6 ივნისი, 2024 წელი,

საქმე №ას-1359-2023 თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

ვლადიმერ კაკაბაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლევან მიქაბერიძე,

მირანდა ერემაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – კ.ს–ვი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ჯ.კ–ძე, ი.გ–ძე (მოსარჩელეები)

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 26 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა, მესაკუთრედ ცნობა, თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. 2018 წლის 1 ნოემბერს, ჯ.კ–ძეს (შემდეგში - პირველი მოსარჩელე), ი.გ–ძესა (შემდეგში - მეორე მოსარჩელე) და კ.ს–ვს (შემდეგში - მოპასუხე ან კასატორი) შორის გამოსყიდვის უფლებით უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება (შემდეგში - სადავო ხელშეკრულება ან ხელშეკრულება) სანოტარო წესით გაფორმდა, რომლის თანახმადაც, მოპასუხეს მოსარჩელეებმა ექვსი თვის ვადით (2019 წლის 1 მაისამდე) ქ.თბილისში, .......... მდებარე 410კვ.მ მიწის ფართობი, მასზე მდგომი №1, №2 შენობა-ნაგებობები და, №3-დან შენობა-ნაგებობა №1 (შემდეგში - უძრავი ნივთი ან უძრავი ქონება), გამოსყიდვის უფლებით მიჰყიდეს.

ხელშეკრულების მე-5 პუნქტის მიხედვით, გამოსყიდვის ვადის გასვლის შემდეგ, მოსარჩელეები გამოსყიდვის უფლებას კარგავდნენ, ხოლო, მოპასუხე ნასყიდობის საგანზე შეუზღუდავ საკუთრების უფლებას იძენდა, ეს უკანასკნელი უფლებამოსილი იყო, შეზღუდვის მოხსნის შესახებ განცხადებით საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოსთვის ცალმხრივად მიემართა.

ხელშეკრულების მე-6 პუნქტის შესაბამისად, მხარეთა განცხადებით ნასყიდობის საგანი გამოსყიდვის უფლებით 34 500 აშშ დოლარად გაიყიდა, რაც ხელშეკრულების დადების დროს არსებული კურსით (1 აშშ დოლარი = 2.72 ლარს) 93 840 ლარს შეადგენდა. ანგარიშსწორება ამ ხელშეკრულების სანოტარო წესით დამოწმებამდე, ნოტარიუსის თანდასწრებით შესრულდა.

2. სადავო ხელშეკრულების საფუძველზე მოპასუხე 2019 წლის 6 დეკემბრიდან სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში უძრავი ქონების მესაკუთრედ არის დარეგისტრირებული.

3. ხელშეკრულების ფარგლებში მოსარჩელეებმა მოპასუხეს 7 190 აშშ დოლარი და 5 850 ლარი გადაუხადეს.

4. სადავო ხელშეკრულების ბათილობის, მესაკუთრედ ცნობისა და თანხის დაკისრების მოთხოვნით მოპასუხის წინააღმდეგ მოსარჩელეებმა სასამართლოში სარჩელი შეიტანეს.

5. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2022 წლის 5 აგვისტოს გადაწყვეტილებით:

5.1. სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა;

5.2. ბათილად იქნა ცნობილი გამოსყიდვის უფლებით მოსარჩელეებსა და მოპასუხეს შორის 2018 წლის 1 ნოემბერს დადებული უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება;

5.3. ბათილად იქნა ცნობილი გამოსყიდვის უფლებით მოსარჩელეებსა და მოპასუხეს შორის 2018 წლის 1 ნოემბერს დადებული უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება, გადაფარული სესხის ხელშეკრულება;

5.4. ქ.თბილისში, ....... მდებარე 410კვ.მ დაზუსტებული ფართობის მქონე ნივთი და №1 შენობა-ნაგებობა თავის წილ მიწის ნაკვეთთან ერთად მოსარჩელეთა თანასაკუთრებად აღირიცხა.

5.5. თანხის დაკისრების ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

6. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით ორივე მხარემ გაასაჩივრა.

7. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2023 წლის 26 ივლისის განჩინებით სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა.

7.1. სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო წინამდებარე განჩინების 1-3 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები და, მიიჩნია, რომ უკან გამოსყიდვის უფლებით მხარეთა შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება თვალთმაქცურ გარიგებას წარმოადგენდა, რომლითაც სესხისა ხელშეკრულება დაიფარა (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში სსკ-ის 56.2 მუხლი - თუ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით მხარეებს სურთ სხვა გარიგების დაფარვა, მაშინ გამოიყენება დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი წესები (თვალთმაქცური გარიგება ).

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, სადავო გარიგების თვალთმაქცური ბუნება საქმეზე წარმოდგენილი შემდეგი მტკიცებულებებისა და დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების ერთობლიობით დასტურდება, კერძოდ:

1).დადგენილია, რომ 2018 წლის 1 ნოემბრის ხელშეკრულების მოქმედების ვადა 6 თვით განისაზღვრა. ხელშეკრულების მოქმედების ვადის გასვლის შემდეგ, მის საფუძველზე, 2019 წლის 6 დეკემბერს მოპასუხე სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრედ აღირიცხა.

2018 წლის 1 ნოემბერს მხარეთა შორის წარმოშობილი სამართლებრივი ურთიერთობის ფარგლებში მოსარჩელეებს მოპასუხისთვის 7 190 აშშ დოლარი და 5 850 ლარი აქვთ გადახდილი.

2018 წლის 1 ნოემბრის ხელშეკრულების ფარგლებში მოსარჩელეები მოპასუხეს თანხას პერიოდულად (2019 წლის 21 იანვარს, 2019 წლის 2 მარტს, 2020 წლის 10 თებერვალს და 2020 წლის 30 აპრილს) უხდიდნენ.

გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულების არსისა და ბუნების გათვალისწინებით, იმ პირობებში, როდესაც აღნიშნული ხელშეკრულება 6 თვით დაიდო, თანხის ნაწილ-ნაწილ დადგენილი ოდენობებით გადახდის ფაქტები ლოგიკას მოკლებული იყო, მით უფრო იმის გათვალისწინებით, რომ 2020 წლის 10 თებერვლის და 2020 წლის 30 აპრილის გადახდები მოპასუხემ მას შემდეგ მიიღო, რაც იგი სადავო ხელშეკრულების საფუძველზე უკვე აღირიცხა უძრავი ქონების თანამესაკუთრედ.

შესაბამისად, მოსარჩელეთა მიერ განხორციელებული ეტაპობრივი გადახდები, სწორედ მოწმობდა მათ მითითებას იმის შესახებ, რომ რეალურად მოსარჩელეები მოპასუხეს სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე სარგებელს უხდიდნენ;

2).ნასყიდობის საგნის გამოსყიდვის ვადის გასვლამდე და მის შემდგომაც, სადავო უძრავ ქონებას მოპასუხე, როგორც მესაკუთრე, არ დაუფლებია, კერძოდ, დადგენილია, რომ 2018 წლის 1 ნოემბრის ხელშეკრულების საფუძველზე უძრავი ქონების მესაკუთრედ მოპასუხის აღრიცხვის მიუხედავად, სადავო უძრავი ქონებას, როგორც სარჩელის წარმოდგენის, ასევე, დავის გადაწყვეტის დროისთვის, მხოლოდ მოსარჩელეები ფლობდნენ.

ხელშეკრულების დადების მიუხედავად მოპასუხეს არ უსარგებლია უძრავ ქონებასთან მიმართებით მესაკუთრის რაიმე უფლებამოსილებით;

3).სსიპ ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2016 წლის 10 მაისის ბრძანებით (რომლითაც ქ.თბილისში, ....... ქუჩის №46/46ა-ში მოსარჩელეთა კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე ინდივიდუალური ორბინიანი საცხოვრებელი სახლის რეკონსტრუქციის 2016 წლის 20 აპრილის ბრძანებით შეთანხმებული არქიტექტურული პროექტის საფუძველზე მშენებლობის ნებართვა გაიცა), მშენებლობის ვადა 2016 წლის 10 მაისიდან 2018 წლის 10 მაისის ჩათვლით განისაზღვრა.

საქმეზე სსიპ ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2017 წლის 28 ივნისის ბრძანებაც იქნა წარმოდგენილი, რომლითაც ქ.თბილისში, ........ ქუჩის №46/46ა-ში მოსარჩელეების საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე ინდივიდუალური ორბინიანი საცხოვრებელი სახლის კორექტირებული არქიტექტურული პროექტი შეთანხმდა.

საქმეზე წარმოდგენილი მომართვით, ასევე, თავად მოპასუხის შუამდგომლობის საფუძველზე სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ შედგენილი აქტით დასტურდება, რომ სადავო უძრავ ქონებაზე სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში რეგისტრირებული შენობები დემონტირებულია და მის ნაცვლად ახალი შენობა-ნაგებობა არის აღმართული.

ამდენად, იმ პირობებში, როდესაც მოპასუხეს ამ უძრავ ქონებასთან მიმართებით მესაკუთრის უფლებამოსილებებით არ უსარგებლია, ცხადია, რომ სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის ბრძანების შესაბამისად სამშენებლო სამუშაოები მოსარჩელეებმა აწარმოეს;

4).საქმის მასალებში წარმოდგენილი ამონაწერებით დასტურდება, რომ მოპასუხის სახელზე გამოსყიდვის უფლებით არაერთი ნასყიდობის ხელშეკრულება არის დარეგისტრირებული;

5).მხარეთა შეთანხმებით ნასყიდობის საგნის საფასური 34 500 აშშ დოლარით განისაზღვრა, მაშინ როდესაც, განსახილველი დავის ფარგლებში მოსარჩელეებმა შეფასების ანგარიში წარმოადგინეს, რომლის თანახმადაც, უძრავი ქონების ღირებულება 150 000 აშშ დოლარად განისაზღვრა.

მართალია, ნასყიდობის საგანი მხოლოდ ამ უძრავი ქონების ნაწილს შეეხებოდა, თუმცა საქმის მასალებით არ დადასტურებულა, რომ მხარეთა მიერ განსაზღვრული ნასყიდობის ხელშეკრულების ფასი, თუნდაც სამოქალაქო კანონმდებლობით განმტკიცებული ხელშეკრულების თავისუფლების პრინციპის ფარგლებში, ობიექტური შემფასებლისთვის გონივრულად განსაზღვრულ ნასყიდობის საფასურს წარმოადგენდა, რომლის ფარგლებშიც ამ ფასად უძრავი ქონების განკარგვა გონივრულობის ტესტს დააკმაყოფილებდა.

ზემოაღნიშნული მტკიცებულებებისა და, იმ გარემოებების მხედველობაში მიღების შედეგად, რომ მოპასუხეს სადავო უძრავ ქონებასთან მიმართებით მესაკუთრის უფლებამოსილებით არ უსარგებლია, პირიქით, სადავო უძრავ ქონებასთან მიმართებით მოსარჩელეებმა აწარმოეს სამშენებლო სამუშაოები და ხელშეკრულების ფარგლებში ისინი მოპასუხეს თანხას ნაწილ-ნაწილ უხდიდნენ (მათ შორის, ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგაც), სააპელაციო სასამართლოს ჩამოუყალიბდა შინაგანი რწმენა მასზედ, რომ გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულების ფარგლებში სხვადასხვა ფიზიკურ პირებთან სახელშეკრულებო ურთიერთობის დამყარება მოპასუხის ჩვეულებრივ საქმიანობას წარმოადგენდა.

ამასთან, საქმეზე დადგენილმა გარემოებამ უძრავი ქონების ღირებულების და ნასყიდობის საფასურის ობიექტურად ურთიერთშედარების შესახებ, სასამართლოს შინაგანი რწმენა ჩამოუყალბა იმის შესახებ, რომ სადავო გარიგების დადებისას მხარეთა ნება მიმართული იყო არა გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისკენ, არამედ, მხარეთა შორის სასესხო ურთიერთობის წარმოშობის მიზანს მიემართებოდა, რომლის ფარგლებშიც იმ დროს და ამჟამადაც მოქმედი საკანონმდებლო რეგულაციით, მხარეები შეზღუდული იყვნენ სესხის უზრუნველსაყოფად დაერეგისტრირებინათ იპოთეკის უფლება უძრავ ქონებაზე.

7.2. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მხარეთა შორის 2018 წლის 1 ნოემბერის გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულებით რეალურად გადაფარული სესხის ხელშეკრულება, თავის მხრივ, კანონსაწინააღმდეგო ხელშეკრულება იყო და ბათილად ცნობას ექვემდებარებოდა.

მხარეთა შორის სადავო ხელშეკრულება 2018 წლის 1 ნოემბერს დაიდო, შესაბამისად, ამ პერიოდისთვის სსკ-ის 625.7 მუხლი შემდეგი რედაქციით მოქმედებდა: ,,თუ საქართველოს კანონმდებლობით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ფიზიკურ პირზე (მათ შორის, ინდივიდუალურ მეწარმეზე) 100 000 (ასი ათას) ლარამდე სესხი უნდა გაიცეს მხოლოდ ლარით. ამ ნაწილის მიზნებისათვის ლარით გაცემულ სესხად არ მიიჩნევა ნებისმიერი ფორმით უცხოურ ვალუტაზე მიბმული ან ინდექსირებული სესხი’’.

სსკ-ის 54-ე მუხლის თანახმად, ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს ან ზნეობის ნორმებს. ამავე კოდექსის 61-ე მუხლის თანახმად, უცილოდ ბათილი (არარა) გარიგება ბათილად ითვლება მისი დადების მომენტიდან. უცილოდ ბათილი (არარა) გარიგება (ისეთი გარიგებები, რომლებიც დადებისთანავე ბათილია და მონაწილეთა მიერ დასახულ სამართლებრივ შედეგებს არ წარმოშობს) წარმოადგენს ბათილი გარიგების ყველაზე მკაცრ და კატეგორიულ ფორმას.

ასეთი გარიგებით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგი არ დგება არც მისი მონაწილეების და არც მესამე პირთა მიმართ, რადგან იგი დადებისთანავე ბათილია და ნამდვილად ვერ აქცევს ვერც გარიგების შემდგომი მოქმედება (მათ შორის მოწონებაც).

დაზუსტებული სარჩელის ფარგლებში მოსარჩელეებმა მიუთითეს, რომ, მართალია, მოპასუხისგან 34 500 აშშ დოლარით სესხი მიიღეს, მაგრამ, რაკი სესხად განსაზღვრული თანხის მიღება აშშ დოლარში მოხდა და, არა, ეროვნულ ვალუტაში, სსკ-ის 625.7 მუხლის დანაწესიდან იგი ბათილად ცნობას ექვემდებარებოდა.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ გამოსყიდვის უფლებით მხარეთა შორის 2018 წლის 1 ნოემბერს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება - რეალურად დაფარული სესხის ხელშეკრულება, თავის კანონსაწინააღმდეგო ბუნებიდან გამომდინარე ბათილ გარიგებას მიეკუთვნებოდა.

7.3. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, სსკ-ის 61-ე მუხლის თანახმად, სადავო გარიგების ბათილად ცნობა ამ გარიგების დადებამდე მხარეთა შორის არსებული პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენის საფუძველია, რაც განაპირობებდა მოსარჩელეთა უფლებას - კვლავ აღრიცხულიყვნენ სადავო ქონების თანამესაკუთრეებად.

7.4. მეორე მოსარჩელის სასარგებლოდ მოპასუხისთვის 8 089.39 აშშ დოლარისა და 5 850 ლარის დაკისრების მოთხოვნასთან მიმართებით სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ, ვინაიდან 2018 წლის 1 ნოემბერს მხარეთა შორის წარმოშობილი სამართლებრივი ურთიერთობის ფარგლებში მოსარჩელეებმა მოპასუხეს 7 190 აშშ დოლარი და 5 850 ლარი გადაუხადეს, ამდენად, მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი ოდენობით თანხის დაკისრებას იმთავითვე არ გააჩნია ვარგისი სამართლებრივი საფუძველი.

7.5. ამავდროულად, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ, მართალია, სასამართლომ ბათილად მიიჩნია მხარეთა შორის დადებული სესხის ხელშეკრულება, თუმცა, მხოლოდ ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ფაქტი მოპასუხის გამდიდრების (ობიექტური შედეგი) არარსებობის პირობებში, განსახილველი დავის ფარგლებში არ ქმნიდა უსაფუძვლო გამდიდრების წინაპირობებს და მოსარჩელის მიერ მიღებული თანხიდან უკვე მოპასუხისთვის ანაზღაურებული თანხის კვლავ უკან დაბრუნების (დაკისრების) საფუძველს.

8. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოპასუხემ საკასაციო საჩივარი წარმოადგინა, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის უარყოფის მოთხოვნით.

8.1. არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მიერ იმ გარემოებაზე მითითება, რომ უძრავი ქონებით მოპასუხეს არ უსარგებლია, რადგან საჯარო რეესტრში ამ ქონების მესაკუთრედ მოპასუხე იყო აღრიცხული. შესაბამისად, იგულისხმება, რომ უძრავი ქონების მფლობელი მოპასუხეა, ხოლო, მოსარჩელეები აღნიშნული ქონების მფლობელები არ არიან.

8.2. სასამართლომ არასწორად განმარტა სსკ-ის 54-ე, 56-ე, 61-ე, 286-ე და 319-ე მუხლები და არ გამოიყენა ამავე კოდექსის 509-ე და 514-ე მუხლების დანაწესი.

9. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 30 ოქტომბრის განჩინებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში - სსსკ) 391-ე მუხლის მიხედვით მოპასუხის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

10. სსსკ-ის 391.5 მუხლის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

ზემოაღნიშნული ნორმა განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება გამოიწვია.

კონკრეტულ საქმეზე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების მიმართ კასატორს დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია, ამიტომ ისინი საკასაციო სასამართლოსათვის სავალდებულოა.

11. საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმის თაობაზე, რომ გამოსყიდვის უფლებით მხარეთა შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება თვალთმაქცურ გარიგებას წარმოადგენდა, რომლითაც სესხის ხელშეკრულება დაიფარა (სსკ-ის 56.2 მუხლი - თუ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით მხარეებს სურთ სხვა გარიგების დაფარვა, მაშინ გამოიყენება დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი წესები (თვალთმაქცური გარიგება). ამავდროულად, ბათილად ცნობას ექვემდებარებოდა 2018 წლის 1 ნოემბერის გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულებით რეალურად დაფარული სესხის ხელშეკრულება (სსკ-ის 54-ე მუხლი - ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს ან ზნეობის ნორმებს).

ზემომითითებულ დასკვნას ამყარებს ერთი მხრივ, თვალთმაქცური და მართლსაწინააღმდეგო გარიგების მომწესრიგებელი კანონის ნორმების შინაარსი (საუბარია სსკ-ის 56.2 და 54-ე მუხლებზე) და, მეორეს მხრივ, მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებანი, რომელთა მიმართაც კასატორს დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია (შედავება) არ წარმოუდგენია (სსსკ-ის 407.2 მუხლი). დასახელებული გარემოებების ერთობლიობა საკასაციო სასამართლოსაც უყალიბებს შინაგან რწმენას იმის თაობაზე, გამოსყიდვის უფლებით მხარეთა შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით სესხისა ხელშეკრულება დაიფარა.

მხარეთა შორის სადავო ხელშეკრულება 2018 წლის 1 ნოემბერს გაფორმდა, რა დროსაც სამოქალაქო კოდექსის 625.7 მუხლი შემდეგი რედაქცია მოქმედებდა - ,,თუ საქართველოს კანონმდებლობით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ფიზიკურ პირზე (მათ შორის, ინდივიდუალურ მეწარმეზე) 100 000 (ასი ათას) ლარამდე სესხი უნდა გაიცეს მხოლოდ ლარით. ამ ნაწილის მიზნებისათვის ლარით გაცემულ სესხად არ მიიჩნევა ნებისმიერი ფორმით უცხოურ ვალუტაზე მიბმული ან ინდექსირებული სესხი’’. ვინაიდან მოპასუხეებმა სესხად განსაზღვრული თანხა ეროვნული ვალუტის ნაცვლად აშშ დოლარში მიიღეს, სსკ-ის 625.7 მუხლის დანაწესიდან იგი ბათილად ცნობას ექვემდებარებოდა.

12. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია, რადგანაც კასატორმა ვერ გააქარწყლა გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

13. არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის სხვა ქვეპუნქტებით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებიც, რომელთა მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვები იქნებოდა.

14. სსსკ-ის 46.1 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408.3, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. კ.ს–ვის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ,,სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის 5.1 მუხლის ,,მ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე კასატორი გათავისუფლებულია საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდისგან;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები : ვლადიმერ კაკაბაძე

ლევან მიქაბერიძე

მირანდა ერემაძე