საქმე №ას-1653-2023 16 აპრილი, 2024 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: გიორგი მიქაუტაძე (თავმჯდომარე),

თამარ ზამბახიძე (მომხსენებელი),

რევაზ ნადარაია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორები – ბ.ა–ი, ბ.კ–ი (მოსარჩელეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – დ.ო–ი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 31.10.2023 წლის გადაწყვეტილება, ამავე სასამართლოს 14.03.2023 წლის საოქმო განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, მესაკუთრედ ცნობა, უძრავი ნივთის გამოთხოვა

საკითხი, რომელზეც მიღებულია განჩინება – საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სასარჩელო მოთხოვნა:

ბ.ა–მა (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „პირველი მოსარჩელე“) და ბ.კ–მა (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მეორე მოსარჩელე“, პირველ მოსარჩელესთან ერთად მოხსენიებული, როგორც „მოსარჩელეები“ ან „კასატორები“) სარჩელი აღძრეს სასამართლოში დ.ო–ის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მოპასუხე“) მიმართ და მოითხოვეს:

1.1. 19.09.2014 წლის უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა;

1.2. უძრავი ქონების, მდებარე: სიღნაღის რაიონი, სოფელი ........, საკადასტრო კოდი: №...... (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „სადავო უძრავი ნივთი“), მესაკუთრედ მოსარჩელეთა ცნობა;

1.3. სადავო უძრავი ნივთის მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა და გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში მისი მოსარჩელეებისათვის გადაცემა.

2. სარჩელის საფუძვლები:

2.1. მოსარჩელეები იყვნენ სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრეები. პირველი მოსარჩელე და მოპასუხე არიან მძახლები. მათი შვილები - მ.ა–ი (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „პირველი მოსარჩელის შვილი“) და მ.ო–ი (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მოპასუხის შვილი“) დაქორწინდნენ 2010 წელს, რომელთაც შეეძინათ შვილი - ბ.ა–ი. პირველი მოსარჩელის შვილი და მოპასუხის შვილი 2015 წელს მომხდარ უბედურ შემთხვევას ემსხვერპლნენ.

2.2. 11.09.2014 წელს მეორე მოსარჩელემ მოპასუხის სახელზე გასცა რწმუნებულება, რომლითაც მოპასუხეს მიენიჭა სადავო უძრავი ნივთიდან მისი კუთვნილი წილის გადაფორმების უფლებამოსილება. 19.09.2014 წელს გაფორმდა უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, მოპასუხეს საკუთრებაში გადაეცა სადავო უძრავი ნივთი.

2.3. მხარეთა შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება წარმოადგენს მოჩვენებით გარიგებას, ვინაიდან მხარეთა მიზანს არ წარმოადგენდა რეალურად ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმება. პირველი მოსარჩელის შვილს აღებული ჰქონდა საბანკო კრედიტი, რომლის მოცულობაც შეადგენდა 10 000 ლარს. ვინაიდან ვალდებულება ჯეროვნად ვერ სრულდებოდა, არსებობდა სადავო უძრავი ნივთის იპოთეკით დატვირთვის საფრთხე. პირველი მოსარჩელე ერთადერთი საცხოვრისის ბანკის სასარგებლოდ დათმობის წინააღმდეგი იყო. იმისთვის, რომ შეუძლებელი გამხდარიყო სახლის იპოთეკით დატვირთვა, იგი მოჩვენებით გადააფორმეს მოპასუხის სახელზე. ვინაიდან სადავო უძრავი ნივთი გამიჯნული არ იყო და გარიგების მიზანიც დასახელებულ საფუძვლებს ეყრდნობოდა - შენარჩუნებულიყო ერთადერთი საცხოვრებელი სახლის მთლიანობა, გარიგებას დასთანხმდა მეორე მოსარჩელეც. პირველი მოსარჩელის შვილს გააჩნდა განსაკუთრებული პატივისცემა მოპასუხის მიმართ და ვერ მოითხოვდა მისგან ქონების იპოთეკით დატვირთვას. მხარეებმა სწორედ ამ მოჩვენებითი გარიგებით დაიცვეს სადავო უძრავი ნივთი ბანკის სასარგებლოდ ვალდებულებებით დატვირთვისგან.

2.4. პირველი მოსარჩელე აგრძელებდა თავის სახლში ცხოვრებას ტრაგედიის შემდეგაც, როდესაც მასზე საკუთრების უფლება ეკუთვნოდა მოპასუხეს. მხარეთა შორის ურთიერთობები გართულდა მას შემდეგ, რაც პირველი მოსარჩელე გახდა არასრულწლოვნის მეურვე. მოპასუხემ დაიწყო სამართლებრივი მოქმედებები და მიაღწია საცხოვრისიდან პირველი მოსარჩელის გამოსახლებას, რაც გახდა მეურვის სტატუსის დაკარგვისა და მისი მოპასუხის მიერ მოპოვების საფუძველი. აღსანიშნავია ისიც, რომ მოსარჩელეებს მოპასუხისგან ნასყიდობის საფასური არ მიუღიათ.

3. მოპასუხის პოზიცია:

3.1. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ მხარეთა შორის მოჩვენებითი გარიგება არ გაფორმებულა. მოპასუხეს ჰქონდა სადავო უძრავი ნივთის შეძენის ინტერესი, რადგან იგი სხვაზე არ გაყიდულიყო; მოპასუხეს სურდა, რომ მის შვილსა და შვილიშვილს სოფელში სახლი ჰქონოდათ. იგი დარწმუნებული იყო, რომ სადავო უძრავი ნივთი აუცილებლად გაიყიდებოდა სხვა პირზე მუდმივი ვალების გამო, რადგან პირველი მოსარჩელის შვილი დამოკიდებული იყო აზარტულ თამაშებზე.

3.2. სადავო უძრავი ნივთი მოსარჩელეებს დარეგისტრირებულიც არ ჰქონდათ, რის გამოც მოპასუხემ თავად უზრუნველყო მისი მოსარჩელეების სახელზე საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია. აღნიშნულის შემდეგ, მოპასუხემ ნასყიდობის თანხა სრულად გადასცა პირველ მოსარჩელეს და გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება. მოპასუხემ გადაიხადა ნასყიდობის თანხა 20 000 ლარი, რაც პირველმა მოსარჩელემ ხელმოწერით დაადასტურა. მეორე მოსარჩელემ სრულიად კანონიერად და პირველ მოსარჩელესთან შეთანხმების შემდეგ გასცა მოპასუხის სახელზე მინდობილობა თავისი კუთვნილი წილის მოპასუხისთვის გაფორმების უფლებამოსილების მინიჭების თაობაზე. მეორე მოსარჩელეს პრეტენზია არასდროს არ ჰქონია. არარეალურია, რომ გარიგება სადავო უძრავ ნივთზე იპოთეკის ასაცილებლად დაიდო, რადგან მასზე პირველი მოსარჩელის შვილს არანაირი უფლება არ გააჩნდა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

4. სიღნაღის რაიონული სასამართლოს 22.02.2022 წლის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი 19.09.2014 წელს, ერთი მხრივ, მოსარჩელეებსა და, მეორე მხრივ, მოპასუხეს შორის გაფორმებული უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება; მოსარჩელეები ცნობილ იქნენ სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრედ; დადგინდა მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან სადავო უძრავი ნივთის გამოთხოვა და გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში მისი მოსარჩელეებისთვის გადაცემა.

5. გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით -სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძვლები:

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 31.10.2023 წლის გადაწყვეტილებით მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. გადაწყვეტილება ეფუძნება შემდეგს:

6.1. სადავო უძრავი ნივთი საარქივო ცნობის საფუძველზე, 17.09.2014 წელს დარეგისტრირდა მოსარჩელეების თანასაკუთრებად. უძრავი ქონების რეგისტრაციის თაობაზე განაცხადი წარადგინა მოპასუხემ.

6.2. 11.09.2014 წელს მეორე მოსარჩელემ მოპასუხის სახელზე გასცა მინდობილობა, რომლითაც მოპასუხეს მიენიჭა მეორე მოსარჩელის წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება მოსარჩელეთა თანასაკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი სახლის, სადავო უძრავი ნივთის - განკარგვაზე, მათ შორის, გაყიდვის, გაჩუქებისა და საკუთარ სახელზე გაფორმების უფლებით.

6.3. 19.09.2014 წელს, ერთი მხრივ, პირველ მოსარჩელსა და მეორე მოსარჩელეს, მოპასუხის წარმომადგენლობით და, მეორე მხრივ, მოპასუხეს შორის გაფორმდა უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც, მოპასუხეს საკუთრებაში გადაეცა მოსარჩელეთა კუთვნილი სადავო უძრავი ნივთი. ნასყიდობის ხელშეკრულების მიხედვით, ნასყიდობის საგნის ღირებულება განისაზღვრა 20 000 ლარით, რომელიც ხელშეკრულების თანახმად, მყიდველის მიერ სრულად არის გადახდილი.

6.4. 19.09.2014 წლის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, სადავო უძრავი ნივთი რეგისტრირებულია მოპასუხის საკუთრებად.

6.5. სიღნაღის რაიონული სასამართლოს 23.12.2016 წლის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, მოპასუხის სარჩელი დაკმაყოფილდა, პირველი მოსარჩელე გამოსახლებულ იქნა მოპასუხის საკუთრებაში არსებული სადავო უძრავი ნივთიდან და ბინა გადაეცა მოპასუხეს გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში. აღნიშნული გადაწყვეტილება პირველ მოსარჩელეს არ გაუსაჩივრებია.

6.6. საქმეში წარმოდგენილი საბანკო კრედიტის ხელშეკრულებიდან დგინდება, რომ 17.08.2013 წელს სს „ლ.ბ–სა“ და პირველი მოსარჩელის შვილს შორის გაფორმდა საბანკო კრედიტის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც, სესხის თანხა შეადგენდა 10 000 ლარს.

6.7. საქმეში წარმოდგენილი სს „ბ.კ–ას“ სალაროს შემოსავლის ორდერის (№5141495) მიხედვით, 04.09.2014 წელს პირველმა მოსარჩელემ საკუთარ ანაბარზე განათავსა 6706,6 ლარი.

6.8. პირველი მოსარჩელე და მოპასუხე არიან მძახლები.

6.9. პირველი მოსარჩელის შვილი და მისი მეუღლე - მოპასუხის შვილი ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად გარდაიცვალნენ 26.04.2015 წელს.

6.10. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ ფაქტზე, რომ 19.09.2014 წლის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილობას მოცემულ დავაში მოითხოვს ამ გარიგების მონაწილე მხარე (კონტრაჰენტი) და არა მესამე პირი (ურთიერთობის არამონაწილე პირი). აღნიშნული კი მნიშვნელოვანია იმის ხაზგასასმელად, რომ, მოცემულ დავაში, მოსარჩელის მიერ მხოლოდ მოპასუხესთან ნათესაური კავშირის არსებობაზე მითითება (განსხვავებით იმ შემთხვევისაგან, თუკი მოსარჩელე იქნებოდა სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის არამონაწილე მესამე პირი, როდესაც მისი მხრიდან სადავო ხელშეკრულების კონტრაჰენტებს შორის ახლო ნათესაური კავშირის არსებობის დადასტურება უკვე საკმარისი იქნებოდა იმ პრეზუმფციის დაშვებისათვის, რომ სადავო ხელშეკრულება მართლაც მოსაჩვენებლად დაიდო და საწინააღმდეგოს მტკიცების ტვირთი ავტომატურად გადავიდოდა მოპასუხე მხარეზე), არ წარმოშობს პირველი მოსარჩელის სასარგებლოდ პრეზუმფციის დაშვებისა და საწინააღმდეგო მტკიცების ტვირთის მოპასუხეზე გადატანის შესაძლებლობას. შესაბამისად, ის რომ პირველი მოსარჩელე და მოპასუხე იყვნენ ნათესაურ კავშირში (მძახლები) სადავო ნასყიდობის გაფორმების მომენტისათვის, მოცემულ დავაში არ არის საკმარისი მოსარჩელის პოზიციის გაზიარებისათვის და იმ დაშვების საფუძვლად ვერ გამოდგება, რომ სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულება ნამდვილად მოსაჩვენებლად დადეს მხარეებმა. ნიშანდობლივია, რომ სადავო ხელშეკრულების მოჩვენებითობის დასადასტურებლად მოსარჩელე მხარე უთითებს იმ ძირითად გარემოებებზეც, რომ პირველი მოსარჩელის შვილს ჰქონდა ვალები და არსებობდა მათი საცხოვრებელი სახლის იპოთეკით დატვირთვის საშიშროება. ვინაიდან პირველი მოსარჩელის შვილს მისი სიმამრის, მოპასუხის დიდი პატივისცემა ჰქონდა, ამიტომ დაიდო მოჩვენებითი ნასყიდობის ხელშეკრულება და სადავო უძრავი ნივთი აღირიცხა მოპასუხის სახელზე, რათა აცილებულიყო ამ ქონების იპოთეკით დატვირთვის საშიშროება. მოსარჩელე მხარე, ასევე, აცხადებს, რომ ნასყიდობის საფასური მოპასუხეს გადახდილი არ აქვს.

6.11. ვინაიდან მხოლოდ ნათესაური კავშირის არსებობა, მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელე მხარის სასარგებლოდ არ წარმოშობს პრეზუმფციას სადავო ნასყიდობის მოჩვენებითობასთან დაკავშირებით, მოსარჩელე მხარეს მის მიერ მითითებული მოჩვენებითობის დამადასტურებელი გარემოებების არსებობა სარწმუნოდ უნდა დაესაბუთებინა. გასაგებად და თვალსაჩინოდ უნდა მიეთითებინა ისეთ ფაქტებზე, რომლებიც დაარწმუნებდა სასამართლოს, რომ პირველი მოსარჩელის შვილის ვალების გამო არსებობდა სადავო უძრავი ნივთის იპოთეკით დატვირთვის საფრთხე და მოპასუხე, როგორც მზრუნველი მამა და სიმამრი, დათანხმდებოდა ამ მოჩვენებითი გარიგების დადებას. დასაბუთება იმგვარად მაინც უნდა ყოფილიყო წარმოდგენილი, რომ საცხოვრებელი სახლის იპოთეკით დატვირთვა თითქმის გარდაუვალი იყო და არსებობდა აღნიშნული ქონების დაკარგვის რეალური საფრთხე. საამისოდ, შეიძლებოდა წარმოდგენილი ყოფილიყო, რომ, მაგალითად, პირველი მოსარჩელის შვილს უკვე ჰქონდა ქონების იპოთეკით დატვირთვის მცდელობა, მიმდინარეობდა მოლაპარაკება აღნიშნული ხელშეკრულების დასადებად, პირველი მოსარჩელის შვილს იმდენად დიდი რაოდენობით სასესხო ვალდებულებები გააჩნდა, რომ უძრავი ქონების იპოთეკით დატვირთვა გახდებოდა საჭირო და ა.შ.. ასეთი მოცემულობის პირობებში, შესაძლოა, გასაზიარებელი ყოფილიყო ის პოზიცია, რომ მოპასუხე აუცილებლად დათანხმდებოდა მოჩვენებითი გარიგების დადებას. აღსანიშნავია, რომ ასეთი ფაქტები მოსარჩელე მხარეს არც მითითებული აქვს და არც დადასტურებული შესაბამისი მტკიცებულებებით.

6.12. სააპელაციო პალატამ შეაფასა მოსარჩელე მხარის ის მტკიცება, რომ პირველი მოსარჩელის შვილს ჰქონდა დიდი ოდენობით სასესხო ვალდებულებები, რაც ქონების იპოთეკით დატვირთვის საფრთხეს ქმნიდა. პალატამ მიუთითა, რომ აღნიშნული გარემოების დასადასტურებლად მოსარჩელე მხარეს საქმეში წარმოდგენილი აქვს პირველი მოსარჩელის შვილსა და სს „ლ.ბ–ს“ შორის გაფორმებული საბანკო კრედიტის ხელშეკრულება 10 000 ლარზე. ამასთან, იმ პირობებში, როდესაც საქმის მასალებიდან არ დგინდება თუ რა შემოსავალი ჰქონდა პირველი მოსარჩელის შვილს, ასრულებდა თუ არა იგი საბანკო კრედიტის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებებს ჯეროვნად, იმ მტკიცების გაზიარება, რომ აღნიშნული სესხის ხელშეკრულება საფრთხეს უქმნიდა უძრავ ქონებას, ალოგიკურია. პალატამ მიუთითა, რომ საქმეში წარმოდგენილია სს მ. „კ–ის“ სალაროს შემოსავლის ორდერებიც, საიდანაც დგინდება, რომ პირველმა მოსარჩელემ 19.03.2014 წელს დაფარა თავისი შვილის სესხები. პალატამ მიუთითა, რომ ვერც აღნიშნული მტკიცებულებები გამოდგება იმის დასადასტურებლად, რომ 2014 წლის სექტემბერში პირველი მოსარჩელის შვილს იმგვარი მძიმე ფინანსური მდგომარეობა ჰქონდა, რომ საფრთხე ექმნებოდა სადავო უძრავ ნივთს, ვინაიდან წარმოდგენილი ქვითრები ასახავს 2014 წლის მარტში სესხების დაფარვის ფაქტს.

6.13. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ იმ შემთხვევაშიც კი, თუ დადგინდებოდა პირველი მოსარჩელის შვილის ჭარბვალიანობა, საქმის მასალებიდან მაინც არ დგინდება სადავო უძრავი ნივთის იპოთეკით დატვირთვის საშიშროება. დადგენილია, რომ 17.09.2014 წლამდე სადავო უძრავი ნივთი საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში რეგისტრირებული არც იყო და მასზე საკუთრების უფლება დგინდებოდა საარქივო ცნობიდან. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში სსკ) 289-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, იპოთეკა იურიდიულ ძალას იძენს საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის მომენტიდან, შესაბამისად, უძრავი ქონების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის გარეშე, იპოთეკის უფლება ვერ წარმოიშობოდა. ამასთან, დადგენილია, რომ სადავო უძრავი ნივთის საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის თაობაზე განაცხადი წარდგენილი აქვს მოპასუხეს. შესაბამისად, თუ მოჩვენებითი გარიგება დაიდო იმ მიზნით, რომ ქონება იპოთეკით არ დატვირთულიყო, გაუგებარია, რატომ განახორციელა თავად მოპასუხემ ქონების საჯარო რეესტრში აღრიცხვა. აღნიშნული გარემოება კიდევ ერთხელ იძლევა მოპასუხის ვერსიის გაზიარების წინაპირობას, რომ, ვინაიდან მოპასუხეს სურდა ქონების შეძენა, მანვე უზრუნველყო მისი საჯარო რეესტრში აღრიცხვა. რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია, საქმის მასალებით დასტურდება და მხარეთა შორის სადავო არ არის, რომ ნასყიდობის საგანი, საარქივო ცნობის მიხედვით, ეკუთვნოდათ მოსარჩელეებს, ისევე, როგორც 17.09.2014 წელს ქონების საჯარო რეესტრში აღრიცხვის დროს. შესაბამისად, იპოთეკის ხელშეკრულება უნდა გაფორმებულიყო ქონების თანამესაკუთრეებთან. ამ პირობებში, გაურკვეველია, პირველი მოსარჩელის შვილის ვალდებულებები როგორ წარმოშობდა სადავო უძრავი ნივთის იპოთეკით დატვირთვის საფრთხეს. თავად ქონების თანამესაკუთრეთა ფინანსური მდგომარეობის თაობაზე რაიმე ინფორმაცია საქმეში წარმოდგენილი არ ყოფილა.

6.14. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებიდან 2014 წლის სექტემბრის თვისთვის პირველი მოსარჩელის შვილის მიმდინარე სასესხო ვალდებულება დგინდება მხოლოდ სს „ლ.ბ–თან“ 17.08.2013 წელს გაფორმებული საბანკო კრედიტის ხელშეკრულებიდან, რომლის ძირი თანხის ოდენობა სესხის გაცემის დროისთვის შეადგენდა 10 000 ლარს. აღსანიშნავია, რომ მოსარჩელე მხარეს არ წარმოუდგენია რაიმე მტკიცებულება აღნიშნული საბანკო კრედიტის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, 2014 წლის სექტემბრის თვისთვის რა ოდენობის დავალიანება იყო დარჩენილი და ჰქონდა თუ არა ადგილი ვალდებულების დარღვევას. ამასთან, საყურადღებოა, საქმეში წარმოდგენილი სს „ბ.კ–ას“ ქვითარი, საიდანაც დგინდება, რომ პირველმა მოსარჩელემ საკუთარ ანაბარზე შეიტანა 6706,6 ლარი. იმის გათვალისწინებით, რომ ერთი წლის წინ გაცემული სესხის თანხა შეადგენდა 10 000 ლარს, ხოლო პირველ მოსარჩელეს 2014 წლის სექტემბერში ანაბარზე განთავსებული ჰქონდა 6706,6 ლარი, პალატამ არ გაიზიარა მოსარჩელე მხარის მტკიცება სადავო უძრავი ნივთის იპოთეკით დატვირთვის საშიშროების თაობაზე. რაც შეეხება მოსარჩელე მხარის იმ განმარტებას, რომ 04.09.2014 წლის ქვითარი რეალურად წარმოადგენდა სესხის დაფარვას და არა ანაბარზე თანხის განთავსებას, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, ქვითარში ცალსახად მითითებულია, რომ თანხა შეტანილია პირველი მოსარჩელის ანაბარზე და აღნიშნულ წერილობით მტკიცებულებას მოსარჩელე მხარე მხოლოდ საკუთარ ზეპირ ახსნა-განმარტებას უპირისპირებს, რაც ვერ იქნება ბანკის მიერ გაცემული ქვითრის საპირწონე. სხვა რაიმე მტკიცებულება მოსარჩელე მხარეს არ წარმოუდგენია.

6.15. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა სს „ბ.კ–ას“ 04.09.2014 წლის ქვითარზე, როგორც მყიდველის მიერ ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე საფასურის ნაწილის გადახდის დამადასტურებელ დოკუმენტზე, კერძოდ, დადგენილია, რომ აღნიშნული ქვითარი საქმეში წარმოდგენილი აქვს მოპასუხეს. მისი განმარტებით, ანაბარზე განთავსებული თანხა გადასცა პირველ მოსარჩელეს და, ვინაიდან მხარეთა შორის დაკარგული იყო ნდობა, მტკიცებულებად გამოართვა საბანკო ქვითარი. აღსანიშნავია, რომ მოსარჩელე მხარეს აღნიშნული განმარტების საწინააღმდეგოდ რაიმე ლოგიკური არგუმენტი, თუ როგორ მოხვდა პირველი მოსარჩელის მიერ საკუთარ ანაბარზე თანხის შეტანის დამადასტურებელი დოკუმენტი მოპასუხის ხელში, არ წარმოუდგენია. მოსარჩელე მხარეს არც იმ გარემოების მტკიცება განუხორციელებია, თუ საიდან ჰქონდა პირველ მოსარჩელეს ანაბარზე შეტანილი თანხა, თუ არა მოპასუხისგან, სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებამდე რამდენიმე დღით ადრე. აღსანიშნავია, რომ ამ კუთხით მოსარჩელე მხარეს არათუ მტკიცებულება, კონკრეტული ფაქტობრივი გარემოებაც არ მიუთითებია. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა 19.09.2014 წლის ნასყიდობის ხელშეკრულების ჩანაწერზეც, სადაც მითითებულია, რომ ნასყიდობის საფასური მყიდველის მიერ სრულად არის გადახდილი. ამ ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ, გარდა ზოგადი ხასიათის უარყოფისა, მოსარჩელე მხარეს რაიმე არგუმენტი არ წარმოუდგენია. შესაბამისად, აღნიშნული მტკიცებულებების ერთობლიობით, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოპასუხეს ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება შესრულებული ჰქონდა.

6.16. სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქმეში წარმოდგენილ სიღნაღის რაიონული სასამართლოს 23.12.2016 წლის გადაწყვეტილებაზე, რომლითაც მოპასუხის სარჩელი დაკმაყოფილდა, პირველი მოსარჩელე გამოსახლებულ იქნა მოპასუხის საკუთრებაში არსებული სადავო უძრავი ნივთიდან და ბინა გადაეცა მოპასუხეს გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში. პალატის მოსაზრებით, აღნიშნული კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება ცალსახად ადგენს, რომ მყიდველმა, როგორც უძრავი ქონების მესაკუთრემ, განახორციელა საკუთარი უფლება და უკანონო მფლობელობიდან გამოითხოვა ქონება, რაც სრულად აქარწყლებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებას, რომ მოპასუხეს უძრავი ქონების ყიდვის მოტივი არ ჰქონდა და შემდგომში არც დაუფლებია მას.

6.17. ზემოაღნიშნული შეფასებებიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელე მხარემ ვერ დაადასტურა მოჩვენებითი ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების საჭიროება, ასევე - ვერ გააბათილა მოპასუხის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები. იმ პირობებში, როდესაც საქმის მასალებითა და მხარეთა ახსნა-განმარტებებით არ დგინდება სადავო უძრავი ნივთის იპოთეკით დატვირთვის საშიშროება, მოსარჩელე მხარემ ვერ გააქარწყლა მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი სს „ბ.კ–ას“ ქვითარი, ასევე - ვერ განმარტა თუ საიდან ჰქონდა ანაბარზე შეტანილი თანხა, ვერ დაადასტურა მოპასუხის მხრიდან მოჩვენებითი გარიგების დადებაზე თანხმობა - პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელე მხარემ საკუთარი მტკიცების ტვირთის ფარგლებში ვერ დაადასტურა ის ფაქტობრივი გარემოებები, რასაც ამყარებდა მოთხოვნას. მოჩვენებითი გარიგების დადებისას კონტრაჰენტები მოქმედებენ საერთო განზრახვით და ორივესთვის ცნობილია ხელშეკრულების მოჩვენებითობა. მოცემულ შემთხვევაში კი, კონტრაჰენტების საერთო განზრახვა არ დასტურდება და არც ხელშეკრულების მოჩვენებით დადების აუცილებლობა დგინდება.

6.18. სააპელაციო პალატამ დამატებით მიუთითა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაში არ არის მოცემული შეფასება, თუ რის საფუძველზე გაბათილდა სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულება მეორე მოსარჩელის ნაწილში. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ 11.09.2014 წელს მეორე მოსარჩელის მიერ მოპასუხის სახელზე გაიცა მინდობილობა, რომლითაც მოპასუხეს მიენიჭა მეორე მოსარჩელის წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება მოსარჩელეთა თანასაკუთრებაში არსებული სადავო უძრავი ნივთის განკარგვაზე, მათ შორის, გაყიდვის, გაჩუქებისა და საკუთარ სახელზე გაფორმების უფლებით. აღსანიშნავია, რომ ხსენებული რწმუნებულების ნამდვილობა სადავოდ არ არის ქცეული. ამასთან, სარჩელში მითითებულ არცერთ ფაქტობრივ გარემოებას არ აქვს რაიმე კავშირი მეორე მოსარჩელესთან. შესაბამისად, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ გაზიარებული იქნებოდა სარჩელის საფუძვლიანობა პირველი მოსარჩელის შემთხვევაში, დაუდგენელია, რის საფუძველზე ითხოვს მეორე მოსარჩელე ხელშეკრულების ბათილობას.

6.19. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა სიღნაღის რაიონული სასამართლოს 23.12.2016 წლის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე, როგორც პრეიუდიციული ძალის მქონე ფაქტებზე. პალატამ განმარტა, რომ კანონიერ ძალაში შედის გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილით დადგენილი მხოლოდ ის ფაქტობრივი გარემოებები, რომლებიც, კანონის თანახმად, ასაბუთებენ, ამართლებენ სარეზოლუციო ნაწილს. ამდენად, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ) 106-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, დავაში მონაწილე მხარეების მიმართ სხვა სამოქალაქო საქმეზე მიღებულ, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილით დადგენილი ფაქტისათვის პრეიუდიციული ძალის მინიჭების საკითხის გადაწყვეტისას სასამართლო უნდა დარწმუნდეს, რომ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი ეფუძნება იმ ფაქტს, რომელიც იურიდიულად ამართლებს მას. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ეს ფაქტი არ შეიძლება მიჩნეულ იქნას პრეიუდიციულად და ის უნდა იქნას შეყვანილი მტკიცების საგანში (სუსგ №ას-455-769-09, 03.12.2009წ; №ას-146-140-2012, 12.07.2012წ; №ას-74-68-2015, 27.02.2015წ.). სიღნაღის რაიონული სასამართლოს 23.12.2016 წლის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით სადავო იყო გამყიდველის მფლობელობა უძრავი ნივთის მიმართ და დადგინდა, რომ წინამდებარე დავის მოპასუხე იყო ნივთის მესაკუთრე და პირველ მოსარჩელეს არ გააჩნდა ნივთის ფლობის უფლება [სსკ-ის 170-ე, 172-ე მუხლები]. წინამდებარე დავაში სადავოდაა ქცეული ნასყიდობის ხელშეკრულების ნამდვილობა და მოსარჩელეები მის მოჩვენებითობაზე მითითებით ითხოვენ ხელშეკრულების ბათილად ცნობასა და პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენას. ამრიგად, განსახილველი დავის საგანსა და კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დამდგარ იურიდიულ შედეგს შორის არსებობს იმგვარი კავშირი, რაც არ გამორიცხავს მოცემულ საქმეზე სადავო ფაქტობრივი გარემოებების მიმართ პრეიუდიციის გავრცელების შესაძლებლობას.

6.20. სიღნაღის რაიონული სასამართლოს 23.12.2016 წლის გადაწყვეტილებაში მითითებულია პირველი მოსარჩელის შედავება, სადაც მხარე აღნიშნავდა, რომ ქონების გადაფორმება მოპასუხეზე მოხდა ნათესაური კავშირით გამოწვეული ურთიერთნდობის საფუძველზე და რომ ადგილი არ ჰქონია ქონების გასხვისებას. დადგენილია, რომ სიღნაღის რაიონული სასამართლოს 23.12.2016 წლის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა და პირველი მოსარჩელის შედავება არ იქნა გაზიარებული. შესაბამისად, ის ფაქტობრივი გარემოება, რასაც ეფუძნება წინამდებარე სარჩელი, ვინდიკაციის თაობაზე დავისას უკვე განხილული იყო და სასამართლომ არ გაიზიარა, კერძოდ, დადგენილად მიიჩნია მოპასუხის საკუთრების უფლება უძრავ ქონებაზე და დაადგინა, რომ პირველი მოსარჩელე იყო უკანონო მფლობელი. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ მსგავს დავებს, როდესაც წინ უსწრებს ვინდიკაციური სარჩელი, სასამართლო მიიჩნევს, რომ მყიდველს შესრულებული აქვს თავისი, ანუ თანხის გადახდის, ვალდებულება. ეს იმ პირობებში, როდესაც ვინდიკაციური დავის ფარგლებში მოპასუხე საპასუხო მოთხოვნით არ ითხოვს შესრულების თაობაზე მტკიცებულების წარმოდგენას, როგორც, მოცემულ შემთხვევაში, არ მოუთხოვია პირველ მოსარჩელეს. როდესაც ვინდიკაციური სარჩელის განხილვისას მოპასუხე არ დავობს ხელშეკრულების ნამდვილობაზე, ან არ იყენებს ხელშეკრულებიდან გასვლის უფლებას, შესრულება დადასტურებულად ითვლება, ხოლო როდესაც დადასტურებულია მყიდველის მიერ ვალდებულების შესრულება, აღნიშნული გამორიცხავს ხელშეკრულების მოჩვენებითობას. ყურადსაღებია ის გარემოებაც, რომ პირველ მოსარჩელეს სიღნაღის რაიონული სასამართლოს 23.12.2016 წლის გადაწყვეტილება არ გაუსაჩივრებია, რაც კიდევ ერთი საფუძველია წინამდებარე სარჩელის საფუძვლიანობის გამოსარიცხად. იმ შემთხვევაში, თუკი პირველმა მოსარჩელემ იცოდა, რომ ხელშეკრულება მოჩვენებითი იყო, გაურკვეველია, რატომ არ განახორციელა კვალიფიციური შედავება ვინდიკაციური სარჩელის განხილვისას და შემდგომ არ გაასაჩივრა მიღებული გადაწყვეტილება. გასაჩივრების უფლებაზე უარის თქმა, თავის მხრივ, მიღებულ შედეგზე თანხმობად შეიძლება დაკვალიფიცირდეს. იმ პირობებში, როდესაც კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილია მოპასუხის საკუთრების უფლება ქონებაზე, წინამდებარე სარჩელის დაკმაყოფილების პერსპექტივა აღარ არსებობს.

6.21. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ მოსარჩელეებმა მინიმალური სტანდარტითაც კი ვერ დაადასტურეს ის აუცილებელი გარემოებები, რაც სარჩელის დაკმაყოფილების წინაპირობას წარმოადგენდა. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის 19.09.2014 წელს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება ასახავს მხარეთა ნამდვილ ნებას და არ არსებობს მისი ბათილად ცნობის საფუძველი. ამასთან, სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ, ვინაიდან არ დადგინდა ხელშეკრულების ბათილობა, საფუძველი გამოეცალა მესაკუთრედ ცნობისა და უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის თაობაზე სასარჩელო მოთხოვნებს.

საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა:

7. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი წარადგინეს მოსარჩელეებმა, მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილება. კასატორებმა, ასევე, მოითხოვეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 14.03.2023 წლის საოქმო განჩინების გაუქმება.

8. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებით, სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

9. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

10. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორებს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

11. წარმოდგენილი სარჩელით მოსარჩელეები სადავოდ ხდიან მათ და მოპასუხეს შორის 19.09.2014 წელს დადებულ უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულებას მის მოჩვენებითობაზე მითითებით, რასაც არ ეთანხმება მოპასუხე და მიუთითებს ხელშეკრულების ნამდვილობაზე.

12. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოჩვენებით დადებული გარიგების ბათილად ცნობის საკითხს არეგულირებს სსკ-ის 56-ე მუხლი, რომლის პირველი ნაწილის თანახმად, ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება). მოჩვენებითია გარიგება, თუკი ნების გამომვლენი და ნების მიმღები თანხმდებიან იმაზე, რომ მათ მიერ გამოვლენილ ნებას არ მიეცეს მსვლელობა, ე.ი გარეგნულად კი გამოხატავენ ნებას, იქცევიან ისე, თითქოს ნამდვილად სურდეთ ამ გარეგნულად გამოხატულის მიღწევა, სინამდვილეში კი არც ფიქრობენ ამ შედეგის დადგომაზე (ლ. ჭანტურია, სამოქალაქო სამართლის ზოგადი ნაწილი, თბილისი, 2011, გვ. 361).

13. საკასაციო სასამართლომ არაერთ საქმეში განმარტა, რომ მოჩვენებით გარიგებას ორი ძირითადი ნიშანი ახასიათებს: პირველი, ის დადებულია მოსაჩვენებლად და, მეორე, მხარეებს არა აქვთ ამ გარიგებით გათვალისწინებული შედეგის დადგომის განზრახვა. სასამართლო პრაქტიკის მიხედვით, მოჩვენებითი გარიგების შემთხვევაში აუცილებელია, რომ ნების გამომვლენი და ნების მიმღები მოქმედებდნენ შეთანხმებით და ორივე აცნობიერებდეს ნების ნაკლს (სუსგ №ას-976-908-2017, 22.01.2018წ; №ას-366-2019, 17.05.2019წ; №ას-603-562-2017, 10.07.2019წ; №ას-1483-2020, 19.03.2021წ.).

14. მოჩვენებით გარიგებას ახასიათებს მხარეთა „ურთიერთშეთანხმება“, „გარიგება“ მოჩვენებით ნების გამოვლენის შესახებ. ამ შემთხვევაში ორივეს გაცნობიერებული აქვს, რომ მათ მიერ ასეთი ნების გამოვლენას არ მოჰყვება იურიდიული შედეგი. სასამართლო პრაქტიკამ გვიჩვენა, რომ ძირითადად მოჩვენებითი გარიგების დადება დაკავშირებულია მესამე პირებთან არსებულ ურთიერთობასთან (მაგალითად, მოჩვენებითი გარიგების დადების ერთ-ერთ მოტივს შეიძლება, წარმოადგენდეს მესამე პირის მოტყუება, პასუხისმგებლობისაგან თავის არიდება და ა.შ.). ამრიგად, იმისათვის, რომ სასამართლომ სადავო გარიგება მიიჩნიოს მოჩვენებით გარიგებად, აუცილებელია, ისეთი ფაქტობრივი გარემოებების არსებობა, რომლებიც მიუთითებენ ნების გამოვლენის ნაკლზე, ფიქტიური გარიგების შესახებ „ურთიერთშეთანხმებაზე“, საერთო მიზანზე, რაც არ შეესაბამება მათ მიერ გარეგანი ნების გამოვლენას (სუსგ №ას-571-879-2009, 30.04.2010წ; №ას-1439-1357-2012, 01.07.2013წ; №ას-171-159-2015, 29.04.2015წ; №ას-921-861-2017, 28.11.2017წ; №ას-1305-2018, 21.12.2018წ; №ას-366-2019, 17.05.2019წ; №ას-928-2019, 22.10.2019წ.). საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მტკიცების ტვირთი მოჩვენებითი გარიგებების შემთხვევაში აწევს იმ პირს, რომელიც ითხოვს ამ საფუძვლით გარიგების ბათილობას. თუნდაც, მოსარჩელე უთითებდეს გარიგების ერთი მხარის არაკეთილსინდისიერებაზე, ივარაუდება, რომ გარიგების მეორე მხარე მოქმედებდა კეთილსინდისიერად, რისი გაქარწყლებაც, მოსარჩელეს ევალება (შდრ. სუსგ №ას-1439-1357-2012, 01.07.2013წ; №ას-862-812-2015, 11.11.2015წ; №ას-1305-2018, 21.12.2018წ; №ას-1043-2019, 17.10.2019წ.).

15. საკასაციო პალატა იზიარებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნას, რომ მოსარჩელეებმა ვერ შეძლეს სარწმუნოდ დაესაბუთებინათ და დაედასტურებინათ სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების მოჩვენებითობა. მართებულია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა, რომ იმ პირობებში, როდესაც დავა წარმოშობილია თავად ხელშეკრულების მხარეებს შორის, მხოლოდ მათ შორის არსებულ ნათესაურ კავშირზე მითითება არ ქმნის სადავო გარიგების მოჩვენებით დადების პრეზუმფციას. არ დასტურდება, რომ მხარეებმა ნება გამოავლინეს შესაბამისი იურიდიული შედეგების დადგომის განზრახვის გარეშე და მათ შორის არსებობდა ურთიერთშეთანხმება ფიქტიური გარიგების შესახებ. მით უფრო იმის გათვალისწინებით, რომ სიღნაღის რაიონული სასამართლოს 23.12.2016 წლის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, მოპასუხის სარჩელი დაკმაყოფილდა, პირველი მოსარჩელე გამოსახლებულ იქნა მოპასუხის საკუთრებაში არსებული სადავო უძრავი ნივთიდან და ბინა გადაეცა მოპასუხეს გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში. აღნიშნული გადაწყვეტილება პირველ მოსარჩელეს არ გაუსაჩივრებია.

16. რაც შეეხება ნასყიდობის თანხის გადახდას, ხელშეკრულების თანახმად, იგი მყიდველის მიერ სრულად არის გადახდილი (ტ.1, ს.ფ. 35). ხელშეკრულების ამგვარი დათქმა მტკიცებულებას ქმნის ხელშემკვრელ მხარეებს შორის გარიგებიდან წარმოშობილი ვალდებულების შესრულების შესახებ, განსხვავებით იმ შემთხვევისგან, როდესაც გარიგებას სადავოდ ხდის მესამე პირი მოჩვენებითობის საფუძვლით (შდრ. სუსგ №ას-1021-982-2016, 17.05.2018წ., პუნ.26). მოსარჩელემ, რომელიც ხელს აწერს ხელშეკრულებას და ადასტურებს, რომ ნასყიდობის საფასური სრულად გადახდილია, თვითონ უნდა დაამტკიცოს ამ ჩანაწერის სინამდვილესთან შეუსაბამობა (სუსგ №ას-846-2023, 09.02.2024წ., პუნ.27).

17. სსსკ-ის მე-4, 102-ე მუხლების თანახმად, სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებული არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ თავიანთი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა. კანონით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, რომელიც ადგენს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციფიკურ წესს, მოსარჩელეს ევალება სასარჩელო განცხადებაში ასახული ფაქტების მტკიცება, ხოლო მოპასუხე მოვალეა, სარჩელისაგან თავდაცვის მიზნით, ქმედითად უარყოს მოსარჩელის არგუმენტები, წარადგინოს იმგვარი მტკიცებულებები, რომლებიც გააქარწყლებს მოსარჩელის მიერ დასახელებულ ფაქტებს (სუსგ №ას-1465-2020, 18.03.2021წ., პ.48). სსსკ-ის 105-ე მუხლი ადგენს სასამართლოს მხრიდან მხარეთა მიერ მითითებული გარემოებების შეფასების პირობებს, კერძოდ, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მოსაზრებები, რომლებიც საფუძვლად უდევს სასამართლოს შინაგან რწმენას, უნდა აისახოს გადაწყვეტილებაში. ამდენად, სადავო გარემოებების დადგენისას, სასამართლო იმსჯელებს საქმეში წარმოდგენილ მხარეთა განმარტებებზე, წერილობით დოკუმენტებსა და სხვა მტკიცებულებებზე ერთობლივად, რომლის ურთიერთშეჯერებით გადაწყვეტს, სარწმუნოდ მიიჩნიოს თუ არა ამა თუ იმ ფაქტის არსებობა (სუსგ №ას-584-543-2017, 06.06.2017წ; №ას-484-2019, 30.10.2020წ.). მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეებმა სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით ვერ დაადასტურეს თავიანთი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა, რის გამოც საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სარჩელი მართებულად არ დაკმაყოფილდა.

18. სსსკ-ის 404-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლოს განხილვის საგანი შეიძლება იყოს აგრეთვე სასამართლოს ის განჩინებები, რომლებიც წინ უსწრებს სასამართლოს საბოლოო გადაწყვეტილებას, იმისგან დამოუკიდებლად, დასაშვებია თუ არა მათ მიმართ კერძო საჩივრის შეტანა. კასატორები ასაჩივრებენ სააპელაციო სასამართლოს შემაჯამებელი გადაწყვეტილების წინმსწრებ 14.03.2023 წლის საოქმო განჩინებას, რომლითაც უარი ეთქვათ საქმეზე მტკიცებულებების დართვის თაობაზე შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე (ტ. 3, ს.ფ. 131-143, იხ. სხდომის ოქმი CD დისკზე). საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ აღნიშნულზე მხარეს სათანადოდ დასაბუთებული შედავება არ წარმოუდგენია. შესაბამისად, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების სსსკ-ის 393-ე-394-ე მუხლებით გათვალისწინებული რაიმე საფუძველი არ არსებობს.

19. კასატორებმა ვერ შეძლეს დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლიეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება და ვერ შეძლეს მისი გაბათილება სარწმუნო მტკიცებულებებით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. ასეთ საფუძველზე ვერც კასატორები მიუთითებენ. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით. გასაჩივრებული გადაწყვეტილება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

20. რაც შეეხება საქმეზე მტკიცებულებების დართვის თაობაზე კასატორების შუამდგომლობას, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა ითვალისწინებს მტკიცებულებების წარდგენის საკმაოდ მკაცრად გაწერილ პროცედურას და საქმის საკასაციო სასამართლოში განხილვისას, კანონმდებლობით მხარე ასეთ შესაძლებლობას მოკლებულია. საკასაციო სასამართლო არ წარმოადგენს ფაქტების დამდგენ სასამართლოს (სუსგ №ას-48-2020, 17.09.2020წ; №ას-27-2019, 15.11.2019წ.). შესაბამისად, არ არსებობს შუამდგომლობის საკასაციო სასამართლოს მიერ დაკმაყოფილების საფუძველი და მტკიცებულებები უნდა დაუბრუნდეს შუამდგომლობის ავტორებს.

21. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია და კასატორებს გადახდილი აქვთ საკასაციო სამართალწარმოებისათვის განსაზღვრული სახელმწიფო ბაჟი - 1200 ლარი, მათ უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70% – 840 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსსკ-ის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ბ.ა–ისა და ბ.კ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. ბ.ა–ისა და ბ.კ–ის მოთხოვნა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 14.03.2023 წლის საოქმო განჩინების გაუქმების თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს.

3. ბ.ა–ისა და ბ.კ–ის შუამდგომლობა საქმეზე მტკიცებულებების დართვის თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს და მტკიცებულებები დაუბრუნდეს შუამდგომლობის ავტორებს (ტ.3, ს.ფ. 281, 282, 312).

4. ბ.ა–სა (პ/ნ: ..........) და ბ.კ–ს (პ/ნ: ......) უკან დაუბრუნდეთ ა.კ–ის (პ/ნ: .......) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 1200 ლარის (საგადახდო დავალება №19838800452, გადახდის თარიღი 18.12.2023წ.) 70% – 840 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150.

5. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: გიორგი მიქაუტაძე

მოსამართლეები: თამარ ზამბახიძე

რევაზ ნადარაია