¹ბს-1011-968(კ-07) 3 იანვარი, 2008 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემადგენლობა:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მიხეილ ჩინჩალაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 6 სექტემბრის გადაწყვეტილებაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

ი/მ “....” სარჩელი აღძრა ჩხოროწყუს რაიონულ სასამართლოში მოპასუხე – ფოთის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ, რომლითაც მოითხოვა 2005 წლის 31 მარტის შემოწმების აქტის ბათილად ცნობა.

მოსარჩელე სასარჩელო განცხადებაში მიუთითებდა, რომ ქ. ფოთის საგადასახადო ინსპექციის გადასახადის გადამხდელთა აუდიტის სამმართველოს ინსპექციის უფროსის 2005 წლის 21 მარტის ¹20 ბრძანების საფუძველზე, შემოწმდა მოსარჩელის - ი/მ “....” ბიუჯეტთან და სახელმწიფო ფონდებთან ანგარიშსწორების საკითხი. შემოწმებული აქტით, მას უკანონოდ დაერიცხა ბიუჯეტის სასარგებლოდ 84026 ლარის გადახდა.

ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 31 მარტის შემოწმების აქტი შედგა უკანონოდ და თანხების დარიცხვა განხორციელდა მოქმედი კანონმდებლობის, კერძოდ, საგადასახადო კოდექსის დარღვევით, რის გამოც მითითებული აქტი ექვემდებარება ბათილად ცნობას.

ჩხოროწყუს რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 5 მაისის განჩინებით საქმე განსჯადობით განსახილველად გადაეცა ფოთის საქალაქო სასამართლოს.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2005 წლის 29 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ი/მ “....” სასარჩელო განცხადება დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 31 მარტის გასვლითი საგადასახადო შემოწმების აქტი დღგ-ს გადასახადის _ 25783 ლარის, ჯარიმის _ 25783 ლარის, საურავის _ 29667 ლარის დარიცხვის ნაწილში; ი/მ “...” გადასახდელად დაეკისრა დღგ-ს სახით _ 6119 ლარი, ჯარიმა _ 6119 ლარი და საურავი _ 2310 ლარი.

საქალაქო სასამართლო გადაწყვეტილებაში მიუთითებდა, რომ 2004 წლის 1 იანვრიდან 2005 წლის 1 იანვრამდე ი/მ “....” შპს “....” სარეალიზაციოდ ჰქონდა შეტანილი 214163 ლარის საქონელი. შესამოწმებელ პერიოდში ი/მ “....” დასაბეგრმა ბრუნვამ 2004 წლის ივლისში გადააჭარბა 100000 ლარს, რის გამოც ამ უკანასკნელს წარმოეშვა ვალდებულება დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციის შესახებ, რაც მის მიერ არ განხორციელდა. აღნიშნულის გამო, მოსარჩელეს დაეკისრა 100%-იანი ჯარიმა, გადაუხდელი დღგ-ს თანხის ოდენობით, შესაბამისი საურავებით. შესამოწმებელ პერიოდში ი/მ “....” დასაბეგრმა შემოსავლებმა შეადგინა 154964 ლარი, საიდანაც საბაზრო ფასების გათვალისწინებით, გადასახდელი დღგ-ს წილმა შეადგინა 25783 ლარი, ხოლო შეძენილ საქონელზე რ. კ-ას მიერ წარმოდგენილი ანგარიშ-ფაქტურებით უკვე გადახდილი და ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა წარმოადგენდა _ 19664 ლარს.

სასამართლოს მოსაზრებით, აღნიშნულ თანხაზე დამატებით დარიცხული დღგ-ს თანხა 6119 ლარი, საერთო ჯამში 25783 ლარი, ი/მ “...” მიერ წარმოდგენილ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებსა და რეალიზებულ საწვავის საბაზრო ფასთა შორის იძლეოდა სხვაობას, რომელიც ამ უკანასკნელის მიერ არ ყოფილა აღნიშნული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებში და არ იყო გადახდილი სახელმწიფო ბიუჯეტში. საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, საგადასახადო კოდექსის 247. “ე” მუხლის თანახმად, რ. კ-ის გადასახდელად დღგ-ს 25783 ლარის, 100%-იანი ჯარიმისა და საურავის _ 29667 ლარის დარიცხვის ნაწილში შემოწმების აქტი იყო უკანონო, ვინაიდან სადავო სამართალურთიერთობა არ უნდა გადაწყვეტილიყო მოქმედი საგადასახადო კოდექსით.

შემოწმების პერიოდში მოქმედი საგადასახადო კოდექსით დღგ-ს გამოანგარიშებისა და გადახდის წესის თანახმად, ი/მ “...”, რომელიც საქონელს იძენდა შპს “...,” სადავო დღგ-ს გადასახადი უნდა გადაეხადა არა სახელმწიფო ბიუჯეტში, არამედ დღგ-ს გადამხდელისათვის (მიმწოდებლისათვის), ანუ შპს “...”, რაც უნდა ასახულიყო საქონლის შეძენის ანგარიშ-ფაქტურებში. შპს “...” კი, თავის მხრივ, ანგარიშ-ვალდებული იყო დღგ-ს თანხა გადაეხადა სახელმწიფო ბიუჯეტში საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მეშვეობით, სადაც ყოველთვიურად უნდა წარედგინა დღგ-ს დეკლარაციები თანხის გადახდის ჩვენებით და დანართებით მიწოდებული საქონლის შესახებ, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში, მთლიანად შესრულებულია როგორც მიმწოდებლის, ისე მყიდველის მიერ.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ი/მ “....” შემოწმების აქტით არასწორად იყო დარიცხული წარმოდგენილი ანგარიშ-ფაქტურებით გადახდილი, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა 19664 ლარი, დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციის გარეშე საქმიანობისთვის 100%-იანი ჯარიმა და საურავი, ხოლო ამავე შემოწმების აქტით, სწორად იყო დარიცხული მოსარჩელის მიერ გადაუხდელი დღგ-ს თანხა _ 6119 ლარი, დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციის გარეშე საქმიანობისათვის 100%-იანი ჯარიმა და საურავი, 2310 ლარი. ამდენად, მხოლოდ ფაქტი იმისა, რომ ი/მ “...,” ანუ ჩათვლის მიმღებმა, ახალი საგადასახადო კოდექსის 247.”ე” მუხლით დღგ-ს საანგარიშო პერიოდის დამთავრებიდან 45-დღიან ვადაში საგადასახადო ინსპექციაში არ წარადგინა საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურები და ვერ მიიღო ჩათვლა, როგორც ეს შემოწმების აქტშია აღნიშნული, არ წარმოადგენდა იმ ფაქტობრივი გარემოების დამადასტურებელ მტკიცებულებას, რომ ამ უკანასკნელს გადასახდელად დაკისრებოდა მიმწოდებლისათვის ერთხელ უკვე გადახდილი დღგ.

მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ.

აპელანტი სააპელაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ ფოთის საგადასახადო ინსპექციის შემოწმების აქტი შეეხებოდა 2004 წლის 1 იანვრიდან 2005 წლის 1 იანვრამდე ი/მ “....” ბიუჯეტთან და სახელმწიფო ფონდებთან ანგარიშსწორების შემოწმებას, რომლითაც დადგინდა, რომ 2004 წლის ივლისში ი/მ “....” დასაბეგრმა ბრუნვამ გადააჭარბა 100000 ლარს. 2004 წლის საგადასახადო კოდექსის 92.1. მუხლის შესაბამისად, პირი, რომელიც ეწევა ეკონომიკურ საქმიანობას და ნებისმიერი უწყვეტი 12 კალენდარული თვის განმავლობაში ახორციელებს დღგ-თი დასაბეგრ ოპერაციებს, რომელთა საერთო თანხა აღემატება 100000 ლარს, ვალდებულია, ამ მომენტის დადგომიდან არა უგვიანეს მეორე დღისა, საგადასახადო ორგანოში წარადგინოს განცხადება დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციის თაობაზე, რაც ი/მ “...” მიერ არ შესრულებულა. მას აღნიშნული ვალდებულება წარმოეშვა 2004 წლის ივლისიდან. ამ პერიოდიდან ი/მ “...” მიერ მიღებული შემოსავლები უნდა დაბეგრილიყო და საგადასახადო კოდექსის შესაბამისად, საგადასახადო ინსპექციაში წარედგინა დღგ-ს დეკლარაციები და ანგარიშ-ფაქტურები. საგადასახადო ინსპექციამ იგი თავისი ინიციატივით დღგ-ს გადამხდელად გაატარა რეგისტრაციაში 2004 წლის დეკემბერში, რის გამოც მის საქმიანობაზე გავრცელდა საგადასახადო კოდექსის 121-ე მუხლით გათვალისწინებული სანქციები. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, ი/მ “...”, შემოწმების აქტით, დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციის გარეშე ფუნქციონირებისთვის - რეგისტრაციის გარეშე ფუნქციონირების მთელი პერიოდის განმავლობაში გადასახდელი დღგ-ს თანხის _ 25783 ლარის 100% დაეკისრა ფინანსური სანქციის სახით, ხოლო დღგ-ს დროზე გადაუხდელობის გამო, დაერიცხა საურავები. სასამართლო დაეყრდნო მიმწოდებლის მიერ ი/მ “....” გამოწერილი ანგარიშ-ფაქტურებით დღგ-ს გადახდის ფაქტს, რაც უსაფუძვლოა.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, აპელანტი ითხოვდა ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2005 წლის 29 სექტემბრის გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ასევე ი/მ “...,” რომელმაც მოითხოვა ფოთის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება ნაწილობრივ, დღგ-ს _ 6119 ლარის, ჯარიმის _ 6119 ლარისა და საურავის _ 2310 ლარის დაკისრების ნაწილში და ამ ნაწილში გადაწყვეტილების შეცვლით ახალი გადაწყვეტილების მიღება დღგ-ს 1550 ლარის, ჯარიმის _ 1550 ლარისა და საურავის _ 184 ლარის, სულ 3284 ლარის გადახდის დაკისრების შესახებ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 20 იანვრის განჩინებით საქმეში მესამე პირად ჩაება საგადასახადო დეპარტამენტი.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილებით ი/მ “...” სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ფოთის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2005 წლის 29 სექტემბრის გადაწყვეტილება და სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ი/მ “...” სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ გასვლითი საგადასახადო შემოწმების 2005 წლის 31 მარტის აქტის თანახმად, შემოწმდა ი/მ “....” ბიუჯეტთან და სახელმწიფო ფონდებთან ანგარიშსწორების სისწორე, რომელმაც მოიცვა 2004 წლის 1 იანვრიდან 2005 წლის 1 იანვრამდე პერიოდი. შემოწმებით დადგინდა, რომ რ. კ-ას საგადასახადო ინსპექციაში არ წარუდგენია დღგ-ს ანგარიშ-ფაქტურები, ასევე, დეკლარაცია. დღგ-ს დასაბეგრმა თანხამ 2004 წლის ივლისში გადააჭარბა 100000 ლარს, მაგრამ ი/მ “...” არ იყო რეგისტრირებული დღგ-ს გადამხდელად. საგადასახადო ინსპექციამ 2004 წლის დეკემბერში იგი თავისი ინიციატივით გაატარა რეგისტრაციში დღგ-ს გადამხდელად, რის გამოც რ. კ-ზე, დღგ-ს რეგისტრაციის გარეშე საქმიანობისთვის, გავრცელდა 100%-იანი ჯარიმა.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ი/მ “...” მიერ 1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 92.1. მუხლით დადგენილი ვალდებულება შესრულებული არ ყოფილა. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, პირი, რომლის მიერ მიწოდებისათვის განკუთვნილი ერთჯერადი ოპერაციის შედეგად შეძენილი ანდა იმპორტირებული საქონლის ღირებულება აღემატება 100000 ლარს, ვალდებულია, მიწოდების განხორციელებამდე საგადასახადო ორგანოში წარადგინოს განცხადება დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციის თაობაზე. სასამართლოს მითითებით, ი/მ “....” რეგისტრაციაში გატარების ვალდებულება წარმოეშვა 2004 წლის ივლისში. აღნიშნული პერიოდიდან რ. კ-ას მიერ მიღებული შემოსავლები დღგ-თი უნდა დაბეგრილიყო და წარედგინა საგადასახადო ორგანოში დღგ-ს დეკლარაციები და ანგარიშ-ფაქტურები, რამდენადაც 1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 121.2. “ა” მუხლის შესაბამისად, საგადასახადო ორგანოები ფინანსური სანქციის სახით პირს ახდევინებენ დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციის გარეშე ფუნქციონირებისას მთელი პერიოდის განმავლობაში ბიუჯეტში გადასახდელი დღგ-ს თანხის 100%-ს.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, შპს “...,” რომელიც წარმოადგენდა მიმწოდებელს, ბიუჯეტის წინაშე დავალიანება არ ერიცხებოდა, მაგრამ დღგ-ს არგადამხდელის მიერ ანგარიშ-ფაქტურებით გადახდილი დღგ ჩათვლას არ ექვემდებარებოდა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ი/მ “...”.

კასატორი საკასაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების მიღებისას უნდა ეხელმძღვანელა საგასასახადო კოდექსის 1997 წლის 13 ივნისის რედაქციის 90-94-ე, 112-ე, 113-ე 114.1, 115.1.2, 120-121-ე, 252-253-ე მუხლების მოთხოვნებით, რაც მას არ განუხორციელებია და რითაც დაირღვა სსსკ-ის 393.2 “ა” მუხლის მოთხოვნა. სააპელაციო სასამართლო დაეყრდნო 1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 92-ე მუხლის მოთხოვნას, რომელიც არეგულირებს ეკონომიკური საქმიანობის მწარმოებელი პირის სავალდებულო რეგისტრაციას დღგ-ს დასაბეგრ ოპერაციაზე 100000 ლარის გადაჭარბებისას და არასწორად განმარტა საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლი, ვინაიდან დღგ-ს თანხა შეძენილი პროდუქციის თვითღირებულებაშია აღნიშნული და გადახდილია კასატორის მიერ მიმწოდებლისათვის.

Kკასატორის განმარტებით, როგორც 1997 წლის, ისე ამჟამად მოქმედი საგადასახადო კოდექსი, გადასახადის ჩათვლას ითვალისწინებს მხოლოდ არაპირდაპირი გადასახადის შემთხვევაში, ხოლო, რამდენადაც შპს “...” მიერ სახელმწიფო ბიუჯეტში რეალურად შეტანილია დღგ-ს თანხა, მიუხედავად იმისა, რომ ი/მ “....” 2004 წლის ივლისიდან არ იყო რეგისტრირებული აღრიცხვაზე, მას ჩათვლა ეკუთვნოდა.

სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას გამოიყენა 1997 წლის საგადასახადო კოდექსი, მაგრამ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ 2005 წლის 31 მარტის შემოწმების აქტი შედგენილი იყო პროცესუალური ნორმების აშკარა დარღვევით, ანუ იგი შედგენილი იყო 2005 წლიდან მოქმედი საგადასახადო კოდექსით, რომელიც არ ვრცელდება 2004 წლის ივლისიდან დეკემბრის ჩათვლით წარმოშობილ სამართლებრივ ურთიერთობაზე.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი ითხოვდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 3 ივლისის გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 31 მარტის გასვლითი საგადასახადო შემოწმების აქტის ბათილად ცნობასა და საგადასახადო კოდექსის 114.1 მუხლის შესაბამისად, ი/მ “...” მიერ გადახდილი თანხის ჩათვლას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 26 ივნისის განჩინებით ი/მ “...” საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 6 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ი/მ ,,...” და ფოთის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაცო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2005 წლის 29 სექტემბრის გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით ი/მ ,,...” სასარჩელო განცხადება დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი გასვლითი საგადასახადო შემოწმების 2005 წლის 31 მარტის შემოწმების აქტი დღგ-ს გადასახადის ნაწილში და ფოთის საგადასახადო ინსპქეციას დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ გამოეცა ახალი აქტი.

სააპელაციო სასამართლო გადაწყვეტილებაში მიუთთითებდა, რომ 1997 წლის საგადასახდო კოდექსის 92.1 მუხლის შესაბამისად, პირი (გარდა, აქციზური საქონლისმწარმოებელი პირისა), რომელიც ეწევა ეკონომიკურ საქმიანობას და ნებისმიერი უწყვეტი 12 კალენდარეული თვის განმავლობაში ახორციელებს დღგ-ით დასაბეგრ ოპერაციებს, რომელთა საერთო თანხა აღემატება 100000 ლარს, ვალდებულია, ამ მომენტის დადგომიდან არა უგვიანეს მეორე დღისა, საგადასახადო ორგანოში წარადგინოს განცხადება დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციისათვის. Aამავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, პირი, რომლის მიერ მიწოდებისათვის განკუთვნილი ერთჯერადი ოპერაციის შედეგად შეძენილი ან/და იმპორტირებული საქონლის ღირებულება აღემატება 100000 ლარს, ვალდებულია მიწოდების განხორციელებამდე საგადასახადო ორგანოში წარადგინოს განცხადება დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციისათვის. Aამავე კოდექსის 94-ე მუხლი განსაზღვრავს რეგისტრაციის წესსა და პირობებს, კერძოდ, რეგისტრაციისათვის პირი ვალდებულია, მიმართოს საგადასახადო ორგანოს განცხადებით, რის შედეგად მან მიენიჭება საგადასახადო სერტიფკატი განცხადების წარდგენიდან არა უგვიანეს მეორე დღეს. აღნიშნული ნორმის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, თუ პირი ვალდებულია გატარდეს რეგისტრაციაში დღგ-ს გადამხდელად, მაგრამ არა აქვს შეტანილი განცხადება რეგისტრაციისათვის, საგადასახადო ორგანო საკუთარი ინიციატივით ახდენს ამ პირის რეგისტრაციას გადასახადის გადამხდელად და გადასცემს მას შესაბამის სერტიფიკატს, რაც, სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ი/მ ,,...” მიმართ განხორციელდა, კერძოდ, ის დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრირებულ იქნა საგადასახადო ორგანოს ინიციატივით 2004 წლის დეკემბერში.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საგადასახადო კოდექსის 120.1 მუხლის შესაბამისად, პასუხისმგებლობა დღგ-ს დროულად გადაუხდელობისა და საგადასახადო ორგანოში დეკლარაციის დადგენილ ვადაში წარუდგენლობისათვის ეკისრება დღგ-ს გადამხდელს. ამავე მუხლის ,,ა” პუნქტის შესაბამისად, საგადასახადო ორგანოები ფინანსური სანქციის სახით დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციის გარეშე ფუნქციონირებისათვის პირს ახდევინებენ გადასახადს მთელი პერიოდის განმავლობაში ბიუჯეტში გადასახდელი დღგ-ს თანხის 100%-ს. ამასთან, ამ კარით გათვალისწინებული მოთხოვნის შეუსრულებლობის გამო, პირს ეკისრება ფინანსური სანქციები, მათ შორის, საურავი, რამდენადაც საურავი წარმოადგენს დამატებით გადასახადს დავალიანების ვადაგადაცილებით გადახდის ან გადაუხდელობის გამო. საურავის, როგორც საგადასახადო პასუხისმგებლობის დარიცხვა ხორციელდება მაშინ, როცა გადასახადის გადამხდელის მიერ გადასახადის გადახდა არ ხდება დადგენილ ვადაში.

საგადასახადო კოდექსის 28.1 მუხლის შესაბამისად, სასამართლოს განმარტებით, კანონით დაწესებული გადასახადის გადახდა გადასახადის გადამხდელის ვალდებულებას წარმოადგენს, ხოლო საგადასახადო ვალდებულების წარმოშობის, შეცვლის და შეწყვეტის, აგრეთვე მისი შესრულების წესი და პირობები მხოლოდ საგადასახადო კოდექსით ან/და საგადასახადო კანონმდებლობის სხვა აქტებით რეგულირდება. საგადასახდო კოდექსის 28.3 მუხლის თანახმად, საგადასახადო ვალდებულება ეკისრება გადასახადის გადამხდელს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ იმ გარემოებათა წარმოქმნის მომენტიდან, რომლებიც ითვალისწინებს გადასახადის გადახდას.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, როგორც საქმის მასალებიდან ირკვევა, 2005 წლის 31 მარტის შემოწმების აქტი და მისი დანართი ურთიერთგამომრიცხავია. ასევე, საქმეში არსებული დასკვნის შესაბამისად, ი/მ ,,....” დღგ-ს ნაწილში დამატებით დაერიცხა ძირითადი თანხა – 1669 ლარი, საურავის ნაწილში – 6679 ლარი, დარიცხული საურავი შეუმცირდა – 24425 ლარით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, დაირღვა 2005 წლის 31 მარტის შემოწმების აქტის მიღებისა და მომზადების წესები, რის გამოც იგი ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ბათილია, ამასთან, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, ფოთის საგადასახადო ინსპქეციას უნდა დაევალოს ახალი აქტის გამოცემა.

მითითებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა და ი/მ ,,...”.

კასატორი საკასაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონი, კერძოდ, 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 91-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ,,დამატებული ღირებულის გადასახადის გადამხდელია პირი, რომელიც რეგისტრირებულია ან ვალდებულია გატარდეს რეგისტრაციში დღგ-ს გადამხდელად”, მე-2 ნაწილის თანახმად: ,,პირი, რომელიც რეგისტრაციაში ტარდება, გადასახადის გადამხდელად ითვლება რეგისტრაციის ძალაში შესვლის მომენტიდან. პირი, რომელიც არ არის რეგისტრირებული, მაგრამ ვალდებულია გატარდეს რეგისტრაციაში, გადასახადის გადამხდელად ითვლება რეგისტრაციაში გატარების ვალდებულების წარმოშობის მომენტიდან”. ამავე კოდექსის 92-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანხამად: ,,პირი, რომელიც ეწევა ეკონომიკურ საქმიანობას და ნებისმიერი უწყვეტი 12 კალენდარული თვის განმავლობაში ახორციელებს დღგ-ით დასაბეგრ ოპერაციებს, რომელთა საერთო თანხა აღემატება 100 000 ლარს, ვალდებულია, ამ მომენტის დადგომიდან არა უგვიანეს მეორე დღისა, საგადასახადო ორგანოში წარადგინოს განცხადება დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციისათვის.” 94-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად: ,,დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციისათვის პირი ვალდებულია, მიმართოს საგადასახადო ორგანოს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დადგენილი ფორმის განცხადებით”, მე-2 ნაწილის შესაბამისად: ,,საგადასახადო ორგანო ვალდებულია, პირი გაატაროს დღგ-ის რეესტრში და მისცეს მას სარეგისტრაციო სერტიფიკატი განცხადების წარდგენიდან არა უგვიანეს მეორე დღისა, გადამხდელის დასახელების, სახელის, გვარისა და სხვა სათანადო მონაცემების, რეგისტრაციის ძალაში შესვლის თარიღისა და გადამხდელის საიდენტიფიკაციო ნომრის ჩვენებით. თუ აღნიშნულ ვადაში საგადასახადო ორგანომ პირი არ გაატარა რეგისტრაციაში ან არ მისცა მას წერილობითი მოტივირებული უარი, საგადასახადო ორგანოს თანამშრომელი პასუხს აგებს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. მე-3 ნაწილი: ,,რეგისტრაცია ძალაში შედის საგადასახადო ორგანოში პირის მიერ რეგისტრაციისათვის განცხადების წარდგენის დღიდან”, მე-5 ნაწილის შესაბამისად, ,,თუ/პირი ვალდებულია გატარდეს რეგისტრაციში დღგ-ის გადამხდელად, მაგრამ არა აქვს შეტანილი განცხადება რეგისტრაციისათვის, საგადასახდო ორგანო საკუთარი ინიციატივით ახდენს ამ პირის რეგისტრაციას გადასახადის გადამხდელად და გადასცემს მას შესაბამის სერტიფიკატს.”

კასატორის განმარტებით, ზემოაღნიშნული მუხლებიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ვალდებული, იყო განცხადებით მიემართა საგადასახადო ინსპექციისათვის Dდღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციისათვის, რადგანად დღგ-ს გადამხდელია პირი, რომელიც რეგისტრირებულია ან ვალდებულია, გატარდეს რეგისტრაციაში დღგ-ის გადამხდელად.

პირი, როგორც დღგ-ის გადამხდელი, წარმოიშობა მისი რეგისტრაციის მომენტიდან, რაც დადასტურებული უნდა იქნეს შესაბამისი ადმინისტრაციული აქტით – საგადასახადო ორგანოს მიერ გაცემული დღგ-ის სარეგისტრაციო სერტიფიკატით, თანახმად საგადასახადო კოდექსის 94.2-ე მუხლისა.

კასატორის განმარტებით, დღგ-ის ჩათვლის უფლება შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს მხოლოდ კანონით დადგენილი წესით რეგისტრირებული გადამხდელების მიერ ზემოაღნიშნული მუხლების მოთხოვნათა სრული დაცვით. აღნიშნული გამომდინარე, აგრეთვე საგადასახადო კოდექსის 96.4-ე მუხლიდან: ,,თუ დღგ-ის გადამხდელმა შეიძინა საქონელი (სამუშაო, მომსახურება) დღგ-ის გადახდით და მიიღო (ან უფლება აქვს მიიღოს) შესაბამისი ჩათვლა, არაეკონომიკური საქმიანობისათვის ამ საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების შედეგების) გამოყენება ითვლება დასაბეგრ ოპერაციად. რაც კიდევ ერთი დასტურია იმისა, რომ მხოლოდ დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრირებული პირი იღებს ან/და უფლება აქვს მიიღოს დღგ-ის ჩათვლა.

ფოთის საგადასახადო ინსპექციის ქმედება - უკანონოდ ჩათვლილი დღგ-ის დარიცხვა და 121.2 მუხლის ,,ა” პუნქტით გათვალისწინებული (დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციის გარეშე ფუნქციონირებისას პირი რეგისტრაციის გარეშე ფუნქციონირების მთელი პერიოდის განმავლობაში ბიუჯეტში გადასახდელი დღგ-ის თანხის 100%”) ფინანსური სანქციის დაკისრება ი/მ ,,...” სრულად შეესაბამება საგადასახადო კანონმდებლობას.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი ითხოვდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 6 სექტემბრის გადაწყვეტილების გაუქმებას.

მეორე კასატორი – ი/მ ,,...” საკასაციო საჩივრით ითხოვდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 6 სექტემბრის გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სარჩელის სრულ დაკმაყოფილებას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 8 ნოემბრის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2007 წლის 8 ნოემბრის განჩინების ჩაბარებიდან 10 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 11 დეკემბრის განჩინებით განუხილველად იქნა დატოვებული ი/მ ,,...” საკასაციო საჩივარი.

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ მოსაზრებით მიმართეს საქართველოს უზენაეს სასამართლოს და მოითხოვეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობა.

2007 წლის 10 დეკემბერს ი/მ ,,...” მოსაზრებით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს და მოითხოვა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო გასაჩივრებულ განჩინებას, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარს, შეამოწმა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა მოცემულ საქმესთან მიმართებაში და მიაჩნია, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული საქმე არ არის მნიშვნელოვანი სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის, სააპელაციო სასამართლოს განჩინება არ განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან და სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა პროცესუალური დარღვევის გარეშე.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოყენებული საპროცესო და მატერიალური სამართლის ნორმების განმარტებისა და სამართლის განვითარების მიზნით საკასაციო სასამართლოს მიერ ზოგადი მნიშვნელობის მქონე (კონკრეტულთან ერთად) სახელმძღვანელოსა და სარეკომენდაციო გადაწყვეტილების გამოტანის ფაქტობრივი საჭიროება.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც აღნიშნულ საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განსახილველად დაშვებაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. უარი ეთქვას საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვებაზე;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.