საქმე №ას-776-2023 20 მარტი, 2024 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „ჯ.უ.ე.ფ–ი“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ი.მ–ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 27 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 27 აპრილის განჩინებით შპს „ჯ.უ.ე.ფ–ის“ (შემდგომში - „მოპასუხე“, „აპელანტი“ ან „კასატორი“) სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 21 ივნისის გადაწყვეტილება, რომლითაც ი.მ–ის (შემდგომში - „მოსარჩელე“) სარჩელი მოპასუხის მიმართ დაკმაყოფილდა და მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 28 169,35 ლარის ანაზღაურება.

2. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2.1. მოსარჩელის სახელზე თანასაკუთრების უფლებით აღრიცხულია უძრავი ქონება, მდებარე: თბილისი, …….. (ს.კ. ……).

2.2. 2018 წლის 18 ივნისს ქ. თბილისში, ……. დაზიანდა მოპასუხე კომპანიის წყლის რეზერვუარი, რამაც გამოიწვია მიმდებარე ტერიტორიაზე წყლის მასის დინება გარკვეული პერიოდი, მის შეკეთებამდე.

2.3. 2018 წლის ივნისშივე მოსარჩელემ მიმართა მოპასუხეს მომხდარი ფაქტის თაობაზე. აღნიშნულ განცხადებაზე მოპასუხის 31.07.2018წ. პასუხით მოსარჩელეს განემარტა, რომ მისამართზე კომპანიის შესაბამისი სამსახურის მიერ ჩატარებული ტექნიკური ღონისძიებების შედეგად წყალსადენი მიმდინარე პერიოდისთვის ნორმალურ რეჟიმში ფუნქციონირებდა. მოსარჩელეს ასევე განემარტა, რომ კომპანიის ბალანსზე რიცხული ქსელების მუშაობაზე დაწესებული იყო კონტროლი და საჭიროების შემთხვევაში შესაბამისი სამსახურის მიერ მიღებული იქნებოდა ოპერატიული ზომები და ჩატარდებოდა საჭირო ტექნიკური სამუშაოები. ამასთან, ვინაიდან მიმდინარე ეტაპისთვის მოსარჩელეს მოპასუხის მიმართ არ ჰქონდა პრეტენზია, სამომავლოდ აღმოჩენილი ზარალის/ზიანის შემთხვევაში კომპანია განიხილავდა მის მოთხოვნას და იმსჯელებდა მისი დაკმაყოფილების თაობაზე.

2.4. მოსარჩელემ 2019 წლის 28 მაისს კვლავ მიმართა მოპასუხეს 2018 წლის ივნისში მომხდარი წყლის რეზერვუარის დაზიანების გამო ქ. თბილისში, …….. მდებარე უძრავ ქონებაზე მიყენებული ზიანის შესწავლისა და მისი ანაზღაურების მოთხოვნით. მოსარჩელეს მოპასუხის 20.06.2019წ. წერილით დაუსაბუთებლობის გამო უარი ეთქვა ზიანის ანაზღაურების თაობაზე წარდგენილი განცხადების დაკმაყოფილებაზე, ვინაიდან საქმის ფაქტობრივი გარემოებების შესწავლის შედეგად დადგინდა, რომ არ იკვეთებოდა მოპასუხე კომპანიის ბრალეული ქმედება, რომელიც მიზეზშედეგობრივ კავშირში იქნებოდა მოსარჩელის მიერ განცხადებაში მითითებულ დაზიანებებთან.

2.5. მოსარჩელემ 2021 წლის 13 აპრილს კვლავ მიმართა მოპასუხეს 2018 წლის ივნისში მომხდარი ფაქტის გამო მის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით, რაზეც მოპასუხემ 27.04.2021წ. პასუხით კვლავ უარი განუცხადა განცხადების დაკმაყოფილებაზე იმ დასაბუთებით, რომ არ იკვეთებოდა დამდგარ ზიანში მისი პასუხისმგებლობის საფუძვლები.

3. აპელანტის განმარტებასთან დაკავშირებით, რომ სადავო ქონების მეორე თანამესაკუთრეს მოსარჩელისათვის ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება არ მიუცია, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 173-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, მოსარჩელეს გააჩნია უფლებამოსილება, მოპასუხის მიმართ მოითხოვოს საერთო საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე ზიანის ანაზღაურება, რაც აპელანტის ზემოაღნიშნულ განმარტებას უსაფუძვლოს ხდის.

4. სააპელაციო პალატის განმარტებით, აპელანტმა მიუთითა, რომ სასამართლომ არასწორად გაიზიარა მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნა, რომელიც მომზადებულია წყლის მილის დაზიანებიდან 3 წლის შემდეგ, რადგან ამ პერიოდში უამრავი ფაქტორი შეიძლება გამხდარიყო მოსარჩელის უძრავი ქონების დაზიანების მიზეზი. მოპასუხის კუთვნილი მილი დაზიანდა 2018 წლის ივნისში, სახლზე დაზიანებები აღმოჩნდა დაახლოებით ერთი წლის შემდეგ, ხოლო ექსპერტიზა ჩატარდა მილის დაზიანებიდან 3 წლის შემდეგ. ამასთან, ექსპერტიზის დასკვნა ემყარება მხოლოდ მოსარჩელის ახსნა-განმარტებას და ექსპერტს სხვა საინჟინრო კვლევა არ ჩაუტარებია. სასამართლომ ყურადღება არ გაამახვილა მოპასუხის განმარტებაზე, რომ მოსარჩელის სახლის კედელსა და ბეტონის ღობეს შორის არ იყო მოწყობილი ბუნებრივი ნალექების გადამყვანი სარინელი და სახლის კედლების დანესტიანება შეიძლება სახლის საძირკველში წვიმის წყლის ჩადინებით ყოფილიყო გამოწვეული.

5. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელეს მიყენებული ზიანის დასადასტურებლად წარდგენილი აქვს სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 16.07.2021წ. დასკვნა, რომლითაც დადგენილია შემდეგი: ,,ქ. თბილისი, ……. არსებული საეზოვე ნაკვეთი და მასზე განთავსებული ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლი განმცხადებლის თანდასწრებით ჩემს მიერ იქნა ადგილზე შესწავლილი, რა დროსაც დადგინდა შემდეგი: ბინის უკან საეზოვე ნაკვეთის საზღვარზე არსებული მონოლითური ბეტონის ღობე იყო ალაგ-ალაგ დაბზარული და დაზიანებული, ასევე, შენობის შიგნით პირველ სართულზე არსებულ სამ ოთახში და მათ წინ, ე.წ. ,,ბარის’’ ფართში შეინიშნებოდა წყლით დატბორვის შედეგად გამოწვეული დაზიანებები. ადგილზე ობიექტის ვიზუალური დათვალიერებით მიღებული მონაცემების, განმცხადებლის მიერ ადგილზე გაკეთებული განმარტებების და ექპერტიზაზე წარმოდგენილი ფოტო და ვიდეო მასალების გაანალიზებით დგინდება, რომ ქ. თბილისში, …… მდებარე საცხოვრებელ სახლზე დაზიანებების გამომწვევი მიზეზია კომპანია ,,GWP’’-ს კუთვნილი სასმელი წყლის რეზერვუარის გასკდომის შედეგად აღნიშნული ბინის წყლით დატბორვა. საცხოვრებელ ბინაში და ბინის უკან არსებულ საეზოვე მიწის ნაკვეთის საზღვარზე წყლის დატბორვის შედეგად გამოწვეული დაზიანებების აღმოფხვრისთვის საჭირო ჩასატარებელი სარემონტო სამუშაოების ღირებულებამ ნორმატიული დარიცხვებით საორიენტაციოდ შეადგინა 28 169,35 ლარი (იხ. დანართები: საორიენტაციო სახარჯთაღრიცხვო გაანგარიშება და ფოტოილუსტრაცია)”.

6. სააპელაციო პალატის მითითებით, როგორც საქმის მასალებით დგინდება, მოსარჩელის მიმართვის საფუძველზე, მოპასუხის მიერ 2019 წლის ივნისში ჩატარდა გამოკვლევა, რომლის დროსაც დაზიანების შესამოწმებლად მისულმა მოპასუხე კომპანიის უფლებამოსილმა პირებმა დაადგინეს, რომ შემოწმების ეტაპზე დანესტილი იყო კედლების შპალერი, თუმცა გასულ წელს (ანუ 2018 წლის ივნისის ფაქტის შემდგომი შემოწმებისას) მსგავსი დაზიანება მათ მიერ ვერ იქნა შემჩნეული. საგულისხმოა ასევე სასამართლო სხდომაზე მოწმის სახით დაკითხული გ.ნ–ძის ჩვენება, რომელიც წარმოადგენს მოპასუხე კომპანიის თანამშრომელს და იმ პირს, რომელმაც შეამოწმა მოსარჩელის უძრავი ქონება ამ უკანასკნელის მიერ მოპასუხე კომპანიაში წარდგენილ განცხადებებზე რეაგირების მიზნით. დასახელებულმა მოწმემაც განმარტა, რომ 2018 წელს მოსარჩელის უძრავ ქონებას ფაქტობრივად არ აღენიშნებოდა დაზიანებები, 2019 წელს, ისევე როგორც 2021 წელს განხორციელებული შემოწმებისას კი, გამოიკვეთა, რომ დაზიანებები მომატებული და თვალსაჩინო იყო. ასევე, განმარტა, რომ თავისი კომპეტენციის ფარგლებში უბრალოდ მიუთითა დაზიანების ფაქტებზე, თუმცა მის კომპეტენციას სცილდებოდა იმის დადგენა, მიმდინარე პერიოდისთვის მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე გამოვლენილი დაზიანებები უკავშირდებოდა თუ არა 2018 წლის ივნისის შემთხვევას.

7. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლით და გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ მოცემულ შეთხვევაში მოსარჩელემ მასზე დაკისრებული მტკიცების ტვირთის ფარგლებში დაამტკიცა როგორც მოპასუხის მიერ მისთვის ზიანის მიყენების ფაქტი, ისე მიყენებული ზიანის ოდენობა; მოპასუხეს წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის საპირისპიროდ არ წარუდგენია იმის დამადასტურებელი რელევანტური მტკიცებულება, რომ წყლის რეზერვუარის გასკდომას, უძრავ ქონებაზე დაზიანების კუთხით, მყისიერი გამოვლინება უნდა ჰქონოდა და გარკვეული პერიოდის შემდეგ ამ ფაქტს ზიანის გამოწვევა არ შეეძლო. ამასთან, აპელანტმა ვერ წარადგინა სათანადო მტკიცებულებები იმის შესახებ, რომ მოსარჩელის სახლის კედელსა და და ბეტონის ღობეს შორის არ იყო მოწყობილი ბუნებრივი ნალექების გადამყვანი სარინელი და სახლის კედლების დანესტიანება შეიძლება გამოწვეული ყოფილიყო სახლის საძირკველში წვიმის წყლის ჩადინებით.

8. სააპელაციო სასამართლომ ასევე იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 128.1, 1008-ე მუხლებით და არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება სარჩელის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით. სასამართლოს განმარტებით, განსახილველ შემთხვევაში მიუხედავად იმისა, რომ მოსარჩელე დავობს 2018 წლის 18 ივნისს მომხდარი შემთხვევის გამო მისი საკუთრების დაზიანების ფაქტზე, სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლიდან გამომდინარე, დელიქტური ვალდებულებისთვის დადგენილი ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადის ათვლა ამ თარიღს ვერ დაუკავშირდება, ვინაიდან საქმეში წარდგენილი მოპასუხის 31.07.2018წ. წერილით (იხ. ს.ფ. 19), ისევე როგორც, 12.06.2019წ. შემოწმების აქტით (იხ. ს.ფ. 67) და თავად საქმეზე დაკითხული მოწმის ჩვენებით დადასტურებულია, რომ 2018 წლის ივნისში ჩატარებული შემოწმების შედეგად მოსარჩელის უძრავ ქონებას რაიმე სახის დაზიანება არ აღენიშნებოდა და დაზიანებები 2019 წლის ივნისში ჩატარებული შემოწმებისას გამოიკვეთა.

9. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 1008-ე მუხლის მიზნებიდან გამომდინარე, 2018 წლის ივნისის თვეში მოსარჩელისთვის ცნობილი არ იყო ინფორმაცია ზიანის ან ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირის შესახებ. ამასთან, მოსარჩელემ შემდგომი განცხადებით მოპასუხეს მიმართა 2019 წლის 28 მაისს, მას შემდეგ რაც მისთვის ცნობილი გახდა ზიანისა და ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირის შესახებ. ამდენად, დელიქტური ვალდებულებისთვის დადგენილი ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადის ათვლა უნდა დაიწყოს სწორედ ამ მომენტიდან. სარჩელი წარდგენილია 2021 წლის 22 დეკემბერს - ხანდაზმულობის სამწლიან ვადაში, შესაბამისად, სარჩელი არ არის ხანდაზმული, ხოლო მოპასუხე/აპელანტი მოცემული დავის ფარგლებში ვერ ადასტურებს იმ ფაქტს, რომ 2018 წლის 18 ივნისის შემთხვევას არ შეეძლო დაზიანებების შემდგომ პერიოდში გამოწვევა.

10. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნულ განჩინებაზე მოპასუხემ წარადგინა საკასაციო საჩივარი, რომლითაც მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

11. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

12. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

13. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) ააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

14. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

15. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) არ წარმოუდგენია.

16. საკასაციო საჩივრის თანახმად:

16.1. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის არგუმენტი, რომ მოსარჩელე სადავო ქონების ნახევრის თანამესაკუთრეა, თუმცა ზიანის ანაზღაურებას ითხოვს მთლიან ქონებაზე, იმ პირობებში, როდესაც უძრავი ქონების მეორე თანამესაკუთრეს სასამართლოში სარჩელი არ წარუდგენია და არც მოსარჩელისთვის მიუცია ამის უფლებამოსილება;

16.2. ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა არასწორად გაიზიარეს მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნა, რომელიც მომზადებულია წყლის მილის დაზიანებიდან 3 წლის შემდგომ. სამი წლის განმავლობაში უამრავი ფაქტორი შეიძლება გამხდარიყო მოსარჩელის უძრავი ქონების დაზიანების საფუძველი. ამასთან, ექსპერტიზის დასკვნა ემყარება მხოლოდ მოსარჩელის განმარტებებს, ექსპერტს სადავო საცხოვრებელ სახლზე სხვა რამე საინჟინრო კვლევა არ უწარმოებია;

16.3. სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის არგუმენტი, რომ მოსარჩელის სახლის კედელსა და ბეტონის ღობეს შორის არ იყო მოწყობილი ბუნებრივი ნალექების გადამყვანი სარინელი და სახლის კედლების დანესტიანება შეიძლება სწორედ აქედან ყოფილიყო გამოწვეული სახლის საძირკველში წვიმის წყლის ჩადინებით;

16.4. საყურადღებოა ასევე ის გარემოება, რომ მოპასუხის კუთვნილი წყლის მილი დაზიანდა 2018 წელს, რა დროსაც სახლზე დაზიანებები არ აღინიშნებოდა, დაზიანებები გაჩნდა ერთი წლის შემდეგ, რაც გამორიცხულია დაღვრილ წყალს გამოეწვია;

16.5. თუ სასამართლო გაიზიარებს იმ არგუმენტს, რომ მოსარჩელის სახლზე დაზიანებები გამოწვეულია 2018 წელს დაზიანებული მილის გამო, მაშინ სარჩელი ხანდაზმულია, ხოლო თუ სასამართლო იზიარებს მოსაზრებას, რომ დაზიანებები 2019 წელს წარმოიშვა, მაშინ მოპასუხის ბრალეულობა საერთოდ არ დასტურდება, რადგან საქმეში არ მოიპოვება მტკიცებულება წყლის მილის 2019 წელს დაზიანების შესახებ.

17. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 173-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, საერთო საკუთრებაში არსებული ქონების გამო თითოეულ თანამესაკუთრეს შეუძლია მოთხოვნები წარუდგინოს მესამე პირებს, რაც გულისხმობს იმას, რომ საერთო საკუთრებაში არსებულ ქონებასთან დაკავშირებით მოთხოვნის წაყენებისათვის თანამესაკუთრე დანარჩენი თანამესაკუთრეების მიერ სპეციალური უფლებამოსილების მინიჭებას არ საჭიროებს (იხ. სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი II, თბილისი, 2018, 173-ე მუხლის კომენტარი, გვ. 89).

18. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ხანდაზმულობის ვადა ვრცელდება სხვა პირისაგან რაიმე მოქმედების შესრულების ან მოქმედებისაგან თავის შეკავების მოთხოვნის უფლებაზე. ამასთან, ხანდაზმულობა გულისხმობს დროს, რომლის განმავლობაშიც პირს შეუძლია მოითხოვოს თავისი დარღვეული უფლების აღდგენა. ხანდაზმულობის ვადების დაწესებით კანონმდებლის მიზანია გამოირიცხოს კრედიტორის უფლებების განხორციელების არათანაზომიერად ან ბოროტად გამოყენების საფრთხე. გარდა ამისა, ხანდაზმულობის ვადა სასამართლოს უმსუბუქებს ფაქტების დადგენისა და შესწავლის პროცესს და ამ გზით ხელს უწყობს დასაბუთებული გადაწყვეტილების გამოტანას. ხანდაზმულობის ვადაში მოიაზრება დრო, რომლის განმავლობაშიც უფლებამოსილ პირს შეუძლია თავისი უფლების რეალიზაცია ან დაცვა. ხანდაზმულობის ინსტიტუტის სპეციფიკურობა იმაში მდგომარეობს, რომ დადგენილი ვადის გასვლის შემდეგ მოთხოვნის უფლება ობიექტურად არსებობს, თუმცა იგი განუხორციელებელია, ანუ ამ უფლების რეალიზება სრული მოცულობით დამოკიდებულია მოთხოვნის ადრესატის ნება-სურვილზე (იხ. სუსგ საქმე Nას-1144-1090-2014, 23 თებერვალი, 2015 წელი).

19. განსახილველი დავა დელიქტური ვალდებულებიდან გამომდინარეობს, შესაბამისად, მოცემულ შემთხვევაში სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის საკითხზე მსჯელობისას სახელმძღვანელოა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1008-ე მუხლი, რომელიც დელიქტიდან გამომდინარე სასარჩელო მოთხოვნების ხანდაზმულობის ვადას აწესებს. კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, დელიქტით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლების ხანდაზმულობის ვადა არის სამი წელი იმ მომენტიდან, როცა დაზარალებულმა შეიტყო ზიანის ან ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირის შესახებ.

20. ამდენად, აღნიშნული ნორმის დანაწესით გათვალისწინებული ხანდაზმულობის ვადის დენის ათვლა დაკავშირებულია დაზარალებულის მიერ ზიანის, ან ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირის შეტყობასთან. შესაბამისად, კასატორის შედავება სარჩელის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით (იხ. წინამდებარე განჩინების 16.5 პუნქტი) დაუსაბუთებელია.

21. წინამდებარე საქმეში დადგენილია, რომ მოსარჩელისათვის მის კუთვნილ უძრავ ქონებაზე მიყენებული ზიანისა და ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირის შესახებ ცნობილი გახდა 2019 წელს. კასატორს აღნიშნულის საწინააღმდეგო სამართლებრივად ვარგისი შედავება არ წარმოუდგენია. შესაბამისად, ვინაიდან მოსარჩელემ წინამდებარე სარჩელი სასამართლოში აღძრა 2021 წლის 22 დეკემბერს, იგი არ არის ხანდაზმული, ვინაიდან არ არის გასული საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1008-ე მუხლით გათვალისწინებული ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადა.

22. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სამოქალაქოსამართლებრივი პასუხისმგებლობის ერთ-ერთ სახეს წარმოადგენს დელიქტური ვალდებულება. იგი არასახელშეკრულებო ვალდებულებათა კატეგორიას მიეკუთვნება, რომელიც ზიანის მიყენების შედეგად წარმოიშობა. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლი შეიცავს იმ აუცილებელ წინაპირობებს, რომლებიც უნდა არსებობდეს დელიქტური ურთიერთობის წარმოშობისათვის. კერძოდ, უნდა დადგინდეს ზიანი, მართლსაწინააღმდეგო, ბრალეული ქმედება და მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის, ანუ მოვალის ქმედება უნდა იყოს არა მარტო ბრალეული და მართლსაწინააღმდეგო, არამედ ზიანი უნდა წარმოადგენდეს ამ ქმედების უშუალო შედეგს. სწორედ ამ ელემენტების ერთობლიობა ქმნის დელიქტური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის საფუძველს („გენერალური დელიქტი“). საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები უნდა შეესაბამებოდეს ზემოაღნიშნულ ნორმაში მითითებულ კონსტრუქციას. თუნდაც ერთ-ერთი ელემენტის არარსებობა, გამორიცხავს ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებას (იხ. სუსგ საქმე Nას-1335-1373-2014, 24 ივნისი, 2015 წელი; Nას-718-683-2015, 09 სექტემბერი, 2015 წელი; Nას-1131-1087-2016, 01 მარტი, 2017 წელი).

23. შესაბამისად, დელიქტურ ვალდებულებასთან დაკავშირებით სარჩელის აღძვრისას მოსარჩელეს ევალება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლით გათვალისწინებული მტკიცების სტანდარტის დაცვით, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტუროს ზემოაღნიშნული წინაპირობების არსებობა. მოსარჩელის მიერ თავისი პოზიციის დასადასტურებლად კონკრეტული მტკიცებულებების წარდგენის შემდეგ კი, საწინააღმდეგო გარემოებების მტკიცება მოპასუხის ვალდებულებას წარმოადგენს, რისი შეუსრულებლობაც მხარისათვის არახელსაყრელ მატერიალურ-სამართლებრივ შედეგს გამოიწვევს (იხ. სუსგ საქმე Nას-1127-1047-2017, 18 ოქტომბერი, 2017 წელი; Nას-72-72-2018, 15 თებერვალი, 2018 წელი; Nას-189-189-2018, 23 მარტი, 2018 წელი; Nას-923-2018, 26 ოქტომბერი, 2018 წელი).

24. საკასაციო სასამართლო ასევე განმარტავს, რომ ექსპერტიზის დასკვნა მტკიცებულების ერთ-ერთ სახეს წარმოადგენს, რომელიც შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს საქმის გარემოებათა დასადგენად. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის შესაბამისად, ექსპერტის დასკვნა სასამართლოსათვის სავალდებულო არ არის და ის სსსკ-ის 105-ე მუხლით დადგენილი წესით ფასდება. ხოლო, აღნიშნული მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების თანახმად, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. ამდენად, სასამართლო სადავო გარემოებათა არსებობა-არარსებობის დადგენისას, ინდივიდუალურად და ერთობლივად აფასებს საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს, რის შედეგად აყალიბებს თავის შინაგან რწმენას გამოსაკვლევი საკითხის მიმართ.

25. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელის მიერ წარდგენილი სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 16.07.2021წ. დასკვნის თანახმად, ქ. თბილისში, ..... მდებერე საცხოვრებელ სახლზე დაზიანებების გამომწვევი მიზეზია კომპანია GWP-ს კუთვნილი სასმელი წყლის რეზერვუარის გასკდომის შედეგად აღნიშნული ბინის წყლით დატბორვა. ექსპერტიზის დასკვნაში აღნიშნულია, რომ ექსპერტმა დასკვნის შედგენისას იხელმძღვანელა როგორც მოსარჩელის ახსნა-განმარტებებით, ასევე, ექსპერტიზაზე წარდგენილი ფოტო და ვიდეო მასალებით, ამასთან, მოახდინა საკვლევი ობიექტის ადგილზე შესწავლა. შესაბამისად, დაუსაბუთებელია კასატორის მითითება, რომ ექსპერტიზის დასკვნა მხოლოდ მოსარჩელის ახსნა-განმარტებებს ეფუძნება. ექსპერტიზის დასკვნა შედგენილია შესაბამისი ცოდნის მქონე ექსპერტის/დაწესებულების მიერ და მის მართებულობაში ეჭვის შეტანის საფუძველი არ არსებობს. მოპასუხეს მისი მტკიცების ტვირთის ფარგლებში არ წარუდგენია აღნიშნული ექსპერტიზის დასკვნის საწინააღმდეგო მტკიცებულება. მოპასუხეს ასევე არ წარუდგენია იმის დამადასტურებელი სათანადო მტკიცებულებები, რომ მოსარჩელის სახლის კედელსა და ბეტონის ღობეს შორის არ იყო მოწყობილი ბუნებრივი ნალექების გადამყვანი სარინელი და სახლის კედლების დანესტიანება შეიძლება გამოწვეული ყოფილიყო სახლის საძირკველში წვიმის წყლის ჩადინებით. მხოლოდ მისი ახსნა-განმარტება კი, აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების დამადასტურებელ საკმარის მტკიცებულებას არ წარმოადგენს.

26. ამრიგად, მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის შემადგენლობა (მართლსაწინააღმდეგო, ბრალეული ქმედება და მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის), რაც მოპასუხისათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების საფუძველია.

27. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული წინაპირობა, კასატორს არ წარმოუდგენია იმგვარი დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რომელიც საკასაციო საჩივრის არსებითად განსახილველად დაშვების შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

28. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

29. ამდენად, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 1408,47 ლარის 70% – 985,93 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. შპს „ჯ.უ.ე.ფ–ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორს შპს „ჯ.უ.ე.ფ–ს“ (ს/ნ .....) დაუბრუნდეს მის მიერ 2023 წლის 14 ივლისის №22 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 1408,47 ლარის 70% – 985,93 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ე. გასიტაშვილი