¹ბს-1009-966(2კ-07) 27 მარტი, 2008 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მარიამ ცისკაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე (მოსამართლეები)

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები:

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური (მესამე პირი)

2. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის საგადასახადო ინსპექცია (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ინდივიდუალური მეწარმე “ვ. ნ.-ე” (მოსარჩელე)

დავის საგანი – დღგ-ს ჩათვლის აღდგენა და საურავის მოხსნა

გასაჩივრებული სასამართლოს გადაწყვეტილება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 11 სექტემბრის გადაწყვეტილება

კასატორ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

კასატორ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების გამოტანა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

ინდივიდუალური მეწარმე “ვ. ნ.-მ” 2005 წლის მარტში სასარჩელო განცხადებით მიმართა სასამართლოს მოპასუხე ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ და მოითხოვა ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის მიერ დღგ-ს ჩათვლების გაუქმების ბათილად ცნობა და გაუქმებული დღგ-ს აღდგენა. მან სასარჩელო მოთხოვნა იმით დაასაბუთა, რომ 2001 წლის 11 ნოემბრიდან 2003 წლის 20 იანვრამდე ნაღდი ანგარიშსწორებით აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში რეგისტრირებული მეწარმეებიდან შეიძინა სხვადასხვა დასახელების საქონელი, რომლებზედაც გამყიდველის მიერ გამოწერილ იქნა სალაროს შემოსავლის ორდერი და საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურები. მოსარჩელის მითითებით, აღნიშნული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურები გაცემულია საგადასახადო ორგანოს მიერ და დამოწმებულია მისივე ბეჭდით. მოსარჩელემ მიუთითა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის თანახმად საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების პირველი და მესამე ეგზემპლარები გამყიდველმა მას გადასცა, ხოლო მეორე და მეოთხე ეგზემპლარი დარჩა გამყიდველთან. საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნათა შესაბამისად საგადასახადო კონტროლის განხორციელებისა და ჩათვლის მისაღებად საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების მესამე ეგზემპლარი მის მიერ წარდგენილია ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციაში. მეოთხე ეგზემპლარი კი მოქმედი კანონმდებლობით რეგისტრაციის ადგილის მიხედვით საგადასახადო ინსპექციაში გამყიდველს უნდა წარედგინა. მოსარჩელის მითითებით, ზემოხსენებული ანგარიშ-ფაქტურებით მისაღები ჩათვლები მოპასუხემ იმ მოტივით გააუქმა, რომ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების მეოთხე ეგზემპლარი დასაბეგრ ოპერაციებზე კონტროლის განხორციელებისათვის არ არის წარდგენილი საგადასახადო დეპარტამენტში. მოსარჩელის მოსაზრებით, მოპასუხის ქმედება ჩათვლების გაუქმებასთან დაკავშირებით არაკანონიერია, რითაც უხეშად დაირღვა ინდივიდუალური საწარმოს კანონიერი უფლებები და ინტერესები, მიადგა მატერიალური ზიანი. მოსარჩელემ მიუთითა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წლის რედაქცია) მე-3 მუხლის მეორე ნაწილზე, 29-ე მუხლის 25-ე ნაწილზე, 90-ე, 91-ე, 113-115-ე მუხლებზე და განმარტა, რომ მოპასუხის მიერ დღგ-ს ჩათვლების გაუქმება უკანონოა, მის მიერ არასწორად იქნა გამოყენებული საგადასახადო კოდექსი. ზემოხსენებული საგადასახადო ანგარიშფაქტურების შესაბამისად დღგ-ს გადახდა გამყიდველს უნდა განეხორციელებინა, ხოლო ინდივიდუალური საწარმოსათვის ჩათვლების მისაღებად კი საკმარისი იყო ანგარიშფაქტურების მესამე ეგზემპლარების საგადასახადო ინსპექციაში წარდგენა. მოსარჩელის მოსაზრებით, მოპასუხის მიერ ჩათვლის გაუქმება კანონდარღვევით არის განხორციელებული.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2005 წლის 25 მარტის განჩინებით მოპასუხე ქ.ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ ი/მ “ვ. ნ.-ის” სარჩელის გამო აღძრულ ადმინისტრაციულ საქმეში მესამე პირად ჩაბმულ იქნა შპს “ს”, შპს “ბ”, ი/მ დ. ბ.-ე და სპს “გ”. у

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2005 წლის 25 მარტის განჩინებით მოპასუხე ქ. ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ, ი/მ “ვ. ნ.-ის” სარჩელის გამო აღძრულ ადმინისტრაციულ საქმეში მესამე პირად ჩაბმული იქნა საქართველოს საგადასახადო დეპარტამენტი.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2005 წლის 21 აპრილის განჩინებით ი/მ “ვ. ნ.-ის” სარჩელის გამო ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ აღძრულ ადმინისტრაციულ საქმეში არასათანადო მოპასუხე ქუთაისის საგადასახადო ინსპექცია შეიცვალა სათანადო მოპასუხით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა ინსპექციით. ქუთაისის საგადასახადო ინსპექცია საქმეში მესამე პირად იქნა ჩართული.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2005 წლის 4 მაისის გადაწყვეტილებით ი/მ “ვ. ნ.-ის”туსარჩელი არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო. პირველი ინსტანციის სასამართლომ საქმეში არსებული სერია აა-70 ¹032876, სერია აა-70 ¹044711, სერია აა-70 ¹044712, სერია აა-70 ¹044714, სერია აა-70 ¹044715, სერია აა-70 ¹-030049, სერია აა-70 ¹040976, სერია აა-70 ¹040985, სერია აა-70 ¹043661, სერია აა-70 ¹051479, სერია აა-70 ¹040009, სერია აა-70 ¹040018, სერია აა-70 ¹040021, სერია აა-70 ¹-47079, სერია აა-70 ¹047085, სერია აა-70 ¹047088, სერია აა-70 ¹047094, სერია აა-70 ¹047097, სერია აა-70 ¹047100, სერია აა-70 ¹057035 ანგარიშ-ფაქტურებით და სალაროს შემოსავლის ორდერებით დადგენილად მიიჩნია, რომ ი/მ ,,ვ. ნ.-მ" 2002 წელს შპს ,,ს-თან", შპს ,,ბ.-თან", სპს ,,გ.-თან" და ი/მ ,,დ. ბ.-თან" წარმოებულ სასაქონლო ოპერაციებზე გადაიხადა დღგ. საქმეში წარმოდგენილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა ინსპექციის 2005 წლის 12 აპრილის ცნობის შესაბამისად, ი/მ ,,ვ. ნ.-ს" 2005 წლის 1 მარტის მდგომარეობით დამატებული ღირებულების გადასახადში ერიცხება ძირითადი დავალიანება _ 10698,19 ლარი და დარიცხული საურავი _ 9814,75 ლარი. პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიუთითა რომ, საგადასახადო კოდექსის (1997 წლის რედაქცია) 114.1 მუხლის შესაბამისად, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა წარმოადგენს გადასახადის თანხას, რომელიც დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით გადახდილია წარმოდგენილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად. აღნიშნული მუხლი ითვალისწინებს ორ შემთხვევას: პირველი, როდესაც ჩასათვლელი დღგ-ის თანხა გადახდილია წარდგენილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად, და მეორე, როდესაც აღნიშნული თანხა, უკვე ბიუჯეტში გადახდის შემდეგ, ექვემდებარება ჩათვლას. საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის მეორე ნაწილით საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა განმარტებულია, როგორც დოკუმენტი, რომლითაც დასტურდება დღგ-ის გადახდევინების ფაქტი, რაც გამომდინარეობს ანგარიშ-ფაქტურაში ასახული იმ მონაცემებით, რომლებიც ჩამოთვლილია დასახელებულ მუხლში. ხსნებულ მუხლში საუბარია, ერთი მხრივ, დღგ-ის გადამხდელზე, ანუ საქონლის, შესრულებული სამუშაოს ან გაწეული მომსახურების მიმწოდებელზე, ხოლო მეორე მხრივ, მყიდველზე. აღნიშნულიდან გამომდინარე, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიიჩნია, რომ მიმწოდებლის მიერ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის გამოწერა მყიდველის მიერ არა გადასახადის, არამედ დღგ-ით დატვირთული საფასურის გადახდისა და დასაბეგრი ოპერაციის განხორციელების ფაქტს ადასტურებს, რის გამოც მხოლოდ ანგარიშ-ფაქტურა გადასახადის გადახდილად აღიარებისათვის საკმარისი ვერ იქნება. ამასთან, სასამართლოს მითითებით, 2004 წლის 22 დეკემბრის საგადასახადო კოდექსის 248-ე მუხლის მეორე ნაწილით საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა ასევე არის დოკუმენტი, რომლითაც დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციის განხორციელების ფაქტი დასტურდება, ანუ როგორც 1997 წლის, ისე 2004 წლის საგადასახადო კოდექსები გადასახადის ჩათვლას ითვალისწინებენ მხოლოდ ე.წ. არაპირდაპირი გადასახადების შემთხვევაში. პირველი ინსტანციის სასამართლოს მითითებით, გადასახადის თანხის ჩათვლა არის არა გადასახადის გადახდა ამ ცნების სრული იურიდიული მნიშვნელობით, არამედ როგორც გადასახადის გადახდილად აღიარებას, მიჩნევას, რომ გადასახადი გადახდილად უნდა ჩაითვალოს. სასამართლოს განმარტებით, არაპირდაპირი გადასახადის გადახდა სხვა გადასახადებისაგან იმით განსხვავდება, რომ მას პირველ ეტაპზე არ გააჩნია გადასახადებისათვის დამახასიათებელი ძირითადი იურიდიული ნიშანი _ შესაბამისი სუბიექტის მიერ თავისი საკუთრების უსასყიდლო გასხვისება სახელმწიფოს სასარგებლოდ. აღნიშნული კი იმას ნიშნავს, რომ არაპირდაპირი გადასახადის შემთხვევაში ეკონომიკური ტვირთი არ აწვება არც ერთ ე.წ. მიმწოდებელს, ვინაიდან გადახდის სიმძიმე მთლიანად გადადის საბოლოო მომხმარებელზე, რომელსაც არ გააჩნია გაწეული ეკონომიკური ტვირთის ანაზღაურების შესაძლებლობა, რადგან იგი არ ახდენს საქონლის შემდგომ რეალიზაციას. აღნიშნულის გამო, სასამართლომ ჩათვალა, რომ სახელმწიფოს მიერ არაპირდაპირი გადასახადის გადახდილად აღიარებისათვის შეუძლებელია საკმარის დამადასტურებელ საბუთად მხოლოდ ანგარიშ-ფაქტურის მიჩნევა და სწორედ ამიტომაც 2000 წლის 13 ივლისის ცვლილებით კანონმდებელმა საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლში განამტკიცა დამატებითი მოთხოვნა იმის თაობაზე, რომ დღგ-ის ჩათვლას დაექვემდებარება საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ის თანხა.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიუთითა, რომ საგადასახადო კოდექსით განმტკიცებული მხოლოდ დღგ-ის გადამხდელის მიერ დღგ-ის თანხის ბიუჯეტში შეტანის ვალდებულება, ერთი მხრივ, ნიშნავს ვალდებულების არსებობას, რომელიც დღგ-ის გადამხდელმა უნდა შეასრულოს, რის შემდეგაც, მეორე მხრივ, წარმოიშობა საქონლის მიმღების არა ვალდებულება, არამედ უფლება, მიიღოს საგადასახადო ჩათვლა, ანუ დღგ-ის ჩათვლა წარმოადგენს საქონლის მიმღების უფლებას, გარკვეული პირობების დადგომის შემდეგ მიიღოს სახელმწიფოს მხრიდან მის მიერ გაწეული საფასურის შედეგად დღგ-ით, როგორც გადასახადით, გათვალისწინებული თანხის გადახდილად აღიარება. შესაბამისად, იმ შემთხვევაში, თუ ე.წ. მიმწოდებლის მიერ არ შესრულდება მის მიმართ დადგენილი ვალდებულება და არ განხორციელდება დღგ-ის ბიუჯეტში შეტანა, ვერ განხორციელდება ე.წ. მიმღების უფლება _ ჩაითვალოს დღგ-ის თანხა გადახდილად. მოცემულ შემთხვევაში კი მოსარჩელემ ვერ შეძლო, დაესაბუთებინა ის გარემოება, რომ მის მიერ წარდგენილ ანგარიშ-ფაქტურებში ასახული დღგ-ს თანხები მესამე პირების მიერ გადახდილი იყო სახელმწიფო ბიუჯეტში.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ი/მ “ვ. ნ.-მ”.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2005 წლის 9 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ი/მ “ვ. ნ.-ის” სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2005 წლის 4 მაისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ი/მ “ვ. ნ.-ის”тსარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. ი/მ “ვ. ნ.-ზე” განხორციელდა საგადასახადო ჩათვლა 9626.25 ლარის დღგ-ს ძირითად დავალიანებაზე; დანარჩენ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე ეთქვა უარი.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2005 წლის 9 დეკემბრის გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა ი/მ “ვ. ნ.-მ”. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანეს ასევე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტმა, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციამ და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 12 ივნისის განჩინებით ი/მ “ვ. ნ.-ის” საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2005 წლის 9 დეკემბრის გადაწყვეტილება ი/მ “ვ. ნ.-ის” სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და საქმე ამ ნაწილში ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს. დანარჩენ ნაწილში ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2005 წლის 9 დეკემბრის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 11 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ი/მ “ვ. ნ.-ის” სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. გაუქმდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2005 წლის 4 მაისის გადაწყვეტილება. ი/მ “ვ. ნ.-ის” სარჩელი შპს “ბ.-ის” მიერ ბიუჯეტთან ანგარიშსწორების საფუძველზე დღგ-ს ჩათვლის ნაწილში ანგარიშფაქტურებით სერია აა-70: ¹403661 და 051479, რომლითაც გათვალისწინებულია ბიუჯეტში გადასახდელი დღგ-ს თანხები შესაბამისად 663,84 ლარი და 408 ლარი დაკმაყოფილდა. ამ ნაწილში გაუქმდა საგადასახადო ინსპექციის გადაწყვეტილება ხსენებულ ანგარიშფაქტურებზე ჩათვლის გაუქმებასთან დაკავშირებით და განხორციელდა საგადასახადო ჩათვლა. ამასთან მოეხსნა საურავი ძირითადი თანხის ჩათვლასთან დაკავშირებით. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქმის სააპელაციო წესით განხილვისას სრულყოფილად იქნა გამოკვლეული საქმის მასალები შპს “ბ.-თან” ნაწარმოები ანგარიშსწორების ნაწილში დღგ-ს ჩათვლის თაობაზე. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის, ამავე სამსახურის ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის წარმომადგენლისა და აპელანტის განმარტებით მათ, გარდა საქმეში არსებული მასალებისა, რომლებსაც საეჭვოდ არ ხდიან, სხვა რაიმე საბუთის წარმოდგენა არ შეუძლიათ. სააპელაციო სასამართლომ საქმის ფურცელ 164-ზე განთავსებული 2005 წლის 4 აგვისტოს საგადასახადო დავალების ქსეროპირზე მითითებით დადგენილად ჩათვალა, რომ აღნიშნულзდღეს შპს “ბ.-ის”Ёანაგარიშიდან 840 ლარი გადარიცხულია საქართველოს ეროვნული ბანკის ¹500691046 ანგარიშზე. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ შპს “ბ.-ის” 2004 წლის 11 აგვისტოს ¹75 წერილში (ქსეროასლი) სახაზინო სამსახურისადმი მითითებულია, რომ ბიუჯეტში გადარიცხვის დროს საბიუჯეტო შემოსავლების სახაზინო კოდი არასწორად აღინიშნა, ნაცვლად ¹500691046-ისა უნდა ეწეროს ¹100691046, რის გამოც ეს უკანასკნელი ითხოვს შესაბამისი ცვლილების შეტანას და 840 ლარის ჩათვლას. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მართალია, თანხა 840 ლარი არ ემთხვევა დღგ-ს სადავო თანხას (663,84+408=1071,84 ლარს), მაგრამ მხარეთა დავას არ იწვევს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მიერ წარმოდგენილი შედარების აქტი, რომელიც განთავსებულია ს.ფ. 166-ზე და რომლის თანახმად დასტურდება, რომ შპს “ბ.-ს” 2001 წლის 2 იანვრიდან 2003 წლის 19 ნოემბრამდე პერიოდში საგადასახადო დავალიანება არ ერიცხება. სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ ზემოაღნიშნული საბუთების ანალიზის შედეგად ცხადია, რომ შპს “ბ.-ს” სადავო ანგარიშფაქტურებზე დღგ-ს თანხა ბიუჯეტში გადახდილი აქვს და ამ მოსაზრების საწინააღმდეგო არგუმენტი მოწინააღმდეგე მხარეს არ წარმოუდგენია, ხოლო სხვა საწინააღმდეგო მტკიცებულების მოპოვების შესაძლებლობა არ არსებობს. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ იმის გათვალისწინებით, რომ ხსენებულ ანგარიშ-ფაქტურებზე დღგ-ს ჩათვლის საკითხი დადგენილი და დადასტურებულია, ამ ნაწილში განხორციელებული საურავის დარიცხვა, რაც ასევე დავის საგანს შეადგენს, სამართლებრივად შეუძლებელია და იგი საურავისაგან უნდა განთავისუფლდეს.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 11 სექტემბრის გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა, რომლითაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით ი/მ “ვ. ნ.-თვის” სერია აა-70 ¹043661 (დღგ-ს თანხა 663,84ლ) და სერია აა-70 ¹051479 (დღგ-ს თანხა 408,00ლ) დღგ-ს ჩათვლის აღდგენაზე უარის თქმა. კასატორის მითითებით, ი/მ “ვ. ნ.-მ” 2001 წლის ნოემბრიდან 2003 წლის 20 იანვრამდე აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში რეგისტრირებული მეწარმეებიდან, მათ შორის, შპს “ბ.-გან” შეიძინა სხვადასხვა საქონელი. შპს “ბ.-ის” მიერ განხორციელებულ დასაბეგრ ოპერაციებზე გამოწერილ იქნა შემდეგი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურები: 1. 2002 წლის 19 ივლისს _ სერია აა-70 ¹043661 (დღგ-ს თანხა _ 663,84ლ); 2. 2002 წლის 20 აგვისტოს _ სერია აა-70 ¹051479 (დღგ-ს თანხა _ 408,00 ლ.) ზემოაღნიშნული ანგარიშფაქტურებით განხორციელებული დღგ-ს ჩათვლები გაუქმებული იქნა საგადასახადო დეპარტამენტის წერილის საფუძველზე. კასატორის მითითებით, საგადასახადო დეპარტამენტის მხრიდან აღნიშნული წერილის გამოცემის სამართლებრივ საფუძველს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად წარმოადგენს შესაბამისი პერიოდისთვის მოქმედი საგადასახადო კოდექსის მე-2, მე-6, 114-ე, 115-ე და 118-ე მუხლები. კასატორის მითითებით, დამატებული ღირებულების გადასახადი წარმოადგენს საერთო-სახელმწიფოებრივ გადასახადს და ის გადახდილად ჩაითვლება, როცა დღგ-ს თანხა დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით გადახდილია სახელმწიფო ბიუჯეტში. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით. კასატორმა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-2 მუხლის მეორე ნაწილზე მითითებით განმარტა, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურს მიაჩნია, რომ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებისას დაარღვია სამართლის ნორმები, კერძოდ, არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა საქართველოს 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 105-ე მუხლი, რომლითაც დადგენილი იყო დამატებითი ღირებულების გადასახადის დაბეგვრის მიზნებისათვის დასაბეგრი ოპერაციის დრო. კანონი იმპერატიულად ადგენდა დასაბეგრი ოპერაციის განხორციელების დროს (90 დღე), რომელის განმავლობაშიც საქონლის მიმწოდებლის მიერ ბიუჯეტთან განხორციელებული ანგარიშსწორებისას გადახდილი დღგ ექვემდებარებოდა ჩათვლას მყიდველის მიერ. კასატორის მითითებით, დამატებული ღირებულების გადასახადის ჩათვლის განხორციელებისათვის დასაბეგრი ოპერაციის დროის 105-ე მუხლით გათვალისწინებული მოთხოვნა გამომდინარეობს ასევე საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლიდან. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლი და გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით ჩათვლას დაუქვემდებარა დღგ-ს ის თანხები, რომლებიც დასაბეგრი ოპერაციის დროის გათვალისწინებით ბიუჯეტში არ იქნა გადახდილი. კასატორმა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მესამე ნაწილზე მითითებით განმარტა, რომ ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 7 აგვისტოს ¹16.19/12/12-3101 წერილით ირკვევა, რომ შპს “ბ.-ის” მიერ გამოწერილი ანგარიშფაქტურები სერია აა-70 ¹043661 თანხით 663,84 ლარი და სერია აა-70 ¹051479 თანხით 408 ლარი ჩაბარებულია ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაში და შესაბამისად გადაგზავნილია საქართველოს საგადასახადო დეპარტამენტის მონიტორინგის სამსახურში. შპს “ბ.-ის” იმ დროისათვის დღგ-ს პირადი აღრიცხვის ბარათზე ერიცხება დავალიანება სულ 3000 ლარი, ხოლო დღეის მდგომარეობით გადამხდელს დღგ-ს პირადი აღრიცხვის ბარათზე ერიცხება დავალიანება სულ 36 ლარი. კასატორის მიერ ყურადღება გამახვილებულია იმ გარემოებაზე, რომ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს მოტივაცია და მტკიცებულებები, კერძოდ: 2004 წლის 4 აგვისტოს საგადასახადო დავალება, რომლითაც დგინდება აღნიშნულ დღეს 840 ლარის გადარიცხვა საქართველოს ეროვნული ბანკის ¹500691046 ანგარიშზე და შპს “ბ.-ის” 2004 წლის 11 აგვისტოს ¹75 წერილი სახაზინო სამსახურისადმი, რომელშიც მითითებულია, რომ ბიუჯეტში გადარიცხვის დროს საბიუჯეტო შემოსავლების სახაზინო კოდი არასწორად აღინიშნა ნაცვლად ¹500691046-ისა უნდა ეწეროს ¹100691046, რის გამოც ეს უკანასკნელი ითხოვს შესაბამისი ცვლილების შეტანას და 840 ლარის ჩათვლას, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 105-ე, 114-ე და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად არ შეიძლება კანონიერი საფუძველი გახდეს 2002 წელს განხორციელებულ დასაბეგრ ოპერაციებზე დღგ-ს ჩათვლის აღსადგენად. კასატორმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე” და “ე¹” პუნქტები, ხოლო წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძვლად მიუთითა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მესამე ნაწილის “გ” პუნქტი.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 11 სექტემბრის გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა ასევე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციამ, რომლითაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების გამოტანა. კასატორმა მიუთითა, რომ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას არ ეთანხმება გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლების თანხით 663,84 და 408 ლარის აღდგენის ნაწილში. გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია, კანონშეუსაბამოა. კასატორის მოსაზრებით, საქმის სააპელაციო წესით განხილვისას სრულყოფილად არ იქნა გამოკვლეული საქმის მასალები შპს “ბ.-თან” ნაწარმოები ანგარიშსწორების ნაწილში. სასამართლომ არასწორი განმარტება მისცა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-6 მუხლს. აღნიშნულ ნორმას ითვალისწინებდა შესაბამისი პერიოდისათვის მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის ბოლო აბზაცი. კასატორმა მიუთითა, რომ ნაწარმოები ოპერაციის (საქონლის მიწოდების) დროს, როდესაც მოხდა დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაცია, გადასახადის თანხის გადახდა განისაზღვრებოდა საქართველოს კანონით “საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ” და 2000 წლის 13 вуდეკემბრის “სახელმწიფო გადასახადებიდან აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის და საქართველოს სხვა ტერიტორიული ერთეულების ბიუჯეტში ანარიცხების გრძელვადიანი ეკონომიკური ნორმატივების შესახებ” საქართველოს კანონით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორმა მიუთითა, რომ საქართველოს ბიუჯეტში თანხა ჩარიცხულად ითვლება, თუ ის ასახვას ჰპოვებს ეროვნული ბანკის მიერ გახსნილ სახაზინო ანგარიშზე. წინააღმდეგ შემთხვევაში საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრული დღგ-ს ჩათვლების განხორციელება საქართველოს ბიუჯეტიდან თანხების დაბრუნების ტოლფასია, რაც პრაქტიკულად შეუძლებელს ხდის იმ თანხებზე ჩათვლების განხორციელებას, რომელიც არ მოხვედრილა სახელმწიფო ბიუჯეტის ეროვნულ ბანკში გახსნილ ანგარიშზე. კასატორმა განმარტა, რომ ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციას მიაჩნია, რომ აღნიშნული ნორმები სასამართლოს მხრიდან არ იქნა გამოყენებული, რის გამოც საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად მათი საკასაციო საჩივარი დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. კასატორმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე” ქვეპუნქტი და 393-ე მუხლის მეორე ნაწილის “ა” ქვეპუნქტი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 12 ნოემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი; მხარეებს ამ განჩინების ჩაბარებიდან 10 დღის ვადაში მიეცათ მოსაზრების წარმოდგენის უფლება, თუ რამდენად დასაშვებია საკასაციო საჩივარი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 12 ნოემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი; მხარეებს ამ განჩინების ჩაბარებიდან 10 დღის ვადაში მიეცათ მოსაზრების წარმოდგენის უფლება, თუ რამდენად დასაშვებია საკასაციო საჩივარი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატა საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად თვლის, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით და არსებობს ვარაუდი, რომ მას შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ დამკვიდრებული პრაქტიკა გაზიარებულია სააპელაციო სასამართლოს მიერ.

კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივრები ამ საფუძვლით დასაშვები არ არის.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებულ პრაქტიკას.

ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები, რის გამოც კასატორებს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრების განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.