საქმე №ას-686-2024 26 ივლისი, 2024 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: თამარ ზამბახიძე,

ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – ო.ბ–ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - ჯ.მ–ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – უკანონო ხელშეშლის აღკვეთა

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 28 აპრილის გადაწყვეტილებით ჯ.მ–ძის (შემდეგში: მოსარჩელე ან აპელანტი) სარჩელი ო.ბ–ის (შემდეგში: მოპასუხე ან კასატორი) წინააღმდეგ, უკანონო ხელშეშლის აღკვეთის თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა.

2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილებით მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, მოსარჩელის სარჩელი დაკმაყოფილდა; მოპასუხეს დაევალა ქალაქ თბილისში, ......, №3 კორპუსის ეზოში განთავსებული ჯვრის გადატანა აღნიშნული კორპუსის მიმდებარედ არსებულ თავისუფალ ადგილზე და მასვე დაევალა მითითებული ტერიტორიის საშენი მასალისაგან გათავისუფლება.

3. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

3.1. საჯარო რეესტრის მონაცემებით, ქ. თბილისში, ...... მდებარე №3 კორპუსი არის ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის, მოსარჩელის, ჯ.ბ–ისა (მოპასუხის მამის) და სხვა თანამესაკუთრეთა თანასაკუთრება;

3.2. საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ქ. თბილისში, ...., №3 კორპუსში მდებარე ბინა №21 (ს.კ. ........) რეგისტრირებულია ჯ.ბ–ის (მოპასუხის მამის) სახელზე. უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტია პრივატიზაციის ხელშეკრულება №2-4306, დამოწმების თარიღი: 27/11/1992 წელი;

3.3. საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ქ. თბილისში, ........, №3 კორპუსში მდებარე №11 ავტოფარეხის (ს.კ. ......) მესაკუთრედ რეგისტრირებულია ჯ.ბ–ი (მოპასუხის მამა). უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტად მითითებულია: ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ე–ას“ №4 კრების ოქმი, დამოწმების თარიღი 29/03/2016 წელი;

3.4. საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ქ. თბილისში, ........, №3 კორპუსში მდებარე №36 ბინა (ს.კ. .....) რეგისტრირებულია მოსარჩელის საკუთრებად. უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტად მითითებულია: ნასყიდობის ხელშეკრულება, დადებული 2004 წლის 23 იანვარს;

3.5. ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ერთობას“ №7 კრების ოქმის თანახმად, მოსარჩელეს, კორპუსის წითელ ხაზებში არსებულ მიწის ნაკვეთზე, მიეცა ავტოფარეხის აშენების უფლება;

3.6. მოპასუხემ, რომელიც არის 2021 წლის 13 აგვისტოს გარდაცვლილი ჯ.ბ–ის შვილი, ქ. თბილისში, ........, №3 კორპუსის ტერიტორიაზე აღმართა ჯვარი;

3.7. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის 2022 წლის 15 ივლისის წერილის თანახმად, სამსახურის სპეციალისტებმა ადგილზე დაათვალიერეს ობიექტი, რის შედეგად დადგინდა, რომ ქ. თბილისში, ......., №3 კორპუსში განთავსებულია საკულტო სიმბოლიკა (ჯვარი). შესაბამისად, არ დაფიქსირდა სამშენებლო საქმიანობის ფაქტი. ამასთან, წერილში აღნიშნულია, რომ მიწის ნაკვეთი კერძო საკუთრებაა;

3.8. პირველი ინსტანციის სასამართლომ სადავო დადგენილ გარემოებად მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა მოპასუხის ქმედებით მოსარჩელის საკუთრების ხელყოფის ან სხვაგვარი ხელშეშლის არსებობის ფაქტი;

3.9. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხის ქმედება, კერძოდ, მის მიერ სადავო ტერიტორიაზე ჯვრის განთავსება ხელყოფს მოსარჩელის უფლებას.

4. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი, ძირითადად ემყარება შემდეგ არგუმენტებს: ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ე–ას“ კრების ოქმის თანახმად, მოსარჩელეს, კორპუსის წითელ ხაზებში არსებულ მიწის ნაკვეთზე, მიეცა ავტოფარეხის აშენების უფლება. სწორედ აღნიშნულ ტერიტორიაზე განათავსა ჯვარი მოპასუხემ. იმ ადგილას, სადაც ჯვარია განთავსებული, მოსარჩელე აყენებდა ავტომობილს, მაგრამ ჯვრის განთავსების შემდეგ აღნიშნულის შესაძლებლობა აღარ აქვს; გარდა ამისა, ღამით ჯვარი არის განათებული, აშუქებს მოსარჩელის საძინებელ ფანჯარას და უქმნის დისკომფორტს. აპელანტი მიიჩნევს, რომ მოპასუხეს შეუძლია ჯვარი გადაიტანოს საცხოვრებელი კორპუსის წინ არსებულ თავისუფალ ადგილზე, რომელზეც არც ერთი მეზობელი იქნება წინააღმდეგი.

5. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, სადავო არ არის, რომ ტერიტორია, რომელზედაც მოპასუხემ ჯვარი განათავსა, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო საკუთრებაა.

6. ”ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის (შემდეგში: სპეციალური კანონი) მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების შემადგენელი მიწის ნაკვეთი, სახლის ნაწილი და ის შენობა-ნაგებობები, დანადგარები, საინჟინრო ქსელები, მოწყობილობები, რომლებიც არ არის ინდივიდუალური საკუთრება, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას (საერთო საკუთრებას) წარმოადგენს. იმავე კანონის მე-4 პუნქტის ,,ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, მიწის ნაკვეთი ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებაა.

7. სპეციალური კანონის მე-3 მუხლის ,,კ“ პუნქტის თანახმად, მესაკუთრე არის ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ერთ-ერთი ბინის მესაკუთრე; იმავე კანონის მე-7 მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, მესაკუთრეს შეუძლია ისარგებლოს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებით.

8. სპეციალური კანონის მე-5 მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, მესაკუთრის წილი ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებაში განისაზღვრება მის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ფართობის შეფარდებით მრავალბინიანი სახლის ბინათა საერთო ფართობთან.

9. ზემოხსნებული კანონის მე-6 მუხლის მე-5 პუნქტის შესაბამისად, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის ყველა წევრის მიერ ერთხმად მიღებული გადაწყვეტილების საფუძველზე შესაძლებელია ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებაში შემავალი კონკრეტული ობიექტების სარგებლობაში გადაცემა. პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ მიწის ნაკვეთი, რომელზეც მოპასუხემ აღმართა ჯვარი, არსებული მდგომარეობით, ამხანაგობის რომელიმე წევრის ინდივიდუალური საკუთრება არ არის. თბილისის საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი ამხანაგობის საერთო საკუთრებაა. მაშასადამე, მოსარჩელე, როგორც ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრი, ისევე როგორც სხვა წევრები, უფლებამოსილია ისარგებლოს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებით.

10. პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ უდავოდაა დადგენილი, რომ ქონებას, რომელიც ეკუთვნოდა ჯ.ბ–ს, მისი გარდაცვალების შემდეგ ფლობს მესაკუთრის შვილი, მოპასუხე. მაშასადამე, მოპასუხეს აქვს შესაძლებლობა ავტომობილი თავისი საცხოვრებელი კორპუსის ტერიტორიაზე გააჩეროს, მართალია, მას აღნიშნული უფლება აქვს, როგორც ავტოფარეხის მესაკუთრეს, თუმცა გასათვალისწინებელია, რომ ავტოფარეხზე ჯ.ბ–ის საკუთრების უფლების მოპოვების საფუძველია ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ე–ას“ №4 კრების ოქმი, დამოწმების თარიღი 29/03/2016 წელი.

11. განსახილველ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილია ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა ,,ე–ას“ 2016 წლის 23 სექტემბრის N7 კრების ოქმი, რომლის თანახმად, მოსარჩელეს მიეცა უფლება, რომ წითელ ხაზებში არსებულ მიწის ნაკვეთზე აეშენებინა ავტოფარეხი. კრების ოქმის მიხედვით, კრებას ესწრებოდა ამხანაგობის 55 წევრი, რაც შეადგენს 85%-ს. სპეციალური საქართველოს კანონის მე-10 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების ისეთი განვითარება, რომელიც მნიშვნელოვნად ცვლის ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას და გავლენას ახდენს სხვა ბინის მესაკუთრეთა მიერ საერთო ქონების გამოყენებაზე, ხორციელდება ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრებაზე ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის ყველა წევრის მიერ ერთხმად მიღებული გადაწყვეტილების საფუძველზე. მართალია, წარმოდგენილი კრების ოქმი მისი შინაარსის გათვალისწინებით, ვერ მიიჩნევა იმგვარ დოკუმენტად, რომელიც დაადასტურებდა მოსარჩელის ინდივიდუალური საკუთრების უფლებას სადავო მიწის ნაკვეთზე, თუმცა აღნიშნული მნიშვნელოვანია იმ თვალსაზრისით, რომ ამხანაგობის წევრთა უმრავლესობის მიერ გამოვლენილია ნება, რომ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე მოსარჩელეს ავტოფარეხი აეშენებინა, რაც ავტოფარეხის დანიშნულებიდან გამომდინარე, ამხანაგობის საკუთრებაში არსებულ ტერიტორიაზე ავტომანქანის გაჩერების თაობაზე ნების გამოვლენასაც მოიცავს. თუმცა სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელეს, როგორც ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრს, ამხანაგობის საერთო საკუთრებაში არსებული ქონებით სარგებლობის უფლება, ამხანაგობის წევრთა გადაწყვეტილებისაგან დამოუკიდებლად, “ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ” საქართველოს კანონის საფუძველზეც აქვს მინიჭებული.

12. რაც შეეხება მიწის ნაკვეთის ფლობის საკითხს, დამატებით აღსანიშნავია: მოსარჩელის პოზიციის საწინააღმდეგოდ მოპასუხე მიუთითებდა, რომ მიწის ნაკვეთით, რომელზეც მოპასუხემ ჯვარი აღმართა, სარგებლობდა მოპასუხის მამა, ჯ.ბ–ი. მოცემულ გარემოებებთან დაკავშირებით, პირველი ინსტანციის სასამართლო სხდომაზე მოწმის სახით დაიკითხა ტარიელ ბოდოკია, რომელმაც განმარტა, რომ არის მოსარჩელისა და მოპასუხის მეზობელი და ცხოვრობს ქ. თბილისში, ....., №3 კორპუსში. მოწმის განმარტებით, როგორც მისთვის ცნობილია, მიწის ნაკვეთი, რომელზეც ჯვარია აღმართული, იმყოფებოდა ჯ.ბ–ის მფლობელობაში. აღნიშნული ინფორმაცია მას თავად ჯ.ბ–მა მიაწოდა. მითითებული ნაკვეთის გარდა, ჯ.ბ–ს საკუთრების უფლებით რეგისტრირებული ჰქონდა ავტოფარეხი. მოგვიანებით ზემოაღნიშნულ ნაკვეთთან დაკავშირებით წარმოიშვა დავა. ჯ.ბ–მა მოგვიანებით გამოთქვა თანხმობა მოსარჩელეს ესარგებლა ამ ნაკვეთით, თუმცა ეს მხოლოდ ზეპირსიტყვიერი შეთანხმება იყო.

13. საქმეში წარმოდგენილია დოკუმენტი - ..... მე-3 კორპუსის მცხოვრებლების ხელმოწერები ასლის სახით, რომელზეც ხელისმომწერი პირები აღნიშნავენ, რომ იმავე კორპუსის პირველი სადარბაზოს წინ არსებულ მიწის ნაკვეთზე აღმართულია ჯვარი და თანხმობას გამოხატავენ ამაზე (ს.ფ. 56-57);

14. საქმეში ასევე წარმოდგენილია .......... მე-3 მიკრორაიონის მე-3 კორპუსის ამხანაგობა ,,ე–ას“ წევრების თანხმობა ხელმოწერების სახით (ასევე ასლის სახით), იმის თაობაზე, რომ ამხანაგობის წევრმა მოსარჩელემ მე-3 კორპუსის წითელ ზოლში შემავალ მიწის ნაკვეთზე ააშენოს ავტოფარეხი (ს.ფ. 32- 34).

15. მოპასუხემ თბილისის სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას განმარტა, რომ ჯვრის აღმართვის თაობაზე ამხანაგობის საერთო კრება არ მოუწვევიათ და აღნიშნული ხელმოწერებით თანხმობა ამხანაგობის გარკვეულმა წევრებმა ჯვრის აღმართვის შემდგომ გამოხატეს (იხ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 31 იანვრის სასამართლო სხდომის ოქმის აუდიოჩანაწერი, 12:30 - 12:31 სთ.).

16. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას.

17. სსკ-ის 172-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, თუ საკუთრების ხელყოფა ან სხვაგვარი ხელშეშლა ხდება ნივთის ამოღების ან მისი ჩამორთმევის გარეშე, მაშინ მესაკუთრეს შეუძლია ხელის შემშლელს მოსთხოვოს ამ მოქმედების აღკვეთა. თუ ამგვარი ხელშეშლა კვლავ გაგრძელდება, მესაკუთრეს შეუძლია მოითხოვოს მოქმედების აღკვეთა სასამართლოში სარჩელის შეტანის გზით. აღნიშნული ნორმის თანახმად, ნივთის ამოღების ან მისი ჩამორთმევის გარეშე საკუთრების ხელყოფის ან სხვაგვარი ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნა წარმოადგენს ნეგატორულ სარჩელს, რომელიც, მესაკუთრის დაცვის მიზნით, მიმართულია უფლების დამრღვევი პირის წინააღმდეგ. სასამართლო ამ ტიპის სარჩელის განხილვისას ადგენს არა რაიმე ახალ უფლებას (აწესებს, ცვლის, წყვეტს და სხვა), არამედ მოდავე სუბიექტთა უფლებრივი მდგომარეობის შეუცვლელად ახდენს სამოქალაქო უფლების სწორი რეალიზაციის წესის განსაზღვრას. აღნიშნული ტიპის სარჩელი დაკმაყოფილდება ისეთ შემთხვევაში, როდესაც არსებობს ნივთის მესაკუთრე, რომლის საკუთრების ხელყოფა ან საკუთრების გამოყენებაში სხვაგვარი ხელშეშლა ხორციელდება სხვა პირის უკანონო მოქმედებით (იხ. სუსგ №ას-1660-2019, 26.11.2020 წ.). მართალია, მოსარჩელე არ არის სადავო ტერიტორიის მესაკუთრე, მაგრამ მას, როგორც ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრს, რომელსაც საკუთრებაში აქვს ინდივიდუალური საკუთრება - ბინის სახით, უფლება აქვს ისარგებლოს საერთო ქონებით, ხოლო ხელშეშლის შემთხვევაში - მოითხოვს მისი აღკვეთა.

18. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის უფლება, ისარგებლოს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებით, შეზღუდულია, რაც გამოიხატება იმაში, რომ არ ეძლევა შესაძლებლობა ისარგებლოს საერთო ქონებით, კერძოდ, მიწის ნაკვეთი გამოიყენოს ავტომობილის გასაჩერებლად, ისევე როგორც ეს უზრუნველყოფილია ამავე მიწის ნაკვეთის ტერიტორიაზე სხვა მესაკუთრეებისათვის, აა. მოპასუხემ კი შესაბამისი მტკიცებულებების წარდგენით ვერ დაასაბუთა ხელშეშლის მართლზომიერება.

19. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ მოპასუხეს აქვს ალტერნატული საშუალება, ჯვარი განათავსოს სხვა ადგილზე, იმავე კორპუსის ტერიტორიაზე. მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხის სურვილის გარდა, ვერ გამოიკვეთა აუცილებლობა იმისა, რომ ჯვარი სადავო ტერიტორიაზე იყოს განთავსებული.

20. მოცემულ შემთხვევაში საქმეში წარმოდგენილია ფოტოსურათი (ს.ფ. 121), საიდანაც იკვეთება, რომ ადგილი, სადაც განთავსებულია ჯვარი, მოსწორებულია ქვიშა-ხრეშით. მოსარჩელის განმარტებით, კი იმ ადგილას, სადაც ჯვარია განთავსებული, იგი აყენებდა ავტომობილს, მაგრამ ჯვრის განთავსების შემდეგ აღნიშნულის შესაძლებლობა აღარ აქვს; ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა ხელშეშლის აღკვეთის თაობაზე მართლზომიერია, შესაბამისად, არსებობს სარჩელის დაკმაყოფილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.

21. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

21.1. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოპასუხემ და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის უარყოფა მოითხოვა.

21.2. კასატორის განმარტებით, ჯვარს რელიგიური დატვირთვა აქვს და ამხანაგობის არც ერთ წევრს, გარდა მოსარჩელისა, მის მიმართ პრეტენზია არ გამოუთქვამს. ჯვრის აღმართვით მოსარჩელის თანასაკუთრება არ ირღვევა. სააპელაციო სასამართლოს არ დაუდგენია, თუ მოსარჩელის რომელი უფლება ირღვევა ჯვრის აღმართვით. მოსარჩელეს ავტოფარეხის აშენების უფლება მიეცა, რაც ავტომობილის გაჩერების ნებართვას არ მოიცავდა.

21.3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 5 ივნისის განჩინებით მოპასუხის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზებისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად დაასკვნა, რომ მოპასუხის საკასაციო განაცხადი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ ის დაუშვებელია შემდეგი არგუმენტაციით:

22. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

23. სსსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი პუნქტით, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები; ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება); საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კასატორს არ წარმოუდგენია დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), რაც საშუალებას მისცემდა სასამართლოს, არსებითად განსახილველად დაეშვა საკასაციო განაცხადი.

24. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

25. საკასაციო პრეტენზიების მართებულობის საკითხის შემოწმებამდე საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გამოკვლეული აქვს სამართლებრივი მნიშვნელობის მქონე ყველა ფაქტობრივი გარემოება, რაც აუცილებელია საქმის სწორი იურიდიული კვალიფიკაციისათვის.

26. ყოველი კონკრეტული სამოქალაქო საქმის გადაწყვეტა სასამართლოში, დაკავშირებულია გარკვეული ფაქტების დადგენასთან. ფაქტების დადგენის აუცილებლობა განპირობებულია იმით, რომ სასამართლო იხილავს და წყვეტს მხარეთა შორის წარმოშობილ დავებს, რომლებიც სამართლით რეგულირებული ურთიერთობებიდან წარმოიშობიან. სამართლებრივი ურთიერთობა კი, როგორც ეს ცნობილია, შეიძლება აღმოცენდეს, განვითარდეს ან შეწყდეს მხოლოდ იურიდიული ფაქტების საფუძველზე. სწორედ მტკიცების ტვირთსა და მის სწორ განაწილებაზეა დამოკიდებული დასაბუთებული და კანონიერი გადაწყვეტილების მიღება.

27. მტკიცების ტვირთს აწესრიგებს სსსკ-ის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის მიხედვითაც თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. მოსარჩელემ უნდა ამტკიცოს ის გარემოებები, რომლებზედაც დაფუძნებულია სასარჩელო მოთხოვნა, ხოლო მოპასუხემ გარემოებები, რომლებსაც მისი შესაგებელი ემყარება. მტკიცების ტვირთი არის სამოქალაქო სამართალწარმოებაში საქმის სწორედ გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცების მოვალეობის დაკისრება მხარეებზე, რომლის შესრულება უზრუნველყოფილია მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით არახელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანით იმ მხარის მიმართ, რომელმაც ეს მოვალეობა სათანადოდ არ (ვერ) შეასრულა. მხარეთა მტკიცებითი საქმიანობის საბოლოო მიზანი – ესაა სასამართლოს დარწმუნება საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობაში. სასამართლოს დაურწმუნებლობა კი, მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს იწვევს. მტკიცების ტვირთისაგან უნდა გაიმიჯნოს ფაქტების მითითების ტვირთი, როგორც მხარის ფაკულტატური მოვალეობა. მხარეები სსსკ-ის მე-4 მუხლის თანახმად სრულიად თავისუფალი არიან მიუთითონ ნებისმიერ ფაქტზე. ეს მათი უფლებაა, მაგრამ მათ მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასება, ე.ი. იმის დადგენა და გარკვევა, თუ რამდენად ასაბუთებენ ეს ფაქტები იურიდიულად მხარეთა მოთხოვნებს და შესაგებელს – ეს უკვე სასამართლოს პრეროგატივაა. ამასთან, საკმარისი არ არის, რომ მხარემ ზოგადად გამოთქვას მოსაზრება საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებაზე, მაგალითად, განაცხადოს, რომ იგი მთლიანად უარყოფს მეორე მხარის მიერ მოხსენებულ საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს. მხარის მიერ წარმოდგენილი მოსაზრებები კონკრეტულად და დეტალურად უნდა ჩამოყალიბდეს და ეხებოდეს საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოებას. მხარეთა მიერ წარმოდგენილი ახსნა-განმარტებები უნდა იყოს დასაბუთებული და ეხებოდეს იმ გარემოებებს, რომლებსაც უშუალო კავშირი აქვს დავასთან. მოსარჩელემ, როგორც წესი, უნდა დაამტკიცოს ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველს, ხოლო მოპასუხემ კი – ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს საფუძველს (იხ. ჰაინ ბიოლინგი, ლადო ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, თბ., 2003, გვ.64) - იხ. შეად. სუსგ-ებს N ას-1298-2018; 22.03.2019წ; N ას-1329-2018, 22.02.2019წ; N ას-1610-2019, 07.02.2020წ; N ას-1027-2020, 27.11.2020წ; N ას-634-2021, 4.11.2021წ; N ას-1363-2021, 5.04.2022წ; N ას-1183-2022, 23.12.2022წ; N ას-1572-2022, 5.05.2023წ.; Nას-1449-2023, 9.02.2024წ.).

28. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საკუთრების უფლების დაცვის ორი საშუალება არსებობს – ვინდიკაციური სარჩელი და ნეგატორული სარჩელი. ნეგატორულ სარჩელს მხარე აღძრავს მაშინ, როცა სხვისი უკანონო მოქმედების გამო, ხელი ეშლება საკუთრების გამოყენებაში. ამ შემთხვევაში, სამოქალაქო კოდექსი მესაკუთრეს უფლებას აძლევს, მოსთხოვოს დამრღვევს ხელშეშლის აღკვეთა. თუ მის მოთხოვნას ეს უკანასკნელი არ დაეთანხმება და ხელშეშლა კვლავ გაგრძელდება, მაშინ მესაკუთრეს შეუძლია მიმართოს სასამართლოს. ზემოაღნიშნული მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, ხელშეშლა გულისხმობს მესაკუთრისათვის ისეთი მდგომარეობის შექმნას, რომლის გათვალისწინებითაც მესაკუთრეს ეზღუდება თავისი უფლებამოსილების სრულყოფილად განხორციელების შესაძლებლობა და ამასთან, ამის რაიმე საფუძველი ხელშემშლელს არ გააჩნია. ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნის წარმოშობის აუცილებელ პირობას წარმოადგენს საკუთრების ხელყოფის ან სხვაგვარი ხელშეშლის ფაქტის არსებობა. ნეგატორული სარჩელი მიმართულია უფლების ისეთი დარღვევის წინააღმდეგ, რაც არ არის დაკავშირებული ნივთის მფლობელობის დაკარგვასთან, მაგრამ ხელშემშლელია ნივთის სარგებლობისა და განკარგვისათვის, ე.ი. პირი მოკლებულია ამ უფლებამოსილებათა განხორციელების შესაძლებლობას, რადგან სხვა პირი თავისი მოქმედებით ხელს უშლის მათ რეალიზებას. ამ სარჩელის საფუძველია გარემოებები, რომლებიც აფუძნებენ მოსარჩელის მიერ ნივთის სარგებლობისა და განკარგვის უფლებამოსილებას, ასევე ამტკიცებენ, რომ მესამე პირთა მოქმედება აბრკოლებს მათ განხორციელებას (იხ. სუსგ №ას-25-2021, 27.04.2021 წ.).

29. სსკ-ის 172-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, ნივთის ამოღების ან მისი ჩამორთმევის გარეშე საკუთრების ხელყოფის ან სხვაგვარი ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნა წარმოადგენს ნეგატორულ სარჩელს, რომელიც, მესაკუთრის დაცვის მიზნით, მიმართულია უფლების დამრღვევი პირის წინააღმდეგ. სასამართლო ამ ტიპის სარჩელის განხილვისას ადგენს არა რაიმე ახალ უფლებას (აწესებს, ცვლის, წყვეტს და სხვა), არამედ მოდავე სუბიექტთა უფლებრივი მდგომარეობის შეუცვლელად ახდენს სამოქალაქო უფლების სწორი რეალიზაციის წესის განსაზღვრას. აღნიშნული ტიპის სარჩელი დაკმაყოფილდება ისეთ შემთხვევაში, როდესაც არსებობს ნივთის მესაკუთრე, რომლის საკუთრების ხელყოფა ან საკუთრების გამოყენებაში სხვაგვარი ხელშეშლა ხორციელდება სხვა პირის უკანონო მოქმედებით (იხ: სუსგ-ები: №ას-370-2023, 19.05.2023 წ; №ას-189-2023, 05.04.2023 წ; №ას-25-2021, 27.04.2021 წ; №ას-778-2019, 05.07.2019 წ; №ას-843-809-2016,26.10.2016 წ; №ას-1041-998-2016, 12.02.2016 წ.).

30. საკასაციო სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში მიუთითებს, რომ სსკ-ის 172-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, ნეგატორული სარჩელი წარმატებულია, თუკი მოსარჩელე დაამტკიცებს, რომ მას ხელი ეშლება საკუთრებით/თანასაკუთრებით თავისუფალ სარგებლობაში და ეს ხელშეშლა არ გამომდინარეობს ლეგიტიმური საფუძვლიდან. საკუთრების ხელყოფის ან სხვაგვარი ხელშეშლის აღკვეთის უფლება წარმოიშობა მაშინ, როცა არსებობს შემდეგი საფუძვლები: ა) მოსარჩელე არის ნივთის მესაკუთრე; ბ) ნივთი მესაკუთრის მფლობელობაშია; გ) მოპასუხე ხელყოფს ან სხვაგვარად ხელს უშლის მოსარჩელეს თავისი საკუთრებით სარგებლობაში. ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნის წარმოშობის აუცილებელ პირობას საკუთრების ხელყოფის ან სხვაგვარი ხელშეშლის ფაქტის არსებობა წარმოადგენს. ფაქტის არსებობა კი, როგორც წესი, დადასტურებული უნდა იქნას სათანადო მტკიცებულებებით (სხვა მრავალთა შორის იხ. სუსგ-ები: №ას-1250-2018, 21.12.2018 წ; №ას-826-2021, 17.11.2021წ.).

31. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას სარჩელის საფუძვლიანობასთან დაკავშირებით და დამატებით მიუთითებს, რომ მოსარჩელეს არ ეძლევა შესაძლებლობა ისარგებლოს საერთო ქონებით, კერძოდ, მიწის ნაკვეთი გამოიყენოს ავტომობილის გასაჩერებლად ისევე, როგორც ეს ამავე მიწის ნაკვეთზე სხვა მესაკუთრეებისათვის არის უზრუნველყოფილი, ამასთან, დადგენილია, რომ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის საკუთრებაში არსებულ ტერიტორიაზე, სწორედ ამ ადგილს იყენებდა მოსარჩელე ავტომობილის გასაჩერებლად, რაც, როგორც წესი, მეზობელთა ფაქტობრივ ურთიერთშეთანხმებას და ზეპირად დამკვიდრებული სამეზობლო წესებიდან გამომდინარეობს. აქედან გამომდინარე კასატორის პრეტენზია, რომ ჯვარს რელიგიური დატვირთვა აქვს და ამხანაგობის არც ერთ წევრს, გარდა მოსარჩელისა, მის მიმართ პრეტენზია არ გამოუთქვამს, დაუსაბუთებელია, რადგან სადავო არ არის, რომ მოპასუხეს სხვა ადგილასაც შეუძლია საკულტო სიმბოლიკის- ჯვრის აღმართვა, ამასთან, დადგენილია, რომ მოპასუხემ გარდაცვლილი მამის ხსოვნის პატივსაცემად აღმართა ჯვარი, ხოლო ამხანაგობის გარკვეულმა წევრებმა თანხმობა ხელმოწერებით ჯვრის აღმართვის შემდგომ გამოხატეს (იხ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 31 იანვრის სასამართლო სხდომის ოქმის აუდიოჩანაწერი, 12:30 - 12:31 სთ.)

32. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ მოპასუხემ შესაბამისი მტკიცებულებების წარდგენით ვერ დაასაბუთა, რომ მოსარჩელის ნეგატორული სარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილება გამოირიცხება. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით მოპასუხეს არ ერთმევა უფლება, ამხანაგობის წევრთა თანხმობის შემთხვევაში, საცხოვრებელ სახლის მიმდებარედ თავისუფალ ადგილას აღმართოს ჯვარი.

33. ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

34. ზემოხსენებული მსჯელობიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ კასატორს (მოპასუხეს) არ წარმოუდგენია არც ერთი არგუმენტი, დასაბუთებული შედავება, თუ რა საფუძვლით უნდა იქნეს ცნობილი დასაშვებად საკასაციო საჩივარი. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დასაბუთებული და კანონიერია, შესაბამისად, არ არსებობს მოპასუხის საკასაციო განაცხადის არსებითად განსახილველად დასაშვებად ცნობის სამართლებრივი საფუძველი.

35. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 407.1-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ო.ბ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ო.ბ–ს (პ/ნ ......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 10.04.2024 წლის #21346601139 საგადახდო დავალებით გადახდილი 150 ლარის 70% - 105 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: თ. ზამბახიძე

ნ. ბაქაქური