20 დეკემბერი 2023 წელი №ას-793-2023 თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ამირან ძაბუნიძე

თეა ძიმისტარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი _ ნ.ქ–ი

მოწინააღმდეგე მხარე _ ს.ს. „ვ.ბ.ჯ–ია“

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 05 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობა, პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენა, იძულებითი განაცდურის და სახელფასო დავალიანების ანაზღაურება, მორალური ზიანის ანაზღაურება, შინაგანაწესში განხორციელებული ცვლილების ბათილად ცნობა, ქმედების განხორციელების დავალება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. ნ.ქ–მა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე - ს.ს. „ვ.ბ.ჯ–ია“-ს მიმართ და მოითხოვა:

1.1. 2021 წლის 20 სექტემბრის გადაწყვეტილებით მოპასუხის მიერ შინაგანაწესში შეტანილი ცვლილებების ბათილად ცნობა;

1.2. მოპასუხისათვის ქმედების დავალება, კერძოდ, სამუშაო ადგილზე დაშვებამდე, ყველა თანამშრომლისთვის ანტიგენ-ტესტის გაკეთება;

1.3. მოპასუხისათვის ქმედების დავალება, კერძოდ, ბანკის შენობაში მომხმარებელთა დაშვება მხოლოდ ანტიგენ-ტესტის უარყოფითი პასუხის წარდგენის შემთხვევაში;

1.4. მოსარჩელესთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ მოპასუხის 2021 წლის 18 ოქტომბრის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა;

1.5. მოსარჩელის პირვანდელ სამუშაო ადგილზე (მოპასუხე ბანკის ცენტრალური ფილიალის მოლარე ოპერატორის) ან ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენა სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან 3 დღის ვადით (ვადა, რომელიც დარჩენილი იყო სასამართლოსთვის სარჩელით პირველად მომართვიდან - 2021 წლის 16 ნოემბრიდან, შრომითი ხელშეკრულების ვადის გასვლამდე - 2021 წლის 19 ნოემბრამდე).

1.6. მოპასუხისათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ 2021 წლის 04 ოქტომბრიდან იმავე წლის 21 ოქტომბრამდე პერიოდის სახელფასო დავალიანების, 435 ლარის, დაკისრება.

1.7. მოპასუხისათვის იძულებითი განაცდურის სახით, ყოველთვიურად, 900 ლარის (დარიცხული) დაკისრება, 2021 წლის 21 ოქტომბრიდან სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულებამდე;

1.8. მოპასუხისათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ მორალური ზიანის, 20 000 ლარის, დაკისრება.

2. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილებით - სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

4. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის დაკმაყოფილება.

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 05 აპრილის განჩინებით - სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად, შემდეგი ფაქტობრივსამართლებრივი საფუძვლებით:

5.1. 2019 წლის 20 აგვისტოს გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე, მოსარჩელე 2019 წლის 19 ნოემბრამდე დასაქმდა მოპასუხე ბანკში სათავო ოფისის საკასო ოპერაციების განყოფილების მოლარე-ოპერატორად. 2019 წლის 20 ნოემბრის შეთანხმებით, მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულების ვადა გაგრძელდა 2020 წლის 19 ნოემბრამდე. 2020 წლის 1-ელ მაისს, მხარეთა შორის კვლავ გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება, 2020 წლის 19 ნოემბრამდე ვადით. მოსარჩელე იკავებდა ცენტრალური ფილიალის სალაროს მოლარე-ოპერატორის თანამდებობას და მისი შრომის ყოველთვიური ანაზღაურება შეადგენდა დარიცხულ 900 ლარს. 2020 წლის 20 ნოემბრის შეთანხმებით, მხარეთა შორის დადებული შრომითი ხელშეკრულების ვადა გაგრძელდა 2021 წლის 19 ნოემბრამდე.

5.2. 2021 წლის 20 სექტემბერს, ელექტრონული ფოსტის მეშვეობით, მოპასუხემ დასაქმებულებს აცნობა, რომ 2021 წლის 1-ელი ოქტომბრიდან ბანკის თანამშრომლებისთვის ამოქმედდებოდა შემდეგი წესი: ყველა თანამშრომელი, რომელიც ფიზიკურად დადიოდა სამსახურში და არ იყო აცრილი თუნდაც ერთი დოზით მაინც, ვალდებული იყო, კვირაში ერთხელ შემოწმებულიყო ანტიგენ ტესტით. ამასთან, 2021 წლის 1-ელი ოქტომბრიდან 15 ოქტომბრამდე ტესტირების ხარჯს სრულად აანაზღაურებდა დამსაქმებელი, 15 ოქტომბრიდან 1-ელ ნოემბრამდე ხარჯის ნახევარს გადაიხდიდა ბანკი, დარჩენილ ნახევარს - თანამშრომელი, ხოლო 1-ელი ნოემბრიდან - სრულად თანამშრომელი. იმ შემთხვევაში, თუ რომელიმე დასაქმებული, ჯანმრთელობის გამო, ვერ ახერხებდა ვაქცინაციას, უნდა წარმოედგინა ექიმის მიერ გაცემული ცნობა და ანტიგენ-ტესტის ღირებულებას სრულად დაფარავდა დამსაქმებელი.

5.3. 2021 წლის 30 სექტემბრის ელექტრონული წერილით, მოსარჩელემ თავის ხელმძღვანელს აცნობა, რომ იმ ეტაპზე თავს იკავებდა ვაქცინაციისგან, ასევე, ტესტის გაკეთებისგან, თუ კოვიდინფიცირებულთან კონტაქტი ან შესაბამისი სიმპტომები არ ექნებოდა. 2021 წლის 30 სექტემბრის წერილის საპასუხოდ, 2021 წლის 1-ელი ოქტომბრის წერილით მოსარჩელეს ეცნობა, რომ დამსაქმებლის გადაწყვეტილებით, 1-ელი ოქტომბრიდან სამუშაო ადგილზე დაიშვებოდა მხოლოდ ის თანამშრომელი, ვისაც გაკეთებული ექნებოდა ვაქცინა ან ანტიგენის ტესტი. შესაბამისად, მიიჩნეოდა, რომ მისი მხრიდან ადგილი ექნებოდა სამუშაო ადგილზე არასაპატიო მიზეზით გამოუცხადებლობას, რაც განიხილებოდა შრომის დისციპლინის უხეშ დარღვევად. 2021 წლის 1-ელი ოქტომბრის ელექტრონული წერილით, მოსარჩელემ მოითხოვა იმ სამართლებრივ ნორმებზე მითითება, რომლებსაც დამსაქმებლის მიერ დადგენილი წესები ემყარებოდა.

5.4. 2021 წლის 04 ოქტომბრის წერილში მოსარჩელემ მიუთითა, რომ მიუხედავად გამოცხადებისა, სამსახურში არ დაუშვეს. მოსარჩელემ მოითხოვა გაცდენის საპატიოდ მიიჩნევა, სანამ არ მოაგვარებდა აღნიშნულ პრობლემას და არ იპოვიდა ვაქცინას ან ტესტს, რომელიც უზრუნველყოფდა უსაფრთხოებას. ამ წერილის საპასუხოდ, 2021 წლის 04 ოქტომბრის წერილით, მოსარჩელეს ეცნობა, რომ რადგან მისი შრომითი მოვალეობების შესრულება საჭიროებდა მომხმარებლებთან უშუალო კომუნიკაციას, ანტიგენ-ტესტის გარეშე ის ვერ დაიშვებოდა სამუშაო ადგილზე და მიიჩნეოდა, რომ არასაპატიო მიზეზით არ გამოცხადდა. მოსარჩელეს განემარტა, რომ თუ სამსახურში გამოუცხადებლობა გაგრძელდებოდა კიდევ 5 სამუშაო დღის განმავლობაში, მასთან შრომითი ხელშეკრულება შეწყდებოდა, საქართველოს შრომის კოდექსის 47-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე. 2021 წლის 04 ოქტომბრით დათარიღებული წერილით მოსარჩელემ დამსაქმებელს აცნობა, რომ მათი მხრიდან ადგილი ჰქონდა არაობიექტურ მოთხოვნას, ის არ იყო ვალდებული, შეესრულებინა მოქმედება სამსახურის გარეთ და ტესტის პასუხით მოსულიყო სამსახურში და არც ამის ფინანსური საშუალება არ ჰქონდა. იგი მზად იყო ანტიგენ-ტესტისთვის ნებისმიერ დროს, თუ ამას სამსახური სრულად უზრუნველყოფდა. 2021 წლის 06 ოქტომბრის საპასუხო წერილით, მოსარჩელეს ეცნობა, რომ წინა წერილით მის ყველა კითხვაზე იყო პასუხი გაცემული. მოსარჩელეს კიდევ ერთხელ განემარტა, რომ რადგან მისი შრომითი მოვალეობების შესრულება საჭიროებდა მომხმარებლებთან უშუალო კომუნიკაციას, ანტიგენ-ტესტის გარეშე ის ვერ დაიშვებოდა სამუშაო ადგილზე. ამიტომ, მიიჩნეოდა, რომ მისი მხრიდან ადგილი ჰქონდა სამუშაო ადგილზე არასაპატიო მიზეზით გამოუცხადებლობას. თუ სამსახურში გამოუცხადებლობა გაგრძელდებოდა კიდევ 5 სამუშაო დღის განმავლობაში, მასთან შრომითი ხელშეკრულება შეწყდებოდა - საქართველოს შრომის კოდექსის 47-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

5.5. მოსარჩელეს დამსაქმებლისთვის არ წარუდგენია ექიმის მიერ გაცემული ცნობა იმის თაობაზე, რომ სამედიცინო ჩვენების გამო, არ იყო რეკომენდებული მისთვის კოვიდ-19-ის საწინააღმდეგო აცრა. მოსარჩელეს დამსაქმებლისთვის არც ანტიგენ-ტესტის დამადასტურებელი მტკიცებულება არ წარუდგენია.

5.6. 2021 წლის 04 ოქტომბრიდან იმავე წლის 18 ოქტომბრამდე მოსარჩელეს შრომითი მოვალეობები არ შეუსრულებია.

5.7. მოპასუხის 2021 წლის 18 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, საქართველოს შრომის კოდექსის 47-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტზე მითითებით, მოსარჩელეს შრომითი ხელშეკრულება შეუწყდა 2021 წლის 21 ოქტომბრიდან, სამუშაოზე არასაპატიო მიზეზით გამოუცხადებლობის საფუძვლით.

5.8. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში, გამოსაკვლევი იყო, შეწყდა თუ არა დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულება ზემოაღნიშნული მუხლის შემადგენლობის სრული დაცვით, რაც, თავის მხრივ, დამსაქმებლის ბრძანების ბათილობის ფაქტობრივსამართლებრივი საფუძვლების გამომრიცხველი გარემოებაა.

5.9. დამსაქმებელი მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების გამოცემის კანონიერების ფაქტის დასადასტურებლად მიუთითებდა, რომ დასაქმებულმა უხეშად დაარღვია შრომითი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება, რაც გამოიხატა იმით, რომ ის სისტემატურად არ ცხადდებოდა სამსახურში. პალატის მითითებით, დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების მართლზომიერების დადასტურება, მოპასუხემ სარწმუნოდ და დამაჯერებლად შეძლო, შესაბამისად, შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა მართლზომიერი იყო.

5.10. სადავო არ იყო, რომ მოსარჩელე 2021 წლის 04 ოქტომბერს, დამსაქმებლის მითითების შეუსრულებლობის გამო (ანტიგენ-ტესტის დამადასტურებელი მტკიცებულების წარმოუდგენლობის გამო) სამუშაო ადგილზე არ იქნა დაშვებული. დადგენილი იყო ის გარემოება, რომ 2021 წლის 04 ოქტომბრიდან 2021 წლის 18 ოქტომბრამდე მოსარჩელე სამსახურში არ გამოცხადებულა. მოსარჩელის განმარტებით, დამსაქმებელმა ის სამუშაო ადგილზე არ დაუშვა ანტიგენ-ტესტის გაუკეთებლობის გამო, რისი მოთხოვნის უფლებაც დამსაქმებელს არ გააჩნდა. პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება იმასთან დაკავშირებით, რომ დამსაქმებლის მხრიდან ადგილი არ ჰქონდა მოსარჩელისთვის ანტიგენ ტესტის მისივე ხარჯით გაკეთების მოთხოვნას. საქმეში წარმოდგენილი 2021 წლის 20 სექტემბრის წერილით დასტურდებოდა, რომ 2021 წლის 1-ელი ოქტომბრიდან 15 ოქტომბრამდე ტესტირების ხარჯს სრულად აანაზღაურებდა დამსაქმებელი, 15 ოქტომბრიდან 1-ელ ნოემბრამდე - ხარჯის ნახევარს გადაიხდიდა ბანკი, დარჩენილ ნახევარს - თანამშრომელი, ხოლო 1-ელი ნოემბრიდან - სრულად თანამშრომელი. იმ შემთხვევაში, თუ რომელიმე დასაქმებული, ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო, ვერ ახერხებდა ვაქცინაციას, უნდა წარმოედგინა ექიმის მიერ გაცემული ცნობა და ანტიგენ-ტესტის ღირებულებას სრულად დაფარავდა დამსაქმებელი. აღნიშნული წერილის საპასუხოდ გაგზავნილი მოსარჩელის 2021 წლის 30 სექტემბრის წერილით დგინდებოდა, რომ მოსარჩელემ თავიდანვე განაცხადა უარი აცრისა და ტესტის გაკეთებაზე. სააპელაციო პალატის მითითებით, მიუხედავად იმისა, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდებოდა, რომ მოსარჩელისთვის შეთავაზებული იყო ანტიგენ-ტესტის დამსაქმებლის ხარჯით ჩატარება, დასაქმებულმა ტესტი მაინც არ ჩაიტარა.

5.11. პალატის დასკვნით, დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის აუცილებლობა წარმოშვა ამ უკანასკნელის სამუშაო ადგილზე სისტემატურმა გამოუცხადებლობამ. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის პოზიცია, რომ მას არ ეკისრებოდა მოპასუხე ბანკის 2021 წლის 20 სექტემბრის გადაწყვეტილების შესრულების ვალდებულება და ანტიგენ-ტესტზე უარის გამო, სამსახურში დაუშვებლობა არ უნდა მიჩნეულიყო დასაქმებულის სამუშაოზე არასაპატიო მიზეზით გამოუცხადებლობად. პალატის განმარტებით, 2021 წლის 20 სექტემბერს დასაქმებულებთან გაგზავნილი ელექტრონული შეტყობინება, რომელიც განსაზღვრავდა კოვიდ-რეგულაციებს, იყო არა ბანკის შინაგანაწესის ცვლილება, არამედ - შრომითი ხელშეკრულების 8.3. პუნქტით გათვალისწინებული შიდა დოკუმენტი, რომელიც სავალდებულო იყო დასაქმებულებისთვის.

6. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილება.

6.1. ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა არასწორად დაადგინეს, რომ მოსარჩელემ უხეშად დაარღვია ნაკისრი ვალდებულებები. საქმის მასალები ცალსახად ადასტურებს, რომ დამსაქმებელმა თავად არ დაუშვა მოსარჩელე სამსახურში, შესაბამისად, დასაქმებულის სამუშაოზე გამოუცხადებლობა განპირობებული იყო დამსაქმებლისვე ქმედებით.

6.2. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, რომ დამსაქმებელს უფლება ჰქონდა მოსარჩელისათვის მოეთხოვა ანტიგენ-ტესტის წინასწარ ჩატარება. დამსაქმებელმა შემოიღო განსხვავებული წესი, რომელიც მოსარჩელეს ავალდებულებდა ტესტის გაკეთებას საკუთარი ხარჯით, რაც არ გამომდინარეობს შრომითი კანონმდებლობიდან.

6.3. სააპელაციო სასამართლომ უგულებელყო ის გარემოება, რომ გათავისუფლების ბრძანება დაუსაბუთებელია, რაც მისი ბათილად ცნობის ცალსახა საფუძველია. ბრძანებაში მითითებულია ხელშეკრულების 8.3 მუხლის დარღვევა, რაც სინამდვილეს არ შეესაბამება. მოპასუხეს არ წარმოუდგენია იმგვარი დოკუმენტი ან შეთანხმება, რომელიც ითვალისწინებდა დასაქმებულის სამსახურში დაშვების აკრძალვას და, მით უფრო, გათავისუფლებას.

6.4. 20 სექტემბრის წერილი არ ითვალისწინებს დასაქმებულის სამსახურში დაუშვებლობას. წერილზე გაცემულ პასუხში მითითებულია, რომ მოსარჩელე თავს იკავებდა ანტიგენ-ტესტზე. ტესტს იგი იმ შემთხვევაში დათანხმდებოდა, თუ კოვიდ-ინფიცირებულთან ექნებოდა კონტაქტი ან გამოუვლინდებოდა კოვიდის სიმპტომები. მოსარჩელის მოთხოვნის მიუხედავად, მოპასუხემ ვერ დაადასტურა ტესტს რა სამართლებრივი საფუძვლით ავალდებულებდა მოსარჩელეს, მოსარჩელისვე ხარჯით. არ არსებობს ნორმა, რომელიც დასაქმებულს ავალდებულებს წინასწარ გადაიხადოს ტესტის საფასური. მოსარჩელე თანახმა იყო ტესტზე, თუკი დამსაქმებელი თავად უზრუნველყოფდა მის დაფინანსებას.

7. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მიერ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

8. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

9. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

10. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

11. საკასაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანი ძირითადად, დამსაქმებლის მხრიდან მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების კანონიერებაა.

12. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის სამუშაოდან გათავისუფლებას საფუძვლად დაედო საქართველოს შრომის კოდექსის 47-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის (სამართალურთიერთობის პერიოდში მოქმედი 37-ე მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტი), რომლის თანახმად, შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველია დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა.

13. კასატორის ძირითადი პრეტენზია ისაა, რომ მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის თაობაზე დამსაქმებლის გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელი და არამართლზომიერია. დასაქმებულს ვალდებულება უხეშად არ დაურღვევია, სამუშაოზე გამოუცხადებლობა განპირობებული იყო დამსაქმებლისვე ქმედებით, კერძოდ, ამ უკანასკნელმა ანტიგენ-ტესტის გაუკეთებლობის გამო თავად არ დაუშვა მოსარჩელე სამსახურში. მოპასუხემ სამართლებრივად ყოვლად უსაფუძვლოდ დაავალდებულა დასაქმებულები, მათ შორის - მოსარჩელე, კოვიდ-ვირუსის ანტიგენ-ტესტი გაეკეთებინათ ყოველკვირეულად, საკუთარი ხარჯით. აღნიშნული მოთხოვნა არ გამომდინარეობს შრომითი კანონმდებლობიდან და სამართლებრივად ყოვლად უსაფუძვლოა.

14. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განმარტებების თანახმად, უმნიშვნელოვანესი პრინციპი, რომელიც უნდა იყოს გათვალისწინებული ვალდებულების უხეში დარღვევის საფუძვლით შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის კანონიერების შეფასებისას, არის პროპორციულობისა და გონივრული საფუძვლის პრინციპი. პროპორციულობის, იმავე თანაზომიერების პრინციპი ნიშნავს, რომ კანონის მიზნის მისაღწევად გამოყენებული ღონისძიება უნდა იყოს დასაშვები, აუცილებელი და პროპორციული. ერთ-ერთ საქმეში საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ პროპორციულობის პრინციპის გამოყენებისას განმარტა, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა დამსაქმებულის მიერ დასაშვები უნდა იყოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ გაუმართლებელია ამ უკანასკნელის უფლების დაცვის სხვა საფუძვლების გამოყენება (იხ. ს.უ.ს.გ. საქმე №ას-106-101-2014, 02 ოქტომბერი, 2014 წელი; №ას-1183-1125-2014, 13 თებერვალი, 2015 წელი).

15. მუშაკის სამუშაოდან გათავისუფლების საფუძვლების კვლევისას, სასამართლო ამოწმებს დამსაქმებლის უფლების გამოყენების მართლზომიერების საკითხს, რის საფუძველზეც აფასებს მხარეთა მიერ სასამართლოს წინაშე დაყენებულ მოთხოვნათა მართებულობას. ამისათვის კი, აუცილებელია მისი გამოყენების განმაპირობებელი გარემოებების მართლზომიერების საკითხის შესწავლა. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების მართლზომიერების შეფასების მიზნით, დადგინდეს დასაქმებულის მიერ დაკისრებული ვალდებულებების უხეში დარღვევის ფაქტი, რაც შესაძლებელია მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე ადმინისტრაციის ბრძანებაში მითითებული დასაქმებულის გათავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად (იხ. სუსგ საქმე №ას-1391-1312-2012, 10 იანვარი, 2014 წელი; №ას-483-457-2015, 07 ოქტომბერი, 2015 წელი; №ას-127-123-2016, 13 ივნისი, 2016 წელი).

16. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ შრომითი ურთიერთობის შენარჩუნებას აქვს პრიორიტეტი მის რღვევასთან შედარებით. ამდენად, შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა არის უკიდურესი ღონისძიება, რომელიც გამოყენებული უნდა იქნეს გამონაკლის და მხოლოდ კანონით პირდაპირ გათვალისწინებულ შემთხვევაში, მყარი საფუძვლის არსებობის პირობებში. „თითოეული დასაქმებულის საქმის ინდივიდუალური შეფასებისას გამოყენებული უნდა იქნეს ე.წ. „favor prestatoris“ პრინციპი, რაც დასაქმებულთათვის სასარგებლო წესით უპირატესობას ნიშნავს. სწორედ აღნიშნული პრინციპის გამოყენებისას, საჭიროა დამსაქმებლისა და დასაქმებულის მოთხოვნებისა და ინტერესების წონასწორობის დაცვა სამართლიანობის, კანონიერებისა და თითოეული მათგანის ქმედების კეთილსინდისიერების კონტექსტში“ (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 29 იანვრის №ას-891-2015 განჩინება). ამდენად, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ შრომისსამართლებრივი ვალდებულების დარღვევის „უხეშად“ მიჩნევისთვის შეფასებული უნდა იქნას ჩადენილი დარღვევის ხასიათი, სიმძიმე, შედეგი, დასაქმებულის პიროვნება და შემთხვევის ინდივიდუალური თავისებურებები.

17. საკასაციო სასამართლო, მუშაკის სამუშაოდან დათხოვნის კანონიერების შეფასების მიზნით, ყურადღებას გაამახვილებს საქმეზე დადგენილ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე:

17.1. მოსარჩელე და მოპასუხე 2019 წლის 20 აგვისტოდან 2021 წლის 19 ნოემბრამდე შრომით სახელშეკრულებო ურთიერთობაში იმყოფებოდნენ, კერძოდ, მოსარჩელე მოპასუხე ბანკში დასაქმებული იყო მოლარე-ოპერატორად.

17.2. მხარეთა შორის 2020 წლის 01 მაისს გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულების 8.3. პუნქტის თანახმად, ხელშეკრულებაზე ხელმოწერით დასაქმებული ადასტურებს, რომ გაეცნო და ეთანხმება შემდეგი დოკუმენტების შესრულების ვალდებულებას: ბანკის შინაგანაწესი, თანამდებობრივი ინსტრუქცია, ბანკის ყველა შიდა დოკუმენტი (წესები, ინსტრუქციები და ა.შ.), რომელიც არეგულირებს დასაქმებულის მიერ შესასრულებელ სამუშაოს. 8.4. პუნქტის მიხედვით, დასაქმებულისთვის ცნობილია, რომ ბანკს უფლება აქვს, ცალმხრივად შეცვალოს 8.3. პუნქტით განსაზღვრული დოკუმენტები და ცვლილებებს ექნებათ შესასრულებლად სავალდებულო ძალა დასაქმებულისთვის. ხელშეკრულების 8.5.1. პუნქტის თანახმად, დასაქმებული იღებს ვალდებულებას, რომ გაეცნოს ყველა ახალ შიდა დოკუმენტს და არსებული დოკუმენტების ცვლილებას, რომელიც დაკავშირებული იქნება მის მიერ შესასრულებელ სამუშაოსთან. მოპასუხის 2021 წლის 13 იანვრის შინაგანაწესის 10.2. მუხლის მიხედვით, დასაქმებული ვალდებულია: ა) საქმიანობისას იხელმძღვანელოს ბანკის საერთო სტრატეგიით, ადმინისტრაციის მითითებებითა და მოქმედი შიდასაბანკო ინსტრუქციებით; ბ) შეასრულოს მასზე დაკისრებული ფუნქციები სტრუქტურული ქვედანაყოფის დებულებისა და თანამდებობრივი ინსტრუქციის შესაბამისად, აგრეთვე, ქვედანაყოფის საქმიანობასთან დაკავშირებული სხვა დავალებები; გ) განუხრელად დაიცვას ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობები, შინაგანაწესის მოთხოვნები, მოქმედი შიდასაბანკო და სასაშვებო რეჟიმი, შრომის დისციპლინა.

17.3. კოვიდ-პანდემიის შედეგად შექმნილი ვითარებიდან გამომდინარე, მოპასუხემ 2021 წლის 20 სექტემბერს ელექტრონული ფოსტის მეშვეობით დასაქმებულებს აცნობა, რომ ყველა თანამშრომელი, რომელიც ფიზიკურად დადიოდა სამსახურში და არ იყო აცრილი თუნდაც ერთი დოზით, ვალდებული იყო, კვირაში ერთხელ შემოწმებულიყო ანტიგენ-ტესტით. 2021 წლის 1-ელი ოქტომბრიდან 15 ოქტომბრამდე ტესტირების ხარჯს სრულად აანაზღაურებდა დამსაქმებელი, 15 ოქტომბრიდან 1-ელ ნოემბრამდე - ხარჯის ნახევარს გადაიხდიდა ბანკი, ნახევარს - თანამშრომელი, ხოლო 1-ელი ნოემბრიდან - სრულად თანამშრომელი. იმ შემთხვევაში, თუ რომელიმე დასაქმებული ჯანმრთელობის გამო, ვერ შეძლებდა ვაქცინაციას, უნდა წარმოედგინა ექიმის მიერ გაცემული ცნობა და ანტიგენ ტესტის ღირებულებას სრულად დაფარავდა დამსაქმებელი.

17.4. 2021 წლის 30 სექტემბერს, მოსარჩელემ მოპასუხეს აცნობა, რომ იმ ეტაპზე, თავს იკავებდა ვაქცინაციისა და ტესტირებისგან, თუ არ ექნებოდა კოვიდინფიცირებულთან კონტაქტი, ან არ გამოუვლინდებოდა შესაბამისი სიმპტომები. აღნიშნულის საპასუხოდ, 2021 წლის 01 ოქტომბერს, დამსაქმებელმა განუმარტა მოსარჩელეს, რომ სამსახურში დაიშვებოდა მხოლოდ ვაქცინირებული ან ტესტირებული თანამშრომლები, სხვა შემთხვევაში, სამუშაოზე გამოუცხადებლობა მიიჩნეოდა სამუშაოზე არასაპატიო მიზეზით გამოუცხადებლობად და შრომის დისციპლინის უხეშ დარღვევად.

17.5. 2021 წლის 04 ოქტომბრის წერილში მოსარჩელემ მიუთითა, რომ მიუხედავად გამოცხადებისა, არ დაუშვეს სამსახურში. მოსარჩელემ მოითხოვა გაცდენის საპატიოდ მიიჩნევა, სანამ არ მოაგვარებდა აღნიშნულ პრობლემას და არ იპოვიდა ვაქცინას ან ტესტს, რომელიც უზრუნველყოფდა უსაფრთხოებას.

17.6. მოპასუხემ არაერთხელ აცნობა მოსარჩელეს, რომ რადგან მისი შრომითი მოვალეობების შესრულება საჭიროებდა მომხმარებლებთან უშუალო კომუნიკაციას, ანტიგენ-ტესტის გარეშე ვერ დაიშვებოდა სამუშაო ადგილზე და მიიჩნეოდა, რომ არასაპატიო მიზეზით არ გამოცხადდა.

17.7. მოპასუხემ 2021 წლის 04 და 06 ოქტომბრის წერილებით, მოსარჩელეს განუმარტა, რომ თუ სამსახურში გამოუცხადებლობა გაგრძელდებოდა კიდევ 5 სამუშაო დღე, მასთან შრომითი ხელშეკრულება შეწყდებოდა, საქართველოს შრომის კოდექსის 47-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

17.8. მოსარჩელეს დამსაქმებლისთვის არ წარუდგენია მტკიცებულება, რომ კოვიდ-19-ის საწინააღმდეგო აცრა მისთვის სამედიცინო ჩვენების გამო არ იყო რეკომენდებული. მოსარჩელეს დამსაქმებლისთვის არც ანტიგენ-ტესტის დამადასტურებელი მტკიცებულება არ წარუდგენია.

17.9. 2021 წლის 04 ოქტომბრიდან იმავე წლის 18 ოქტომბრამდე მოსარჩელეს შრომითი მოვალეობები არ შეუსრულებია.

17.10. მოპასუხის 2021 წლის 18 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, საქართველოს შრომის კოდექსის 47-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტზე მითითებით, მოსარჩელეს შრომითი ხელშეკრულება შეუწყდა 2021 წლის 21 ოქტომბრიდან, სამუშაოზე არასაპატიო მიზეზით გამოუცხადებლობის საფუძვლით.

18. აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებებისა და მოხმობილი სამართლებრივი განმარტებების ურთიერთშეჯერების შედეგად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოსარჩელის მიერ ვალდებულების უხეში დარღვევის თაობაზე ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების დასკვნას და მიაჩნია, რომ დაკავებული თანამდებობიდან დასაქმებულის გათავისუფლება მართლზომიერია, სახელდობრ:

18.1. პალატა მიუთითებს, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, დასაქმებული ვალდებული იყო, შეესრულებინა მოპასუხის 2021 წლის 20 სექტემბრის გადაწყვეტილებით განსაზღვრული შიდასაბანკო ინსტრუქცია, მისი შეუსრულებლობის შემთხვევაში, კი დამსაქმებელი უფლებამოსილი იყო, მოსარჩელე არ დაეშვა სამუშაო ადგილზე, რაც მიიჩნეოდა სამსახურში არასაპატიო მიზეზით გამოუცხადებლობად.

18.2. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ დასაქმებულის არასათანადო პროფესიული ქცევის მაღალი ხარისხით შეფასებისა და დარღვევის უხეშად მიჩნევისათვის საკმარისი საფუძველია რეალური რისკის, საფრთხისშემცველი გარემოს არსებობა (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 01 ივნისის №ას-№ას-591-2020 განჩინება).

18.3. საქართველოს შრომის კოდექსის 45-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, დამსაქმებელი ვალდებულია უზრუნველყოს დასაქმებული სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისთვის მაქსიმალურად უსაფრთხო და ჯანსაღი სამუშაო გარემოთი.

18.4. ამ თვალსაზრისით, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ ზოგადად, კოვიდ პანდემიასთან დაკავშირებული რეგულაციები შემოღებული იქნა თითოეული ინდივიდის უსაფრთხოების დაცვის მიზნით. პალატის შეფასებით, კონკრეტულ შემთხვევაში, დამსაქმებლის მოთხოვნები, რომლებიც მოიცავდა ანტიგენის ტესტირებასა და ვაქცინაციას, ემსახურებოდა პანდემიის დროს საჯარო წესრიგისა და უსაფრთხოების უზრუნველყოფას, კერძოდ კი, სამუშაო ადგილზე ვირუსის გავრცელების რისკის შემცირებას.

18.5. ნიშანდობლივია, რომ ბანკის პოზიციის თანახმად, ტესტის გაკეთება არ იქნებოდა საჭირო იმ შემთხვევაში, თუკი დასაქმებული თუნდაც ერთი დოზით იქნებოდა აცრილი. კონკრეტულ შემთხვევაში, მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია იმგვარი მტკიცებულებები, რომ დამსაქმებლის რეგულაციების შესრულება მისთვის შეუძლებელი იყო ან დამსაქმებელმა დაარღვია მისი უფლებები. საქმის ფაქტობრივი გარემოებების თანახმად, ცალსახაა, რომ ბანკმა არსებული ვითარებიდან გამომდინარე უზრუნველყო საჭირო უსაფრთხოების ზომების მიღება, ხოლო მოსარჩელემ, რომელიც არცერთი დოზით არ ყოფილა კოვიდ საწინააღმდეგო ვაქცინით აცრილი, უარი განაცხადა ტესტირებაზე, რაც უპირობოდ არღვევს შრომითი ხელშეკრულების 8.3. პუნქტით გათვალისწინებულ შიდა დოკუმენტს - ინსტრუქციას, რომელიც სავალდებულო იყო დასაქმებულებისთვის.

18.6. საქმეში წარმოდგენილი მხარეთა შორის არსებული წერილობითი მიმოწერიდან ირკვევა, რომ მოსარჩელე არაერთხელ იქნა გაფრთხილებული, რომ მისი ქმედება ვალდებულების უხეშ დარღვევად შეფასდებოდა, რაც შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტას განაპირობებდა. აღნიშნულის მიუხედავად, მოსარჩელეს, როგორც უკვე აღინიშნა, ტესტირება არ ჩაუტარებია და არც რაიმე მტკიცებულება წარუდგენია მოპასუხისათვის, რომ კოვიდ საწინააღმდეგო ვაქვინაცია მისი ჯანმრთელობისთვის დაუშვებელი იყო.

18.7. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების თანახმად, ბანკის მიერ დადგენილი რეგულაციები ითვალისწინებდა დასაქმებულის ანტიგენტესტირების ხარჯის ანაზღაურებას თავდაპირველ ეტაპზე (01 ოქტომბრიდან 15 ოქტომბრის ჩათვლით) სრულად, ხოლო შემდგომ, ეტაპობრივად, დასაქმებულის მონაწილეობით ხარჯის დაფარვას (იხ. 2021 წლის 20 სექტემბრის დამსაქმებლის ელექტრონული წერილი, ტ.1. ს.ფ 48). ამ შემთხვევაში, ყურადღება მისაქცევია ის გარემოება, რომ მოსარჩელემ იმთავითვე განაცხადა უარი ტესტის გაკეთებაზე. კერძოდ, დასაქმებულმა მოპასუხეს 2021 წლისს 30 სექტემბრის წერილით აცნობა, რომ თუკი არ იქნებოდა კოვიდ ინფიცირებულთან კონტაქტი ან არ გამოუვლინდებოდა სიმპტომი, იგი ვაქცინააცისგან და ტესტის გაკეთებისგან თავს იკავებდა (ტ.1, ს.ფ. 50). ანუ, ცალსახაა, რომ მოსარჩელემ ანტიგენ-ტესტირებაზე უარი იმ პერიოდიდანვე განაცხადა, როდესაც, ბანკი სრულად უზრუნველყოფდა ტესტირების ხარჯის დაფარვას.

18.8. ბანკი სთავაზობდა დასაქმებულებს ისეთი დოკუმენტის წარდგენასაც, რომლითაც დადასტურდებოდა ჯანმრთელობის მდგომარეობიდან გამომდინარე აცრის გაკეთების დაუშვებლობა და ასეთ შემთხვევაში, დამსაქმებელი სრულად დაფარავდა ტესტის ხარჯს. მიუხედავად აღნიშნულისა, მოსარჩელემ უარი განაცხადა ტესტირების ჩატარებაზე, არც აცრა ჩაიტარა და არც მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობიდან გამომდინარე აცრის აკრძალვის თაობაზე მიუთითებია და წარუდგენია შესაბამისი მტკიცებულება, რაც ცხადყოფს მისი მხრიდან დამსაქმებლის შიდა დოკუმენტის - ინსტრუქციის უხეშ დარღვევას.

18.9. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო ასკვნის, რომ დამსაქმებლის მოთხოვნები იყო კანონიერი, პროპორციული და არსებული პანდემიური მდგომარეობიდან გამომდინარე გამართლებული. დასაქმებულის მხრიდან კი, თანამშრომელთა და საბანკო სერვისის მომხმარებელთა მიმართ, უსაფრთხო გარემოს შექმნის ხელშეწყობის უგულებელყოფა და პრევენციული ღონისძიებების დაუცველობა უნდა შეფასდეს იმგვარ სამსახურებრივ გადაცდომად, რომელიც აუცილებელს ხდიდა მოსარჩელის მიმართ უკიდურესი ზომის - სამსახურიდან გათავისუფლების გამოყენებას. შესაბამისად, პალატას მიაჩნია, რომ სადავო ბრძანება კანონიერია და არ ვლინდება მისი ბათილად ცნობის საფუძველი.

19. ვინაიდან არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის მოთხოვნა მასთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის თაობაზე, პირვანდელ ან ტოლფას სამუშაო ადგილზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების შესახებ სასარჩელო მოთხოვნები მართებულად იქნა უარყოფილი.

20. რაც შეეხება სახელფასო დავალიანების ანაზღაურების შესახებ სასარჩელო მოთხოვნას, საკასაციო პალატა მიუთითებს მოპასუხის შინაგანაწესის 5.6. მუხლზე, რომლის თანახმად, დასაქმებულის ბრალით გამოწვეული იძულებითი მოცდენა არ ანაზღაურდება. მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ 2021 წლის 04 ოქტომბრიდან იმავე წლის 21 ოქტომბრამდე მოსარჩელე სამუშაოზე არ ცხადდებოდა არასაპატიო მიზეზით. შესაბამისად, სახელფასო დავალიანების ანაზღაურების თაობაზე მოსარჩელის მოთხოვნაც უსაფუძვლოა და მართებულად არ დაკმაყოფილდა.

21. ვინაიდან, არ დაკმაყოფილდა სასარჩელო მოთხოვნები შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობისა და პირვანდელ ან ტოლფას სამუშაო ადგილზე მოსარჩელის აღდგენის თაობაზე, არ იკვეთება მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი, მოპასუხისათვის სარჩელით მოთხოვნილი ქმედებების განხორციელების დავალების მიმართ.

22. რაც შეეხება მორალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნას, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, პირს უფლება ქვს სასამართლოს მეშვეობით, კანონით დადგენილი წესით დაიცვას საკუთარი პატივი, ღირსება, პირადი ცხოვრების საიდუმლოება, პირადი ხელშეუხებლობა ან საქმიანი რეპუტაცია შელახვისაგან. ამავე მუხლის მე-6 ნაწილის თანახმად, ამ მუხლით გათვალისწინებული სიკეთის დაცვა ხორციელდება, მიუხედავად ხელმყოფის ბრალისა. ხოლო, თუ დარღვევა გამოწვეულია ბრალეული მოქმედებით, პირს შეუძლია მოითხოვოს ზიანის (ზარალის) ანაზღაურებაც. ზიანის ანაზღაურება შეიძლება მოთხოვილ იქნეს იმ მოგების სახით, რომელიც წარმოექმნა ხელმყოფს. ბრალეული ხელყოფის შემთხვევაში უფლებამოსილ პირს უფლება აქვს მოითხოვოს არაქონებრივი (მორალური) ზიანის ანაზღაურებაც. მორალური ზიანის ანაზღაურება შეიძლება ქონებრივი ზიანის ანაზღაურებისაგან დამოუკიდებლად.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, არაქონებრივი ზიანისათვის ფულადი ანაზღაურება შეიძლება მოთხოვილ იქნეს მხოლოდ კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევებში გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით.

მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელე მხარეს არ მიუთითებია იმ გარემოებების თაობაზე, რაც საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლის შესაბამისად, პირის პატივის, ღირსების ან საქმიანი რეპუტაციის შელახვად შეიძლება შეფასებულიყო. მოსარჩელეს, არც სამუშაო ადგილზე უსაფრთხო გარემოს შექმნის მოვალეობის დარღვევის გამო, მისი ჯანმრთელობისთვის ვნების მიყენება დაუსაბუთებია. ვინაიდან მორალური ზიანის ანაზღაურებისთვის კანონით გათვალისწინებული წინაპირობების არსებობა არ გამოვლინდა, აღნიშნული მოთხოვნაც მართებულად იქნა უარყოფილი.

23. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. „ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ“, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

24. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტების ფარგლებში, რაც სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლი), კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება და ვერ შეძლო მისი გაბათილება სარწმუნო მტკიცებულებებით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. ასეთ საფუძველზე ვერც კასატორი მიუთითებს.

25. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

26. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. შესაბამისად, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ.ქ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. ნ.ქ–ს (პ/ნ .......) დაუბრუნდეს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 300 ლარის (საგადასახადო დავალება №5904, გადახდის თარიღი: 25.08.2023წ, გადამხდელის ბანკი: ს.ს. „თიბისი ბანკი“) 70% – 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები : ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე

თეა ძიმისტარაშვილი