საქმე №ას-976-2022 20 ოქტომბერი, 2023 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – კ. „რ.ს–ა“ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარეები – მ.ა–ძე, ა.ა–ძე (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 18 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებულად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 18 აპრილის განჩინებით კ. „რ.ს–ის“ (შემდგომში - „მოსარჩელე“ ან „კასატორი“) სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელი დარჩა სამტრედიის რაიონული სასამართლოს 2021 წლის 03 ივნისის გადაწყვეტილება, რომლითაც მოსარჩელის სარჩელი მ.ა–ძისა (შემდგომში - „პირველი მოპასუხე“) და ა.ა–ძის (შემდგომში - „მეორე მოპასუხე“) მიმართ ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებულად ცნობის შესახებ, არ დაკმაყოფილდა და მოსარჩელეს დაუბრუნდა მის მიერ საერთო სასამართლოების დეპოზიტზე განთავსებული 5 500 ლარი.

2. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2.1. „ს–ბის” ხონის რაიონულ გაერთიანებას ქ.კ-წ–გან ნაქირავები ჰქონდა უძრავი ქონება, მდებარე: ხონი, ...... და იხდიდა ქირას (იხ. ტ. 2, ს.ფ. 189, 191).

2.2. „ს–ბა” 1996 წლის აგვისტოდან გარდაიქმნა კოოპერატივ „ს–ად”. კოოპერატივის წესდება რეგისტრირებულია ხონის რაიონული სასამართლოს 1996 წლის 18 აგვისტოს N58/6-1დადგენილებით. კ. „ს–ა” დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრში და საჯარო რეესტრის წერილის მიხედვით, მიენიჭა საიდენტიფიკაციო კოდი - .....(იხ. ტ. 1, ს.ფ. 18-25, 31).

2.3. 2012 წლის 30 ოქტომბერს ნოტარიუსმა ბ.დ–ამ გასცა სამკვიდრო მოწმობა, რომლის თანახმად, ქ.კ-წ–ძის კუთვნილი უძრავი ქონების წილი, მდებარე: ხონი, ...., სამკვიდროს სახით მიიღო მისმა შვილმა - ლ.ა–ძემ. 2014 წლის 22 სექტემბერს ლ.ა–ძემ აღნიშნული უძრავი ქონება საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში თავის საკუთრებად დაირეგისტრირა (ს.კ. .......) (იხ. ტ. 2, ს.ფ. 63-64, 171-174).

2.4. 2017 წლის 24 აპრილს გაფორმებული უძრავი ნივთის ჩუქების ხელშეკრულების თანახმად, აღნიშნული ქონება ლ.ა–ძემ აჩუქა თავის შვილებს - მოპასუხეებს. 2017 წლის 01 მაისს მოპასუხეებმა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში დაირეგისტრირეს საკუთრების უფლება უძრავი ქონების, მდებარე: ხონი, ........., ს.კ. ......, დაზუსტებული ფართობი 1306 კვ.მ, შენობა-ნაგებობის საერთო ფართი 251,8 კვ.მ, 1/2 წილზე (იხ. ტ. 2, ს.ფ. 60-61, 166-170).

2.5. მოსარჩელის მიერ წარდგენილი დოკუმენტების თანახმად, 1995 წლის 01 აგვისტოს ქ.კ - წ–ძემ განცხადებით მიმართა „ს–ბის“ ხონის რაიონული განყოფილების თავმჯდომარეს, რომლითაც მოითხოვა, 1994 წლის 31 დეკემბრიდან მხარეთა შორის გაფორმებული ქირავნობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, სრულად დაფარულიყო 1995 წლის 07 თვის დავალიანება - 140 აშშ დოლარი და გაუქმებულად ჩათვლილიყო მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულება მიმდინარე წლის 01 აგვისტოდან ბინის „ს–ბისთვის“ მიყიდვასთან დაკავშირებით.

2.6. ქ.კ-წ–ძის მიერ 1995 წლის 02 აგვისტოს „ს–ბისთვის“ წარდგენილი განცხადებიდან ირკვევა, რომ მიმდინარე წლის 25 მაისს მხარეთა შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლის მეშვეობით ქ.კ - წ–ძე თანახმა იყო მისი კუთვნილი ბინა მოსარჩელისათვის მიეყიდა. სანაცვლოდ წერილის ადრესატი („ს–ბა“) ვალდებულებას კისრულობდა, აენაზღაურებინა ბინის ნასყიდობის ღირებულება 3 500 აშშ დოლარის ოდენობით. ამავე წერილის თანახმად, განმცხადებელი ითხოვდა ზემოაღნიშნული თანხის ანაზღაურებას და წინადადებით მიმართავდა ადრესატს ორგანიზაციის სახელზე ბინა გაეფორმებინა თავისი ეზოთი და ტელეფონით (იხ. ტ. 2, ს.ფ. 188).

2.7. 1995 წლის 02 აგვისტოს შედგა აქტი, რომელსაც ხელს აწერენ „ს–ბის“ ხონის რაიონული განყოფილების თავმჯდომარე, მოლარე და აგრო ბანკის წარმომადგენელი. აქტში აღნიშნულია, რომ „ს–ბის“ ხონის რაიონული განყოფილების ადმინისტრაციის ბინა (აქტით არ დგინდება ბინის ადგილმდებარეობა და ყოფილი მესაკუთრე) ხელშეკრულებით გაფორმებულ იქნა 3 500 აშშ დოლარად, რომელიც მიეცა მეპატრონეს დოლარის სახით. იმავე დღეს ამოწერილი N15 სალაროს გასავლის ორდერის თანახმად, „ს–ბის“ ხონის რაიონული განყოფილების სალაროდან ქ.კ–ზე გაიცა აღნიშნული თანხა. ამავე ორდერზე შესრულებულია მიმღების ხელმოწერაც (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 41, 44-46; ტ. 2, ს.ფ. 188-190, 193).

2.8. მოსარჩელემ სასამართლოში წარადგინა, როგორც ქონების შეფასების დასკვნა (სადავო ქონების ღირებულება 11.12.2017წ. მდგომარეობით განსაზღვრულია 55 000 ლარით), ასევე, სადავო ქონების ღირებულების 10%-ის სადეპოზიტო ანგარიშზე განთავსების დამადასტურებელი დოკუმენტი (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 26-30, 53).

2.9. საქმეში არ არის წარდგენილი მხარეთა შორის დადებული უძრავი ქონების, მდებარე: ხონი, ....... (ს.კ. ........), ნასყიდობის ხელშეკრულება, არც რთული და არც მარტივი წერილობითი ფორმით.

2.10. დადგენილია, რომ მხარეთა შორის წარმოშობილი ურთიერთობიდან (1995 წლიდან) სარჩელის აღძვრამდე გასულია 23 წელი (2018-1995).

2.11. დადგენილია, რომ 2017 წლის 07 ოქტომბრის მდგომარეობით, სადავო ქონებაში განთავსებული იყო მოსარჩელის დირექტორატი, ბუღალტერია, არქივი და სხვა კუთვნილი ნივთები, მოსარჩელის რეგისტრაციის მისამართს წარმოადგენდა - ხონი, ..... (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 34, 37).

3. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის 2.1 მუხლის „დ” ქვეპუნქტით, 3.1, 4.1, 5.1 მუხლებით და გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება მოსარჩელის მიერ წარდგენილ მტკიცებულებებთან დაკავშირებით და დადგენილად მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის წერილობითი ფორმით არ დადებულა სადავო ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოსარჩელის მიერ წარდგენილი დოკუმენტებიდან (დედნები) - ქ.კ-წ–ძის სახელით შესრულებული 1995 წლის 01 აგვისტოს და 02 აგვისტოს განცხადებებიდან, ასევე, 02 აგვისტოს აქტიდან იკვეთება მხარეთა ნება იმის შესახებ, რომ 1995 წლის 25 მაისს მხარეთა შორის დაიდო ხელშეკრულება მომავალში ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმების თაობაზე, თუმცა მოსარჩელემ ეს ხელშეკრულება (25.05.1995 წლის) სასამართლოს ვერ წარუდგინა. შესაბამისად, მოპასუხის შედავების პირობებში, გაურკვეველია, რა შინაარსის ხელშეკრულება დაიდო მხარეთა შორის, ხოლო მოგვიანებით, 02.08.1995 წელს საერთოდ დაიდო თუ არა სადავო ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება. მართალია, საქმეში წარდგენილია ქ.კ-წ–ძის მიერ 3 500 აშშ დოლარის მიღების დამადასტურებელი დოკუმენტი, რომლის გაქარწყლებაც მოპასუხე მხარემ ვერ შეძლო, თუმცა ამ დოკუმენტით არ დასტურდება „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული, წინამდებარე სარჩელით ფორმულირებული სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებისთვის აუცილებელი კომპონენტი, კერძოდ, მესაკუთრესთან სანოტარო წესის დაუცველად წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების ფაქტი.

4. სააპელაციო პალატის განმარტებით, ნების გამოვლენის შეფასების კუთხით საყურადღებოა 1995 წლის 01 აგვისტოს განცხადებაში ქ.კ - წ–ძის მითითება იმის თაობაზე, რომ ,,გაუქმებულად ჩაითვალოს მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულება მიმდინარე წლის 01 აგვისტოდან ბინის მიყიდვასთან დაკავშირებით“, ასევე, 02 აგვისტოს განცხადება, რომლითაც იგი კვლავ ითხოვს ბინის ნასყიდობის ღირებულების გადაცემას და წინადადებით მიმართავს მოსარჩელეს გაიფორმოს ორგანიზაციის სახელზე ბინა თავისი ეზოთი და ტელეფონით. აღნიშნული პოზიციები მათი არათანმიმდევრულობის გამო არ იძლევა რწმენის საფუძველს, რომ მხარეთა შორის ნასყიდობის ხელშეკრულება დაიდო. ამასთან, მოსარჩელე (აპელანტი) ვერ განმარტავს ქ.კ-წ–ძის სიცოცხლის პერიოდში შეძენილი საცხოვრებელი ბინის დადგენილი წესით მის საკუთრებაში დაურეგისტრირებლობის მიზეზს. აღსანიშნავია, რომ ქ.კ-წ–ძე თანხის გადაცემიდან 11 წლის შემდეგ - 2006 წელს გარდაიცვალა, ამასთან, სადავო ქონების ½ ნაწილი მისმა შვილმა, ლ.ა–ძემ 30.10.2012 წელს გაცემული სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე, ხოლო მოგვიანებით, 24.04.2017 წელს კი შვილიშვილებმა - მოპასუხეებმა (1/4-1/4 წილი) დედისგან ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე მიიღეს (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 39).

5. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ წარდგენილი სასარჩელო მოთხოვნა, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი წანამძღვრები და წარდგენილი მტკიცებულებები არ ქმნის სარჩელის დაკმაყოფილების ფაქტობრივ და სამართლებრივ საფუძვლებს.

6. სააპელაციო პალატამ დამატებით აღნიშნა, რომ იმ რეალობაში, როდესაც დადგენილია მოსარჩელის მიერ ქონების 23 წლის განმავლობაში ფლობის ფაქტი, ქონების სარგებლობაში გადაცემა დასტურდება მხარეთა შორის არსებული გარიგებით, რომლის არსებობა, თავის მხრივ, დასტურდება მოსარგებლის მიერ 3 500 აშშ დოლარის გადახდითა და მესაკუთრის მიერ ამ თანხის მიღებით, ამ ფაქტებზე დამყარებულ სასარჩელო მოთხოვნას (ოღონდ არა ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებულად ცნობის თაობაზე წარდგენილ სარჩელს) შესაძლოა ჰქონდეს კიდეც წარმატების პერსპექტივა, მაგრამ არა ამ კონკრეტულ დავაში და ამ კონკრეტული მოთხოვნით. სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას, შეცვალოს სასარჩელო მოთხოვნა და ტრანსფორმირება გაუკეთოს მას, თუნდაც იკვეთებოდეს ტრანსფორმირებული მოთხოვნის დაკმაყოფილების პერსპექტივა.

7. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნულ განჩინებაზე მოსარჩელემ წარადგინა საკასაციო საჩივარი, რომლითაც მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

8. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

9. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

10. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

11. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

12. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) არ წარმოუდგენია.

13. საკასაციო საჩივრის თანახმად, სასამართლომ არასწორად შეაფასა მოსარჩელის მიერ საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებები; „ს–ბამ“ 1995 წლის 02 აგვისტოს ქ.კ-წ–გან შეიძინა უძრავი ქონება, მდებარე: ხონი, ......, რაზეც 1995 წლის 02 აგვისტოს შედგა აქტი და გამყიდველს გადაეცა ნასყიდობის ღირებულება 3 500 აშშ დოლარი. აღნიშნული დასტურდება საქმეში წარდგენილი დოკუმენტებით; თანხის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტების არსებობა ადასტურებს მხარეთა შორის ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების ფაქტს; მოსარჩელე შეძენის დღიდან უწყვეტად ფლობს და სარგებლობს სადავო ქონებით. შესაბამისად, მოსარჩელეს უნდა მიეცეს აღნიშნული ქონების გამოსყიდვის უფლება კომპენსაციის სახით 25%-ის გადახდის პირობით.

14. “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის პირველი მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ეს კანონი აწესრიგებს საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის 1921 წლის 25 თებერვლიდან 1997 წლის 25 ნოემბრამდე წარმოშობილ იმ ურთიერთობებს, რომლებიც სპეციალურ სამართლებრივ მოწესრიგებას მოითხოვს. იმავე კანონის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, მოსარგებლე არის პირი, რომელიც ამ კანონის ამოქმედების მომენტისათვის კეთილსინდისიერად, ფაქტობრივად ფლობს საცხოვრებელ სადგომს მესაკუთრესთან სანოტარო წესის დაუცველად დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ან პირი, რომელმაც მფლობელობის უფლება მიიღო საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით ან ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით.

15. ამრიგად, იმისათვის, რომ კონკრეტული სამართალურთიერთობა მოწესრიგდეს სპეციალური კანონით, უპირველეს ყოვლისა, აღნიშნული სამართალურთიერთობა წარმოშობილი უნდა იყოს საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის და აუცილებლად 1921 წლის 25 თებერვლიდან 1997 წლის 25 ნოემბრამდე პერიოდში.

16. საკასაციო სასამართლომ არაერთ საქმეში განმარტა, რომ „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით წესრიგდება არა ყველა ის ურთიერთობა, რაც უძრავი ნივთის თაობაზე დადებულ, ფორმადაუცველ გარიგებასთანაა დაკავშირებული, არამედ მხოლოდ ისეთი, რომელიც სპეციალურ მოწესრიგებას მოითხოვს. მითითებული კანონის მოქმედების ფარგლებში სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილენი ვალდებულნი იყვნენ დაეცვათ უძრავ ქონებაზე საკუთრების წარმოშობის იმ დროს მოქმედი წესები, მაგრამ, ზოგიერთ შემთხვევებში, ამ წესების დარღვევა უკავშირდებოდა გარკვეულ ობიექტურ გარემოებებს, რაც დამახასიათებელი იყო იმ დროს მოქმედი სამართლებრივი სივრცისათვის, კერძოდ, სამოქალაქო უფლებათა განხორციელება იმ დროს ბევრად იყო დამოკიდებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ დანაწესებზე, რაც ხელს უშლიდა თავისუფალი სამოქალაქო ბრუნვის დამკვიდრებას. ასეთ ვითარებაში ხშირად მხარეთა ურთიერთობა არ სცილდებოდა მათი ფაქტობრივი ქონებრივი ურთიერთობის ფარგლებს. სპეციალური მოწესრიგება უკავშირდება უშუალოდ ამ ურთიერთობების სპეციფიკას. კერძოდ, ურთიერთობებს, რომლებიც არსებობდა ზემოაღნიშნულ პერიოდში ფაქტის სახით, ზემოაღნიშნულმა კანონმა მიანიჭა იურიდიული მნიშვნელობა და მას კონკრეტული სამართლებრივი შედეგები დაუკავშირა (იხ. სუსგ საქმე Nას-1193-1138-2013, 31 მარტი, 2015 წელი; Nას-137-2019, 06 მაისი, 2019 წელი; Nას-551-551-2018, 25 ნოემბერი, 2019 წელი).

17. „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, მოსარგებლე, რომელმაც მესაკუთრესთან სანოტარო წესის დაუცველად დადო წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულება, მაგრამ 30 წელზე ნაკლები ხნის განმავლობაში ფლობს საცხოვრებელ სადგომს, უფლებამოსილია სასამართლოს მეშვეობით მოითხოვოს ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებულად ცნობა საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების 10 პროცენტის ოდენობის კომპენსაციის გადახდის პირობით.

18. ამდენად, აღნიშნული ნორმის საფუძველზე მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად აუცილებელია შემდეგი ფაქტობრივი შემადგენლობის განხორცილება: ა) მოსარჩელე 30 წელზე ნაკლები ხნის განმავლობაში უნდა ფლობდეს საცხოვრებელ სადგომს; ბ) სადგომის ფლობას მოსარჩელე უნდა ახორციელებდეს მასსა (ან მის უფლებრივ წინამორბედსა) და მესაკუთრეს (ან მის უფლებრივ წინამორბედს) შორის სანოტარო წესის დაუცველად დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე. ამასთან, იმისათვის, რომ „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის დადებული ფორმადაუცველი გარიგება ნასყიდობის ხელშეკრულებად იქნეს მიჩნეული, ხელშეკრულება უნდა აკმაყოფილებდეს კანონით დადგენილ ნასყიდობის ხელშეკრულების არსებით ყველა პირობას და ჰქონდეს მხოლოდ ე.წ. ფორმის ნაკლი (ნოტარიული დამოწმება) (იხ. სუსგ საქმე Nას-37-32-2011, 23 მარტი, 2011 წელი). ნასყიდობის ხელშეკრულების არსებით პირობებად მიიჩნევა ნასყიდობის საგანი, ფასი და გამყიდველის მიერ მყიდველისათვის საკუთრების გადაცემის ნება.

19. განსახილველ შემთხვევაში საქმეში არ არის წარდგენილი მოსარჩელესა და მოპასუხეთა უფლებრივ წინამორბედს შორის წერილობითი ფორმით დადებული სადავო უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, ხოლო წარდგენილი დოკუმენტები - ქ.კ-წ–ძის 01.08.1995წ. და 02.08.1995წ. განცხადებები და 02.08.1995წ. აქტი სარგებლობის უფლების დამთმობი პირის ურთიერთგამომრიცხავი ნების შემცველია, აღნიშნული დოკუმენტებიდან ერთმნიშვნელოვნად არ იკვეთება მესაკუთრის ნება სადავო ქონების მოსარჩელისათვის საკუთრებაში გადაცემის შესახებ, რის გამოც ისინი მხარეთა შორის ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების დამადასტურებელ სათანადო მტკიცებულებებად ვერ მიიჩნევა. რაც შეეხება თანხის გადახდის დამადასტურებელ დოკუმენტს, მხოლოდ ამ დოკუმენტით ნასყიდობის ხელშეკრულების დადება ვერ დადასტურდება. შესაბამისად, აღნიშნული მტკიცებულებებისა და საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ მოცემულ შემთხვევაში სახეზე არ არის „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული ფაქტობრივი შემადგენლობა, კერძოდ, არ დასტურდება მხარეთა შორის ფორმადაუცველი წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების ფაქტი, რაც განსახილველი სარჩელის დაკმაყოფლებაზე უარის თქმის საფუძველია.

20. საკასაციო სასამართლო დამატებით აღნიშნავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელის მიერ აღძრულია სარჩელი ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებულად ცნობის შესახებ, რაც დარეგულირებულია „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტით, ხოლო საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგების საფუძველზე უძრავ ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობის წინაპირობები დადგენილია „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტით, რომლის თანახმად, მოსარგებლე, რომელიც არანაკლებ 30 წლის განმავლობაში უწყვეტად ფლობს საცხოვრებელ სადგომს და რომელმაც მფლობელობის უფლება მიიღო საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით, უფლებამოსილია მოითხოვოს საცხოვრებელი სადგომის გამოსყიდვა საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების 25 პროცენტის ოდენობის კომპენსაციის გადახდის პირობით (საცხოვრებელი სადგომის გამოსყიდვის შესახებ სარჩელი). ამდენად, საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგების საფუძველზე უძრავ ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობა ცალკე სარჩელის საგანს წარმოადგენს, ხოლო საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის მიხედვით, სასამართლოს უფლება არა აქვს მიაკუთვნოს თავისი გადაწყვეტილებით მხარეს ის, რაც მას არ უთხოვია, ან იმაზე მეტი, ვიდრე ის მოითხოვდა.

21. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე წინაპირობა, კასატორს არ წარმოუდგენია იმგვარი დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რომელიც საკასაციო საჩივრის არსებითად განსახილველად დაშვების შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

22. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ი“ ქვეპუნქტის თანახმად, კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. კ. „რ.ს–ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ე. გასიტაშვილი