საქმე №ას-1256-2022 25 აპრილი, 2024 წელი

ქ . თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ა(ა)იპ „წ.ი.ს.თ.ს–ი“ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ა(ა)იპ „ე.რ.ც–თვის“ (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 18 მაისის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. უძრავი ნივთი, მდებარე სიღნაღის რაიონში, სოფელი ........., საკადასტრო კოდი: №........., დაზუსტებული ფართობი 2029.00 კვ.მ., შენობა-ნაგებობის ფართობი 193 კვ.მ. (ყოფილი საბავშვო ბაღის შენობა) (შემდგომში - „სადავო უძრავი ნივთი“ ან „სადავო შენობა“), საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია სიღნაღის მუნიციპალიტეტის გამგეობის სახელზე.

2. ა(ა)იპ „წ.ი.ს.თ.ს–ი“ (შემდგომში - „მოსარჩელე“, „მოსარჩელე ორგანიზაცია“ ან „კასატორი“) რეგისტრირებულია 2013 წლის 29 ნოემბერს და მისი ხელმძღვანელია (გამგეობის თავმჯდომარე) რ.ო–ი.

3. 2014 წლის 21 თებერვალს სიღნაღის მუნიციპალიტეტის გამგეობასა და მოსარჩელე ორგანიზაციას შორის დაიდო №1 ქირავნობის ხელშეკრულება, რომლითაც სიღნაღის მუნიციპალიტეტის გამგეობამ მოსარჩელე ორგანიზაციას სარგებლობის უფლებით, 2024 წლის 21 თებერვლამდე ვადით, გადასცა სადავო უძრავი ნივთი.

4. ქირავნობის ხელშეკრულების 1.3. პუნქტის მიხედვით, ქირავნობის საგნის გადაცემის მიზანია „შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე ბავშვებისა და სოციალურად დაუცველი პირებისა და შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირების მოვლა-პატრონობისათვის სერვისული ცენტრის მოწყობა“. ხელშეკრულების 2.1 პუნქტის მიხედვით, ფართის ქირა შეადგენს 1100 ლარს. ხელშეკრულების 3.4 პუნქტის შესაბამისად, დამქირავებელი ვალდებულია: არ მოახდინოს გაქირავებული ფართის გადაკეთება ან რეკონსტრუქცია გამქირავებლის თანხმობის გარეშე; საკუთარი სახსრებით ჩაატაროს მიმდინარე რემონტი; გამქირავებლის თანხმობის გარეშე არ გადასცეს ქვექირავნობის უფლებით მესამე პირებს დაქირავებული ფართი ან მისი ნაწილი. მითითებული ქირავნობის ხელშეკრულების ვადა განისაზღვრა 2024 წლის 21 თებერვლამდე და ხელშეკრულება რეგისტრირებული იქნა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში 2014 წლის 27 თებერვალს.

5. 2016 წლის 01 სექტემბერს მოსარჩელე ორგანიზაციასა და ა(ა)იპ-ს „ერთად რეალური ცვლილებებისათვის“ (შემდგომში - „მოპასუხე“ ან „მოპასუხე ორგანიზაცია“) შორის დაიდო „შეთანხმება ფართის ერთობლივად გამოყენების შესახებ“. ხელშეკრულების მიხედვით, შეთანხმების საგანს (1.1. მუხლი) წარმოადგენდა მხარეთა მიერ მოსარჩელე ორგანიზაციის მფლობელობაში არსებული ფართით (ყოფილი საბავშვო ბაღის შენობა) ერთობლივი სარგებლობა. მხარეები შეთანხმდნენ (1.2. მუხლი), რომ მათ მიერ პროექტების განხორციელების დროს ისინი ამ შეთანხმების პირველი მუხლის 1.1 ნაწილში მითითებული ფართით ისარგებლებდნენ ერთობლივად ისე, რომ არცერთი ორგანიზაციის მუშაობას არ შეშლოდა ხელი. შეთანხმების 5.1 პუნქტის მიხედვით, შეთანხმება ძალაშია მისი ხელმოწერის მომენტიდან მხარეთა მიერ მის შეწყვეტამდე. „ფართის ერთობლივად გამოყენების შესახებ“ შეთანხმებაში არ არის მითითებული ხელშეკრულების ფასი და ანგარიშსწორების წესი და შეთანხმება არ არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში.

6. საქმეში წარმოდგენილი წესდების მიხედვით, მოპასუხე ორგანიზაციის საქმიანობის მიზნები და ამოცანებია: საქართველოში მცხოვრები შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირებისა და მათი ოჯახების კეთილდღეობის ხელშეწყობა და მხარდაჭერა სრული ხელმისაწვდომობით სერვისებზე და საქართველოს მასშტაბით, აგრეთვე: შშმპ და მათი ოჯახებისათვის რესურსცენტრების განვითარება, ადვოკატირება და შესაბამისი პროგრამების განვითარება, „მშობელთა კლუბების ჩამოყალიბება“, შშმ პირებისა და მათი ოჯახებისათვის საერთაშორისო ჰუმანიტარული ორგანიზაციებისა და კერძო პირებიდან, ფონდებიდან დახმარების მიღება, განაწილება და ა. შ.;

7. მოპასუხე ორგანიზაცია სადავო შენობაში ფუნქციონირებდა 2016 წლის 01 სექტემბრიდან მოსარჩელე ორგანიზაციასთან ერთად და შენობის ყველა ფართს ერთობლივად ფლობდნენ.

8. სადავო ფართის მესაკუთრე (გამქირავებელი) - სიღნაღის მუნიციპალიტეტის გამგეობა ინფორმირებული იყო მხარეთა შორის „ფართის ერთობლივად გამოყენების შესახებ“ შეთანხმების გაფორმების შესახებ, კერძოდ, 2017 წლის 26 იანვარს მოპასუხე ორგანიზაციის გამგეობის თავმჯდომარემ, ნ.ლ–ძემ სიღნაღის მუნიციპალიტეტის გამგებელს მიმართა N03/17 წერილით, სადაც აღნიშნულია, რომ მოპასუხე ორგანიზაცია არის რეგიონებში შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთა/ბავშვთა და მათი ოჯახების გაძლიერების ხელშემწყობი ორგანიზაცია, რომელიც ასევე ეხმარება ადგილობრივ თემს შექმნას დამოუკიდებელი არასამთავრობო ორგანიზაციები, რომლებიც მათივე მხარდაჭერით ქმნიან სამიზნე ჯგუფის საჭიროებებზე მორგებულ სერვისებს. ორგანიზაცია წარმატებით მუშაობს საქართველოს არაერთ რეგიონში, სადაც მოიზიდეს თანხები სერვისებისთვის გაეროს ბავშვთა ფონდიდან, ბულგარეთის საელჩოდან, „ამერიკელი მეგობრებიდან“, ქალთა საერთაშორისო ასოციაციიდან და მრავალი სხვა დონორისაგან. დონორებისაგან ამ თანხების მოთხოვნის გარანტი არის სერვისისთვის გადაცემული ფართებით თუ მიწებით სარგებლობის უფლების ვადიანობა, რაც არ უნდა იყოს 20 წელზე ნაკლები. სერვისის მონიტორინგს ახორციელებენ დონორებთან, ქონების მართვის სააგენტოსა და შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსთან ერთად. აღნიშნულ წერილში მითითებულია, რომ მოპასუხე ორგანიზაციის ხელშეწყობით შეიქმნა მოსარჩელე ორგანიზაცია, ამჟამად სოფელ .......... მიმდინარეობს სარემონტო სამუშაოები ამერიკელი სამხედროების ჩართულობით. სარემონტო მასალის თანხა მოიძია მათმა ორგანიზაციამ და უნდათ გააგრძელონ თანხების მოზიდვა მაღალი ხარისხის სერვისების გასამართად. ამისათვის კი სჭირდებათ გარანტიები ადგილობრივი თვითმმართველობიდან, რომ ამ ორგანიზაციას გადაცემული ფართით სარგებლობის ვადა განესაზღვრება არანაკლებ 20 წლით, რათა დაზღვეული იყოს გამართული სერვისისა და გარემონტებული ფართის ექსპლუატაციის ხანგრძლივობით და სტაბილურობით. მოპასუხე მხარე სთხოვს მუნიციპალიტეტის გამგებელს აღმოუჩინოს დახმარება, რათა მოპასუხემ შეძლოს შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა/ბავშვთა საზოგადოებაში სრულფასოვანი ინტეგრაციის ხელშეწყობა, რაც ყველას სოციალურ პასუხისმგებლობას წარმოადგენს.

9. 2018 წლის 12 იანვარს სიღნაღის მუნიციპალიტეტის გამგეობასა და მოსარჩელე ორგანიზაციას შორის დაიდო შეთანხმება 2014 წლის 21 თებერვალს დადებულ ქირავნობის ხელშეკრულებაში ცვლილებების შეტანის შესახებ და ხელშეკრულების ვადა გაიზარდა 2030 წლის 21 თებერვლამდე. ხელშეკრულების მე-3, მე-4 და მე-8 მუხლში შევიდა ცვლილებები და ხელშეკრულების თანახმად, დამქირავებელი ვალდებულია ქონებას შეუნარჩუნოს პროფილი, დროულად გადაიხადოს ქირა, მიიღოს ყველა აუცილებელი ზომა ქირით გადაცემული ქონების მოვლისა და დაცვისათვის, გადაიხადოს მოხმარებული ელექტროენერგიის, წყლის, გაზისა და სხვა კომუნალური გადასახადი არსებული წესით. მითითებული შეთანხმება (2014 წლის 21 თებერვალს დადებულ ქირავნობის ხელშეკრულებაში ცვლილებების შეტანის შესახებ) რეგისტრირებულ იქნა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში 2018 წლის 15 იანვარს.

10. საქმეზე წარმოდგენილი გადახდის დამადასტურებელი ქვითრებით დადგენილია, რომ 2016 წლის თებერვლიდან 2017 წლის 18 დეკემბრამდე მოპასუხე ორგანიზაცია ურიცხავდა ხან მოსარჩელე ორგანიზაციას და ხან პირდაპირ რ.ო–ს ლოკალური კოორდინატორის ხელფასს ყოველთვიურად 134.40 ლარის ოდენობით. მოპასუხე ორგანიზაციის მიერ 2019 წლის 18 მარტიდან 2020 წლის იანვრის ჩათვლით გადახდილია ელექტროენერგიის, გაზისა და წყლის საფასური. 2018 წლის 19 თებერვალს მოპასუხე ორგანიზაციის მიერ გადახდილია საიჯარო ქირის თანხა 1100 ლარის ოდენობით. ასევე საქმეში წარმოდგენილი საგადასახადო დავალებებით დადგენილია, რომ მოპასუხე ორგანიზაციას 2018 წლის 13 აპრილს და 10 მაისს გადახდილი აქვს 550 ლარი - სიღნაღის მუნიციპალიტეტში, დაბა .......... მოსარჩელე ორგანიზაციის წყალმომარაგების სისტემაზე ახალი მომხმარებლის მიერთების საფასური.

11. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხის მიმართ და მოითხოვა მოპასუხე ორგანიზაციის მართლსაწინააღმდეგო მფლობელობიდან სადავო უძრავი ქონების გამოთხოვა და გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში ფართის მოსარჩელე ორგანიზაციისთვის გადაცემა.

12. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

13. სიღნაღის რაიონული სასამართლოს 2020 წლის 8 სექტემბრის გადაწყვეტილებით მოსარჩელე ორგანიზაციის სარჩელი მოპასუხე ორგანიზაციის მიმართ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვისა და ხელშეშლის აღკვეთის შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

14. რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

15. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 18 მაისის განჩინებით მოსარჩელე ორგანიზაციის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

16. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-10 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები.

17. სააპელაციო პალატის მითითებით, მხარეთა შორის სადავოა - წარმოადგენს თუ არა 2016 წლის 01 სექტემბერს მხარეთა შორის დადებული „შეთანხმება ფართის ერთობლივად გამოყენების შესახებ“ ქვექირავნობის ხელშეკრულებას და არსებობს თუ არა მისი ბათილად ცნობის საფუძველი.

18. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ის 531-ე, 549-ე და 550-ე მუხლებით და განმარტა, რომ ქირავნობა სასყიდლიანი ხელშეკრულებაა და ქირავნობის და ქვექირავნობის სამართლებრივი ურთიერთობების არსებობისათვის აუცილებელი ელემენტებია, რომ გამქირავებელმა გადასცეს ნივთი დროებით სარგებლობაში განსაზღვრული ვადით, ხოლო დამქირავებელმა გადაიხადოს ნივთის სარგებლობისათვის მხარეთა შორის შეთანხმებული ქირის თანხა.

19. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ 2016 წლის 01 სექტემბერს მხარეთა შორის დადებული „შეთანხმება ფართის ერთობლივად გამოყენების შესახებ“ არ ითვალისწინებს ქირავნობის სამართალურთიერთობისთვის დამახასიათებელ აუცილებელ პირობას - არ შეიცავს ქირის გადახდის ვალდებულებას და არც რაიმე სახის ანაზღაურების შესახებ ან ქირის გადახდის სხვა წესზე საუბრობს. შეთანხმებაში ასევე არ არის დათქმა, თუ კონკრეტულად რა ფართი გადაეცა სარგებლობაში მოპასუხე ორგანიზაციას, მეტიც - საუბარია ფართის ერთობლივად გამოყენებაზე, ისე რომ მხარეები ერთმანეთს ხელს არ უშლიდნენ საქმიანობაში. შესაბამისად, პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ სადავო შეთანხმება ქვექირავნობის სამართალურთიერთობად ვერ იქნება მიჩნეული.

20. ამავდროულად, პალატის მითითებით, იმ პირობებში, როდესაც შენობის მესაკუთრე (სიღნაღის მუნიციპალიტეტის გამგეობა) ინფორმირებული იყო შენობაში დამქირავებელთან ერთად მოპასუხე ორგანიზაციის ფუნქციონირების თაობაზე, არ არსებობდა 2016 წლის 01 სექტემბრის შეთანხმების უცილოდ ბათილ გარიგებად მიჩნევის საფუძველი. მართალია, ფართის მესაკუთრეს 2016 წლის 01 სექტემბერს „ფართის ერთობლივად გამოყენების შესახებ“ შეთანხმების გაფორმებაზე წინასწარი წერილობითი თანხმობა არ მიუცია, თუმცა 2016 წლიდან გამგეობისათვის ცნობილი გახდა, რომ შენობაში მოპასუხე მხარეც ახორციელებდა საქმიანობას და მესაკუთრეს რაიმე პრეტენზია და მოთხოვნა ამ ორგანიზაციის მიმართ არ დაუყენებია. ასევე არ წარუდგენია პრეტენზია მოსარჩელე ორგანიზაციის მიმართ მოპასუხეზე ფართის სარგებლობაში გადაცემასთან დაკავშირებით. მეტიც, მესაკუთრე დაინტერესებას იჩენდა, რომ შენობაში განხორციელებულიყო შეზღუდული შესაძლებლობის სტატუსის მქონე პირთათვის და მათი ოჯახებისათვის მნიშვნელოვანი სერვისების გაზრდა და მათი ხელმისაწვდომობა, რაც დასტურდება 2018 წლის 12 იანვარს გამგეობის მიერ 2014 წლის 21 თებერვლის ქირავნობის ხელშეკრულების ვადის გაგრძელებით (2030 წლის 21 თებერვლამდე) იმ აუცილებელი პირობის დაცვით, რომ ქონებას შეუნარჩუნდებოდა მიზნობრივი პროფილი.

21. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა ასევე პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება, რომ 2016 წლის 01 სექტემბრის შეთანხმებას ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების სამართლებრივი ნიშნები გააჩნია.

22. სააპელაციო პალატამ მიუთითა სსკ-ის 931.2 მუხლზე, რომელშიც მითითებულია, თუ რა საკითხებზე უნდა შეთანხმდნენ მხარეები ერთობლივი საქმიანობის შესახებ ხელშეკრულების დადებისას ანუ რას უნდა შეიცავდეს ამ სახის ხელშეკრულება. მასში უნდა იყოს მითითებული: ა) მონაწილეთა დასახელება და მისამართი; ბ) მონაცემები ერთობლივი საქმიანობის სახეობისა და მიზნის შესახებ; გ) მონაწილეთა უფლებები და მოვალეობები; დ) მართვის ორგანოთა სტრუქტურა და ფუნქციები; ე) მონაწილეთა შორის შემოსავლებისა და ზიანის განაწილების წესი და პირობები; ვ) ხელშეკრულებიდან გასვლის წესი; ზ) საქმიანობის ხანგრძლივობა; თ) ხელშეკრულების მოშლისა და დარჩენილი ქონების განაწილების წესი. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სწორედ აღნიშნულ პირობებზე შეთანხმება წარმოადგენს ერთობლივი საქმიანობის შესახებ ხელშეკრულების დადების არსებით პირობებს.

23. სააპელაციო პალატამ მიუთითა იმ გარემოებებზე, რომლის თანახმად, 2016 წლის 01 სექტემბერს მხარეთა შორის დადებული „შეთანხმება ფართის ერთობლივად გამოყენების შესახებ“ ითვალისწინებდა ფართით ერთობლივად სარგებლობას, ემსახურებოდა ერთ კონკრეტულ ერთობლივ მიზანს - სიღნაღის მუნიციპალიტეტის გამგეობასა და მოსარჩელეს შორის არსებული ქირავნობის ხელშეკრულების ფარგლებში „შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე ბავშვებისა და სოციალურად დაუცველი პირებისა და შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირების მოვლა-პატრონობისათვის სერვისული ცენტრის მოწყობას“. ამასთან, 2016 წლის თებერვლიდან 2017 წლის 18 დეკემბრამდე მოპასუხე ურიცხავდა ხან მოსარჩელე ორგანიზაციას და ხან პირდაპირ რ.ო–ს ლოკალური კოორდინატორის ხელფასს ყოველთვიურად 134.40 ლარის ოდენობით, ამავე ორგანიზაციის მიერ 2019 წლის 18 მარტიდან 2020 წლის იანვრის ჩათვლით გადახდილია ელექტროენერგიის, გაზისა და წყლის საფასური, ხოლო 2018 წლის 19 თებერვალს მოპასუხე ორგანიზაციის მიერ გადახდილია ქირის თანხა, 1100 ლარის ოდენობით. 2018 წლის 13 აპრილს და 10 მაისს კი გადახდილია 550 ლარი სიღნაღის მუნიციპალიტეტში, დაბა .......... მოსარჩელე ორგანიზაციისათვის წყალმომარაგების სისტემაზე ახალი მომხმარებლის მიერთების საფასურის სანაცვლოდ. ამასთან, საქმის მასალებით დგინდება ისიც, რომ საგრანტო პროგრამისთვის გათვალისწინებული თანხა მოსარჩელე ორგანიზაციის დირექტორმა მიიღო.

24. ყოველივე ზემოხსენებულის გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მხარეთა შორის არსებული სამართალურთიერთობა სრულად შეესაბამება ერთობლივი საქმიანობის შინაარსს, გააჩნია კონკრეტული მიზანი, მხარეთა შორის უფლება-მოვალეობები გაწერილია და გრძელდება მოცემული მდგომარეობითაც, რასაც ადასტურებს 2018 წლის 12 იანვარს სიღნაღის მუნიციპალიტეტის გამგეობასა და მოსარჩელეს შორის დადებული შეთანხმება ქირავნობის ხელშეკრულებაში ცვლილებების შეტანის შესახებ, რომლის თანახმად, ხელშეკრულების ვადა გაიზარდა 2030 წლის 21 თებერვლამდე, ხოლო დამქირავებელმა აიღო ვალდებულება, ქონებას შეუნარჩუნოს პროფილი, დროულად გადაიხადოს ქირა, მიიღოს ყველა აუცილებელი ზომა ქირით გადაცემული ქონების მოვლისა და დაცვისათვის, გადაიხადოს მოხმარებული ელექტროენერგიის, წყლის, გაზისა და სხვა კომუნალური გადასახადი არსებული წესით. რაც შეეხება მოსარჩელის მიერ შედავებულ გარემოებას, რომ მოცემული მდგომარეობით მხარეთა შორის ყოველგვარი სამართალურთიერთობა შეწყვეტილია, პალატამ ხსენებული არ გაიზიარა და განმარტა, რომ ერთობლივი საქმიანობის ურთიერთობის შეწყვეტის წინაპირობებს განსაზღვრავს სსკ-ის 939-ე მუხლი, თუმცა, რამდენადაც აღნიშნული წინამდებარე საქმეში საკვლევ საკითხს არ წარმოადგენს, სასამართლო მის შეფასებაში ვერ შევა და ვერ გასცდება დავის საგნის ფარგლებს.

25. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ის 159-ე, 160-ე და 161-ე, 170-ე და 172-ე მუხლებით და აღნიშნა, რომ სადავო უძრავი ნივთი საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია სიღნაღის მუნიციპალიტეტის გამგეობის სახელზე. მოპასუხე ორგანიზაცია უძრავი ნივთის მფლობელობას ახორციელებს 2016 წლის 01 სექტემბერს დადებული „ფართის ერთობლივად გამოყენების შესახებ“ შეთანხმების საფუძველზე, რის გამოც არ არსებობს მისი მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის საფუძველი.

26. რაც შეეხება მოსარჩელის მიერ გასაჩივრებულ 2020 წლის 13 თებერვლის საოქმო განჩინებებს, პალატამ არ გაიზიარა მოსარჩელის პოზიცია და მიიჩნია, რომ საქმეზე მტკიცებულებათა დართვისა და მოწმის დაკითხვის შესახებ სასამართლოს მიერ მიღებული საოქმო განჩინებები არგუმენტირებული და დასაბუთებულია (იხ. 13.02.2020 წლის სასამართლო სხდომის ოქმი, 14:37:01 წთ., 14:50:31 წთ., და 15:22:39 წთ.), ხოლო მოსარჩელემ ვერ წარმოადგინა წონადი შედავება ხსენებული საოქმო განჩინებების უმართებულობისა და გაუქმების წინაპირობების დადასტურების თვალსაზრისით. მოსარჩელე არ უთითებს კონკრეტულ ფაქტებს, თუ რა ნეგატიური შედეგი იქონია საქმის შედეგის მიმართ სადავო საპროცესო მოქმედებამ (სსსკ-ი 393.3 მუხლი).

27. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოსარჩელემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

28. საკასაციო საჩივარი ემყარება შემდეგ საფუძვლებს:

28.1. სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მანამდე არსებულ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკას;

28.2. მოსარჩელეს მესაკუთრისგან - სიღნაღის მუნიციპალიტეტისგან აქვს მიღებული სადავო ქონებაზე მფლობელობა და ამდენად, წარმოადგენს სადავო ქონების მართლზომიერ მფლობელს, განსხვავებით მოპასუხისაგან, რომელსაც უძრავი ქონების მესაკუთრისაგან არ აქვს მიღებული მართლზომიერი მფლობელობა;

28.3. მოპასუხე არც კეთილსინდისიერი მფლობელია. იურიდიული პირების მონაწილეობით დადებული სარგებლობის ტიპის ხელშეკრულების არსებობის დადგენა ყველასათვის შესაძლებელია შეუზღუდავად, საჯარო რეესტრის ჩანაწერებიდან, საიდანაც მოპასუხე მარტივად დაადგენდა, რომ მოსარჩელე არ წარმოადგენდა სადავო ქონების მესაკუთრეს, ის მხოლოდ მოსარგებლე იყო შესაბამისი სახელშეკრულებო აკრძალვებით და მას არ ჰქონდა მის მართლზომიერ მფლობელობაში გადაცემული ქონების მესამე პირებისათვის კვლავ სარგებლობის უფლებით გადაცემის უფლება, რის გამოც მოპასუხე ვერც მართლზომიერ საწყისებზე მოიპოვებდა მფლობელობას და ამ ფაქტის ცოდნის გამო ვერც კეთილსინდისიერი მფლობელის დამცავი ნორმებით შეძლებდა სარგებლობას, რამეთუ მისთვის ცნობილი იყო სადავო ქონებაზე მართლზომიერი მფლობელის შეზღუდვების თაობაზე;

28.4. ამასთან, სსკ-ის 3.2 მუხლის თანახმად, ყოველი პირი მიიჩნევა კანონის მცოდნედ. შესაბამისად, არასწორი სამართლებრივი შეფასების რისკი მთლიანად მხარეზეა გადატანილი, მით უმეტეს, უძრავ ნივთზე საკუთრებისა და მფლობელობის უფლებები პირდაპირ ვლინდება საჯარო რეესტრის ჩანაწერებიდან. გამომდინარე აქედან, მოპასუხე, ასეთი ინფორმაციის არსებობის შემთხვევაშიც ან/და იმ დაშვებითაც, რომ მან არ გადაამოწმა საჯარო რეესტრის ჩანაწერები, მოქმედებდა უხეში გაუფრთხილებლობის ფარგლებში, ის თავისი ქმედებით მაღალი ხარისხით არღვევდა აუცილებელი ყურადღებიანობის მოთხოვნებს, რის გამოც მის მიერ დაშვებული სამართლებრივი შეცდომის საპატიოდ მიჩნევა დაუშვებელია. პირის მიერ კანონის ცოდნის პრეზუმფციის გამო მიიჩნევა, რომ მოპასუხეს უნდა სცოდნოდა მის მიერ სადავო ფართის მფლობელობის საფუძვლის ხარვეზის არებობის შესახებ. შესაბამისად, სსკ-ის 159-ე მუხლიდან გამომდინარე, მოპასუხე არაკეთილსინდისიერი მფლობელია;

28.5. შეთანხმება „ფართის ერთობლივად გამოყენების შესახებ“ ბათილია, რადგან ის ითვალისწინებს მოპასუხისთვის ქონების უვადოდ და უსასყიდლოდ გამოყენების მიზნით გადაცემას, მაშინ როდესაც არც ქონების ნაწილის, არც მისი გამოყენებისა და სარგებლობის მიზნით ქონებასთან მესამე პირის დაშვების შესაძლებლობას არ იძლეოდა მესაკუთრესთან დადებული სარგებლობის ხელშეკრულება. აღნიშნულის გამო ეს შეთანხმება ბათილია საჯარო წესრიგთან მისი წინააღმდეგობის საფუძვლით;

28.6. იმ შემთხვევაში, თუ სასამართლო „ფართის ერთობლივად გამოყენების შესახებ“ შეთანხმებას ნამდვილად მიიჩნევს, ის მაინც შეწყვეტილია, რასთან დაკავშირებითაც მტკიცებულებები დართული აქვს საქმეს და მოპასუხე ვალდებულია გამოათავისუფლოს სადავო ნივთი. მოსარჩელემ ეს ურთიერთობა შეწყვიტა და ამის თაობაზე აცნობა მოპასუხეს;

28.7. სასამართლომ ქვექირავნობა უარყო იმაზე მითითებით, რომ შეთანხმება არ შეიცავს ქირის გადახდის ვალდებულებას, არ არის საუბარი რაიმე ანაზღაურებაზე ან ქირის გადახდის წესზე, ხოლო სარგებლობის ტიპის ურთიერთობა, რომელშიც არ არის განსაზღვრული საზღაურის გადახდის ვალდებულება, შეთანხმება მასზე და მისი გადახდის წესზე მიესადაგება თხოვების ხელშეკრულებისთვის დამახასიათებელ სამართლებრივ ბუნებას (სსკ-ის 615-ე მუხლი). ვინაიდან თხოვება სარგებლობის ტიპის ხელშეკრულებაა, ის მაინც მესაკუთრის თანხმობით უნდა იქნას დადებული და შეთანხმება ქვექირავნობით გაცემის აკრძალვის თაობაზე მოიაზრებს არა განყენებულად მხოლოდ ქვექირავნობის, არამედ - სარგებლობის ტიპის ყველა ხელშეკრულების დადების აკრძალვას მესაკუთრის თანხმობის გარეშე. ამასთან, იურიდიული პირების მონაწილეობის შემთხვევაში იგი რეგისტრაციასავალდებულო სახის გარიგებაა, ხოლო „ფართის ერთობლივად გამოყენების შესახებ“ შეთანხმება არ დარეგისტრირებულა საჯარო რეესტრში და მან დადებისთანავე ამ გარემოების გამოც ვერ წარმოშვა სამართლებრივი შედეგი;

28.8. მოპასუხის მიმართ სარჩელის აღძვრის ფაქტი სხვა არაფერია, თუ არა პრეტენზიის წაყენება ნივთის უკან დაბრუნებაზე (სსკ-ის 168-ე მუხლი);

28.9. სააპელაციო პალატამ ვერ დაასაბუთა, საიდან მიიღო დასკვნა, რომ არსებული ურთიერთობა ამხანაგობის ურთიერთობაა;

28.10. სსკ-ის 930-ე მუხლის თანახმად, ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებით ორი ან რამდენიმე პირი კისრულობს ერთობლივად იმოქმედოს საერთო სამეურნეო ან სხვა მიზნების მისაღწევად ხელშეკრულებით განსაზღვრული საშუალებებით, იურიდიული პირის შეუქმნელად, ხოლო იმის გამო, რომ ორივე მოდავე სუბიექტი უკვე იურიდიული პირია, მთლიანად გამოირიცხა გადაწყვეტილებაში მითითებული დასკვნა ერთობლივ საქმიანობაზე. „ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების აუცილებელი წინაპირობაა, რომ ამხანაგობა ყალიბდება იურიდიული პირის შეუქმნელად (იხ. სუსგ საქმე №ას-1284-2019, 24 იანვარი, 2020წ). ამასთან, გადაწყვეტილებაში, ერთი მხრივ, მითითებულია, რომ მოსარჩელე ორგანიზაციის დირექტორი შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებული იყო მოპასუხე ორგანიზაციაში და უხდიდნენ ხელფასს 100 ლარს და ამავდროულად ერთობლივ საქმიანობაზეა საუბარი. შესაბამისად, გაუგებარია, თუ მხარეთა შორის შრომითი ურთიერთობა იყო, იგივე ურთიერთობა ერთობლივ საქმიანობად როგორ იქნა მიჩნეული;

28.11. სსკ-ის 931.2 მუხლით იმპერტიულად დადგენილია, რა საკითხზე შეთანხმება უნდა იქნას მიჩნეული ერთობლივ საქმიანობად. მხარეები არ შეთანხმებულან: მართვის ორგანოთა სტრუქტურასა და ფუნქციებზე; მონაწილეთა შორის შემოსავლებისა და ზიანის განაწილების წესსა და პირობებზე; ხელშეკრულებიდან გასვლის წესზე; საქმიანობის ხანგრძლივობაზე; ხელშეკრულების მოშლისა და დარჩენილი ქონების განაწილების წესზე, რის გამოც მხარეთა შორის ურთიერთობა ვერ შეფასდება ერთობლივ საქმიანობად;

28.12. სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტი იმის შესახებ, რომ თითქოს მოსარჩელე და მოპასუხე ორგანიზაციები 2016 წლის 01 სექტემბრიდან შენობის ყველა ფართს ერთობლივად ფლობდნენ. სადავო ნივთს მოპასუხე არც 2016 წლის 1 სექტემბრიდან ფლობს და არც ერთად ფლობენ მას მხარეები. სარჩელში აღნიშნულია, რომ მოპასუხეს 2016 წლის 20 ივნისიდან სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე თვითნებურად, მართლსაწინააღმდეგოდ დაკავებული აქვს მოსარჩელის მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული უძრავი ნივთის მთლიანი მოცულობა, რაც შეუძლებელს ხდის და მთლიანად გამორიცხავს მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ ქონებაზე მოსარჩელის მართლზომიერი მფლობელობის შესაძლებლობას, ხოლო მოპასუხის მოქმედებას აქვს უწყვეტი ხასიათი და გრძელდება დღემდე. სადავო უძრავ ქონებას მოპასუხეები არ ათავისუფლებენ, მიუხედავად იმისა, რომ მათი უკანონო მფლობელობა მართლზომიერი მოსარგებლის/მფლობელის ნებას ეწინააღმდეგება. ამდენად, საქმის მასალებიდან არ გამომდინარეობს დასკვნა, რომ სადავო ნივთს მოპასუხე 2016 წლის 1 სექტემბრიდან ფლობს და ფლობას ერთობლივი ხასიათი გააჩნია. სასამართლოს მხრიდან ამ სახით ფაქტის დადგენა ეწინააღმდეგება ამავე გადაწყვეტილებაში არსებულ ჩანაწერს, რომ შენობას მთლიანად მოპასუხე ფლობს, რაც გამორიცხავს მოსარჩელის მხრიდან სადავო ნივთის ფლობას მოპასუხესთან ერთად;

28.13. სასამართლომ მხოლოდ მოპასუხე ორგანიზაციის №03/17 წერილით მიიჩნია, რომ თითქოს მესაკუთრე - სიღნაღის მუნიციპალიტეტის გამგეობა ინფორმირებული იყო „ფართის ერთობლივად გამოყენების შესახებ“ შეთანხმების გაფორმების თაობაზე, მაშინ როდესაც საქმის მასალებში წარმოდგენილი არ არის რაიმე მტკიცებულება ამ წერილის მუნიციპალიტეტის გამგეობაში შეტანის შესახებ და არც მხარეს მიუთითებია, რომ ის ნამდვილად წარადგინა გამგეობაში. ამდენად, მოპასუხის მიერ გამგეობის სახელზე მხოლოდ შედგენილი წერილი ვერ იქნება განხილული გამგეობის ინფორმირებად. ამასთან, იმავე გარემოების დამოწმება მოწმის ჩვენებით დაუსაბუთებელია, რადგან მესაკუთრის მხრიდან ინფორმაციის მიღების ფაქტი უნდა დადასტურდეს თავად მესაკუთრის მიერ, ხოლო საქმეზე დაკითხული მოწმე წარმოადგენს მოპასუხე ორგანიზაციის პარტნიორ პირს, რომელიც საქმის შედეგით დაინტერესებული პირია;

28.14. სააპელაციო პალატამ არ მისცა შეფასება გასაჩივრებულ საოქმო განჩინებებს;

28.15. სიღნაღის რაიონული სასამართლოს შემაჯამებელი გადაწყვეტილების წინმსწრები - 2020 წლის 13 თებერვლის საოქმო განჩინება მოწმის დაკითხვის შესახებ უნდა გაუქმდეს. მოცემულ საქმეზე პირის მოწმის სახით დაკითხვა მოპასუხემ იშუამდგომლა მის მიერ შუამდგომლობაში მითითებული გარემოებების შესახებ, ხოლო იგი დაიკითხა სრულიად განსხვავებული საკითხების ირგვლივ. აღნიშნული საოქმო განჩინებით დადგინდა სხვა სახელისა და გვარის მქონე პირის დაკითხვა და დასაკითხი პირი სრულიად სხვა სახელისა და გვარის წარმოდგა სასამართლოს სხდომაზე. სხდომაზე არ შემოწმდა მოწმის ვინაობა მისი საიდენტიფიკაციო დოკუმენტებით, მოწმე სასამართლოს არ გაუფრთხილებია შეგნებულად ცრუ ჩვენების მიცემისას მოსალოდნელი პასუხისმგებლობის თაობაზე და თავად დაკითხვის პროცესი წარიმართა საპროცესო წესების დარღვევით. კერძოდ, სასამართლოს ინიციატიცით მოწმე დისტანციურად დაიკითხა, თუმცა ვერ დადგინდა რომელი ქვეყნიდან ხორციელდებოდა ჩართვა და არ მომხდარა მისი დაკითხვა შესაბამისი ქვეყნის სასამართლოდან, კომპეტენტური ადმინისტრაციული ორგანოდან ან კონკრეტულ ქვეყანაში არსებული საქართველოს დიპლომატიური წარმომადგენლობებისა და საკონსულო დაწესებულებებიდან, მაშინ როდესაც ამ წესის დაცვას ალტერნატივა არ აქვს. იდენტიფიცირების შემთხვევაშიც, სასამართლოს არ უნდა გაეზიარებინა დაკითხული მოწმის ჩვენება, რადგან ის აცხადებდა, რომ ის და მოპასუხე ორგანიზაცია იყვნენ პარტნიორები, მუშაობდა მოპასუხესთან ორგანიზაციაში, აშკარად ნეგატიურად იყო განწყობილი მოსარჩელე ორგანიზაციის ხელმძღვანელის მიმართ და ავლენდა მიკერძოებას მოპასუხის სასარგებლოდ;

28.16. უნდა გაუქმდეს ასევე სააპელაციო პალატის განჩინება სიღნაღის რაიონული სასამართლოს 2020 წლის 13 თებერვლის საოქმო განჩინების ძალაში დატოვების თაობაზე, რომლითაც მოპასუხის მიერ მატერიალური და ელექტრონული ფორმით წარმოდგენილი ფოტოსურათების საქმეზე მტკიცებულებად დართვის გადაწყვეტილება იქნა მიღებული, ამოღებული უნდა იქნას ის საქმის მასალებიდან და დაუბრუნდეს მის წარმომდგენს. საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოში განხილვისას, 2020 წლის 13 თებერვლის სხდომაზე მოპასუხემ წარმოადგინა ფოტოსურათები მატერიალური და ელექტრონული ფორმით, რომელშიც ასახული იყვნენ ცალკეული პირები, ხოლო მოპასუხემ ვერ დაადასტურა, როდის, სად, რა მისამართზე, რომელ გარემოში, ვის საკუთრებაში გადაღებულ ფოტოებს ასახავდა ფოტომასალები, ასევე, ვინ იყვნენ მასში ასახული პირები, რა კავშირი ჰქონდათ მოპასუხესთან ან მოსარჩელესთან, რა დამოკიდებულებაში იყვნენ ისინი მხარეებთან ან დავის საგანთან, რატომ იყო საჭირო ამ მტკიცებულებების დართვა, არსებობდა თუ არა მათი თანხმობა მათი ფოტოსურათზე ასახვისა და მათთვის ფოტოგადაღების თაობაზე და რას ადასტურებდა ეს მტკიცებულებები, იყვნენ თუ არა ისინი რომელიმე ორგანიზაციის ბენეფიციარები.

29. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 26 აპრილის განჩინებით მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნა დასაშვებად სსსკ-ის 391.5. მუხლის „დ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

30. საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

31. საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას [სსსკ-ის 410-ე მუხლი].

32. საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში [სსსკ-ის 404.1 მუხლის პირველი წინადადება]. საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) [სსსკ-ის 407-ე მუხლი].

33. იმ სამართლებრივი შედეგის გათვალისწინებით, რისი მიღწევაც მოსარჩელეს სურს, კერძოდ, მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა, მისი მოთხოვნა სსკ-ის 160-ე მუხლიდან გამომდინარეობს [თუ კეთილსინდისიერ მფლობელს ჩამოერთმევა მფლობელობა, მას სამი წლის განმავლობაში შეუძლია ახალ მფლობელს ნივთის უკან დაბრუნება მოსთხოვოს. ეს წესი არ გამოიყენება მაშინ, როცა ახალ მფლობელს აქვს მფლობელობის უკეთესი უფლება. მფლობელობის უკან დაბრუნების მოთხოვნა შეიძლება გამოყენებულ იქნეს უკეთესი უფლების მქონე პირის მიმართაც, თუკი მან ნივთი მოიპოვა ძალადობის ან მოტყუების გზით]. აღნიშნული მოთხოვნა განხორციელებადი იქნებოდა შემდეგი წინაპირობების არსებობის შემთხვევაში, სახელდობრ: მოსარჩელე უნდა იყოს სადავო ნივთის კეთილსინდისიერი მფლობელი; მას სხვა პირის მხრიდან ჩამორთმეული უნდა ჰქონდეს მფლობელობა სადავო ნივთზე და ახალ მფლობელს არ უნდა ჰქონდეს ნივთის ფლობის უკეთესი უფლება.

34. მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელეს პოსესორული მოთხოვნა გააჩნია, რამდენადაც იგი ნივთზე ფლობის უფლების დამდგენ დოკუმენტზეა დამყარებული.

35. სსკ-ის 159-ე მუხლის თანახმად, კეთილსინდისიერია მფლობელი, რომელიც ნივთს მართლზომიერად ფლობს, ან რომელიც უფლებამოსილ პირად შეიძლება იქნეს მიჩნეული საქმიან ურთიერთობებში საჭირო გულმოდგინე შემოწმების საფუძველზე.

36. დადგენილია, რომ სადავო უძრავი ნივთი საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია სიღნაღის მუნიციპალიტეტის გამგეობის სახელზე, რომელმაც მოსარჩელე ორგანიზაციას ქირავნობის ხელშეკრულების საფუძველზე სარგებლობის უფლებით, 2024 წლის 21 თებერვლამდე ვადით გადასცა სადავო უძრავი ნივთი (იხ. წინამდებარე განჩინების პირველი და მე-3 პუნქტები). ამდენად, მოსარჩელე კეთილსინდისიერი (მართლზომიერი) მფლობელია, რომელსაც აღნიშნული მფლობელობა მიღებული აქვს ამ ქონების მესაკუთრის - მუნიციპალიტეტის გამგეობისგან.

37. მოცემულ შემთხვევაში კეთილსინდისიერ მფლობელს ჩამორთმეული აქვს ნივთზე პირდაპირი მფლობელობა. სარჩელის თანახმად, მოპასუხეს 2016 წლის 20 ივნისიდან სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე, თვითნებურად, მართლსაწინააღმდეგოდ დაკავებული აქვს მოსარჩელის მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული უძრავი ნივთის მთლიანი მოცულობა, რაც შეუძლებელს ხდის და მთლიანად გამორიცხავს მოსარჩელის მართლზომიერი მფლობელობის შესაძლებლობას (იხ. სარჩელი, ტ. 1. ს. ფ. 5). მოპასუხის წარმომადგენლის განმარტებით, ამჟამად მოსარჩელის წარმომადგენელმა დატოვა შენობა და ამ შენობაში მხოლოდ მოპასუხე ორგანიზაცია ფუნქციონირებს (იხ. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება, ტ. 1. ს.ფ. 292).

38. ამდენად, სადავოა მოპასუხის მფლობელობის მართლზომიერების საკითხი.

39. მართლზომიერ მფლობელად ითვლება პირი, რომელიც სამართლებრივ საფუძველზე, კანონის ან მხარეთა შორის არსებული გარიგების თანახმად, ახორციელებს ნივთზე ფაქტობრივ ბატონობას (იხ. სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი II, სანივთო (ქონებრივი) სამართალი, თბილისი, 2018, გვ. 60).

40. სსკ-ის 162-ე მუხლის თანახმად, დაუშვებელია მართლზომიერ მფლობელს მოეთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება. მართლზომიერი მფლობელობის განმავლობაში მის კუთვნილებად ითვლება ნივთისა და უფლების ნაყოფი. ეს წესი ეხება ასევე პირდაპირი მფლობელის ურთიერთობას არაპირდაპირ მფლობელთან.

41. მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ 2016 წლის 01 სექტემბერს მხარეთა შორის დაიდო „შეთანხმება ფართის ერთობლივად გამოყენების შესახებ“. ხელშეკრულების მიხედვით, შეთანხმების საგანს (1.1. მუხლი) წარმოადგენდა მხარეთა მიერ მოსარჩელე ორგანიზაციის მფლობელობაში არსებული ფართით (ყოფილი საბავშვო ბაღის შენობა) ერთობლივი სარგებლობა. მხარეები შეთანხმდნენ (1.2. მუხლი), რომ მათ მიერ პროექტების განხორციელების დროს ისინი ამ შეთანხმების პირველი მუხლის 1.1 ნაწილში მითითებული ფართით ისარგებლებდნენ ერთობლივად ისე, რომ არც ერთი ორგანიზაციის მუშაობას არ შეშლოდა ხელი. შეთანხმების 5.1 პუნქტის მიხედვით, შეთანხმება ძალაშია მისი ხელმოწერის მომენტიდან მხარეთა მიერ მის შეწყვეტამდე. „ფართის ერთობლივად გამოყენების შესახებ“ შეთანხმებაში არ არის მითითებული ხელშეკრულების ფასი და ანგარიშსწორების წესი და შეთანხმება არ არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში.

42. მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მსჯელობას, რომ ზემოაღნიშნული შეთანხმება არ არის ქვექირავნობის ხელშეკრულება, გამომდინარე იქედან, რომ ქირავნობის ხელშეკრულების არსებით პირობას წარმოადგენს დამქირავებლის მიერ ქირის გადახდა [სსკ-ის 531-ე მუხლი: ქირავნობის ხელშეკრულებით გამქირავებელი მოვალეა დამქირავებელს სარგებლობაში გადასცეს ნივთი განსაზღვრული ვადით. დამქირავებელი მოვალეა გამქირავებელს გადაუხადოს დათქმული ქირა], ხოლო აღნიშნული შეთანხმება არ შეიცავს მითითებას ქირის გადახდის ვალდებულებაზე. ამასთან, საქმეში არსებული მტკიცებულებების ერთობლივი შეფასების შედეგად დგინდება, რომ სიღნაღის მუნიციპალიტეტის გამგეობა ინფორმირებული იყო შენობაში დამქირავებელთან ერთად მოპასუხე ორგანიზაციის ფუნქციონირების თაობაზე. შესაბამისად, სახეზე არ არის სსკ-ის 549-ე მუხლისა [დამქირავებელს არა აქვს უფლება, გაქირავებული ნივთი გამქირავებლის თანხმობის გარეშე გადასცეს მესამე პირს (ქვექირავნობა)] და მოსარჩელე ორგანიზაციასა და სიღნაღის მუნიციპალიტეტის გამგეობას შორის დადებული ქირავნობის ხელშეკრულების 3.4.5 ქვეპუნქტით გათვალისწინებული პირობის დარღვევა [დამქირავებელი ვალდებულია გამქირავებლის თანხმობის გარეშე არ გადასცეს ქვექირავნობის უფლებით მესამე პირებს დაქირავებული ფართი ან მისი ნაწილი]. გამომდინარე აქედან, არ არსებობს აღნიშნული შეთანხმების ბათილობის საფუძველი კანონთან და საჯარო წესრიგთან წინააღმდეგობის კუთხით [სსკ-ის 54-ე მუხლი: ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს ან ზნეობის ნორმებს].

43. საკასაციო პალატა არ იზიარებს ასევე კასატორის შედავებას, რომ, ვინაიდან „ფართის ერთობლივად გამოყენების შესახებ“ შეთანხმება არ დარეგისტრირებულა საჯარო რეესტრში, შესაბამისად, მან დადებისთანავე ხელშეკრულების მხარეებისათვის ვერ წარმოშვა სამართლებრივი შედეგი. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-11 მუხლის მე-5 პუნქტით [ამ მუხლის პირველი პუნქტის „ა“–„ე“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული უფლებების , ხოლო კერძო სამართლის იურიდიული პირის მონაწილეობით 1 წელზე მეტი ვადით დადებული გარიგებების (მათ შორის, გარიგებებისა, რომელთა საერთო ვადა აღემატება 1 წელს) საფუძველზე − აგრეთვე ამ მუხლის პირველი პუნქტის „ვ“–„ი“ და „ლ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული უფლებების წარმოშობისათვის აუცილებელია მათი საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია] გათვალისწინებულ შემთხვევაში, გასათვალისწინებელია თავად კანონის მიზანი, რომლის პირველი მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, იგი განსაზღვრავს საჯარო რეესტრის წარმოების ორგანიზაციულ-სამართლებრივ საფუძვლებს, საჯარო რეესტრის მწარმოებელი ორგანოს – საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მმართველობის სფეროში მოქმედი საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს უფლება-მოვალეობებს (იხ. სუსგ საქმე №ას-774-723-2017, 11 ოქტომბერი, 2017 წელი). მოცემული საკანონმდებლო ცვლილება რეალურად მიზნად ისახავდა უძრავ ნივთებთან დაკავშირებულ უფლებათა საჯაროობის უზრუნველყოფას მესამე პირთა ინტერესების დაცვის თვალსაზრისით (იხ. სუსგ საქმე №ას-797-764-2016, 3 ოქტომბერი, 2016 წელი), ამდენად, თუნდაც „ფართის ერთობლივად გამოყენების შესახებ“ შეთანხმება შედიოდეს ზემოაღნიშნული კანონის მე-11 მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებულ ჩამონათვალში, საჯარო რეესტრში მისი დაურეგისტრირებლობის ფაქტი მის ნამდვილობაზე გავლენას ვერ იქონიებს ხელშეკრულების მხარეების მიმართ (შედ. იხ. სუსგ საქმე №ას-774-774-2018, 28 თებერვალი, 2019 წელი).

44. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მხარეთა შორის დადებული „ფართის ერთობლივად გამოყენების შესახებ“ შეთანხმება საქმის სხვა ფაქტობრივ გარემოებებთან ერთობლიობაში ადასტურებს მათ შორის ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) შესახებ შეთანხმების არსებობას.

45. ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებით ორი ან რამდენიმე პირი კისრულობს ერთობლივად იმოქმედოს საერთო სამეურნეო ან სხვა მიზნების მისაღწევად ხელშეკრულებით განსაზღვრული საშუალებებით, იურიდიული პირის შეუქმნელად [სსკ-ის 930-ე მუხლი]. ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება შეიძლება დაიდოს წერილობით ან ზეპირად. თუ ხელშეკრულება დადებულია წერილობით, მაშინ იგი უნდა შეიცავდეს: ა ) მონაწილეთა დასახელებასა და მისამართს; ბ ) მონაცემებს ერთობლივი საქმიანობის სახეობისა და მიზნის შესახებ; გ ) მონაწილეთა უფლებებსა და მოვალეობებს; დ ) მართვის ორგანოთა სტრუქტურასა და ფუნქციებს; ე ) მონაწილეთა შორის შემოსავლებისა და ზიანის განაწილების წესსა და პირობებს; ვ ) ხელშეკრულებიდან გასვლის წესს; ზ ) საქმიანობის ხანგრძლივობას; თ ) ხელშეკრულების მოშლისა და დარჩენილი ქონების განაწილების წესს [სსკ-ის 931-ე მუხლი].

46. სსკ-ის 930-ე მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების თავისებურებას წარმოადგენს მხარეთა სურვილი, საკუთარი ქონების, გამოცდილებისა თუ პროფესიული უნარ-ჩვევების გაერთიანებით ერთობლივად იმოქმედონ გარკვეული მიზნების მისაღწევად. ამასთან, ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების აუცილებელი წინაპირობაა, რომ ამხანაგობა ყალიბდება იურიდიული პირის შეუქმნელად. ნიშანდობლივია, რომ სამოქალაქო კოდექსი არ აკონკრეტებს ხელშეკრულების ამ ტიპისათვის განსაზღვრული მიზნის შინაარსს, ამდენად, გარიგების მხარეთა ინტერესს, შესაძლებელია, წარმოადგენდეს კანონმდებლობით დაშვებული ნებისმიერი მიზანი, მათ შორის, გარკვეული მოგების მიღების სურვილი. საერთო მიზნის არსებობა გარიგების მთავარ წინაპირობას წარმოადგენს, ამიტომ ამხანაგობის თითოეული წევრი მონაწილეობს, როგორც გარიგების დამოუკიდებელი მხარე (იხ. სუსგ საქმე №ას-866-808-2017, 17 ოქტომბერი, 2017 წელი).

47. დადგენილია, რომ შეთანხმების საგანს (1.1. მუხლი) წარმოადგენდა მხარეთა მიერ მოსარჩელე ორგანიზაციის მფლობელობაში არსებული ფართით (ყოფილი საბავშვო ბაღის შენობა) ერთობლივი სარგებლობა. მხარეები შეთანხმდნენ (1.2. მუხლი), რომ მათ მიერ პროექტების განხორციელების დროს ისინი ამ შეთანხმების პირველი მუხლის 1.1 ნაწილში მითითებული ფართით ისარგებლებდნენ ერთობლივად ისე, რომ არც ერთი ორგანიზაციის მუშაობას არ შეშლოდა ხელი (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-5 პუნქტი). ასევე დადგენილია ისიც, რომ ქირავნობის ხელშეკრულების 1.3. პუნქტის მიხედვით, ქირავნობის საგნის გადაცემის მიზანია „შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე ბავშვებისა და სოციალურად დაუცველი პირებისა და შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირების მოვლა-პატრონობისათვის სერვისული ცენტრის მოწყობა“ (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-4 პუნქტი). საქმეში წარმოდგენილი წესდების მიხედვით, მოპასუხე ორგანიზაციის საქმიანობის მიზნები და ამოცანებია: საქართველოში მცხოვრები შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირებისა და მათი ოჯახების კეთილდღეობის ხელშეწყობა და მხარდაჭერა სრული ხელმისაწვდომობით სერვისებზე და საქართველოს მასშტაბით, აგრეთვე: შშმპ და მათი ოჯახებისათვის რესურსცენტრების განვითარება, ადვოკატირება და შესაბამისი პროგრამების განვითარება, „მშობელთა კლუბების ჩამოყალიბება“, შშმ პირებისა და მათი ოჯახებისათვის საერთაშორისო ჰუმანიტარული ორგანიზაციებისა და კერძო პირებიდან, ფონდებიდან დახმარების მიღება, განაწილება და ა. შ (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-6 პუნქტი). შესაბამისად, გასაზიარებელია სააპელაციო პალატის მითითება, რომ ფართით ერთობლივად სარგებლობა ემსახურებოდა ერთ კონკრეტულ ერთობლივ მიზანს - სიღნაღის მუნიციპალიტეტის გამგეობასა და მოსარჩელეს შორის არსებული ქირავნობის ხელშეკრულების ფარგლებში „შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე ბავშვებისა და სოციალურად დაუცველი პირებისა და შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირების მოვლა-პატრონობისათვის სერვისული ცენტრის მოწყობას“. ამასთან, 2016 წლის თებერვლიდან 2017 წლის 18 დეკემბრამდე მოპასუხე ურიცხავდა ხან მოსარჩელე ორგანიზაციას და ხან პირდაპირ რ.ო–ს ლოკალური კოორდინატორის ხელფასს ყოველთვიურად 134.40 ლარის ოდენობით, ამავე ორგანიზაციის მიერ 2019 წლის 18 მარტიდან 2020 წლის იანვრის ჩათვლით გადახდილია ელექტროენერგიის, გაზის და წყლის საფასური, ხოლო 2018 წლის 19 თებერვალს მოპასუხე ორგანიზაციის მიერ გადახდილია ქირის თანხა, 1100 ლარის ოდენობით. 2018 წლის 13 აპრილს და 10 მაისს კი გადახდილია 550 ლარი სიღნაღის მუნიციპალიტეტში, დაბა .......... მოსარჩელე ორგანიზაციისათვის წყალმომარაგების სისტემაზე ახალი მომხმარებლის მიერთების საფასურის სანაცვლოდ (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-10 პუნქტი).

48. მნიშვნელოვანია აღინიშნოს ისიც, რომ 2018 წლის 12 იანვარს სიღნაღის მუნიციპალიტეტის გამგეობასა და მოსარჩელე ორგანიზაციას შორის დაიდო შეთანხმება 2014 წლის 21 თებერვალს დადებულ ქირავნობის ხელშეკრულებაში ცვლილებების შეტანის შესახებ და ხელშეკრულების ვადა გაიზარდა 2030 წლის 21 თებერვლამდე. ხელშეკრულების მე-3, მე-4 და მე-8 მუხლებში შევიდა ცვლილებები და ხელშეკრულების თანახმად, დამქირავებელი ვალდებულია ქონებას შეუნარჩუნოს პროფილი, დროულად გადაიხადოს ქირა, მიიღოს ყველა აუცილებელი ზომა ქირით გადაცემული ქონების მოვლისა და დაცვისათვის, გადაიხადოს მოხმარებული ელექტროენერგიის, წყლის, გაზისა და სხვა კომუნალური გადასახადი არსებული წესით (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-9 პუნქტი), რაც ადასტურებს იმას, რომ მხარეთა შორის არსებული ერთობლივი საქმიანობა კვლავ გაგრძელდა და არ ადასტურებს კასატორის მითითებას, რომ აღნიშნული ურთიერთობა შეწყვეტილია.

49. საკასაციო პალატა არ ეთანხმება კასატორის იმ მოსაზრებას, რომ, რადგან ორივე მოდავე სუბიექტი იურიდიული პირია, ხოლო ერთობლივი საქმიანობა (ამხანაგობა) ყალიბდება იურიდიული პირის შეუქმნელად, მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობა ვერ შეფასდება ერთობლივ საქმიანობად. სსკ-ის 930-ე მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებით ერთიანდება ორი ან რამდენიმე პირი იურიდიული პირის შეუქმნელად. შესაბამისად, ამხანაგობის წევრი შეიძლება იყო ნებისმიერი, როგორც ფიზიკური, ასევე იურიდიული პირი და აღნიშნული არ არის აკრძალული ან შეზღუდული მოცემული ნორმით.

50. საკასაციო პალატა აქვე აღნიშნავს იმას, რომ სწორედ ზემოაღნიშნული გარემოებების მხედველობაში მიღებით მხარეთა შორის არსებული შეთანხმება, მხოლოდ მისი უსასყიდლო ბუნების გამო, ვერ იქნება მიჩნეული თხოვების ხელშეკრულებად [სსკ-ის 615-ე მუხლი: თხოვების ხელშეკრულებით გამნათხოვრებელი კისრულობს ვალდებულებას გადასცეს მონათხოვრეს ქონება დროებით უსასყიდლო სარგებლობისათვის] და ამ მხრივ კასატორის მოსაზრება არ არის გასაზიარებელი.

51. ამდენად, მოპასუხე ორგანიზაცია სადავო უძრავი ნივთის ფლობას ახორციელებს სამართლებრივი საფუძვლით, კერძოდ, 2016 წლის 01 სექტემბერს მხარეთა შორის დადებული „ფართის ერთობლივად გამოყენების შესახებ“ შეთანხმების საფუძველზე, რის გამოც არ არსებობს მისი მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის საფუძველი.

52. კასატორს არ აქვს წარმოდგენილი კვალიფიციური შედავება სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების წინააღმდეგ იმ ნაწილში, რომელიც ეხება პირველი ინსტანციის სასამართლოს საოქმო განჩინებების კანონიერების შემოწმების საკითხს. კასატორი ვერ ასაბუთებს, თუ რა გავლენა მოახდინა აღნიშნული საოქმო განჩინებებით განხორციელებულმა საპროცესო მოქმედებებმა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინება აღნიშნულ ნაწილში სწორია [სსსკ-ის 393.3 მუხლი: საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევა მხოლოდ მაშინ შეიძლება გახდეს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, თუ ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი].

53. საკასაციო პალატის ზემოთ მითითებული მსჯელობის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება სწორია, რაც გასაჩივრებული განჩინების ძალაში დატოვებისა და საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.

54. ვინაიდან საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, არ არსებობს კასატორის მიერ გაღებული ხარჯის მხარეთა შორის განაწილების სსსკ-ის 53-ე მუხლით გათვალისწინებული წინაპირობები.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ა(ა)იპ „წ.ი.ს.თ.ს–ის“ საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 18 მაისის განჩინება დარჩეს უცვლელი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ე. გასიტაშვილი