საქმე № ას-195-2024 24 ივლისი, 2024 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მირანდა ერემაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლევან მიქაბერიძე, ვლადიმერ კაკაბაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი - დ.ბ–ა (აპელანტი, მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - ზ.გ–ვა, დ.ხ–ძე, ხ.მ–ვი (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2023 წლის 02 ნოემბრის განჩინება

საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის დაბრუნება ხელახლა განსახილველად

დავის საგანი – ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. 2014 წლის 1 აპრილს ერთის მხრივ დ.ბ–ას (მოსარჩელე, აპელანტი, კასატორი), გ.მ–ძესა და მეორეს მხრივ, ხ.მ–ს (მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე) შორის გაფორმდა ვალის აღიარების და იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე გ.მ–ძემ აღიარა ხ.მ–ის სასარგებლოდ ვალდებულება - 20 000 აშშ დოლარის ოდენობით და იკისრა ვალდებულება გადაეხადა დავალიანება 2014 წლის 1 ივლისამდე.

2. აღნიშნული ვალდებულების უზრუნველყოფის მიზნით, იპოთეკით დაიტვირთა დ.ბ–ას საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება, მდებარე ქ. თბილისი, ...... (ს/კ ......). ხელშეკრულების პირობებში ასახულია: „... გ.მ–ძემ, რომელიც ამ ხელშეკრულებაში შემდეგში მოხსენიებულია როგორც „მოვალე“ ნებაყოფლობით, ყოველგვარი ფიზიკური, ფსიქიკური და სხვა ნებისმიერი სახის იძულების გარეშე აღიარა, რომ მას ნამდვილად აქვს ვალი ხ.მ–ის , რომელიც ამ ხელშეკრულებაში მოხსენიებულია როგორც „კრედიტორი“.“

3. 2014 წლის 24 ივნისს დ.ბ–ას და ხ.მ–ს შორის გაფორმდა 2014 წლის 1 აპრილის სესხის და იპოთეკის ხელშეკრულების გაუქმების თაობაზე შეთანხმება. გაუქმების მოტივად მითითებულია, რომ მხარეთა შორის არსებული ურთიერთვალდებულებები შესრულებულია და სესხის თანხა სრულად არის დაბრუნებული.

4. 2014 წლის 24 ივნისს დ.ბ–ას და ზ.გ–ვას შორის გაფორმდა ნასყიდობის და გამიჯვნის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე ორ ნაწილად გაიმიჯნა ქ. თბილისი, ......., ნ/გ მიწის ფართობი 1085 კვ.მ. და მასზე არსებული შენობა-ნაგებობები. გამიჯვნის შედეგად მიღებული იქნა ორი დამოუკიდებელი უძრავი ნივთი: 543 კვ.მ. და 542 კვ.მ. ორივე მიწის ნაკვეთი დამოუკიდებელი საკადასტრო კოდით აისახა საჯარო რეესტრში.

5. ამავე ხელშეკრულებით დ.ბ–ამ იკისრა ვალდებულება საკუთრებაში გადაეცა ზ.გ–ვასათვის ზემოაღნიშნული უძრავი ნივთის გამიჯვნის შედეგად მიღებული 542 კვ.მ.. ნასყიდობის საგნის ღირებულება განისაზღვრა 135 500 აშშ დოლარის ოდენობით.

6. 2014 წლის 16 აგვისტოს ზ.გ–ვას და ხ.მ–ს შორის გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე ხ.მ–ს საკუთრებაში გადაეცა ქ. თბილისი, ..... მდებარე მიწის ნაკვეთ 542 კვ.მ.

7. 2014 წლის 15 ივლისს დ.ბ–ას და გ.ბ–ს შორის გაფორმდა სესხის და იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე დ.ბ–ამ სესხის სახით მიიღო 15000 აშშ დოლარი. აღნიშნულია სესხის უზრუნველყოფის მიზნით, იპოთეკით დაიტვირთა მის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი, მდებარე: ქ. თბილისი, ......... მდებარე მიწის ნაკვეთი 543 კვ.მ..

8. 2015 წლის 19 მარტს დ.ბ–ას და დ.ხ–ძეს შორის გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე დ.ბ–ამ საკუთრებაში გადასცა დ.ხ–ძეს ქ. თბილისი, ...... მდებარე მიწის ნაკვეთი 543 კვ.მ. ნასყიდობის ფასი განსაზღვრულია 35 000 აშშ დოლარის ოდენობით. აღნიშნული ხელშეკრულების პირველ ფურცელზე მოსარჩელეს გაკეთებული აქვს წერილობითი კომენტარი: „...მომცა 18 ათასი -17 ათასი შეხვდა იპოთეკარებს. იანგარიშეს თვითონ არც მე ვიყავი და არც პ–ი, რომელმაც ჩამადებინა იპოთეკაში. სულ ჩემი გადასახდელი არ იყო, მე მომცეს 6 ათასი, დანარჩენი თვითონ მოიხმარეს...“.

9. 2015 წლის 20 მარტს ხ.მ–ს და დ.ხ–ძეს შორის გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე დ.ხ–ძეს საკუთრებაში გადაეცა მიწის ნაკვეთი.

10. სასარჩელო მოთხოვნა და საფუძვლები

მოსარჩელემ - დ.ბ–ამ სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოში მოპასუხეების ზ.გ–ვას, ხ.მ–ვისა და დ.ხ–ძის მიმართ, დ.ბ–ასა და დ.ხ–ძეს შორის გაფორმებული 2015 წლის 19 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულების, (2). ზ.გ–ვასა და ხ.მ–ს შორის გაფორმებული 2014 წლის 16 აგვისტოს ნასყიდობის ხელშეკრულების, (3). დ.ბ–ასა და ზ.გ–ვას შორის 2014 წლის 24 ივნისს გაფორმებული ნასყიდობა-გამიჯვნის ხელშეკრულების ბათილად ცნობისა და (4). ქ. თბილისი, ...... მდებარე უძრავი ქონების მესაკუთრედ (ს/კ ...... და .......) დ.ბ–ას ცნობის მოთხოვნით.

11. მოპასუხის შესაგებელი

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს.

12. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 10 მაისის გადაწყვეტილებით, დ.ბ–ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

13. მოსარჩელის სააპელაციო მოთხოვნა

ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

14. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 02 ნოემბრის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, შესაბამისად, უცვლელად დარჩა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება.

15. მოსარჩელის საკასაციო მოთხოვნა

15.1. განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

16. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 23 თებერვლის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

17. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის, იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად, მივიდა დასკვნამდე, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ დაუშვებელია შემდეგი არგუმენტაციით:

18. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური სან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

19. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

20. საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს, არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

21. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მას არა აქვთ წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო: ა) განსახილველ შემთხვევებში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ბ) სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსთვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

22. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, „თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს”. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილით, „ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა- განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით”. ხოლო მე-3 ნაწილის მიხედვით, „საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით”.

23. ამავე კოდექსის 105-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ, ხოლო მე-3 ნაწილის თანახმად, მოსაზრებები, რომლებიც საფუძვლად უდევს სასამართლოს შინაგან რწმენას, უნდა აისახოს გადაწყვეტილებაში.

24. საკასაციო სასამართლოს განმარტავს, რომ მოტყუებით დადებული გარიგების ბათილად ცნობის საკითხს არეგულირებს სამოქალაქო კოდექსის 81-82-ე მუხლები, რომელთა თანახმად, თუ პირი გარიგების დადების მიზნით მოატყუეს, იგი უფლებამოსილია მოითხოვოს ამ გარიგების ბათილობა. ეს ხდება მაშინ, როცა აშკარაა, რომ მოტყუების გარეშე გარიგება არ დაიდებოდა. თუ ერთი მხარე დუმს იმ გარემოებათა გამო, რომელთა გამჟღავნების დროსაც მეორე მხარე არ გამოავლენდა თავის ნებას, მაშინ მოტყუებულს შეუძლია მოითხოვოს გარიგების ბათილობა. გამჟღავნების ვალდებულება არსებობს მხოლოდ მაშინ, როცა მხარე ამას ელოდებოდა კეთილსინდისიერად. მოტყუებით დადებული გარიგების ბათილად ცნობისათვის მნიშვნელობა არა აქვს, არასწორი ცნობების შეტყობინებით მხარე მიზნად ისახავდა რაიმე სარგებლის მიღებას, თუ – მეორე მხარისათვის ზიანის მიყენებას. კანონის მითითებული დანაწესის შესაბამისად, მოტყუების საფუძვლით გარიგების ბათილობისათვის აუცილებელია, რომ მოტყუებას ნების გამომვლენში ისეთი შეცდომის გამოწვევა შეეძლოს, რომელიც ნების გამოვლენის საფუძველი ხდება. მოტყუების დროს პირს შექმნილი უნდა ჰქონდეს ისეთი ობიექტური ვითარება, რომელიც ხელს შეუშლის ნების გამომვლენს ნამდვილი, ანუ მისთვის სასურველი ნების გამოვლენაში და აღნიშნული გარემოება, ყველა ნორმალურ მოაზროვნე ადამიანში არანამდვილი ნების გამოვლენას უნდა იწვევდეს, ანუ ადამიანს ობიექტური განსჯის შედეგად არ უნდა ჰქონდეს თავისი ნამდვილი ნების გამოვლენის შესაძლებლობა, შესაბამისად, მოტყუების ფაქტი იმდენად თვალსაჩინო და აშკარა უნდა იყოს, რომ ნებისმიერი საშუალო განვითარებისა და აზროვნების ადამიანის მოტყუება უნდა იყოს შესაძლებელი (იხ. სუსგ-ები: №ას-182-171-2014,16 ივნისი, 2014 წ; 20.01.2016წ.; №ას-1117-1051-2015, 20 იანვარი, 2016 წ.;№1126-2021, 29 მაისი, 2023 წ.). ის, ვინც იყენებს შეცილების უფლებას, უნდა დაამტკიცოს მოტყუების ფაქტის არსებობა, მისი არსებითობა და მიზეზობრივი კავშირი მოტყუებასა და ნების გამოვლენას შორის.

25. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის მართებულობის საკითხის შემოწმებამდე, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გამოკვლეული აქვს სამართლებრივი მნიშვნელობის მქონე ყველა ფაქტობრივი გარემოება, რომელიც მხარეთა მიერაა მითითებული შეჯიბრებითობისა და დისპოზიციურობის პრინციპების ფარგლებში, და რაც აუცილებელია საქმის სწორი იურიდიული კვალიფიკაციისათვის.

26. განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებით ირკვევა, რომ 2014 წლის 1 აპრილს ერთის მხრივ დ.ბ–ას, გ.მ–ძესა და მეორეს მხრივ, ხ.მ–ს შორის გაფორმდა ვალის აღიარებისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე გ.მ–ძემ აღიარა ხ.მ–ის სასარგებლოდ ვალდებულება - 20 000 აშშ დოლარის ოდენობით და იკისრა ვალდებულება გადაეხადა დავალიანება 2014 წლის 1 ივლისამდე. აღნიშნული ვალდებულების უზრუნველყოფის მიზნით, იპოთეკით დაიტვირთა დ.ბ–ას საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება, მდებარე ქ. თბილისი, ........ 2014 წლის 24 ივნისს დ.ბ–ასა და ხ.მ–ს შორის დაიდო სესხისა და იპოთეკის გაუქმების ხელშეკრულება. (სს „ლიბერთი ბანკის“ სათავო ოფისში არსებულ საჯარო რეესტრში) იმავე დღეს დ.ბ–ასა და მოპასუხე ზ.გ–ვას შორის დაიდო ნასყიდობისა და გამიჯვნის ხელშეკრულება, რის საფუძველზეც სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება უნდა გაუქმებულიყო, თუმცა ეს არ მომხდარა. რომლის საფუძველზე ორ ნაწილად გაიმიჯნა ქ. თბილისი, ....., ნ/გ მიწის ფართობი 1085 კვ.მ. და მასზე არსებული შენობა-ნაგებობები. გამიჯვნის შედეგად მიღებული იქნა ორი დამოუკიდებელი უძრავი ნივთი: 543 კვ.მ. და 542 კვ.მ. ორივე მიწის ნაკვეთი დამოუკიდებელი საკადასტრო კოდით აისახა საჯარო რეესტრში. ამავე ხელშეკრულებით დ.ბ–ამ იკისრა ვალდებულება საკუთრებაში გადაეცა ზ.გ–ვასათვის ზემოაღნიშნული უძრავი ნივთის გამიჯვნის შედეგად მიღებული 542 კვ.მ.. ნასყიდობის საგნის ღირებულება განისაზღვრა 135500 აშშ დოლარის ოდენობით. 2014 წლის 25 აგვისტოს აღნიშნული უძრავი ქონება ხ.მ–მა იპოთეკით დატვირთა. 2014 წლის 15 ივლისს დ.ბ–ამ იპოთეკით დატვირთა მის საკუთრებაში არსებული 543 კვ.მ. მიწის ფართი (ს/კ ......). იპოთეკარი გ.ბ–ი დ.ბ–ასაგან ითხოვდა იპოთეკის თანხას, რის გამოც 2015 წლის 19 მარტს დ.ბ–ასა და დ.ხ–ძეს შორის დაიდო უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება და ამავე დღეს გაუქმდა იპოთეკის ხელშეკრულება. მოსარჩელის მითითებით, იმისათვის, რომ დ.ბ–ას ზ.გ–ვასაგან მიეღო დ.ხ–ძის მიერ მიცემული 15 000 აშშ დოლარი, უნდა დაეწერა ხელწერილი, რომლის თანახმად, 2015 წლის 21 ივნისს სრულად მიიღო ზ.გ–ვასაგან უძრავ ქონებაზე (ს/კ .....) და აღნიშნულ ხელშეკრულებაზე რაიმე პრეტენზია არ გააჩნდა. მოსარჩელის განმარტებით, აღნიშნული ფაქტი აშკარად მიუთითებს მოტყუებით დადებული გარიგებაზე, რადგან დ.ბ–ას ზ.გ–ვასთვის 543 კვ. მ მიწის ნაკვეთი არ მიუყიდია. მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ არსებობს მტკიცებულება, კერძოდ, სსიპ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის გადაწყვეტილება, რომლის თანახმად, 2014 წლიდან დღემდე დოკუმენტბრუნვის სისტემაში და მონაცემთა ბაზებში ინფორმაცია ...... და ...... საკადასტრო ერთეულებზე ფუნქციური ზონების ცვლილების მოთხოვნით მიმართვის შესახებ არ იძებნება. 542 კვ.მ. მიწა (ს/კ .......) და 543 კვ.მ. მიწა და ერთი ოთახი 16 კვ.მ. (ს/კ ......) ირიცხება დ.ხ–ძის საკუთრებაში. რაც შეეხება 543 კვ.მ. მიწასა და 16 კვ.მ. ერთ ოთახს, აღნიშნული დ.ხ–ძეს სს „ბ. ქ–უს“ ვალდებულება უზრუნველყოფილი აქვს ერთ დოლარად. აქედან გამომდინარე, მოსარჩელე მხარე ითხოვს ბათილად იქნეს ცნობილი 2014 წლის 24 ივნისის უძრავი ქონების ნასყიდობა-გამიჯვნის, 2014 წლის 16 აგვისტოს ნასყიდობისა და 2015 წლის 20 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულებები, როგორც მოტყუებით დადებული გარიგებები. შესაბამისად, მოსარჩელის მოთხოვნა გამომდინარეობს იურიდიული ინტერესიდან, დაიცვას მისი ქონებრივი უფლებები.

27. სასამართლოს განხილვის საგანს წარმოადგენს დადებული ხელშეკრულებების ბათილად ცნობის საფუძვლების კვლევა. ამ კუთხით, ქვედა ინსტანციის სასამართლოები მიუთითებენ, რომ მოსარჩელის პოზიციის სამართლებრივი დასაბუთება ურთიერთწინააღმდეგობრივია, რაც შეფასების შესაძლებლობებს ართულებს. სააპელაციო პალატა მიუთითებს, რომ მოსარჩელის ზოგადი დამოკიდებულება არსებულ მოვლენებთან მიმართებით არათანმიმდევრული და წინააღმდეგობრივია. ერთ შემთხვევაში, იგი აპელირებს ზ.გ–ვას, ხ.მ–ვისა და დ.ხ–ძის როგორც თაღლითურ ჯგუფზე და სადავო გარიგებებს განიხილავს, როგორც ერთიანი სტრატეგიის ნაწილს - დ.ხ–ძის საკუთრებაში უძრავი ნივთების თავმოყრისათვის, ხოლო მეორე შემთხვევაში, მოსარჩელე ავლენს დ.ხ–ძის მიმართ კეთილგანწყობას და მოიხსენიებს მას „პატიოსანი ადამიანის“ სახელით, რომლის მიმართ არ გააჩნია არავითარი პრეტენზია. მსგავსი დამოკიდებულება მან არაერთხელ დააფიქსირა საქმის წარმოებისას, მაგ. 2022 წლის 10 მაისის სხდომაზე, სადაც აღნიშნა, რომ არა აქვს პრეტენზია დ.ხ–ძესთან, რადგან მან გადაუხადა 35 000 აშშ დოლარი (იხ. 2022 წლის 10 მაისის სხდომის ოქმი 13:25:25). რაც შეეხება გარიგებების მატერიალურ-სამართლებრივი შეფასების საკითხს. 2015 წლის 19 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულებასთან მიმართებით მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ არსებობს ბათილობის საფუძველი მოტყუებით დადებული გარიგების ჭრილში. აღსანიშნავია, რომ ამ კუთხით დ.ბ–ას არ წარმოუდგენია საკმარისი არგუმენტაცია, რომ სასამართლომ სადავო ხელშეკრულებას ავტონომიურად მიუსადაგოს ბათილობის კონკრეტული საფუძველი, ამიტომ სასამართლომ მიიჩნია, რომ საკითხი უნდა იქნეს განხილული მის მიერ გაჟღერებული არგუმენტების გათვალისწინებით, მოტყუებით დადებული გარიგების კონტექსტში. ამ გაგებით, საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, სასარჩელო განცხადების მე-5 პუნქტში, დ.ხ–ძესთან 2015 წლის 19 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების მოტივად, დ.ბ–ამ განაცხადა, რომ მას გააჩნდა ფულადი დავალიანება გ.ბ–ის მიმართ, რომელიც სასწრაფოდ ითხოვდა თანხის დაბრუნებას. ამ ვითარების გათვალისწინებით, მან მიიღო გადაწყვეტილება გაეყიდა 543 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი. შესაბამისად, მისივე განმარტებით, ხელშეკრულების გაფორმება იყო გაცნობიერებული და მოტივირებული ნების გამოვლენა. მსგავსი არგუმენტი მან ასევე არაერთხელ გააჟღერა საქმის განხილვისას. 2010 წლის 10 მაისის სხდომაზე მან აღნიშნა, რომ დ.ხ–ძემ შეამოწმა უძრავი ნივთი და გამოთქვა მზაობა შეეძინა მიწის ნაკვეთი 35 000 აშშ დოლარად (იხ. 2022 წლის 10 მაისი ს/ო 13:19:36). ცხადია, რომ დ.ბ–ას იმთავითვე გააჩნდა 543 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის გასხვისების სურვილი და აწარმოებდა მოლაპარაკებებს გასხვისების მიზნით. შესაბამისად, მისი ნების ფორმირება არ მომხდარა გარე-ფაქტორების ზეგავლენით. მოტყუების ერთ- ერთ წინაპირობად, მოსარჩელემ ასევე მიუთითა, რომ დ.ხ–ძე შეჰპირდა ქონების შეძენას 70 000 აშშ დოლარად, თუმცა ხელშეკრულება დაახვედრა 35 000 დოლარის ღირებულებით. (იხ. 2022 წლის 10 მაისის სხდომის ოქმი 13:29:36). ამ ვერსიის გათვალისწინების შემთხვევაშიც, გამორიცხულია მოტყუებით დადებული გარიგების სამართლებრივი წესრიგის გავრცელება, რადგან ამ რეგულაციის მიზნებისათვის ცრუ წარმოდგენები შეიძლება შეეხებოდეს მხოლოდ გარიგების საგნის თვისობრივ ნაწილს და არა ღირებულებას, რომელიც იმთავითვე თვალსაჩინოა. ამავდროულად, არ არსებობს არანაირი მიზეზი, რომ სასამართლომ გაიზიაროს ამ ღირებულებით შეთანხმების არსებობა, რადგან 2015 წლის 19 მარტის ხელშეკრულება პირდაპირ ითვალისწინებს ნასყიდობის საგნის ღირებულებას 35000 აშშ დოლარის ოდენობით, რაც ასევე არაერთხელ განაცხადა მოსარჩელემ. (იხ. 2022 წლის 10 მაისი ს/ო 13:19:36 და 13:19:36). გარდა ამისა, 2021 წლის 15 მარტის სხდომაზე მან ასევე განაცხადა, რომ დ.ხ–ძეს უნდა მიეცა მისთვის 35 000 აშშ დოლარი, თუმცა ამ თანხიდან იპოთეკარებს გადაუხადა 17 000 აშშ დოლარი, რაც მიუთითებს, რომ შეთანხმებული ღირებულება ცნობილი იყო მისთვის (იხ. 2021 წლის 15 მარტის ს/ო 16:02:38). საქმის წარმოების მთელი პერიოდის განმავლობაში, მოსარჩელის მიერ არაერთხელ იქნა დაფიქსირებული, რომ დ.ხ–ძის მიმართ პრეტენზია განპირობებული იყო იმ მოტივით, რომ მან არ გადაუხადა შეთანხმებული ღირებულება (იხ. 2022 წლის 10 მაისის ს/ო 13:37:26). თუმცა, ამ შემთხვევაშიც მისი მოთხოვნის შინაარსი არათანმიმდევრულია. ერთ შემთხვევაში, იგი აცხადებს რომ მოპასუხის ვალდებულება განსაზღვრული იყო 70000 აშშ დოლარის ოდენობით, ხოლო მან მიიღო მხოლოდ 35 000 აშშ დოლარი “...ხარაიძეს იმიტომ ვთხოვ, რომ მან გადამიხადა მხოლოდ 35 000 აშშ დოლარი და უნდა გადაეხადა 70 000 აშშ დოლარი...“ (იხ.2022 წლის 10 მაისის ს/ო 13:28:08). ხოლო მეორე შემთხვევაში, მოსარჩელე უთითებდა, რომ მას არ გააჩნდა დ.ხ–ძესთან პრეტენზია, ვინაიდან მას გადახდილი ჰქონდა 35 000 აშშ დოლარი. (იხ. 2022 წლის 10 მაისის ს/ო 13:25:25). პალატა იზიარებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას იმასთან დაკავშირებით, რომ მოვლენათა ამ ჭრილში განვითარების შემთხვევაშიც, გამორიცხულია გარიგების ბათილობის საფუძვლის მისადაგება, რადგან აღნიშნული სამართლებრივი მოცემულობა, შესაძლებელია განხილული იქნეს ვალდებულების დარღვევის კონტექსტში. ხელშეკრულების სტაბილურობის პრინციპი გამორიცხავს ვალდებულების დარღვევას, როგორც გარიგების ბათილობის წინაპირობას.

28. საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნებს იმასთან დაკავშირებით, რომ არ არსებობს დ.ხ–ძესა და ხ.მ–ს შორის დადებული 2015 წლის 20 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულების გაბათილების საფუძველი, რადგან მოსარჩელე მხარეს არ აქვს წარდგენილი სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ისეთი სახის დასაბუთება, რაც გაამართლებდა მის სასარჩელო მოთხოვნას, აქედან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად განსაზღვრა სარჩლის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძვლები, რომ არ არსებობს გასაჩივრებულ გარიგებათა ბათილად ცნობის საფუძვლები.

29. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

30. საბოლოოდ, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საჩივრის ფარგლებში კასატორმა ვერ შეძლო შესაბამისი დასაბუთების წარმოდგენა, თუ რატომ უნდა გაუქმდეს აღნიშნული განჩინება, შესაბამისად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა სწორად დაადგინეს მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებები, სამართლებრივად მართებულად გადაწყვიტეს საქმეში არსებული ყველა სადავო საკითხი, ასევე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, ამდენად, სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს განჩინება დასაბუთებულია, არ არსებობს მისი გაუქმების საფუძველი და საკასაციო საჩივრები როგორც დაუშვებლები, უნდა დარჩეს განუხილველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. დ.ბ–ას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: მ. ერემაძე

მოსამართლეები: ვ. კაკაბაძე

ლ. მიქაბერიძე