საქმე №ას-533-2022 23 იანვარი, 2023 წელი,
თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
მოსამართლეები: გიორგი მიქაუტაძე (თავმჯდომარე),
თამარ ზამბახიძე (მომხსენებელი),
რევაზ ნადარაია
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
საკასაციო საჩივრის ავტორი – „გ.თ.ლ“ (G. T. L.) (მოსარჩელე)
მოწინააღმდეგე მხარე – გ.ს–ა, სს „ბ–ი“ (მოპასუხეები)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 17.03.2022 წლის განჩინება
საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – საქმის წარმოების შეჩერების შესახებ შუამდგომლობის დაკმაყოფილება; გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილება
დავის საგანი – საკუთრების მინდობის ხელშეკრულებების დადებულად აღიარება, წილის მესაკუთრედ ცნობა, ზიანის ანაზღაურება, პარტნიორთა და აქციონერთა კრების ოქმების ბათილად ცნობა
საკითხი, რომელზეც მიღებულია განჩინება – საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
1. სარჩელის საგანი:
1.1. შპს „ბ–ის“ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „პირველი მოპასუხე“, „კომპანია“ ან „საწარმო“) 40% წილზე, 25.07.2013 წელს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების (სანოტარო მოქმედების რეგისტრაციის ნომერი N130754039) ნაცვლად, „გ.თ.ლ–სა“ (G. T. L.), (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მოსარჩელე“, „კასატორი“) და გ.ს–ას (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მეორე მოპასუხე“) შორის საკუთრების მინდობის ხელშეკრულების გაფორმების ფაქტის აღიარება (მოსარჩელე - „საკუთრების მიმნდობი“, მეორე მოპასუხე - „მინდობილი მესაკუთრე“);
1.2. 06.01.2015 წელს პირველი მოპასუხის 10% წილის ნასყიდობის ხელშეკრულების (სანოტარო მოქმედების რეგისტრაციის ნომერი N150004939) ნაცვლად, მოსარჩელესა და მეორე მოპასუხეს შორის საკუთრების მინდობის ხელშეკრულების გაფორმების ფაქტის აღიარება (მოსარჩელე - „საკუთრების მიმნდობი“, მეორე მოპასუხე - „მინდობილი მესაკუთრე“);
1.3. 27.01.2015 წელს, პირველი მოპასუხის 50% წილის ნასყიდობის ხელშეკრულების (სანოტარო მოქმედების რეგისტრაციის ნომერი N150073777) ნაცვლად, მოსარჩელესა და მეორე მოპასუხეს შორის საკუთრების მინდობის ხელშეკრულების გაფორმების ფაქტის აღიარება (მოსარჩელე - „საკუთრების მიმნდობი“, მეორე მოპასუხე - „მინდობილი მესაკუთრე“);
1.4. პირველი მოპასუხის 100 % წილის მესაკუთრედ მოსარჩელის ცნობა;
1.5. მოსარჩელისთვის მიყენებული ზიანის სახით პირველი და მეორე მოპასუხისთვის 7 037 203 ლარის სოლიდარულად დაკისრება;
1.6. პირველი მოპასუხის რეორგანიზაციის (შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების გარდაქმნა სააქციო საზოგადოებად) შესახებ 02.04.2018 წლის პარტნიორთა N2 კრების ოქმის ბათილად ცნობა;
1.7. პირველი მოპასუხის სამეთვალყურეო საბჭოს წევრებისა და დირექტორის დანიშვნის შესახებ 08.06.2018 წლის N1 აქციონერთა საერთო კრების ოქმით მიღებული გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა;
1.8. პირველი მოპასუხის სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარისა და მოადგილის არჩევის შესახებ 08.06.2018 წლის N1 სამეთვალყურეო საბჭოს სხდომის ოქმით მიღებული გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა.
2. სარჩელის საფუძველი:
2.1. მოსარჩელე ფლობდა პირველი მოპასუხის 100% წილს. მან კომპანიაში 2003-2013 წლებში განახორციელა მრავალი ინვესტიცია როგორც სესხის, ასევე კაპიტალში 13 640 684 აშშ დოლარის შეტანით.
2.2. მოსარჩელე პირველი მოპასუხის მართვას ახორციელებდა მეორე მოპასუხის მეშვეობით ისე, რომ მას არანაირი ოფიციალური თანამდებობა არ ეკავა.
2.3. 2013 წელს ნათელი გახდა, რომ ქართული ღვინისთვის რუსული ბაზარი გაიხსნებოდა და აუცილებელი გახდა საწარმოში დამატებითი ინვესტიციების მოზიდვა კრედიტების აღების გზით. მართალია, ამ პერიოდისთვის ქართული ბანკებიდან კრედიტები კომპანიას უკვე ჰქონდა, თუმცა ეს არ იყო საკმარისი და საჭირო იყო დაფინანსების გაზრდა. ქართული საბანკო სექტორიდან კრედიტების მოზიდვას ართულებდა ის საკითხი, რომ მოსარჩელე იყო კვიპროსზე რეგისტრირებული კომპანია და საწარმოში წილს არ ფლობდნენ რეზიდენტები. მოსარჩელის მფლობელს - ვ.ჯ–სა და მეორე მოპასუხეს აკავშირებდა ხანგრძლივი ურთიერთობა. მეორე მოპასუხემ მოსარჩელე დაარწმუნა, რომ ის შეძლებდა ქართული საბანკო სისტემიდან სესხების მიღებას, თუ კომპანიის გარკვეული წილი მის სახელზე აღირიცხებოდა. გადაწყდა 40% წილის მის სახელზე აღრიცხვა ფორმალურად, იმ პირობით, რომ მოთხოვნისთანავე დააბრუნებდა.
2.4. მოსარჩელემ 40% წილის ნასყიდობის სადავო ხელშეკრულება მეორე მოპასუხესთან გააფორმა მისი ახლობლის, ლ.კ–ძის, მეშვეობით. ეს ხელშეკრულება რეალურად არის არა წილის ნასყიდობის, არამედ წილის საკუთრების მინდობის ხელშეკრულება, რომლითაც მოსარჩელემ მეორე მოპასუხეს მიანდო წილის მართვის უფლებამოსილება. ხელშეკრულებაში დაფიქსირებული ნასყიდობის ფასი არის მისი რეალური საბაზრო ღირებულების შეუსაბამო.
2.5. ამის შემდგომ პირველ მოპასუხეზე მნიშვნელოვანი სესხი გაიცა.
2.6. 2014 წლის მდგომარეობით პირველი მოპასუხის დავალიანება მოსარჩელის მიმართ შეადგენდა 6 442 008 აშშ დოლარს (ეს იყო სესხის პროცენტის სახით წარმოქმნილი დავალიანება). მოსარჩელეს სურდა ამ დავალიანების სრულად ან ნაწილობრივ ამოღება. ვინაიდან პირველი მოპასუხე ვერ ახერხებდა ერთდროულად ვალის დაბრუნებას და ნორმალურ ფუნქციონირებას, მეორე მოპასუხისგან წამოვიდა ინიციატივა, რომ თუ დარჩენილი წილიც მასზე იქნებოდა აღრიცხული, შეძლებდა დამატებითი ფინანსების მოძიებას და მოსარჩელის წინაშე პირველი მოპასუხის დავალიანების დაფარვას.
2.7. ამის შემდგომ მიღებულ იქნა 10% წილის მეორე მოპასუხის სახელზე აღრიცხვის გადაწყვეტილება და მისმა წილმა შეადგინა 50%. წილის დაფიქსირებული ფასი არ შეესაბამებოდა მის საბაზრო ღირებულებას.
2.8. 22.01.2015 წელს პირველმა მოპასუხემ მოსარჩელის წინაშე დავალიანება დაფარა 1 000 000 აშშ დოლარის ოდენობით.
2.9. იმის გათვალისწინებით, რომ მეორე მოპასუხე კომპანიას კარგად მართავდა, ისტუმრებდა სესხებს, ქართული საბანკო სისტემიდან დამატებითი საბანკო დაფინანსების მოძიების მიზნით გადაწყდა დარჩენილი 50% წილის კვლავ მეორე მოპასუხეზე აღრიცხვა. ჯამურად კომპანიის 100% წილი მეორე მოპასუხეზე გასხვისდა 40 000 აშშ დოლარად. წილების რეალური საბაზრო ღირებულება ფიქსირდება სასამართლო ექსპერტიზის დასკვნით.
2.10. მეორე მოპასუხის მიერ კომპანიიდან გატანილი თანხა მოსარჩელისთვის მიყენებული ზიანია, ვინაიდან მოსარჩელეს, როგორც სამართავად მინდობილი წილის რეალურ მესაკუთრეს, კაპიტალის შემცირებაზე, ამ თანხის მეორე მოპასუხისთვის გადაცემაზე, მისთვის ხელფასის გაცემაზე, არ მიუღია გადაწყვეტილება.
2.11. 02.04.2018 წელს მეორე მოპასუხემ პირველი მოპასუხე გარდაქმნა სააქციო საზოგადოებად, რომლის აქციათა 100% ირიცხება მის სახელზე. ის აპირებს აქციების მესამე პირებზე გასხვისებას, აირჩია სამეთვალყურეო საბჭოს წევრები. მეორე მოპასუხე კომპანიის ახალ დირექტორთან ერთად გეგმავს კომპანიის ქონების გასხვისებასა და იპოთეკით დატვირთვას.
2.12. რადგან მეორე მოპასუხე იყო მისთვის გადაცემული წილების მინდობილი მესაკუთრე და არა მესაკუთრე, მას არ ჰქონდა არც საზოგადოების გარდაქმნისა და არც სხვა ცვლილებების განხორციელების უფლებამოსილება.
3. მოპასუხეების პოზიცია:
3.1. მოსარჩელე ნამდვილად იყო პირველი მოპასუხის 100% წილის მფლობელი, თუმცა კომპანიის საწესდებო კაპიტალში შეტანილ იქნა 13 640 684 აშშ დოლარის სესხზე მოსარჩელის მოთხოვნის უფლება.
3.2. მეორე მოპასუხე, ვიდრე კომპანიის პარტნიორი გახდებოდა, იყო პროექტის კონსულტანტი. პირველი მოპასუხის სამეწარმეო გადაწყვეტილებები მიიღებოდა მისი კონსულტაციის საფუძველზე, მაგრამ მას რაიმე მენეჯერული თანამდებობა არც მოსარჩელე და არც პირველ მოპასუხე კომპანიაში არ ეკავა, მომსახურების სანაცვლოდ ფულად ანაზღაურებას არ იღებდა. საკონსულტაციო მომსახურების სანაცვლოდ მეორე მოპასუხეს საკუთრებაში უნდა გადასცემოდა 40% წილი საწარმოში და 19% - მოსარჩელე კომპანიაში. ამ შეთანხმების რეალიზაციის მიზნით, 25.07.2013 წელს გაფორმდა პირველი მოპასუხის 40% წილის ნასყიდობა.
3.3. გარიგების დადებისას მოსარჩელეს მინდობილობით წარმოადგენდა ლ.კ–ძე. ის არ იყო მეორე მოპასუხის ახლობელი, უბრალოდ, ამ პერიოდში მისი კომპანია იურიდიულ მომსახურებას უწევდა პირველ მოპასუხეს. მინდობილობით ზუსტად განისაზღვრა რწმუნებულის უფლებამოსილება (თუ ვისთან უნდა დაედო ხელშეკრულება, რა სახის გარიგება უნდა გაფორმებულიყო და როგორი უნდა ყოფილიყო ამ ხელშეკრულების შინაარსი). რწმუნებულება დამოწმებულია აპოსტილით, ნათარგმნია ქართულ ენაზე და რწმუნებულის მიერ ზუსტად შესრულდა მარწმუნებლის მითითება.
3.4. რაიმე პირდაპირი კავშირი რუსული ბაზრის გახსნასა და საბანკო კრედიტის აღებას შორის არ ყოფილა. არანაირი კავშირი წილობრივი მონაწილეობის ცვლილებასა და საბანკო სექტორიდან სესხის აღებას შორის ასევე არ არსებობდა. უსაფუძვლოა მითითება, რომ კრედიტის ასაღებად საჭირო იყო წილის მეორე მოპასუხეზე გადაფორმება. საქართველოს კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს რაიმე სახის შეზღუდვას მსესხებლის წარმომავლობასთან დაკავშირებით.
3.5. მოსარჩელის 100%-იანი წილობრივი მონაწილეობის პირობებშიც საქართველოს საბანკო სისტემიდან პირველ მოპასუხეს აღებული ჰქონდა არაერთი საბანკო კრედიტი და დამფუძნებლის არარეზიდენტობას მისთვის პრობლემა არ შეუქმნია.
3.6. მოსარჩელე კომერციული იურიდიული პირია, სამეწარმეო საქმიანობაში გამოცდილი, რომელსაც იმ პერიოდში მართავდა საწარმოთა მართვაზე სპეციალიზებული სატრასტო კომპანია. თავად ვ.ჯ–ც წლების განმავლობაში მოღვაწეობდა ბიზნესში, იყო „გაზპრომის“ ერთ-ერთი შვილობილი საწარმოს ფინანსური დირექტორი. ამდენად, არ არის კომერციულ საქმიანობაში გამოუცდელი მხარე, რომელმაც არ იცის, რომ საბანკო კრედიტის აღებას არ სჭირდება დამფუძნებლის რეზიდენტობა.
3.7. მხარეთა შორის არ დადებულა საკუთრების მინდობის (სატრასტო) ხელშეკრულება. გარიგების თვალთმაქცურად მიჩნევისათვის აუცილებელია ხელშეკრულებით რაიმე სხვა ვალდებულებითი ურთიერთობის დაფარვის თაობაზე მხარეთა თანმხვედრი ნება, რაც არ ყოფილა. გარიგება არ შეიცავს წილის უკან დაბრუნების თაობაზე რაიმე სახის პირობას.
3.8. პირველ მოპასუხეს მოსარჩელემ მისცა სესხი. მოსარჩელე მიიჩნევდა, რომ ამ ბიზნესიდან შესძლებდა სესხის ამოღებას. 31.12.2011 წელს სესხის ძირითადი თანხა შეტანილ იქნა პირველი მოპასუხის საწესდებო კაპიტალში, რითაც შეწყდა სესხზე მოსარჩელის მოთხოვნის უფლება. ფორმალურად სესხს ერიცხებოდა პროცენტი, თუმცა იგი ემსახურებოდა საგადასახადო მიზნებს.
3.9. პირველი მოპასუხე სადავო ხელშეკრულების დადების შემდეგაც იზიდავდა ინვესტიციებს, თუმცა იანვარში არ გააჩნდა საბანკო კრედიტის მოზიდვის აუცილებლობა, არ უწევდა დამატებითი ხარჯების გაწევა, ამდენად, არ არსებობდა დაფინანსების მისაღებად 60% წილის მეორე მოპასუხის სახელზე ფორმალურად გადაფორმების აუცილებლობა.
3.10. საქმის რეალური მდგომარეობა იყო შემდეგი: მოსარჩელემ დაკარგა ინტერესი პირველი მოპასუხის მიმართ და გადაწყვიტა მისი წილის მესამე პირზე გაყიდვა. როგორც მხარისათვის არის ცნობილი, ის 60% წილის სანაცვლოდ ითხოვდა 1 500 000 აშშ დოლარს, თუმცა პოტენციური მყიდველი თანახმა იყო, გადაეხადა 1 000 000 აშშ დოლარი. ამ ტიპის გარიგება მეორე მოპასუხისთვის იყო მიუღებელი, ვინაიდან პირველი მოპასუხის მდგომარეობა უცვლელად რჩებოდა, მისი კი, როგორც აქციონერის, სუსტდებოდა. ამის თავიდან აცილების მიზნით, მეორე მოპასუხემ მოსარჩელეს შესთავაზა 60%-ის იმავე ფასად შეძენა სხვადასხვა სქემით: პირველ ეტაპზე მეორე მოპასუხე 10 000 აშშ დოლარად შეიძენდა პირველი მოპასუხის 10% წილს, რაც იყო გარანტია იმისა, რომ მოსარჩელეს არ ჰქონდა პარტნიორთა კრებაზე წილის მესამე პირზე მიყიდვის შესახებ გადაწყვეტილების მიღების შესაძლებლობა. მეორე ეტაპზე, პირველი მოპასუხე აღიარებდა მოსარჩელის მიმართ არსებულ ვალს - 1 200 000 აშშ დოლარის ოდენობით, საიდანაც ჯერ ჩაურიცხავდა 1 000 000 აშშ დოლარს (გარანტია მოსარჩელისათვის 50% წილის ნასყიდობამდე მიეღო შეთანხმებული თანხის უმეტესი ნაწილი). მესამე ეტაპზე, მეორე მოპასუხე შეიძენდა მოსარჩელის კუთვნილ 50% წილს 200 000 აშშ დოლარად. მეოთხე ეტაპზე, მოსარჩელეს გადაერიცხებოდა დარჩენილი 200 000 აშშ დოლარი. მხარეთა ეს შეთანხმება აღსრულდა შემდეგნაირად: 1) 06.01.2015 წელს დაიდო პირველი მოპასუხის 10% წილის ნასყიდობა; 2) 21.01.2015 წელს პირველი მოპასუხის მიერ სს „თ.ბ–იდან“ აღებულ იქნა კრედიტი 1 500 000 აშშ დოლარის ოდენობით; 3) საიდანაც იმავე დღეს 1 000 000 აშშ დოლარი გადაეცა მოსარჩელეს; 4) 27.01.2015 წელს გაფორმდა 50% წილის ნასყიდობა; 5) იმავე წლის 2-4 თებერვალს მოსარჩელეს გადაერიცხა 200 000 აშშ დოლარი. სადავო გარიგებები წარმოადგენს ნასყიდობის ხელშეკრულებებს. პირველი მოპასუხის წილის მიღების შემდეგ მეორე მოპასუხემ კომპანიის კაპიტალიდან გაიტანა გარკვეული ოდენობის თანხები, რადგან მართავდა როგორც საკუთარს და არა - როგორც მინდობილ საკუთრებას.
3.11. მოსარჩელის პრეტენზიის შესახებ მეორე მოპასუხემ ნაწილობრივ შეიტყო მხოლოდ მას შემდეგ, რაც ფინანსური პოლიციის გამომძიებელმა შესთავაზა ნებაყოფლობითი გამოკითხვა, უფრო დეტალურად კი - მედიასაშუალებებში მოსარჩელის წარმომადგენელთა მიერ გაკეთებული განცხადებებიდან.
3.12. სადავო პერიოდში პირველ მოპასუხეს წმინდა მოგება არ ჰქონია და არც დივიდენდი არ გაუცია. მეორე მოპასუხის დასაბეგრი შემოსავალი სადავო პერიოდში შეადგენდა 659 366.12 ლარს და არსებითად მოიცავს მისი - როგორც პირველი მოპასუხის დირექტორის მიერ მიღებულ შრომის ანაზღაურებას.
პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძვლები:
4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 17.12.2020 წლის გადაწყვეტილებით - სარჩელი საკუთრების მინდობის ხელშეკრულებების დადებულად აღიარების, წილის მესაკუთრედ ცნობის, ზიანის ანაზღაურების, პარტნიორთა და აქციონერთა საერთო კრების ოქმების ბათილად ცნობის თაობაზე - არ დაკმაყოფილდა. გადაწყვეტილება ეფუძნება შემდეგს:
4.1. მოსარჩელე კვიპროსის რესპუბლიკაში რეგისტრირებული იურიდიული პირია (ს/ნ .....), მისი დირექტორი გ.ე–ია, ხოლო მდივანი - ი.დ–ძეა.
4.2. პირველი მოპასუხე (ს/ნ: .....) რეგისტრირებულია ახმეტის რაიონის სასამართლოს მიერ 15.10.2003 წელს. 02.04.2018 წელს, რეორგანიზაციის შედეგად საწარმოს სამართლებრივი ფორმა შეიცვალა და გარდაიქმნა სააქციო საზოგადოებად (კომპანიის გენერალური დირექტორია მ.გ–ძე. მმართველობის ორგანოებია: აქციონერთა კრება და სამეთვალყურეო საბჭო. სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე მეორე მოპასუხეა, თავმჯდომარის მოადგილეები არიან: გ.შ–ა, ე.ბ–ნი, ხოლო წევრები - მეორე მოპასუხე, გ.შ–ა, ე.ბ–ნი, ვ.გ–ძე და ქ.ჯ–ძე).
4.3. მეორე მოპასუხეს კომპანიაში ხელმძღვანელი თანამდებობა არ ეკავა, თუმცა მონაწილეობდა სამეწარმეო გადაწყვეტილებების მიღებაში.
4.4. 08.02.2010 წლიდან 25.07.2013 წლამდე მოსარჩელე კომპანიაში ფლობდა 100%-იან წილს.
4.5. კომპანიის ავტორიზებული საწესდებო კაპიტალის გაზრდის გამო, კომპანიის საწესდებო კაპიტალი გაიზარდა 13 640 684.71 აშშ დოლარისა და 62 000 ევროს ოდენობით. მოსარჩელემ კომპანიის საწესდებო კაპიტალის ზრდაში მიიღო მონაწილეობა 13 640 684.71 აშშ დოლარისა და 62 000 ევროს შეტანით. მითითებული თანხების შეტანა მოხდა მხარეთა შეთანხმებით, 03.11.2003 წლის №GW-1010 სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, კომპანიის მიმართ მოსარჩელის მოთხოვნის კაპიტალიზაციის გზით, ხოლო სესხის ძირი თანხა განისაზღვრა 31.12.2011 წლის მდგომარეობით. 04.06.2013 წელს მოსარჩელემ კომპანიის საწესდებო კაპიტალში შეიტანა 430 000 აშშ დოლარის ინვესტიცია.
4.6. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია მოსარჩელესა და მეორე მოპასუხეს შორის: 1) 25.07.2013 წლის წილის ნასყიდობის ხელშეკრულების (სანოტარო მოქმედების რეგისტრაციის N130754039) გაფორმების ფაქტი (შემდეგი პირობებით: ხელშეკრულების მონაწილე მხარეები - „წილის გამყიდველი“ - კომპანიის პარტნიორი მოსარჩელე, „წილის მყიდველი“ - მეორე მოპასუხე; ნასყიდობის საგანი - კომპანიის 40% წილი; – ნასყიდობის ფასი - 10 000 აშშ დოლარი); 2) 06.01.2015 წლის წილის ნასყიდობის ხელშეკრულების (სანოტარო მოქმედების რეგისტრაციის N150004939) გაფორმების ფაქტი (შემდეგი პირობებით: ხელშეკრულების მონაწილე მხარეები - „წილის გამყიდველი“ - კომპანიის პარტნიორი მოსარჩელე, „წილის მყიდველი“ - მეორე მოპასუხე; ნასყიდობის საგანი - კომპანიის 10% წილი; ნასყიდობის ფასი - 5 000 აშშ დოლარი); 3) 27.01.2015 წლის წილის ნასყიდობის ხელშეკრულების (სანოტარო მოქმედების რეგისტრაციის N150073777) გაფორმების ფაქტი (შემდეგი პირობებით: ხელშეკრულების მონაწილე მხარეები - „წილის გამყიდველი“ - კომპანიის პარტნიორი მოსარჩელე, „წილის მყიდველი“ - მეორე მოპასუხე; ნასყიდობის საგანი - კომპანიის 50% წილი; ნასყიდობის ფასი - 25 000 აშშ დოლარი).
4.7. კომპანიამ დაფარა მოსარჩელის მიმართ არსებული ვალდებულების ნაწილი - 1 200 000 აშშ დოლარი, კერძოდ, 22.01.2015 წელს - 1 000 000 აშშ დოლარი, 03.02.2015 წელს - 65 000 აშშ დოლარი, 04.02.2015 წელს - 80 000 აშშ დოლარი, 05.02.2015 წელს - 55 000 აშშ დოლარი.
4.8. 01.11.2017 წელს მოსარჩელის წარმომადგენელმა განცხადებით მიმართა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურს მეორე მოპასუხის მიერ კომპანიაში მოსარჩელის წილის მითვისების ფაქტზე გამოძიების დაწყების მოთხოვნით. განცხადებაზე გამოძიება შეწყვეტილია.
4.9. 02.04.2018 წელს კომპანიის ერთადერთმა პარტნიორმა და კომპანიის კაპიტალში 100% წილის მესაკუთრემ - მეორე მოპასუხემ მიიღო გადაწყვეტილება კომპანიის სააქციო საზოგადოებად რეგისტრაციის შესახებ.
4.10. 08.06.2018 წელს კომპანიის ერთადერთმა აქციონერმა და აქციათა 100%-ის მესაკუთრემ - მეორე მოპასუხემ მიიღო გადაწყვეტილება საზოგადოების სამეთვალყურეო საბჭოს წევრების არჩევისა და დირექტორის ცვლილების თაობაზე, კერძოდ, საზოგადოების სამეთვალყურეო საბჭო განისაზღვრა 5 წევრით და შემდეგი შემადგენლობით: ე.ბ–ნი, გ.შ–ა, მეორე მოპასუხე, ვ.გ–ძე და ქ.ჯ–ძე. მეორე მოპასუხე გათავისუფლდა კომპანიის გენერალური დირექტორის თანამდებობიდან და გენერალური დირექტორის თანამდებობაზე დაინიშნა მ.გ–ძე. 08.06.2018 წელს კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭოს წევრებმა ერთხმად მიიღეს გადაწყვეტილება საზოგადოების სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარისა და მისი მოადგილის არჩევის შესახებ, კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარედ აირჩიეს მეორე მოპასუხე, ხოლო თავმჯდომარის მოადგილეებად - გ.შ–ა და ე.ბ–ნი.
4.11. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 29.01.2020 წლის N000612420 ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, 2013 წლის ივლისის თვის მდგომარეობით, კომპანიის 40%-იანი წილის საორიენტაციო საბაზრო ღირებულება შეადგენდა 7 766 588 ლარს /4 704 457 აშშ დოლარს; 2015 წლის იანვრის თვის მდგომარეობით კომპანიის 10%-იანი წილის საორიენტაციო საბაზრო ღირებულება შეადგენდა 2 565 314 ლარს/1 363 006 აშშ დოლარს; 2015 წლის იანვრის თვის მდგომარეობით, კომპანიის 50%-იანი წილის საორიენტაციო საბაზრო ღირებულება შეადგენდა 12 826 573 ლარს/6 815 033 აშშ დოლარს.
4.12. დამოუკიდებელი აუდიტორის (ექსპერტის) 16.09.2020 წლის დასკვნის შესაბამისად: ა) კომპანიის დავალიანება სს „თ.ბ–ის“ მიმართ 25.07.2013 წლის, 06.01.2015 წლისა და 27.01.2015 წლის მდგომარეობით შესაბამისად იყო - 2 656 366 ლარი, 11 967 983 ლარი და 14 437 548 ლარი; კომპანიის დავალიანება აშშ დოლარსა და ევროში მოსარჩელის მიმართ 25.07.2013 წლის, 06.01.2015 წლისა და 27.01.2015 წლის მდგომარეობით ჯამურად შესაბამისად იყო 10 679 422 ლარი, 12 105 430 ლარი და 10 870 027 ლარი; ბ) ექსპერტმა მიუთითა, რომ ჯამურად 13 335 788 ლარის, 24 073 413 ლარისა და 25 307 575 ლარის ვალდებულებები შესაბამისი თარიღებისათვის - 25.07.2013 წლის, 06.01.2015 წლისა და 27.01.2015 წლის მდგომარეობით არ არის შეყვანილი სამხარაულის დასკვნის გაანგარიშებაში; გ) აქტივების მეთოდის გამოყენებით, სს „თ.ბ–ისა“ (ძირი+პროცენტი) და მოსარჩელის (პროცენტი) ვალდებულებების გათვალისწინებით, კომპანიის 40% წილის ღირებულება 25.07.2013 წლის მდგომარეობით არის 2 432 274 ლარი, 10% წილის 06.01.2015 წლის მდგომარეობით - 157 973 ლარი, 50% წილის 27.01.2015 წლის მდგომარეობით - 172 786 ლარი.
4.13. სასამართლოს განმარტებით, კვლევის საგანს წარმოადგენს 25.07.2013 წლის, 06.01.2015 წლისა და 27.01.2015 წლის ხელშეკრულებების სამართლებრივი ბუნების დადგენა. ვინაიდან სადავო გარიგების მონაწილეებს განსხვავებულად ესმით მისი შინაარსი, ადგილი აქვს გამოვლენილ ნებათა კონფლიქტს, რომლის გადაწყვეტის სამართლებრივ საშუალებას წარმოადგენს ნების გამოვლენის განმარტება. მხარეთა ნება უნდა განიმარტოს იმ შემთხვევაში, როდესაც არსებობს ეჭვის საფუძველი ნების არასწორ ან არასრულ გამოხატვაში. ამასთან, ნების გამოვლენის ინტერპრეტაციისათვის აუცილებელია იმის გათვალისწინებაც, თუ რა საბოლოო შედეგს ისახავდა სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილე მიზნად. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში სსკ) 52-ე მუხლის თანახმად, ნების გამოვლენის განმარტებისას ნება უნდა დადგინდეს გონივრული განსჯის შედეგად, და არა მარტოოდენ გამოთქმის სიტყვასიტყვითი აზრიდან. კანონმდებლის მიერ დათქმული გონივრული განსჯა უნდა ემყარებოდეს გარკვეულ კრიტერიუმებს, კერძოდ, ნების გამოვლენა უნდა განიმარტოს ნების მიმღების შემეცნების (გაგების) შესაძლებლობათა გათვალისწინებით. მხარეთა ნამდვილი ნება ხელშეკრულების მიზნიდან გამომდინარე უნდა განისაზღვროს ხელშეკრულების იმ ნაწილის ანალიზით, რომელიც პირდაპირ ეხება მიზანს ან ხელშეკრულების საგანს.
4.14. მოსარჩელე ითხოვს 25.07.2013 წელს, 06.01.2015 წელსა და 27.01.2015 წელს მოსარჩელესა და მეორე მოპასუხეს შორის ნასყიდობის ხელშეკრულების ნაცვლად საკუთრების მინდობის ხელშეკრულების გაფორმების ფაქტის აღიარებას, რომლის მიხედვითაც, მოსარჩელე იყო „საკუთრების მიმნდობი“, ხოლო მეორე მოპასუხე - „მინდობილი მესაკუთრე“. სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლად მოსარჩელე უთითებს ორ გარემოებას: 1. 2013 წელს, სამრეწველო პოტენციალის გაზრდის მიზნით, კომპანია საჭიროებდა დამატებითი ინვესტიციების მოზიდვას, თუმცა ქართული საბანკო სისტემიდან დაფინსანსების მიღების დამაბრკოლებელ გარემოებას წარმოადგენდა კომპანიის პარტნიორის არარეზიდენტობა. მხარეთა შორის ხანგრძლივი, მეგობრული ურთიერთობისა და ნდობის გათვალისწინებით, შედგა შეთანხმება, რომლის შესაბამისად, საქართველოში მოქმედი საბანკო დაწესებულებებიდან კრედიტის მიღების მიზნით, კომპანიის 40% წილი ფორმალურად, წილის უკან დაბრუნების პირობით, აღირიცხებოდა მეორე მოპასუხის სახელზე. ეს უკანასკნელი, კი, ვალდებული იყო, მოთხოვნისთანავე დაებრუნებინა წილი უკან. მეორე მოპასუხემ შეასრულა შეთანხმების პირობა - 2013-2015 წლებში კომპანიაზე საკმაოდ მნიშვნელოვანი სესხი გაიცა. 2015 წელს კომპანიის დარჩენილი 60%-იანი წილის მეორე მოპასუხეზე გადაფორმების საფუძველი კი, გახდა მხარეთა ის შეთანხმება, რომლის მიხედვით, ისევ და ისევ საჭირო იყო ქართული საბანკო სისტემიდან დამატებითი დაფინანსების მიღება იმ მიზნით, რომ კომპანიას დაეფარა მოსარჩელის მიმართ არსებული დავალიანება - 6 442 008 აშშ დოლარი და, ამავდროულად, ნორმალურად შეძლებოდა სამეწარმეო საქმიანობა. ამ შემთხვევაშიც, წილი მეორე მოპასუხეზე გადაფორმდა ფორმალურად, მოთხოვნისთანავე მისი უკან დაბრუნების პირობით, და 2. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 29.01.2020 წლის ექსპერტიზის დასკვნის შესაბამისად, კომპანიის 100% წილის რეალური ღირებულება შეადგენდა დაახლოებით 13 მილიონ აშშ დოლარს. ამდენად, წილის რეალური ღირებულებისა და იმის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელეს კომპანიაში განხორციელებული აქვს მილიონობით ლარის ინვესტიცია, მოსარჩელის მიზანი არ იყო მეორე მოპასუხისათვის კომპანიის 100%-იან წილზე საკუთრების უფლების გადაცემა, მით უმეტეს - 40 000 აშშ დოლარად.
4.15. იმ ფაქტობრივი გარემოების მტკიცების ტვირთი, რომ მოსარჩელემ და მეორე მოპასუხემ 25.07.2013 წელს, 06.01.2015 წელსა და 27.01.2015 წელს გამოავლინეს ნება არა ნასყიდობის, არამედ წილის საკუთრების მინდობის ხელშეკრულების გაფორმებაზე, აწევს მოსარჩელე მხარეს. მოპასუხეები უარყოფენ ამგვარი გარიგებების დადების ფაქტს.
4.16. სასამართლომ მიუთითა სსკ-ის 724-ე, 725-ე მუხლებზე და განმარტა, რომ საკუთრების მინდობა, თავისი კლასიკური არსითა და დანიშნულებით, გულისხმობს მინდობილი მესაკუთრის ვალდებულებას, მართოს მინდობილი ქონება თავისი სახელით, თუმცა, საკუთრების მიმნდობის ინტერესების შესაბამისად, ანუ მინდობილი მესაკუთრე მესამე პირებთან ურთიერთობაში მოქმედებს თავისი სახელით. მინდობილ მესაკუთრეს დავალება მიღებული აქვს საკუთრების მიმნდობისაგან, ამგვარად, საკუთრების მინდობის ხელშეკრულება წარმოადგენს დავალების ხელშეკრულების მსგავს ურთიერთობას. თუმცა, დავალების ხელშეკრულებისაგან განსხვავებით, საკუთრების მინდობისას უპირატესია არა კონკრეტული დავალების შესრულება, არამედ გადაცემული ქონების მართვა. ქონების მინდობილი მესაკუთრისთვის გადაცემის შემდეგ საკუთრების მიმნდობს რჩება ნივთის უკან მოთხოვნის უფლება. გარე ურთიერთობაში მინდობილი მესაკუთრე მოიპოვებს შეუზღუდავ საკუთრებას და შეუძლია მინდობილი ქონების ნამდვილი განკარგვა. სსკ-ის 147-ე მუხლის დანაწესის გათვალისწინებით, საზოგადოების წილი შეიძლება იყოს საკუთრების მინდობის საგანი.
4.17. საქმეზე მოწმედ დაიკითხნენ ვ.ჯ. და თ.უ–ვა. სასამართლომ მიიჩნია, რომ მხოლოდ მოწმეთა ჩვენება არ წარმოადგენს საკმარის მტკიცებულებას სადავო გარიგებების საკუთრების მინდობად მიჩნევისათვის. რაც შეეხება ვ.ჯ–სა და მოსარჩელის იურისტის 2013 წლის 22 და 28 აგვისტოს ელექტრონულ მიმოწერას საკუთრების მინდობის ხელშეკრულების პროექტის მომზადების თაობაზე, 40%-იან წილზე გარიგება დაიდო 25.07.2013 წელს და, შესაბამისად, ამ ხელშეკრულების სამართლებრივი ბუნების განსაზღვრისათვის ვერ გამოდგება ხელშეკრულების დადების შემდეგ წარმოებული მოლაპარაკებები. ამასთან, მსგავსი შინაარსის მიმოწერა სადავო გარიგების დადებამდეც რომ შემდგარიყო, მას მაინც ვერ მიენიჭებოდა გადამწყვეტი მნიშვნელობა მხარეთა მიერ გამოვლენილი ნამდვილი ნების განსასაზღვრად, ვინაიდან წარმოდგენილი არ არის უშუალოდ გარიგების მონაწილე სუბიექტების წინასახელშეკრულებო მოლაპარაკებების ამსახველი მტკიცებულება და ასეთი მტკიცებულების არსებობაზე არც მოსარჩელე არ უთითებს.
4.18. სასამართლომ მიუთითა 03.07.2013 წელს, 29.12.2014 წელსა და 19.01.2015 წელს მოსარჩელის მიერ ლ.კ–ძის სახელზე გაცემულ მინდობილობებზე და მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში პარტნიორთა კრებაზე მიღებულ გადაწყვეტილებებზე მოსარჩელის წილის მეორე მოპასუხეზე გაყიდვის შესახებ. სასამართლოს განმარტებით, საკუთრების უფლების შინაარსი, რომელიც მოცემულია სსკ-ის 170-ე მუხლში, მოიცავს სამი კომპონენტის ერთობლიობას: მფლობელობა, სარგებლობა და განკარგვა. დასახელებული სამი კომპონენტიდან უკანასკნელი გულისხმობს ნივთის (საკუთრების ობიექტის) სამართლებრივი ბედის გადაწყვეტის უპირატეს უფლებას, რომლის ნაირსახეობას მესაკუთრეს სთავაზობს კერძო სამართალურთიერთობის მომწესრიგებელი ის სამართლებრივი ნორმები, რომლებიც გაბნეულია სამოქალაქო კოდექსში, ასე მაგალითად, განგარკვა შესაძლოა გამოიხატოს, ნივთის გასხვისებით (ნასყიდობა); ამ ნივთის სანაცვლოდ სხვა ნივთის მიღებით (გაცვლა); ამ ნივთით შემოსავლის მიღებით (იჯარით გაცემა); ამ ნივთით სარგებლობის უფლების გადაცემით (ქირავნობა); ნივთის უსასყიდლოდ გადაცემით (ჩუქება); სხვისთვის შესანახად გადაცემით (მიბარება) და სხვა. შესაბამისად, საყოველთაოდ აღიარებული სტანდარტია, რომ „განკარგვის“ ცნება მოიცავს ყველა დასახელებული ქმედების განხორციელების უფლებამოსილებას. სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა 03.07.2013 წლის მინდობილობის იმ ჩანაწერზე, რომლის მიხედვითაც, ლ.კ–ძეს კომპანიის 40% წილის მეორე მოპასუხეზე გადაცემის მიზნით მიენიჭა ამ მოქმედების შესასრულებლად საჭირო ყველა დოკუმენტის, მათ შორის, ნასყიდობის ხელშეკრულების ხელმოწერისა და აღნიშნული გადაცემის სახელმწიფო რეესტრში დარეგისტრირების უფლებამოსილება. ასეთ პირდაპირ ჩანაწერს არ შეიცავს 29.12.2014 წლისა და 19.01.2015 წლით დათარიღებული მინდობილობები, თუმცა მსგავსი შინაარსისაა მათი ის ჩანაწერი, რომლითაც მას მიენიჭა 10% და 50% წილების მეორე მოპასუხეზე გადაცემის მიზნით მოსარჩელის სახელით ყველა დოკუმენტზე ხელმოწერისა და საქართველოს საჯარო რეესტრში წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება. სამივე მინდობილობაში დაფიქსირებულია, რომ კომპანიის შესაბამისი წილი მეორე მოპასუხეს უნდა გადასცემოდა გარკვეული თანხის სანაცვლოდ. კომპანიის 25.07.2013 წლისა და 06.01.2015 წლის პარტნიორთა კრების ოქმებში პირდაპირ არის აღნიშნული, რომ მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება მეორე მოპასუხისთვის საზოგადოების 40% და 10% წილის მიყიდვის თაობაზე.
4.19. საკუთრების მინდობის არსი ისაა, რომ მინდობილ მესაკუთრეს ენიჭება გადაცემული ქონების სრულად განკარგვის უფლებამოსილება. ამ მხრივ ყურადსაღებია თავად სადავო გარიგებების პირობები. ხელშეკრულებებში პირდაპირ არის განსაზღვრული მხარეთა სტატუსი - მოსარჩელე - „გამყიდველი“, მეორე მოპასუხე - „მყიდველი“, ხელშეკრულების (ნასყიდობის) საგანი - კომპანიის 40%, 10%, 50% წილები და შეთანხმებულია ფასი ხელშეკრულების (ნასყიდობის) საგანზე. 2013 წლის ხელშეკრულების მე-6 პუნქტში და 2015 წლის ხელშეკრულებების მე-4 პუნქტში მითითებულია, რომ ნასყიდობის საფასური მყიდველმა გამყიდველს გადაუხადა სრულად ხელშეკრულების ხელმოწერამდე და გამყიდველს ეს თანხა მიღებული აქვს. გარიგებები არ ითვალისწინებს გადაცემული წილის თავდაპირველი მფლობელისათვის უკან დაბრუნების პირობას (რაც სსკ-ის 327-ე მუხლის დანაწესის გათვალისწინებით საკუთრების მინდობის ხელშეკრულების არსებითი პირობაა) და აღნიშნულზე მხარეთა შეთანხმება არც სხვა მტკიცებულებებიდან არ გამომდინარეობს. სასამართლო მიიჩნევს, რომ 25.07.2013 წელს, 06.01.2015 წელსა და 27.01.2015 წელს მოსარჩელემ გამოავლინა კომპანიის წილის გასხვისების ნება, ხოლო მეორე მოპასუხემ - მითითებული წილ(ებ)ის შესყიდვის. მხარეები სსკ-ის 327-ე მუხლის გათვალისწინებით შეთანხმდნენ ამავე კოდექსის 477-ე მუხლით განსაზღვრულ ხელშეკრულების ყველა არსებით პირობაზე - ნასყიდობის საგანსა და ნასყიდობის ფასზე. სადავო გარიგებები წარმოადგენს ნასყიდობის ხელშეკრულებებს.
4.20. სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის პოზიცია, რომ ლ.კ–ძე არის მეორე მოპასუხესთან დაკავშირებული პირი, მისი ახლობელი. ასეთი კავშირის დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმეში არ არის წარმოდგენილი. საყურადღებოა ის გარემოებაც, რომ მოსარჩელეს ლ.კ–ძისთვის მინიჭებული უფლებამოსილების გადაჭარბებისათვის პრეტენზია არ წაუყენებია და ამ კუთხით სადავოდ არ არის გამხდარი მისი მონაწილეობით ჩატარებული პარტნიორთა კრების ოქმები.
4.21. საფუძველს მოკლებულია მოსარჩელის მითითება, რომ მხარეთა შორის საკუთრების მინდობის ხელშეკრულების წერილობით გაუფორმებლობა განპირობებული იყო მოსარჩელის დამფუძნებლებსა და მეორე მოპასუხეს შორის არსებული ხანგრძლივი, მეგობრული, სანდო ურთიერთობით. სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმის ვითარებიდან გამომდინარე, თუ მხარეთა შორის მართლაც არსებობდა ნდობაზე დაფუძნებული მეგობრული და საქმიანი ურთიერთობა, საკუთრების მინდობის ხელშეკრულება იქნებოდა რელევანტური სამართლებრივი ფორმა მოსარჩელის მიერ დასახელებული მიზნით კომპანიის 100% წილის მეორე მოპასუხისთვის გადაცემის ამსახველად. საბანკო კრედიტის გაცემის კუთხით მოქმედი კანონმდებლობა არ აწესებს რაიმე სახის შეზღუდვას იმ საწარმოს მიმართ, რომლის დაფუძნების ადგილი საქართველო არ არის. თავად მოსარჩელე უთითებს, რომ კომპანიას 2013 წლამდე ქართული ბანკებიდან აღებული ჰქონდა სხვადასხვა კრედიტი. მართალია, ქონების მართვა ქონების მოვლის, დაცვისა და უფლებრივი დატვირთვისაგან განთავისუფლების მიზნით სესხის აღებასა და ამ სესხის უზრუნველსაყოფად აღნიშნული ქონების გამოყენების შესაძლებლობასაც გულისხმობს, თუმცა, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდება ის გარემოება, რომ კრედიტის აღების უზრუნველსაყოფად კომპანიის წილების გადაფორმება განხორციელდა ფორმალურად. 24.12.2014 წლის მინდობილობა გაცემულია უშუალოდ ლ.კ–ძის სახელზე და ამ მინდობილობით მეორე მოპასუხისთვის რაიმე უფლების მინიჭება ვერ იქნება ამ უკანასკნელისთვის შესაბამისი უფლებამოსილების წარმომშობი. არც კომპანიის პარტნიორთა 06.01.2015 წლის კრების ოქმით არ მიღებულა გადაწყვეტილება, რომელიც მეორე მოპასუხეს მიანიჭებდა კომპანიაში კუთვნილი 50% წილის საბანკო კრედიტის აღების მიზნით გამოყენების უფლებამოსილებას. მხარეთა ასეთი განზრახვა არ გამომდინარეობს არც თავად ხელშეკრულების პირობებიდან. ამდენად, სადავო გარიგებების მიმართ არ არსებობს საკუთრების მინდობის ხელშეკრულებისათვის დამახასიათებელი ორი ძირითადი ნიშანი: 1. ქონების კონკრეტული მიზნით გადაცემა (საქართველოს საბანკო სისტემიდან კრედიტის აღების უზრუნველსაყოფად) და 2. მოსარჩელის ვალდებულებითი უფლება გადაცემული ქონების უკან მოთხოვნაზე.
4.22. სასამართლოს განმარტებით, იგი არ იკვლევს იმ გარემოებას, რომელიც შეეხება მოსარჩელის მიმართ კომპანიის დავალიანების არსებობას, ვინაიდან, როგორც მხარეები განმარტავენ, მოსარჩელისთვის 6 442 008 აშშ დოლარის დაბრუნების თაობაზე მიმდინარეობს სხვა სასამართლო დავა და, ამასთან, სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის კვალიფიკაციისათვის ამ გარემოებებს მნიშვნელობა არ ენიჭება. განსახილველ შემთხვევაში, არსებითი მნიშვნელობის მქონე არ არის არც ის უდავო გარემოება, რომ მოსარჩელესა და მეორე მოპასუხეს შორის არსებობდა ზეპირი შეთანხმება კომპანიისთვის გაწეული მომსახურების სანაცვლოდ მეორე მოპასუხისთვის მოსარჩელე კომპანიიდან 19% წილის გადაცემის თაობაზე.
4.23. მოსარჩელე ნასყიდობის ხელშეკრულების ნაცვლად, საკუთრების მინდობის ხელშეკრულების გაფორმების აღიარების შესახებ სასარჩელო მოთხოვნას აფუძნებს იმ გარემოებასაც, რომ სადავო გარიგებების დადების დროისათვის წილების საბაზრო ფასი ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ფასს არ შეესაბამებოდა. ნასყიდობის ფასსა და მის საბაზრო ღირებულებას შორის დისპროპორცია არ შეიძლება იყოს მხარეთა მიერ გამოვლენილი ნამდვილი ნებისა და სადავო გარიგებების სამართლებრივი ბუნების განმსაზღვრელი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიზანშეწონილად არ მიიჩნია ამ საკითხზე განსაკუთრებული ყურადღების გამახვილება და ექსპერტიზის დასკვნების დეტალური კვლევა, მათ შორის იმისა, ჰქონდა, თუ არა ექსპერტს სადავო წილის ღირებულების შეფასების უფლებამოსილება. სასამართლოს მითითებით, არც მატერიალური და არც პროცესუალური თვალსაზრისით მნიშვნელოვანი არ არის მოსარჩელის მიერ კომპანიის საწესდებო კაპიტალში განხორციელებული ინვესტიციების შეფასება.
4.24. სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებები, რომ 25.07.2013 წელს, 06.01.2015 წელსა და 27.01.2015 წელს მოსარჩელესა და მეორე მოპასუხეს შორის გაფორმდა კომპანიის წილ(ებ)ის ნასყიდობის ხელშეკრულებები, გამორიცხავს კომპანიის 100 % წილის მესაკუთრედ მოსარჩელის ცნობის თაობაზე მოთხოვნის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას.
4.25. სასარჩელო მოთხოვნებთან მიმართებით, რომლებიც შეეხება ზიანის ანაზღაურებას, საერთო კრების ოქმების ბათილად ცნობას, ვინაიდან არ დადასტურდა მოსარჩელესა და მეორე მოპასუხეს შორის კომპანიის წილებზე საკუთრების მინდობის ხელშეკრულებების გაფორმების ფაქტი, ამ მოთხოვნათა მიმართ მოსარჩელეს არ გააჩნია დამოუკიდებელი იურიდიული ინტერესი, რაც სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.
5. გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოსარჩელემ და მოითხოვა მისი გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილება.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:
6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 17.03.2022 წლის განჩინებით მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება.
საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა:
7. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი წარადგინა მოსარჩელემ, მოითხოვა მისი გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით – სარჩელის დაკმაყოფილება.
8. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ) 391-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:
9. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.
10. მოცემულ დავაში სარჩელის საგანია: მოსარჩელესა და მეორე მოპასუხეს შორის კომპანიის წილებზე საკუთრების მინდობის ხელშეკრულებების დადებულად აღიარება; კომპანიის 100% წილის მესაკუთრედ ცნობა; მოსარჩელისთვის, როგორც წილის რეალური მესაკუთრისთვის, ზიანის ანაზღაურება; საერთო კრებისა და სამეთვალყურეო საბჭოს ოქმების ბათილობა. შესაბამისად, დავის გადასაწყვეტად, უპირველეს ყოვლისა, უნდა განისაზღვროს - არსებობს თუ არა პირველი მოპასუხის 40%, 10% და 50% წილებზე მოსარჩელესა და მეორე მოპასუხეს შორის 25.07.2013 წელს, 06.01.2015 წელსა და 27.01.2015 წელს დადებული სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულებების საკუთრების მინდობის ხელშეკრულებებად მიჩნევისა და წილის მოსარჩელის სახელზე აღრიცხვის საფუძველი. სწორედ ეს განაპირობებს ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლების წარმოშობასა და აღიარებითი სასარჩელო მოთხოვნების მიმართ მოსარჩელის იურიდიული ინტერესის არსებობა/არარსებობას.
11. სსკ-ის 724-ე მუხლის თანახმად, საკუთრების მინდობის ხელშეკრულებით საკუთრების მიმნდობი გადასცემს ქონებას მინდობილ მესაკუთრეს, რომელიც იღებს და მართავს მას საკუთრების მიმნდობის ინტერესების შესაბამისად. ამ ინსტიტუტის მნიშვნელობა გამოიხატება იმით, რომ ქონებას მართავს და განკარგავს მინდობილი მესაკუთრე, ხოლო ამ ქონების მართვისა და განკარგვის შედეგად მიღებული სარგებელი, ნაყოფი, შემოსავალი და ა.შ. ეკუთვნის საკუთრების მიმნდობს (სუსგ №ას-1300-1227-2012, 01.07.2013წ.). ინსტიტუტი მიმართულია ქონების ეფექტური მართვის, ზრდისკენ, რომლის გამოყენებაც შეუძლიათ, როგორც კერძო პირებს, ისე - მეწარმეებს. საკუთრების მინდობის ხელშეკრულება არსებობს, როდესაც საკუთრების მიმნდობი მინდობილ მესაკუთრეს გადასცემს განსაზღვრულ ქონებას, რათა ამ უკანასკნელმა ეს ქონება მართოს კონკრეტული მიზნით, კერძოდ, მიმნდობის ინტერესების შესაბამისად (რუსიაშვილი გ., სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, მუხლი 724, ველი 1, https://gccc.tsu.ge).
12. მინდობილი მესაკუთრის ვალდებულება არ შემოიფარგლება მხოლოდ ერთჯერადი მოქმედებით, ის ვალდებულია, ხანგრძლივი დროის განმავლობაში განაგოს ქონებასთან დაკავშირებული საქმეები, მასზე ვრცელდება ნების გამოხატვის ზოგადი წესები (სსკ-ის 50-ე და მომდევნო მუხლები), ხელშეკრულების დადებისა (სსკ-ის 327-ე და მომდევნო) და წარმომადგენლობის (სსკ-ის 103-ე და მომდევნო) მომწესრიგებელი ნორმები (რუსიაშვილი გ., სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, მუხლი 724, ველი 40, https://gccc.tsu.ge). საკუთრების მინდობის ხელშეკრულების საგანი შესაძლოა იყოს სამეწარმეო საზოგადოების წილიც. საზოგადოების წილის მინდობისას მინდობილი მესაკუთრე არ გვევლინება მხოლოდ ვიწრო გაგებით ვალდებულებითი ურთიერთობის კრედიტორად. მასზე სრულად გადადის საკუთრების მიმნდობის საზოგადოების წესდებით განსაზღვრული სტატუსი და მასთან ერთად მთელი რიგი უფლებები და ვალდებულებები, რომელიც გამომდინარეობს მისი, როგორც პარტნიორის, მდგომარეობიდან და ამგვარად ფართო გაგებით ვალდებულებითი ურთიერთობიდან. მინდობილ მესაკუთრეს საზოგადოებაში ჩართვიდან გამომდინარე ეკისრება ასევე გარე ურთიერთობაში სახელშეკრულებო ვალდებულებები თანაპარტნიორებისა და თავად საზოგადოების წინაშეც, რომლებსაც ენიჭებათ უპირატესობა შიდა ურთიერთობიდან გამომდინარე ერთგულების ვალდებულებასთან კოლიზიისას (Blaurock, Unterbeteiligung und Treuhand an Gesellschaftsanteilen, Baden-Baden 1981, 134; რუსიაშვილი გ., სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, მუხლი 725, ველი 38, https://gccc.tsu.ge).
13. საკასაციო პალატა იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების დასკვნას, რომ სადავო წილის ნასყიდობის ხელშეკრულებებში კონტრაჰენტების მიერ გამოვლენილი ნება ვერ განიმარტება წილების საკუთრების მიმნდობის ინტერესების შესაბამისად მართვაზე შეთანხმებად. სსკ-ის 52-ე მუხლის თანახმად, ნების გამოვლენის განმარტებისას ნება უნდა დადგინდეს გონივრული განსჯის შედეგად და არა მარტოოდენ გამოთქმის სიტყვასიტყვითი აზრიდან. სსკ-ის 52-ე მუხლის თანახმად, „გონივრული განსჯა“ უნდა ემყარებოდეს გარკვეულ კრიტერიუმებს, კერძოდ, ნების გამოვლენის განმარტება უნდა განხორციელდეს ნების მიმღების შემეცნების (გაგების) შესაძლებლობათა გათვალისწინებით. ამგვარი განმარტების დროს გათვალისწინებული უნდა იქნეს ყველა ხელშესახები გარემოება, რომელიც ამ შემთხვევას ახასიათებს (სუსგ №ას-328-2021, 21.07.2022წ.). მოცემულ შემთხვევაში, ნასყიდობის არსებით პირობებზე ნება გამოვლენილია ნათლად და არაორაზროვნად.
14. რაც შეეხება საკითხს, ხომ არ მოხდა ნასყიდობის ხელშეკრულებების პირობებზე შეთანხმებით საკუთრების მინდობის ხელშეკრულებების დაფარვა, უნდა განისაზღვროს - არსებობს თუ არა სსკ-ის 56-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე სადავო გარიგებების თვალთმაქცურ გარიგებებად მიჩნევის საფუძველი. სსკ-ის 56-ე მუხლი ადგენს ქცევის შემდეგ წესს: 1. ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება). 2. თუ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით მხარეებს სურთ სხვა გარიგების დაფარვა, მაშინ გამოიყენება დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი წესები (თვალთმაქცური გარიგება).
15. ამდენად, მითითებული ნორმა აწესრიგებს ნების ნაკლის საფუძველზე დადებული გარიგების ორ შემთხვევას - მოჩვენებით და თვალთმაქცურ გარიგებებს. ორივე შემთხვევაში საუბარია სიმულაციასა და სიმულაციის განსხვავებულ მეთოდებზე (ლ. ჭანტურია, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი I, თბილისი, 2017, მუხ. 56, ველი 1). მოჩვენებითია გარიგება, თუკი ნების გამომვლენი და ნების მიმღები თანხმდებიან იმაზე, რომ მათ მიერ გამოვლენილ ნებას არ მიეცეს მსვლელობა, ე.ი გარეგნულად კი გამოხატავენ ნებას, იქცევიან ისე, თითქოს ნამდვილად სურდეთ ამ გარეგნულად გამოხატულის მიღწევა, სინამდვილეში კი არც ფიქრობენ ამ შედეგის დადგომაზე (ლ. ჭანტურია, სამოქალაქო სამართლის ზოგადი ნაწილი, თბილისი, 2011, გვ. 361). თვალთმაქცური გარიგება წარმოადგენს მოჩვენებითი გარიგების ნაირსახეობას და განსხვავდება იმით, რომ გარიგების მონაწილეებს რეალურად მისი განხორციელება სურთ (ლ. ჭანტურია, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი I, თბილისი, 2017, მუხ.56, ველი 17).
16. თვალთმაქცური გარიგების დროს, მართალია, ნების გამოვლენა მიმართულია სამართლებრივი შედეგების დადგომისაკენ, თუმცა არა იმ ხელშეკრულების შესაბამისად, რომელზეც მხარეები თანხმდებიან. ამგვარი გარიგების მიზანს წარმოადგენს იმ გარიგების დაფარვა, რომლის მიღწევის სურვილი მხარეებს რეალურად აქვთ. ამ შემთხვევაში არსებობს ორი გარიგება, ერთი თვალთმაქცური და მეორე – რომელიც მხარეებმა უშუალოდ გაითვალისწინეს. ამდენად, თვალთმაქცური გარიგება ერთგვარად ფარავს ნამდვილ გარიგებას, შესაბამისად, მას არ გააჩნია სამართლებრივი საფუძველი და ბათილია, თუმცა, ამ საფუძვლით გარიგების ბათილობას გარკვეული სპეციფიკურობა ახასიათებს. კანონმდებლის ასეთი დამოკიდებულება განპირობებულია მხარეთა რეალური ნების გათვალისწინებით. ხშირ შემთხვევაში, მხარეები/მხარე ვერ ერკვევიან, რა შინაარსის ხელშეკრულების გაფორმება სურთ ან კიდევ ვერ ასხვავებენ ერთმანეთისაგან გარიგების სხვადასხვა ტიპს. სსკ შესაძლებლობას ანიჭებს ხელშეკრულების სუბიექტებს, გამოასწორონ დაშვებული შეცდომები თვალთმაქცური გარიგების ბათილად ცნობით და მხარეთა შეთანხმების მიმართ გამოიყენონ ის მოთხოვნები, რაც დამახასიათებელია იმ გარიგებისათვის, რომლის მიღწევაც მხარეებს სურდათ (შდრ. სუსგ №ას-487-461-2015, 17.06.2015წ; სუსგ №ას-1382-2018, 25.01.2019წ.). დაფარული გარიგების მიმართ გამოიყენება მის მიმართ მოქმედი წესები, ამიტომ დაფარული გარიგების ნამდვილობისათვის არ კმარა მხოლოდ მოჩვენებითი გარიგების ბათილობა. დაფარული გარიგება უნდა იყოს მართლზომიერი და ამ საფუძვლით ნამდვილი (ლ. ჭანტურია, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი I, თბილისი, 2017, მუხ.56, ველი 20).
17. პალატა მიუთითებს, რომ თვალთმაქცური გარიგების დროს უნდა დადასტურდეს გარემოებები, რომლებიც მიუთითებს სხვა გარიგების დადების სურვილზე და ამ დაფარული გარიგებისთვის აუცილებელი ყველა წინაპირობის არსებობაზე. ამ შემთხვევაში გამოიყენება დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი წესები. მოსარჩელის მტკიცების ტვირთია იმ ფაქტობრივი შემადგენლობის დადასტურება, რაც თვალთმაქცური გარიგების ყველა წინაპირობას მოიცავს (სუსგ Nას-84-84-2018, 22.07.2020წ.). თვალთმაქცური გარიგების დროს განხილვის საგანია გარიგების მხარეთა მიერ შინაგანი და გარეგნულად გამოვლენილი ნების ურთიერთმიმართება, ვინაიდან მათ შორის არსებობს შეუსაბამობა (შდრ. სუსგ Nას- 474-455-2016, 07.07.2016წ.).
18. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვეციის მე-6 მუხლით გათვალისწინებული სამართლიანი სასამართლოს უფლების რეალიზება უმეტესწილად დამოკიდებულია და გულისხმობს სასამართლოს მიერ დასაბუთებული, მტკიცებულებათა შეჯერების საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილების მიღებას. მტკიცების ტვირთის როლი განსაკუთრებით ვლინდება სამოქალაქო სამართალწარმოებაში, სადაც მხარეთა ნების ავტონომიას გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება. შესაძლებელია მხარის მოთხოვნა საფუძვლიანი იყოს, მაგრამ შეუძლებელია მხარემ მიიღოს თავისი სასარგებლო გადაწყვეტილება, თუ ვერ დაამტკიცებს თავის სასარგებლო გარემოებებს საპროცესო სამართლით დადგენილი წესით. ამიტომაც, ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ფაქტორს წარმოადგენს მტკიცების ტვირთის სწორი გადანაწილება მოდავე მხარეებს შორის (სუსგ Nას-1102-2022, 06.12.2022წ.). სსსკ-ის მე-4, 102-ე მუხლების თანახმად, სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებული არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ თავიანთი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა. კანონით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, რომელიც ადგენს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციფიკურ წესს, მოსარჩელეს ევალება სასარჩელო განცხადებაში ასახული ფაქტების მტკიცება, ხოლო მოპასუხე მოვალეა, სარჩელისაგან თავდაცვის მიზნით, ქმედითად უარყოს მოსარჩელის არგუმენტები, წარადგინოს იმგვარი მტკიცებულებები, რომლებიც გააქარწყლებს მოსარჩელის მიერ დასახელებულ ფაქტებს (სუსგ №ას-1465-2020, 18.03.2021წ., პ.48). სსკ-ის 105-ე მუხლი ადგენს სასამართლოს მხრიდან მხარეთა მიერ მითითებული გარემოებების შეფასების პირობებს, კერძოდ, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მოსაზრებები, რომლებიც საფუძვლად უდევს სასამართლოს შინაგან რწმენას, უნდა აისახოს გადაწყვეტილებაში. ამდენად, სადავო გარემოებების დადგენისას, სასამართლო იმსჯელებს საქმეში წარმოდგენილ მხარეთა განმარტებებზე, წერილობით დოკუმენტებსა და სხვა მტკიცებულებებზე ერთობლივად, რომლის ურთიერთშეჯერებით გადაწყვეტს, სარწმუნოდ მიიჩნიოს თუ არა ამა თუ იმ ფაქტის არსებობა (სუსგ №ას-584-543-2017, 06.06.2017წ; №ას-484-2019, 30.10.2020წ.).
19. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელემ ვერ შეძლო იმის სარწმუნოდ დასაბუთება და დადასტურება, რომ სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულებებით დაიფარა საკუთრების მინდობა. გასაჩივრებული განჩინებით მართებულად არ იქნა გაზიარებული მოსარჩელის არგუმენტი, რომ კომპანიაში მოსარჩელის კუთვნილი წილების მეორე მოპასუხის სახელზე გადაფორმება საჭირო იყო პირველი მოპასუხის მიერ საქართველოში კრედიტის აღებისთვის. აღნიშნულს აბათილებს თუნდაც თავად მოსარჩელის მიერ მითითებული გარემოება მასზე, რომ პირველ მოპასუხეს მისი დამფუძნებლის არარეზიდენტობის პირობებში (ანუ მოსარჩელის მიერ წილის ფლობისას) უკვე ჰქონდა აღებული კრედიტები (იხ. სარჩელი, ტ.1, ს.ფ.7). შესაბამისად, სამეწარმეო ურთიერთობებში ისეთი გათვითცნობიერებული პირების მიერ ნების გამოვლენისას, როგორებიც არიან სადავო გარიგებების კონტრაჰენტები, ეს ფაქტორი ვერ შეფასდება მათი თვალთმაქცურობის გონივრულ ახსნად.
20. მოსარჩელის პრეტენზიასთან მიმართებით, რომ მეორე მოპასუხეს „გაუჩნდა მისთვის მინდობილი წილის მითვისების სურვილი“ (იხ. საპაექრო სიტყვა, ტ.6, ს.ფ.253), უნდა აღინიშნოს, საქმეში წარმოდგენილია ფინანსთა სამინისტროს 11.06.2018 წლის წერილი მასზე, რომ 18.01.2018 წელს მოსარჩელის განცხადების საფუძველზე დაიწყო გამოძიება სისხლის სამართლის საქმეზე სისხლის სამართლის კოდექსის 182-ე მუხლის (მითვისება ან გაფლანგვა) მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ნიშნებით, რომელზეც 17.05.2018 წელს შეწყდა გამოძიება სისხლის სამართლის კანონით გათვალისწინებული ქმედების არარსებობის გამო (ტ.1, ს.ფ.92).
21. სასამართლო თითოეულ საქმეს იხილავს წარდგენილი სარჩელის ფარგლებში. მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის განმსაზღვრელია სარჩელში მითითებული ფაქტები და გარემოებები. სარჩელის ინდივიდუალიზაცია სარჩელის ელემენტების მეშვეობითაა შესაძლებელი. სსსკ-ის მე-3, მე-4, 83-ე და 178-ე მუხლების ანალიზით შესაძლებელია, დავასკვნათ, რომ სარჩელი შედგება ორი ელემენტისგან: სარჩელის საგნისა და სარჩელის საფუძვლისგან. სარჩელის საგანია მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისადმი (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტი), ხოლო სარჩელის საფუძველი - კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტი), (სუსგ №ას-759-2021, 08.10.2021წ., პ.61). შესაბამისად, წინამდებარე დავის ფარგლებში სასამართლომ მართებულად არ იმსჯელა მოსარჩელის მიმართ პირველი მოპასუხის დავალიანების საკითხზე, რაც ცალკე სარჩელის საგანია.
22. კასატორი უთითებს კომპანიის წილის ნასყიდობის ფასის რეალურ საბაზრო ღირებულებასთან შეუსაბამობის თაობაზე. პალატა იზიარებს დასკვნას მასზე, რომ სსკ-ის 319-ე მუხლის პირველი ნაწილი მხარეებს აძლევს უფლებას, კანონის ფარგლებში თავისუფლად დადონ ხელშეკრულებები და განსაზღვრონ ამ ხელშეკრულებათა შინაარსი. შესაბამისად, მათ შეუძლიათ შეთანხმდნენ ნასყიდობის ფასზე ნივთის საბაზრო ღირებულებაზე ნაკლები ოდენობითაც. ფასთა შორის დისპროპორციის დადასტურების შეთხვევაშიც კი, ეს გარემოება არ წარმოადგენს გარიგების ბათილობის საკმარის საფუძველს (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის 02.03.2017 წლის გადაწყვეტილება საქმეზე №ას-664-635-2016, პ.208).
23. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.
24. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივსამართლებრივი დასაბუთება და ვერ შეძლო მისი გაბათილება სარწმუნო მტკიცებულებებით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით. გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.
25. კასატორი შუამდგომლობს საქმისწარმოების შეჩერების თაობაზე, თუმცა ვერ ასაბუთებს საპროცესო კანონმდებლობით გათვალისწინებულ რაიმე საფუძველს. საკასაციო პალატა საქმის შესწავლის, განცხადების საფუძვლების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ კასატორის შუამდგომლობა საქმისწარმოების შეჩერების თაობაზე არ უნდა დაკმაყოფილდეს. სსსკ-ის 279-ე და 280-ე მუხლებით კანონმდებელი ამომწურავად ჩამოთვლის საქმისწარმოების შეჩერების საფუძვლებს; ამ საფუძვლების კლასიფიკაცია განპირობებულია, ერთი მხრივ, კანონის ძალით და, მეორე მხრივ, მიზანშეწონილობის თვალსაზრისით (სუსგ Nას-347-347-2018, 31.07.2018წ.).
26. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).
27. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70% – 5600 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსსკ-ის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. შუამდგომლობა საქმის წარმოების შეჩერების შესახებ არ დაკმაყოფილდეს.
2. „გ.თ.ლის“ (G. T. L.) საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.
3. „გ.თ.ლს“ (G. T. L.) (რეგისტრაციის ნომერი HE 130688) უკან დაუბრუნდეს გ.კ–ძის (პ/ნ: .....) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 8000 ლარის (საგადასახადო დავალება #0, გადახდის თარიღი 27.05.2022წ.) 70% – 5600 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150.
4. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე: გიორგი მიქაუტაძე
მოსამართლეები: თამარ ზამბახიძე
რევაზ ნადარაია
