევიზიისა და კონკრეტული გადაწყვეტილებების, მათ შორის საქმიანობის შეჩერების მოთხოვნით, თუმცა კომპანიის პარტნიორებმა აღნიშნული გადაწყვეტილება არ მიიღეს. შესაბამისად, ჯ-ის შიდა ორგანიზაციული მოწყობიდან გამომდინარე, შეუძლებელი იყო კომპანიის დირექტორის მხრიდან ფორმალურად, წერილობითი შეტყობინების გაგზავნის გზით ქირავნობის ხელშეკრულების შეწყვეტის დაფიქსირება. აღნიშნული წარმოადგენს საქმის ფაქტების შეფასებისათვის არსებით გარემოებას, რადგანაც როდესაც კომპანიის მხრიდან სახეზე იყო ქირავნობის ხელშეკრულების ფორმალურად შეწყვეტის შეუძლებლობა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული მხედველობაში უნდა მიეღო და სხვა ფაქტებთან ერთობლიობაში უნდა გადაეწყვიტა ხელშეკრულების მოქმედების საკითხი. ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან სახეზე იყო მტკიცების ტვირთის არასწორი გადანაწილება, რამაც განაპირობა არასაკმარის მტკიცებულებებზე დაყრდნობით ქირავნობის ხელშეკრულების მოქმედების ფაქტის დადგენა. განსახილველი საქმე მიეკუთვნება ისეთ შემთხვევას, როდესაც მოსარჩელეა ვალდებული, ამტკიცოს მოიჯარისათვის (მოპასუხე) საიჯარი ფართის გადაცემის შესახებ ფაქტობრივი გარემოება. მოცემულ შემთხვევაში, შპს „ს.ნ–ს“ არ წარმოუდგენია არანაირი მტკიცებულება იმის დასადასტურებლად, რომ შპს „ქ.ს.კ.ჯ.“ ახორციელებდა ქირავნობის საგნით ფაქტობრივ სარგებლობას. მარტოოდენ ის გარემოება, რომ ჯტს-ის კუთვნილი ნივთები ქირავნობის საგანში იყო გათავსებული, არ წარმოადგენს საკმარის საფუძველს იმისათვის, რომ დადასტურებულად იქნას მიჩნეული ქირავნობის საგნით ფაქტობრივად სარგებლობის ფაქტი.

9.2. კასატორის მომდევნო პრეტენზია შეეხება თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების იმ ნაწილს, რომლითაც უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება 2009 წლის 01 მაისის ინტერნეტის ქსელის დაშვების მომსახურების ხელშეკრულებიდან გამომდინარე 17852.13 ლარის გადახდის ვალდებულების დაკისრების ნაწილში. მოცემულ საკითხთან მიმართებით, კასატორი მიიჩნევს, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილებაში კვლავ არასწორად გადაანაწილა მტკიცების ტვირთი და მარტოოდენ ხელშეკრულების არსებობა განსაზღვრა იმის წინაპირობად, რომ მოსარჩელის მხრიდან ხორციელდებოდა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება, რის საფუძველზეც მოპასუხეს წარმოეშვა საპასუხო შესრულების, კერძოდ თანხის გადახდის ვალდებულება. კასატორი ხაზს უსვამს იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელე ფაქტობრივად არ ახორციელებდა მოპასუხისათვის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მომსახურების მიწოდებას. კასატორი აღნიშნავს, რომ ინტერნეტ მომსახურების ფაქტობრივად მიწოდების ვალდებულების შესრულება მხარეებმა დაუკავშირეს შესაბამისი მიღება-ჩაბარების აქტის გაფორმებას. შესაბამისად, ის გარემოება, რომ მოპასუხე არ იხდიდა თანხას და ის გარემოებაც, რომ მხარეებმა ხელშეკრულებით კონკრეტული ვალდებულების შესრულება დაუკავშირეს მიღება-ჩაბარების აქტის გაფორმებას, რაც საქმეში წარმოდგენილი არ ყოფილა და არც არსებობს, ნიშნავს იმას, რომ მტკიცების ტვირთი ამ შემთხვევაში უნდა გადასულიყო მოსარჩელეზე და მას უნდა დაედასტურებინა, რომ მისი მხრიდან ხორციელდებოდა ინტერნეტის მიწოდება მოპასუხისათვის. იმის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია საკმარისი და უტყუარი მტკიცებულებები, არ არსებობს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ინტერნეტის მიწოდებისა და მოპასუხის მხრიდან აღნიშნული მომსახურების მიღების ფაქტი, რაც გამორიცხავს მოსარჩელის მოთხოვნას ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ანაზღაურების გადახდაზე.

9.3. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით კასატორი სადავოდ ხდის თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების იმ ნაწილსაც, რომლითაც უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება 1999 წლის 01 ნოემბრის საერთაშორისო და საქალაქთაშორისო სატელეფონო კავშირებით უზრუნველყოფის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე 3577.37 ლარის გადახდის ვალდებულების დაკისრების ნაწილში. ამ მიმართებით, კასატორი აღნიშნავს, რომ 1999 წლის 01 ნოემბრის ხელშეკრულება 2002 წლის პერიოდისთვის უკვე შეწყვეტილი იყო. თბილისის სააპელაციო სასამართლო მის გადაწყვეტილებაში ადასტურებს ხელშეკრულების შეწყვეტის გარემოებას, თუმცაღა იმის გათვალისწინებით, რომ მხარეთა შორის გაფორმდა ურთიერთშედარების აქტები, სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს მოსარჩელის მხრიდან ვალდებულების შესრულებას, რის საფუძველზეც მოპასუხეს აკისრებს თანხას. კასატორის მოსაზრებით, იმ პირობებში, როდესაც არ არსებობს მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულება და არცერთი უტყუარი მტკიცებულებით არ დასტურდება მომსახურების გაწევის ფაქტი, მარტოოდენ ურთიერთშედარების აქტის საფუძველზე მოსარჩელის მხრიდან ვალდებულების შესრულების ფაქტის დადგენა და ამის საფუძველზე, მოპასუხისათვის თანხის გადახდის ვალდებულების დაკისრება წარმოადგენს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ კანონმდებლობის არასწორ განმარტებასა და არასწორ გამოყენებას. კასატორი მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაშიც, ისევე როგორც წინა ორ შემთხვევაში, სასამართლომ არასწორად გადაანაწილა მტკიცების ტვირთი.

9.4. კასატორი გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას სადავოდ ხდის პირგასამტეხლოს დაკისრების ნაწილშიც და მიიჩნევს, რომ არ არსებობდა პირგასამტეხლოს დაკისრების საფუძველი, ერთ მხრივ, იმის გამო, რომ მხარეთა შორის გაფორმებული 2004 წლის 30 დეკემბრის ქირავნობის ხელშეკრულება ფაქტობრივად არ ყოფილა მოქმედი სადავო პერიოდში, ხოლო, 2004 წლის 30 დეკემბრის ინტერნეტის ქსელის დაშვების ხელშეკრულება მხარეთა შორის საერთოდ არ არსებობს; მეორე მხრივ, იმის გამო, რომ მოსარჩელეს ერთხელაც არ მოუთხოვია მოპასუხისათვის პირგასამტეხლოს გადახდა. კასატორის განმარტებით, ისეთ შემთხვევაში, როდესაც სახეზეა დარღვევა, თუმცა მხარე დამრღვევ მხარეს არ ატყობინებს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მექანიზმების გამოყენების თაობაზე, დამრღვევ მხარეს წარმოეშვება ლეგიტიმური მოლოდინი იმის თაობაზე, რომ მის მიმართ გამოყენებული არ იქნება პირგასამტეხლო.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

10. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

11. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული ნორმის დანაწესით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

12. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

13. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

14. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანია არსებობდა თუ არა მოპასუხისათვის ქირავნობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე საიჯარო ქირის, ინტერნეტ მომსახურების ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დავალიანებისა და ამ თანხების გადახდის დაყოვნებისათვის, პირგასამტეხლოს დაკისრების, ასევე, საერთაშორისო და საქალაქთაშორისო სატელეფონო კავშირებით უზრუნველყოფის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დავალიანების დაკისრების წინაპირობები.

15. საკასაციო პალატა პირველ რიგში აღნიშნავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის დისპოზიციიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. საკასაციო სასამართლოს არ შეუძლია თავისი ინიციატივით შეამოწმოს საპროცესო დარღვევები, გარდა 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტებისა. შესაბამისად, წინამდებარე განჩინებით, საკასაციო პალატის შეფასების საგანი იქნება კასატორის შედავების საფუძვლიანობა.

16. განსახილველ შემთხვევაში, მხარეთა შორის 2004 წლის 30 დეკემბერს გაფორმებული ქირავნობის ხელშეკრულების, 2009 წლის 1 მაისს გაფორმებული ინტერნეტ მომსახურების ხელშეკრულებისა და 1999 წლის 1 ნოემბერს გაფორმებული საერთაშორისო და საქალაქთაშორისო სატელეფონო კავშირებით უზრუნველყოფის შესახებ ხელშეკრულებების არსებობის ფაქტი სადავო არ არის. კასატორის პრეტენზია იმ გარემოებას შეეხება, რომ სააპელაციო პალატამ საპროცესო სამართლებრივი თვალსაზრისით, არასწორად გადაანაწილა მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთი, რამაც განაპირობა არასაკმარის მტკიცებულებებზე დაყრდნობით, 10.08.2017 წლიდან - 01.05.2019 წლამდე პერიოდში, ქირავნობის ხელშეკრულების მოქმედების, მოსარჩელის მხრიდან მოპასუხისათვის ინტერნეტის მიწოდების განხორციელებისა და საერთაშორისო და საქალაქთაშორისო სატელეფონო კავშირებით უზრუნველყოფის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, მომსახურების გაწევის ფაქტის არასწორად დადგენა. მოპასუხის მითითებით, შექმნილი ფინანსური ვითარებიდან გამომდინარე, მოპასუხე 2017 წლიდან აღარ ახორციელებდა მის ავტორიზაციაში შემავალ საქმიანობას და შესაბამისად, იგი ფაქტობრივად აღარ სარგებლობდა 2004 წლის 30 დეკემბრის ქირავნობისა და 2009 წლის 01 მაისის ინტერნეტ მომსახურების ხელშეკრულებებით მინიჭებული უფლებებით; ხოლო, რაც შეეხება 1999 წლის 1 ნოემბრის საერთაშორისო და საქალაქთაშორისო სატელეფონო კავშირებით უზრუნველყოფის შესახებ ხელშეკრულებას, მისი მოქმედების ვადა 2002 წლის 31 დეკემბრის შემდგომ აღარ გაგრძელებულა.

17. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს საპროცესო სამართლებრივ საკითხთან დაკავშირებით კასატორის შედავებას, რომელიც შეეხება ტკიცების ტვირთის განაწილების არასწორ სტანდარტს და აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ, მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინებით, მტკიცების ტვირთი მხარეთა შორის სწორად არის გადანაწილებული.

18. ამ მიმართებით, საკასაციო პალატა პირველ რიგში განმარტავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. დასახელებული ნორმების თანახმად, სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებული არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ მათი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა. კანონით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, რომელიც ადგენს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციფიკურ წესს, მოსარჩელეს ევალება სასარჩელო განცხადებაში ასახული ფაქტების მტკიცება, ხოლო მოპასუხე მოვალეა, სარჩელისაგან თავდაცვის მიზნით, ქმედითად უარყოს მოსარჩელის არგუმენტები, წარადგინოს იმგვარი მტკიცებულებები, რომლებიც გააქარწყლებს მოსარჩელის მიერ დასახელებულ ფაქტებს. წინააღმდეგ შემთხვევაში, მოპასუხის მხოლოდ ზეპირი განმარტება მოსარჩელის პოზიციას ვერ გადაწონის და მხარისათვის არახელსაყრელ მატერიალურ-სამართლებრივ შედეგს გამოიწვევს (სუსგ №ას-1465-2020, 18.03.2021წ., პ. 48). მხარეებს მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების მტკიცების ტვირთი თანაბრად ეკისრებათ.

19. ამასთან, მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულება, რომელიც წარმოადგენს კერძო სამართლის სუბიექტების ნების თავისუფალი გამოვლენის შედეგს, ანიჭებს ხელშეკრულების ორივე მხარეს ხელშეკრულებით განსაზღვრულ უფლებებსა და აკისრებს გარკვეულ მოვალეობებს. ხელშემკვრელ მხარეთა უფლებებისა და მოვალეობების იდენტიფიცირებას გააჩნია არა მხოლოდ მატერიალური, არამედ პროცესუალური მნიშვნელობა, რამდენადაც თითოეული მათგანი პასუხისმგებელია სწორედ მისი წილი ვალდებულების ჯეროვან შესრულებაზე (მატერიალურ-სამართლებრივი კუთხით), ხოლო შეუსრულებლობის შემთხვევაში, სადავოობისას, მასვე ეკისრება ამ ვალდებულების არსებობის გამომრიცხველი ან მისი შესრულების დამადასტურებელი მტკიცებულების წარმოდგენა (საპროცესო-სამართლებრივი კუთხით).

20. მოცემულ შემთხვევაში, რამდენადაც მოსარჩელე მოპასუხისათვის ქირავნობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე საიჯარო ქირის, ინტერნეტ მომსახურებისა და საერთაშორისო და საქალაქთაშორისო სატელეფონო კავშირებით უზრუნველყოფის ხელშეკრულების ფარგლებში გაწეული მომსახურების საფასურის ანაზღაურებისა და პირგასამტეხლოს დაკისრებას მოითხოვდა, მას, როგორც მეიჯარესა და იმავდროულად, როგორც შემსრულებელს, სათანადო მტკიცებულებების წარმოდგენის გზით, სადავო პერიოდში საიჯარო ხელშეკრულების მოქმედების, მისი მხრიდან გაწეული მომსახურების ფაქტებისა და პირგასამტეხლოს მოთხოვნის მართლზომიერების დადასტურება ევალებოდა, ხოლო, მოპასუხეს იმ გარემოებათა არსებობის დადასტურება, რომელიც მისი მხრიდან საპასუხო ვალდებულების შესრულებას გამორიცხავდა.

21. განსახილველ შემთხვევაში, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და საქმეში არსებული მტკიცებულებების საფუძველზე, საკასაციო პალატა ეთანხმება ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნას მასზედ, რომ მოსარჩელემ, სამოქალაქო საპროცესო სამართალში მოქმედი სადავო გარემოებების მტკიცების სტანდარტის დაცვით, უზრუნველყო მისი მტკიცების საგანში შემავალი გარემოების - ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე მოპასუხის დავალიანების არსებობისა და პირგასამტეხლოს დაკისრების წინაპირობების არსებობის დადასტურება, ხოლო, მოპასუხემ, მტკიცების ტვირთის შებრუნებისა და კვალიფიციური შედავების პირობებში, ვერ შეძლო სასარჩელო მოთხოვნების მართლზომიერების გამორიცხვა.

22. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ იმ პირობებში, როდესაც საქმეში წარმოდგენილი მასალები და მხარეთა ახსნა-განმარტებები საფუძლიანს ხდიდა მოსარჩელის მტკიცების საგანში შემავალი გარემოების - 10.08.2017 წლიდან-01.05.2019 წლამდე პერიოდში ქირავნობის ხელშეკრულების მოქმედებისა და ინტერნეტ მომსახურებისა და საერთაშორისო და საქალაქთაშორისო სატელეფონო კავშირებით უზრუნველყოფის შესახებ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე შესაბამისი მომსახურების გაწევის ფაქტებს, სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით გათვალისწინებული მტკიცების ტვირთი შებრუნდა და საწინააღმდეგო მტკიცების საპროცესო საშუალების წარმოდგენის ვალდებულებამ კასატორის მხარეს გადაინაცვლა. შესაბამისად, კასატორს, მოსარჩელის მიერ მითითებული გარემოებებისა და წარმოდგენილი მტკიცებულებების გასაქარწყლებლად, თავად უნდა წარმოედგინა საპირისპირო, იმ გარემოების დამადასტურებელი რელევანტური მტკიცებულება, რომ მას ქირავნობის საგნით არ უსარგებლია და მოსარჩელის მხრიდან შესაბამისი მომსახურება არ მიუღია; თუმცა, კუთვნილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება დამაჯერებელი/სარწმუნო არგუმენტებითა და მტკიცებულებებით, კასატორმა ვერ შეძლო. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ შემდავებელს სასამართლოსათვის იმგვარი დასაშვები მტკიცებულება უნდა წარმოედგინა, რომელიც უცილობლად სარწმუნოს გახდიდა მისი პოზიციის სისწორეს. ასეთ მტკიცებულებად კი, მხოლოდ კასატორის ახსნა-განმარტება არ განიხილება, რადგან კასატორი პროცესის შედეგით დაინტერესებული მხარეა და შესაბამისად, მისი ახსნა-განმარტება, თუ გამყარებული არ არის სხვა რელევანტური მტკიცებულებებით, სანდოობისა და ობიექტურობის ტესტს ვერ ლახავს (იხ.: სუსგ №ას-851-2021, 24 ნოემბერი, 2021 წელი). ამასთან, საკასაციო პალატა დასაბუთებულ შედავებად ვერ განიხილავს კასატორის მითითებას მასზედ, რომ შპს „ქ.ს.კ.ჯ.“-ის შიდა ორგანიზაციული მოწყობიდან გამომდინარე, შეუძლებელი იყო კომპანიის დირექტორის მხრიდან ფორმალურად, წერილობითი შეტყობინების გაგზავნის გზით ქირავნობის ხელშეკრულების შეწყვეტის დაფიქსირება და განმარტავს, რომ მოცემული დავის ფარგლებში, აღნიშნული გავლენას ვერ მოახდენს საიჯარო ქირის დაკისრების თაობაზე წარმოდგენილი სასარჩელო მოთხოვნის მართლზომიერებაზე, რადგან კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები კომპანიის შიდა კორპორაციული მართვის საგანია და მხარეთა შორის დადებული გარიგებაზე გავლენას ვერ იქონიებს.

23. აღსანიშნავია, რომ სადავო გარემოებათა არსებობა-არარსებობის დადგენისას, სასამართლო ინდივიდუალურად და ერთობლივად აფასებს საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს, რის შედეგად აყალიბებს თავის შინაგან რწმენას გამოსაკვლევი საკითხის მიმართ (შდრ. სუსგ №ას-589-896-09, 22 იანვარი, 2010 წელი). ამასთან, გასათვალისწინებელია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლი, რომელიც ადგენს სასამართლოს მიერ მტკიცებულებების შეფასების წესს. დასახელებული მუხლის 1-ლი და მე-2 ნაწილების თანახმად, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. შესაბამისად, მტკიცებულებათა შეფასება სათანადოდ მოტივირებული და დამაჯერებელი უნდა იყოს. მტკიცებულებათა შეფასება ეფუძნება შეჯიბრებითობის ფარგლებში მხარეთა მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას და არა - სასამართლოს სუბიექტურ მოსაზრებებს.

24. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა, სადავო პერიოდში ქირავნობის ხელშეკრულების მოქმედების ფაქტის დასადასტურებლად, მართებულად შეაფასეს საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები (30.12.2004 წლის ქირავნობის ხელშეკრულება, რომლის 4.1.-4.4. პუნქტებით დადგენილია ორივე მხარის მიერ ხელშეკრულების შეწყვეტის პირობები და შეწყვეტის თაობაზე შეტყობინების ვალდებულება; შპს „ს.ნ–ის“ 20.03.2019 წლის მიმართვა ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე, მათ შორის, ქირავნობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დავალიანების არსებობის თაობაზე; მხარეთა ახსნა-განმარტებები; მოპასუხის მხრიდან შეუდავებელი ფაქტობრივი გარემოება ქირავნობით გადაცემულ ფართში დამქირავებლის ნივთების არსებობის თაობაზე), ხოლო, მხარეთა შორის არსებული ინტერნეტ მომსახურებისა და საერთაშორისო და საქალაქთაშორისო სატელეფონო კავშირებით უზრუნველყოფის სახელშეკრულებო ურთიერთობის ფარგლებში, მოპასუხისათვის გაწეული მომსახურების საფასურის ანაზღაურების დაკისრების წინაპირობების კვლევის მიზნებისათვის, მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი 01.05.2009 წლის ხელშეკრულების, 01.05.2019 წლის აქტის, 01.11.1999 წლის ხელშეკრულებისა და მისი დანართების, შპს ,,ს.ნ–ის“ 20.03.2019 წლის მიმართვის, 2017-2019 წლებში გაფორმებული ურთიერთშედარების აქტებისა და მხარეთა ახსნა-განმარტებების შეფასების შედეგად, საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშე დაადგინეს სადავო საკითხის გადაწყვეტისათვის სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოება - მოპასუხის მხრიდან მოსარჩელის მიერ გაწეული მომსახურებით სარგებლობის ფაქტები. აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის შედეგად კი, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა მართებულად დაასკვნეს, რომ მოპასუხეს მოსარჩელის წინაშე წარმოეშვა ფულადი ვალდებულების შესრულების მოვალეობა. აღსანიშნავია, რომ კასატორმა ვერ მიუთითა ვერცერთ ისეთ გარემოებაზე და ვერ წარმოადგინა ვერანაირი რელევანტური მტკიცებულება, რაც საკასაციო პალატას სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და გამოტანილი დასკვნების სისწორეში/სანდოობაში ეჭვის შეტანის საფუძველს გაუჩენდა.

25. რაც შეეხება კასატორის არგუმენტს მასზედ, რომ მას პირგასამტეხლოს გადახდის ვალდებულება არ წარმოშობია, საკასაციო პალატა აღნიშნულთან დაკავშირებით განმარტავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია მხარეთა შორის არსებული სახელშეკრულებო ურთიერთობებიდან გამომდინარე, მოპასუხის მხრიდან საიჯარო ქირისა და მომსახურების საფასურის გადახდის ვალდებულების დარღვევის ფაქტები; ასევე, უდავოა, რომ ასეთი ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში, 2004 წლის 30 დეკემბრის ქირავნობის ხელშეკრულებითა (2.4. პუნქტი) და 2009 წლის 1 მაისის ინეტრნეტით მომსახურების შესახებ ხელშეკრულებით (2.5 პუნქტი), მხარეები საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 418.2-ე მუხლის შესაბამისად, წერილობით შეთანხმდნენ მოთხოვნის უზრუნველყოფის სახელშეკრულებო საშუალებაზე, კერძოდ, სახელშეკრულებო თავისუფლების პრინციპიდან გამომდინარე (სსკ-ის 319.1 მუხლი) ვადაგადაცილებისათვის - პირგასამტეხლოს დაკისრებაზე. იმის გათვალისწინებით, რომ სადავო პერიოდში საიჯარო ქირისა და ინტერნეტ მომსახურების საფასურის გადაუხდელობიდან გამომდინარე დავალიანების არსებობის ფაქტი კასატორს არ გაუქარწყლებია, პალატა მიიჩნევს, რომ სახეზეა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 417-ე მუხლით გათვალისწინებული წინაპირობა და მოპასუხისათვის პირგასამტეხლოს გადახდის დაკისრება მართლზომიერია.

26. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელისა და მოპასუხის სტადიებზე წარდგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და მტკიცებულებების ერთობლივად შესწავლისა და გაანალიზების გზით, სავსებით დასაბუთებული და კანონიერი გადაწყვეტილება მიიღო, რომლის საკასაციო წესით გასაჩივრებისას, მოპასუხემ ვერ დაძლია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობა/დასკვნები და ვერ გააქარწყლა ისინი დასაბუთებული საკასაციო შედავებით.

27. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03).

28. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

29. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება წინააღმდეგობაში მოდის მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და მის დამატებით ოქმთან/ოქმებთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან.

30. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

31. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

32. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

33. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, შპს „ქ.ს.კ.ჯ“-ს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე დ. ჯ–ას მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 8000 ლარის 70% – 5600 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 264.3-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „ქ.ს.კ.ჯ.“-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველი დაუშვებლობის გამო.

2. შპს „ქ.ს.კ.ჯ.“-ს (....) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე დ. ჯ–ას მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 8000 ლარის (საგადახდო დავალება N7303, გადახდის თარიღი 13.03.2023) 70% – 5600 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე გიორგი მიქაუტაძე

მოსამართლეები: რევაზ ნადარაია

თამარ ზამბახიძე