საქმე №ას-655-2021 16 მარტი, 2023 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

I საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „ჩ.გ. და ხ.კ–ია“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარეები – მ.გ–ი, ს.ტ–ძე, გ.ს–ძე (მოსარჩელეები)

მოსარჩელე - გ.ტ–ძე

II საკასაციო საჩივრის ავტორი – გ.ტ–ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - შპს „ჩ.გ. და ხ.კ–ია“ (მოპასუხე)

მოსარჩელეები – მ.გ–ი, ს.ტ–ძე, გ.ს–ძე

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 22 აპრილის განჩინება

I კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მ.გ–ის, ს.ტ–ძის და გ.ს–ძის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

II კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და საქმის დაბრუნება სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად

დავის საგანი – ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 22 აპრილის განჩინებით გ.ტ–ძისა (შემდგომში - „პირველი მოსარჩელე“) და შპს „ჩ.გ. და ხ.კ–იის“ (შემდგომში - „მოპასუხე“ ან „მოპასუხე კომპანია“) სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 2020 წლის 6 ნოემბრის გადაწყვეტილება, რომლითაც:

1.1. ს.ტ–ძის (შემდგომში - „მეორე მოსარჩელე“) სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი მოპასუხე კომპანიის 2020 წლის 04 იანვრის ბრძანება მეორე მოსარჩელესთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტისა და მისი სამუშაოდან გათავისუფლების თაობაზე; მეორე მოსარჩელის მოთხოვნა სამუშაოზე აღდგენის შესახებ არ დაკმაყოფილდა; მოპასუხე კომპანიას დაეკისრა მეორე მოსარჩელისათვის კომპენსაციის სახით 6000 ლარის გადახდა;

1.2. მ.გ–ის (შემდგომში - „მესამე მოსარჩელე“) სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი მოპასუხე კომპანიის 2019 წლის 11 დეკემბრის ბრძანება მესამე მოსარჩელესთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტისა და მისი სამუშაოდან გათავისუფლების თაობაზე; მესამე მოსარჩელის მოთხოვნა სამუშაოზე აღდგენის შესახებ არ დაკმაყოფილდა; მოპასუხე კომპანიას დაეკისრა მესამე მოსარჩელისთვის კომპენსაციის სახით 3000 ლარის გადახდა;

1.3. გ.ს–ძის (შემდგომში - „მეოთხე მოსარჩელე“) სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი მოპასუხე კომპანიის 2020 წლის 5 მარტის გადაწყვეტილება მეოთხე მოსარჩელესთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტისა და მისი სამუშაოდან გათავისუფლების თაობაზე; მეოთხე მოსარჩელის მოთხოვნა სამუშაოზე აღდგენის შესახებ არ დაკმაყოფილდა; მოპასუხე კომპანიას დაეკისრა მეოთხე მოსარჩელისთვის იძულებითი მოცდენის დროისათვის განაცდურის - 1635 ლარისა და 52 თეთრის და კომპენსაციის სახით 3000 ლარის გადახდა;

1.4. პირველი მოსარჩელის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

2. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2.1. მეორე მოსარჩელის ნაწილში:

2.1.1. 2019 წლის 1 სექტემბერს მეორე მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის დაიდო შრომითი ხელშეკრულება 1 წლის ვადით, რომლითაც მეორე მოსარჩელე მოპასუხე კომპანიაში დასაქმდა ხიდების კონსტრუქციის მუშის პოზიციაზე. მისი ხელფასი განისაზღვრა დღიური ანაზღაურებით, დღეში 23 ლარით (საშემოსავლო გადასახადის გარეშე), სამუშაო დრო კი შეადგენდა კვირაში 6 დღეს, 48 საათს (იხ. ტომი 1, ს/ფ 112-123);

2.1.2. 2019 წლის 3 დეკემბრის ბრძანებით, მეორე მოსარჩელეს 2019 წლის 1 და 2 დეკემბერს სამსახურის გაცდენის გამო, მიეცა გაფრთხილება (იხ. ტომი 1, ს/ფ 107-108);

2.1.3. 2020 წლის 4 იანვარს მეორე მოსარჩელემ სამსახურში დააგვიანა 20 წუთით, რისი მიზეზიც, მისივე განმარტებით, გახდა მანქანის გაფუჭება, რომლითაც სამსახურში დადიოდა. დამსაქმებელმა გარემოებების გამოკვლევისა და დაგვიანების საპატიო მიზეზების შესწავლის გარეშე, 2020 წლის 4 იანვრის ბრძანებით, მეორე მოსარჩელე გაათავისუფლა სამსახურიდან, საქართველოს ორგანული კანონის „საქართველოს შრომის კოდექსის“ (შემდგომში - „სშკ“) 37.1. მუხლის „თ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე (იხ. ტომი 1, ს/ფ 105-106, 110-111);

2.1.4. მიუხედავად დაგვიანებისა, 2020 წლის 4 იანვარს, მეორე მოსარჩელე დაშვებული იქნა სამუშაოზე, მან იმუშავა და მიიღო იმ დღის შრომის ანაზღაურება (იხ. მხარეთა განმარტება);

2.1.5. სამუშაოდან გათავისუფლების დღიდან - 2020 წლის 4 იანვრიდან ხელშეკრულების ვადის ბოლომდე - 2020 წლის 1 სექტემბრამდე, მეორე მოსარჩელე დღეში 23 ლარის ანაზღაურებისა და კვირაში 6 სამუშაო დღის გათვალისწინებით (34 კვირა X 6 დღეზე=204 + 3 დღე=207 დღე, 207 დღე X23=4761) ხელფასის სახით მიიღებდა 4761 ლარს.

2.2. მესამე მოსარჩელის ნაწილში:

2.2.1. 2019 წლის 1 სექტემბერს მესამე მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის დაიდო შრომითი ხელშეკრულება 1 წლის ვადით, რომლითაც მესამე მოსარჩელე მოპასუხე კომპანიაში დასაქმდა ბურჯების საბურღი მუშის პოზიციაზე. მისი ხელფასი განისაზღვრა დღიური ანაზღაურებით, დღეში 25 ლარი (საშემოსავლო გადასახადის გარეშე), სამუშაო დრო კი შეადგენდა კვირაში 6 დღეს, 48 საათს (იხ. ტომი 1, ს/ფ 45-56);

2.2.2. მესამე მოსარჩელის მიმართ პირველი დისციპლინური ღონისძიება (გაფრთხილება) გამოყენებული იქნა 2019 წლის 06 დეკემბერს, სამსახურში მომხდარი ჩხუბის გამო. შედეგად, მესამე მოსარჩელე, მისივე განმარტებით, რამდენიმე დღით გაუშვეს უხელფასო შვებულებაში ზეპირი, სიტყვიერი ბრძანებით და უთხრეს, რომ სამსახურში 2019 წლის 10 დეკემბრამდე არ გამოცხადებულიყო (იხ. ტომი 1, ს/ფ 43-44);

2.2.3. 2019 წლის 10 დეკემბერს მესამე მოსარჩელის გამოუცხადებლობის თაობაზე რაიმე გარემოებების გამოკვლევა არ მომხდარა და არავის გაურკვევია მესამე მოსარჩელის გამოუცხადებლობის მიზეზი. მიუხედავად ამისა, 2019 წლის 10 დეკემბერს, მას მიეცა მეორე გაფრთხილება, საპატიო მიზეზისა და სავალდებულო შეტყობინების გარეშე სამსახურში გამოუცხადებლობისა და სამუშაოს გაცდენის გამო, რის შედეგადაც 2019 წლის 11 დეკემბრის ბრძანებით, მესამე მოსარჩელე გათავისუფლდა სამსახურიდან, სშკ-ის 37.1 მუხლის „თ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე (იხ. ტომი 1, ს/ფ 31, 40-41);

2.2.4. სამსახურიდან გათავისუფლების შემდგომ მესამე მოსარჩელემ 2020 წლის 3 თებერვლიდან 4 თვე იმუშავა შპს „ჰ.გ. და ხ.ს.ჯ.კ–ში“ და აღებული აქვს 4 თვის ხელფასი, 4485 ლარი (იხ. ტომი 2, ს/ფ 33);

2.2.5. მესამე მოსარჩელე სამუშაოდან გათავისუფლების დღიდან - 2019 წლის 11 დეკემბრიდან ხელშეკრულების ვადის ბოლომდე, 2020 წლის 1 სექტემბრამდე, დღეში 25 ლარის ანაზღაურებისა და კვირაში 6 სამუშაო დღის გათვალისწინებით ((74 კვირა + 5 დღე, 37 X 6 დღეზე=222 +5 დღე=227 დღე, 227 X25=5675 ლარი), ხელფასის სახით მიიღებდა 5675 ლარს. შპს „ჰ.გ. და ხ.ს.ჯ.კ–ში“ მესამე მოსარჩელეს აღებული აქვს 4 თვის ხელფასი, 4485 ლარი, შესაბამისად, მისი სამსახურიდან გათავისუფლებიდან უმუშევრობით გამოწვეულმა ზიანმა შეადგინა 1190 (5675-4485 =1190) ლარი.

2.3. მეოთხე მოსარჩელის ნაწილში:

2.3.1. 2019 წლის 16 ოქტომბრის შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე, მეოთხე მოსარჩელე 1 წლის ვადით დასაქმდა მოპასუხე კომპანიაში ტვირთამწის ოპერატორის პოზიციაზე. სამუშაო დრო შეადგენდა კვირაში 6 დღეს, 48 საათს;

2.3.2. 2020 წლის იანვარში მეოთხე მოსარჩელემ მოპასუხე ორგანიზაციაში იმუშავა 9 დღე და ხელფასის სახით მიიღო 461.46 ლარი, თებერვალში - 11 დღე და მიიღო 593.72 ლარი. ამ პერიოდში სულ იმუშავა 20 დღე და ხელფასის სახით მიიღო 1055.18 ლარი. ე.ი. მისი დღიური ანაზღაურება შეადგენდა (1055.18:20) 52.75 ლარს (წერილობითი მტკიცებულება ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ხელფასის ოდენობის თაობაზე მხარეებმა ვერ წარმოადგინეს);

2.3.3. 2020 წლის 14 იანვრიდან 2020 წლის 18 თებერვლის ჩათვლით, მიუხედავად იმისა, რომ მეოთხე მოსარჩელე ცხადდებოდა სამუშაოზე, ადგილი ჰქონდა დამსაქმებლის მხრიდან მეოთხე მოსარჩელის იძულებით მოცდენას;

2.3.4. 2020 წლის 5 მარტიდან მოპასუხემ მეოთხე მოსარჩელის მიერ საკუთარი ნებით სამუშაოდან წასვლის საფუძვლით, ზეპირი გადაწყვეტილებით, შეწყვიტა მასთან შრომითი ხელშეკრულება და გაათავისუფლა სამუშაოდან;

2.3.5. მეოთხე მოსარჩელეს მოპასუხე ორგანიზაციისთვის არც წერილობით და არც სიტყვიერად სამუშაოდან წასვლის თაობაზე არ მიუმართავს;

2.3.6. 2020 წლის იანვრისა და თებერვლის თვეში იძულებითი მოცდენის დღეების რაოდენობამ შეადგინა 31 დღე და იძულებითი მოცდენისათვის მეოთხე მოსარჩელისათვის ასანაზღაურებელი თანხა შეადგენდა 1635.25 ლარს (31 დღე X 52.75 ლარზე), ხოლო 2020 წლის 5 მარტიდან 10 მარტის ჩათვლით იგი ხელფასის სახით მიიღებდა (5 დღე X 52.75 ლარზე) 263.75 ლარს (იხ. ტომი 1, ს/ფ 28-39, 128-129, 205, 246-252; ტომი 2, ს/ფ 13-20, 36, 63-68; მხარეთა ახსნა-განმარტებები);

2.3.7. 2020 წლის 11 მარტიდან მეოთხე მოსარჩელე აღარ გამოცხადებულა მოპასუხე კომპანიაში და ამ თარიღიდან, 1 წლის ვადით, დასაქმდა შპს „ჰ.გ. და ხ.ს.ჯ.კ–ში“, მისი დღიური ხელფასი შეადგენს 37 ლარს (იხ, ტომი 2, ს/ფ 62);

2.4. პირველი მოსარჩელის ნაწილში:

2.4.1. 2019 წლის 1 სექტემბერს მოპასუხესა და პირველ მოსარჩელეს შორის დაიდო შრომითი ხელშეკრულება 1 წლის ვადით, რომლის საფუძველზე იგი დასაქმდა მოპასუხე ორგანიზაციაში დამხმარე მუშის პოზიციაზე. მისი ხელფასი განისაზღვრა დღიური ანაზღაურებით, დღეში 20 ლარი, სამუშაო დრო კი შეადგენდა კვირაში 6 დღეს, 48 საათს (იხ. ტომი 1, ს/ფ 90-102);

2.4.2. 2019 წლის 5 ნოემბერს პირველ მოსარჩელეს მიეცა გაფრთხილება, 4 და 5 ნოემბერს სამსახურში გამოუცხადებლობის გამო (იხ. ტომი 1, ს/ფ 80-81, 243, აპელანტის განმარტება);

2.4.3. 2020 წლის 5 იანვარს პირველ მოსარჩელეს მიეცა გაფრთხილება სამსახურის გაცდენასთან დაკავშირებით, რაზეც კომპანია ინფორმირებული არ იყო (იხ. ტომი 1, ს/ფ 77-78);

2.4.4. 2020 წლის 6 იანვარს პირველ მოსარჩელეს მიეცა გაფრთხილება სამშენებლო მოედანზე ცეცხლის ანთებისათვის და სახიფათო ქმედებების შესახებ გაფრთხილების უგულებელყოფისათვის/დადგენილი წესით დროულად გამოუსწორებლობისათვის. აღნიშნულით მან დაარღვია დამსაქმებლის საქმიანობის სპეციალური მარეგულირებელი კანონმდებლობა, რეგულაციები, შრომის უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული ინსტრუქციები, შრომის ხელშეკრულება და შრომის შინაგანაწესის მოთხოვნები (იხ. ტომი 1, 75-76);

2.4.5. 2020 წლის 7 იანვრიდან პირველი მოსარჩელე გათავისუფლდა სამსახურიდან სშკ-ის 37.1 მუხლის „თ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე (იხ. ტომი 1, ს/ფ 75-76).

3. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მეორე და მესამე მოსარჩელეებთან შრომის ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველი გახდა სშკ-ის 37.1 მუხლის „თ“ ქვეპუნქტი. სასამართლომ მიუთითა იმ გარემოებებზე, რომ 03.12.2019წ. ბრძანებით, მეორე მოსარჩელეს სამსახურის გაცდენის გამო მიეცა გაფრთხილება, ხოლო შემდგომში, 04.01.2020წ. სამსახურში დაიგვიანა 20 წუთით, რადგან, მისივე განმარტებით, გაუფუჭდა ავტომობილი, რომლითაც სამსახურში მიდიოდა. თუმცა, დამსაქმებლის მხრიდან ყოველგვარი გამოკვლევისა და ახსნა-განმარტების ჩამორთმევის გარეშე, 04.01.2020წ. იგი გათავისუფლდა სამსახურიდან; ასევე მესამე მოსარჩელეს სამსახურში მომხდარი ჩხუბის გამო, 06.12.2019წ. მიეცა გაფრთხილება, რის გამოც, მისივე განმარტებით, რამდენიმე დღით გაუშვეს უხელფასო შვებულებაში ზეპირი, სიტყვიერი ბრძანებით და უთხრეს, რომ სამსახურში 2019 წლის 10 დეკემბრამდე არ გამოცხადებულიყო. თუმცა, 2019 წლის 10 დეკემბერს, მისი სამსახურში გამოუცხადებლობის გამო, დამსაქმებლის მხრიდან ყოველგვარი გამოკვლევისა და ახსნა-განმარტების ჩამორთმევის გარეშე, მას მიეცა მეორე გაფრთხილება, საპატიო მიზეზისა და სავალდებულო შეტყობინების გარეშე სამსახურში გამოუცხადებლობისა და სამუშაოს გაცდენის გამო, რის შედეგადაც 11.12.2019წ., იგი გათავისუფლდა სამსახურიდან.

4. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ მეორე მოსარჩელის მიერ სამსახურის გაცდენა და შემდგომში სამსახურში დაგვიანება, ისევე როგორც მესამე მოსარჩელის მონაწილეობით სამსახურში მომხდარი ჩხუბი და შემდგომში მისი სამსახურში თვითნებური გამოუცხადებლობა არ წარმოადგენს ერთგვაროვან დარღვევებს, რის გამოც არ არსებობდა დარღვევის განმეორებითად მიჩნევის საფუძველი და, შესაბამისად, სშკ-ის 37.1 მუხლის „თ“ ქვეპუნქტით დასაქმებულების სამსახურიდან გათავისუფლების წინაპირობა; ამასთან, მესამე მოსარჩელის შემთხვევაში, მოპასუხის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენდა იმ გარემოების დადასტურება, რომ იგი სამსახურში არ გამოცხადდა თვითნებურად, რაც დამსაქმებლის მიერ შესაბამისი მტკიცებულებებით დადასტურებული ვერ იქნა. ხოლო, დარღვევების ჩადენის დადასტურების შემთხვევაშიც კი, დამსაქმებლის მიერ არ არის დასაბუთებული, რომ სამსახურიდან გათავისუფლება ჩადენილი დარღვევების ადეკვატური ღონისძიება იყო და რატომ არ შეიძლებოდა მეორე და მესამე მოსარჩელეების მიმართ უფრო მსუბუქი ღონისძიების გამოყენება. ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ აღნიშნული გარემოებები გამორიცხავდა გასაჩივრებული ბრძანებების კანონიერებას.

5. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მეოთხე მოსარჩელესთან შრომის ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველი გახდა სშკ-ის 37.1 მუხლის „დ“ ქვეპუნქტი - დასაქმებულის მიერ თანამდებობის/ სამუშაოს საკუთარი ნებით, წერილობითი განცხადების საფუძველზე დატოვება. მეოთხე მოსარჩელე სადავოდ ხდიდა საკუთარი ინიციატივით, პირადი განცხადების საფუძველზე მოპასუხესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტას. შესაბამისად, შრომით-სამართლებრივ ურთიერთობებში დამკვიდრებული მტკიცების ტვირთის ფარგლებში, აღნიშნული სადავო ფაქტობრივი გარემოების დადასტურება დამსაქმებლის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენდა, რაც მან, გარდა მისივე ახსნა-განმარტებისა, რაც საკმარისი არ არის აღნიშნული სადავო ფაქტობრივი გარემოების დასადასტურებლად, ვერანაირი სარწმუნო და სათანადო მტკიცებულებით ვერ დაამტკიცა. შესაბამისად, ამ ვითარებაში, სააპელაციო პალატამ დადასტურებულად არ მიიჩნია მეოთხე მოსარჩელის ინიციატივით, პირადი განცხადების საფუძველზე მოპასუხესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა, რის გამოც ლეგიტიმური საფუძველი გამოეცალა მასთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის კანონიერებას.

6. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დამსაქმებლის პოზიციას მეორე, მესამე და მეოთხე მოსარჩელეებთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის თაობაზე არ გააჩნდა ლეგიტიმური საფუძველი და დასახული მიზნის არაპროპორციული იყო. შესაბამისად, სადავო ბრძანებები მათთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ მართებულად იქნა ბათილად ცნობილი სსკ-ის 54-ე მუხლის საფუძველზე.

7. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ვინაიდან მეორე და მესამე მოსარჩელეებთან 01.09.2019წ., ხოლო მეოთხე მოსარჩელესთან 16.10.2019წ. დაიდო 1-წლიანი შრომითი ხელშეკრულებები, შესაბამისად, ერთწლიანი შრომითი ხელშეკრულებების დადების გათვალისწინებით იგი გასული იქნებოდა 01.09.2020წ. და 16.10.2020წ., თუმცა, მესამე მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობა შეწყდა 11.12.2019წ, მეორე მოსარჩელესთან - 04.01.2020წ., მეოთხე მოსარჩელესთან - 05.03.2020წ., მათი დარღვეული შრომითი უფლების აღდგენის ყველაზე ადეკვატურ ზომას მათთვის კომპენსაციის მიკუთვნება წარმოადგენდა.

8. მეორე, მესამე და მეოთხე მოსარჩელეების დღიური ანაზღაურებისა და მათთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის პერიოდის გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება და მიზანშეწონილად, გონივრულად და პროპორციულად მიიჩნია მოპასუხისათვის კომპენსაციის სახით: მესამე მოსარჩელის სასარგებლოდ 3000 ლარის გადახდის დაკისრება, მეორე მოსარჩელის სასარგებლოდ - 6000 ლარის გადახდის დაკისრება, მეოთხე მოსარჩელის სასარგებლოდ -3000 ლარის გადახდის დაკისრება.

9. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სშკ-ის 32.1 მუხლით და აღნიშნა, რომ 2020 წლის იანვარსა და თებერვალში დამსაქმებლის მხრიდან მეოთხე მოსარჩელის იძულებითი მოცდენის დღეების რაოდენობამ შეადგინა 31 დღე, ხოლო იძულებითი მოცდენისათვის მისთვის ასანაზღაურებელმა თანხამ - 1635.25 ლარი, რაც აღნიშნული ნორმის თანახმად, მისი ანაზღაურების საფუძველს წარმოადგენდა.

10. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ პირველ მოსარჩელესთან შრომის ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველი ასევე გახდა სშკ-ის 37.1 მუხლის „თ“ ქვეპუნქტი.

11. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა მხარეებს შორის გაფორმებული შრომის ხელშეკრულების 3.3. მუხლით [დასაქმებული ვალდებულია პატივი სცეს და დაემორჩილოს დამსაქმებლის შიდა რეგულაციებს (შრომის შინაგანაწესი), რომლებიც შეადგენენ წინამდებარე ხელშეკრულების განუყოფელ ნაწილს], „შრომის შინაგანაწესის“ მე-4 ნაწილით [დასაქმებული ვალდებულია, გაუფრთხილდეს კომპანიის ქონებას, სამშენებლო დანადგარებსა და აღჭურვილობას. თუ დასაქმებული განზრახ დააზიანებს კომპანიის საკუთრებას, დასაქმებული ვალდებული იქნება, მთლიანად აანაზღაუროს დაზიანებული საკუთრება] და „შრომის შინაგანაწესის“ 21-ე მუხლით [დისციპლინური პასუხისმგებლობის შეფარდების საფუძველია: 1) დამსაქმებლის საქმიანობის სპეციალური მარეგულირებელი კანონმდებლობის, ან სხვა სამართლებრივი აქტების, რეგულაციების, წესების მოთხოვნათა დარღვევა; 11) შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ზ“ და „თ“ პუნქტებით გათვალისწინებული სხვა დარღვევები; 12) შრომის უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული ინსტრუქციების, სამართლებრივი ნორმებისა და დამსაქმებლის მიერ დადგენილი სამუშაო პროცედურების დარღვევა; 16) ცეცხლის ანთება სამშენებლო მოედანზე].

12. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ 05.11.2019წ. და 05.01.2020წ. პირველ მოსარჩელეს მიეცა გაფრთხილებები სამსახურის გაცდენასთან დაკავშირებით, რაზეც კომპანია ინფორმირებული არ იყო. ხოლო 06.01.2020წ. მიეცა გაფრთხილება სამშენებლო მოედანზე ცეცხლის ანთებისათვის და სახიფათო ქმედებების შესახებ გაფრთხილების უგულებელყოფისათვის/ დადგენილი წესით დროულად გამოუსწორებლობისათვის. აღნიშნულით მან დაარღვია დამსაქმებლის საქმიანობის სპეციალური მარეგულირებელი კანონმდებლობა, რეგულაციები, შრომის უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული ინსტრუქციები, შრომის ხელშეკრულება და შრომის შინაგანაწესის მოთხოვნები. პალატის მითითებით, აღნიშნული ქმედებით პირველმა მოსარჩელემ უგულებელყო რა შინაგანაწესისა და შრომითი ხელშეკრულების მოთხოვნები, ასევე დამსაქმებლის მითითებები სახიფათო ქმედებების აღკვეთის თაობაზე, სამსახურის ტერიტორიაზე სამსახურისვე კუთვნილი საწვავის გამოყენებით დაანთო ცეცხლი, რითაც გაანადგურა საწარმოს ქონება, ასევე შექმნა ძლიერი ხანძრის საფრთხე. აღნიშნული ქმედებით მან საფრთხე შეუქმნა ასევე სხვის სიცოცხლესა და ჯანმრთელობას. ამ გარემოებების გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ, ვინაიდან პირველი მოსარჩელის მიმართ ბოლო ერთი წლის განმავლობაში ერთგვაროვანი დარღვევების გამო, გამოყენებული იყო ზედიზედ, ორი დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომა - გაფრთხილების სახით, რომელიც გაქარწყლებული არ ყოფილა, ასევე ბოლო გადაცდომის ხასიათისა და დამსაქმებელი ორგანიზაციის ინტერესების გათვალისწინებით, სშკ-ის 37.1 მუხლის „თ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლება დამსაქმებლის მხრიდან ადეკვატურ, საჭირო და პროპორციულ ღონისძიებას წარმოადგენდა. აღნიშნული კი გამორიცხავდა პირველი მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნების დაკმაყოფილების შესაძლებლობას.

13. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე პირველმა მოსარჩელემ და მოპასუხემ შეიტანეს საკასაციო საჩივრები. მოპასუხემ მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მეორე, მესამე და მეოთხე მოსარჩელეების სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ხოლო პირველმა მოსარჩელემ მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და საქმის დაბრუნება სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად.

14. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებებით პირველი მოსარჩელისა და მოპასუხის საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

15. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

16. საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე [სსსკ-ის 391.5 მუხლი].

17. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) [სსსკ-ის 407.2 მუხლი].

18. მოპასუხის საკასაციო საჩივრის თანახმად:

18.1. მეორე მოსარჩელეს დაგვიანების დღეს არ შეუტყობინებია ხელმძღვანელისთვის ტელეფონით ან სხვა გზით, რომ მას აგვიანდებოდა მანქანის გაფუჭების გამო. გარდა ამისა, მას არც შემდგომში განუმარტავს დამსაქმებლისთვის რაიმე და არც საპატიო მიზეზზე მიუთითებია. სასამართლოს სხდომაზე მის მიერ აღნიშნული გარემოება, რომ თითქოს მანქანის გაფუჭების გამო დაიგვიანა, არაფრით დასტურდება. შესაბამისად, საქმეში არსებული მასალებით არ დასტურდება მის მიერ სამუშაოს საპატიო მიზეზით გაცდენა;

18.2. მესამე მოსარჩელეს ასევე არ უცნობებია დამსაქმებლისთვის, რომ იგი ვერ შეძლებდა 2019 წლის 10 დეკემბერს სამუშაოზე გამოცხადებას რაიმე საპატიო მიზეზის გამო. არც ამ თარიღის შემდეგ მიუმართავს მას დამსაქმებლისთვის. საქმეში არსებული მასალებით არ დასტურდება სამსახურში 2019 წლის 10 დეკემბერს მესამე მოსარჩელის გამოუცხადებლობის საპატიო მიზეზის არსებობა;

18.3. მეოთხე მოსარჩელე სამუშაო ლოკაციის შეცვლის შემდგომ, გარკვეული პერიოდის მუშაობის შემდეგ აღარ გამოცხადებულა სამუშაო ადგილზე. შესაბამისად, შრომითი ურთიერთობა შეწყვეტილია თავად მისი ინიციატივით, 2020 წლის 5 მარტიდან სამსახურში გამოუცხადებლობის გამო.

19. პირველი მოსარჩელის საკასაციო საჩივრის თანახმად:

19.1. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაში არ არის მსჯელობა, რომ მოსარჩელის განთავისუფლება მოხდა ყოველგვარი დისციპლინური წარმოებისა და მოსარჩელისგან სათანადო ახსნა-განმარტების მიღების/შეტყობინების გარეშე;

19.2. პირველი მოსარჩელე მოპასუხე კომპანიაში დასაქმდა 2019 წლის 9 მაისს უვადოდ. მიუხედავად საქმეში წარმოდგენილი შემოსავლების სამსახურის ცნობისა, საკანონმდებლო რეგულაციებისა და ამ სფეროში მოქმედი საერთაშორისო სტანდარტებისა, სადავო გადაწყვეტილების მიმღებმა სასამართლომ განმარტა, რომ პირველი მოსარჩელე მოპასუხე კომპანიაში დასაქმდა 2019 წლის 1 სექტემბერს 1 წლის ვადით;

19.3. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოში გამართული ზეპირი მოსმენის დროს, მოპასუხე მხარის წარმომადგენლებმა დაადასტურეს, რომ ცეცხლი არ დაუნთია პირველ მოსარჩელეს და, რომ ცეცხლთან პირველ მოსარჩელესთან ერთად თბებოდნენ კომპანიის სხვა თანამშრომლებიც. შესაბამისად, გაუგებარია, რა მტკიცებულებებზე დაყრდნობით დაადგინა სასამართლომ, რომ პირველმა მოსარჩელემ ჩაიდინა ისეთი სახის დარღვევები, რომლითაც თურმე „საფრთხე ექმნებოდა საწარმოს ქონებას და დასაქმებულთა სიცოცხლესა და ჯანმრთელობას“; რომ თურმე „ვალდებულებათა დარღვევის ხასიათიდან და საშიშროებიდან გამომდინარე, აზრი ჰქონდა დაკარგული მუშაკისაგან რაიმე განმარტების მიღებას“; და რომ „ამ ვითარებაში აუცილებელი იყო მუშაკთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა. უფრო მეტიც, პირველ მოსარჩელეს არ ჩაუდენია „წლის განმავლობაში იმავე ხარისხის დარღვევა“;

19.4. სასამართლოებმა ერთობლიობაში არ შეაფასეს დისკრიმინაციის თვალსაზრისით პირველი მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები, მტკიცებულებები და მოპასუხის არგუმენტაცია.

20. განსახილველ შემთხვევაში კასატორების მიერ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრების ფარგლებში შესამოწმებელია დამსაქმებლის მიერ მოსარჩელეებთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის კანონიერება.

21. სამუშაოდან განთავისუფლების თაობაზე შრომითი დავის განხილვისას, სასამართლომ უნდა შეამოწმოს, რამდენად მართლზომიერად მოქმედებდა დამსაქმებელი დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლებისას. აღნიშნული საკითხის გამორკვევა კი შესაძლებელია მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე მიღებულ გადაწყვეტილებაში მითითებული გათავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად (იხ. სუსგ საქმე №ას-151-147-2016, 19 აპრილი, 2016 წელი).

22. საქართველოს სასამართლოების მიერ შრომით დავებთან დაკავშირებულ არაერთ გადაწყვეტილებაში განმარტებულ იქნა, რომ სამსახურიდან პირის გათავისუფლების შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების მართლზომიერების შეფასებისას განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება შრომის სამართალში მოქმედ Ultima Ratio-ს პრინციპის დაცვას, რომელიც გულისხმობს, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლება გამოყენებული უნდა იქნას მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც დასაქმებულის მიმართ, მის მიერ ჩადენილი გადაცდომის (დარღვევის) ხასიათიდან და სიმძიმიდან გამომდინარე, უფრო მსუბუქი სანქციის შეფარდებას აზრი აქვს დაკარგული. შესაბამისად, დასაქმებულის მიერ დარღვევის ჩადენისას დამსაქმებლის მიერ გამოყენებული უნდა იქნას ისეთი ზომები, რომლებიც არსებულ ვითარებას გამოასწორებს, გააუმჯობესებს, დასაქმებულ მუშაკს უკეთესს გახდის, კვალიფიკაციას აუმაღლებს, უფრო წინდახედულად და გულისხმიერად მოქცევას აიძულებს (იხ. სუსგ საქმე №ას-1183-1125-2014, 13 თებერვალი, 2015 წელი; №ას-1276-1216-2014, 18 მარტი, 2015 წელი).

23. ამასთან, გასათვალისწინებელია შრომით დავებზე მტკიცების ტვირთის თავისებურებაც, კერძოდ, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განმარტებით, მოსარჩელე, დასაქმებული, რომელიც სამსახურიდან უკანონოდ დათხოვნის თაობაზე აპელირებს, ვერ დაადასტურებს მისი სამსახურიდან დათხოვნის უკანონობას. შესაბამისად, მოსარჩელის მითითება, რომ იგი უკანონოდ გაათავისუფლეს სამსახურიდან, მტკიცების ტვირთს აბრუნებს და დამსაქმებელს დასაქმებულის სამსახურიდან მართლზომიერად გათავისუფლების მტკიცების ვალდებულებას აკისრებს. აღნიშნული დასკვნა გამომდინარეობს იმ ძირითადი პრინციპიდან, რომ დამსაქმებელს დასაქმებულთან შედარებით გააჩნია მტკიცებითი უპირატესობა სასამართლოს წარუდგინოს მისთვის ხელსაყრელი მტკიცებულებები იმასთან დაკავშირებით, რომ მისმა თანამშრომელმა შრომითი მოვალეობები დაარღვია, რაც კონკრეტულ ქმედებებში გამოიხატა, რადგან დასაქმებული ობიექტურად ვერ შეძლებს მტკიცებულებების წარდგენას მასზედ, რომ იგი ვალდებულებას ჯეროვნად ასრულებდა (იხ. სუსგ საქმე №ას-922-884-2014, 16 აპრილი, 2015 წელი).

24. დადგენილია, რომ მეორე და მესამე მოსარჩელეებთან შრომის ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველი გახდა სშკ-ის 37.1 მუხლის „თ“ ქვეპუნქტი [შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველია დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების დარღვევა, თუ დასაქმებულის მიმართ ბოლო 1 წლის განმავლობაში უკვე გამოყენებულ იქნა ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით გათვალისწინებული დისციპლინური პასუხისმგებლობის რომელიმე ზომა].

25. სშკ-ის 37.1 მუხლის „თ“ ქვეპუნქტის სამართლებრივი საფუძვლით შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შემთხვევაში, აუცილებელია განმეორებით გამოვლენილი დარღვევების შეფასება, რადგან მოცემული მუხლის ფარგლებში პასუხისმგებლობის საფუძველი შესაძლებელია იყოს მხოლოდ იმავე დარღვევების განმეორებითობა. დარღვევის განმეორებითობასთან მიმართებაში არსებითია ქმედების ერთგვაროვნება. სამოქალაქო ბრუნვისათვის დამახასიათებელი კეთილსინდისიერების პრინციპისა და უფლების ბოროტად გამოყენების აკრძალვის გათვალისწინებით, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა მხოლოდ იმ შემთხვევაში უნდა იქნეს გამოყენებული, თუ დარღვევას აქვს არსებითი ხასიათი. დაუშვებელია ერთი და იგივე არაარსებითი დარღვევების არსებობისას შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა. გარდა ამისა, გათავისუფლების მიზნებისათვის, დარღვევის კანონით დადგენილ ვადაში შეუსრულებლობასთან ერთად, საჭიროა მისი ხასიათისა და ბუნების შემოწმება (მაგ. სიმძიმე, მნიშვნელობა), დარღვევის ხარისხის დადგენა, ბრალეულობა. უნდა შეფასდეს რამდენად გონივრული, აუცილებელი, პროპორციული და თანაზომიერია აღნიშნულ დარღვევებთან მიმართებაში შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა, ხომ არ არის შესაძლებელი უფრო მსუბუქი დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის გამოყენება. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ არაერთ გადაწყვეტილებაში განმარტა, რომ შრომით-სამართლებრივი ურთიერთობის შენარჩუნებას აქვს პრიორიტეტი მის რღვევასთან შედარებით. შესაბამისად, დასაქმებულის მიერ ჩადენილი ყოველი დარღვევა შეფასებულ უნდა იქნეს მისი ჩადენის სიხშირის, სიმძიმის და რაც მთავარია, შედეგობრივი თვალსაზრისით (შდრ. იხ. სუსგ საქმე №ას-1350-2019, 27 ნოემბერი, 2019 წელი).

26. მეორე მოსარჩელესთან მიმართებით დადგენილია, რომ 2019 წლის 3 დეკემბრის ბრძანებით, მას 2019 წლის 1 და 2 დეკემბერს სამსახურის გაცდენის გამო, მიეცა გაფრთხილება. ხოლო, 2020 წლის 4 იანვარს მეორე მოსარჩელემ სამსახურში დააგვიანა 20 წუთით, რისი მიზეზიც, მისივე განმარტებით, გახდა მანქანის გაფუჭება, რომლითაც სამსახურში დადიოდა. დამსაქმებელმა გარემოებების გამოკვლევისა და დაგვიანების საპატიო მიზეზების შესწავლის გარეშე, 2020 წლის 4 იანვრის ბრძანებით, მეორე მოსარჩელე გაათავისუფლა სამსახურიდან, სშკ-ის 37.1. მუხლის „თ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე (იხ. წინამდებარე განჩინების 2.1.2 და 2.1.3 ქვეპუნქტები).

27. მესამე მოსარჩელესთან მიმართებით კი დადგენილია, რომ მის მიმართ პირველი დისციპლინური ღონისძიება (გაფრთხილება) გამოყენებული იქნა 2019 წლის 06 დეკემბერს, სამსახურში მომხდარი ჩხუბის გამო. შედეგად, მესამე მოსარჩელე, მისივე განმარტებით, რამდენიმე დღით გაუშვეს უხელფასო შვებულებაში ზეპირი, სიტყვიერი ბრძანებით და უთხრეს, რომ სამსახურში 2019 წლის 10 დეკემბრამდე არ გამოცხადებულიყო. 2019 წლის 10 დეკემბერს მესამე მოსარჩელის გამოუცხადებლობის თაობაზე რაიმე გარემოებების გამოკვლევა არ მომხდარა და არავის გაურკვევია მესამე მოსარჩელის გამოუცხადებლობის მიზეზი. მიუხედავად ამისა, 2019 წლის 10 დეკემბერს, მას მიეცა მეორე გაფრთხილება, საპატიო მიზეზისა და სავალდებულო შეტყობინების გარეშე სამსახურში გამოუცხადებლობისა და სამუშაოს გაცდენის გამო, რის შედეგადაც 2019 წლის 11 დეკემბრის ბრძანებით, მესამე მოსარჩელე გათავისუფლდა სამსახურიდან, სშკ-ის 37.1 მუხლის „თ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე (იხ. წინამდებარე განჩინების 2.2.2 და 2.2.3 ქვეპუნქტები).

28. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ დაუშვებელია დასაქმებულის სამუშაოდან დათხოვნა შეტყობინებისა და მისგან ახსნა–განმარტების მიღების გარეშე. გამონაკლისია მძიმე გადაცდომა, რაც მიზანშეუწონელს ხდის მასთან შრომითი ხელშეკრულების გაგრძელებას, და, შესაბამისად, არ არსებობს დასაქმებულისაგან გასამართლებელი პასუხის მიღების აუცილებლობა. ეს ისეთი შემთხვევაა, როდესაც, მაგალითად, დასაქმებულის მიერ საწარმოსათვის მიყენებული ზიანი საკმაოდ მძიმეა და აშკარაა, რომ მისი წინასწარი გაფრთხილება და მისგან ახსნა–განმარტების მოსმენა მიზანშეუწონელია (იხ. სუსგ საქმე №ას-252-239-2015, 6 მაისი, 2015 წელი; №ას-106-101-2014, 2 ოქტომბერი 2014 წელი).

29. საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, დასაქმებულის მიერ სამუშაოს არასაპატიო მიზეზით გაცდენის შემთხვევაში, მხოლოდ გაცდენილ დღეთა რაოდენობას (ერთი ან რამდენიმე დღის არასაპატიო მიზეზით გაცდენა) არ გააჩნია მაკვალიფიცირებელი მნიშვნელობა. სამუშაოს არასაპატიო მიზეზით გაცდენასთან ერთად, აუცილებლად უნდა დადგინდეს, თუ რა შედეგი გამოიწვია ამ გადაცდომამ ან რა შედეგი შეიძლება, გამოეწვია მას დამსაქმებლისათვის. ამასთან ერთად, გათვალისწინებული უნდა იყოს სამუშაოს სპეციფიკა, თუ რამდენად გადაცდომის ხასიათიდან გამომდინარე მიზანშეწონილია სამუშაოდან გასათავისუფლებელი პირის მიმართ პირდაპირ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის ღონისძიების გამოყენება წინასწარი გაფრთხილებისა და ამ უკანასკნელისაგან ახსნა–განმარტების მოსმენის გარეშე (იხ. სუსგ საქმე №ას-252-239-2015, 6 მაისი, 2015 წელი; №ას-106-101-2014, 2 ოქტომბერი 2014 წელი).

30. განსახილველ შემთხვევაში დამსაქმებელმა მეორე და მესამე მოსარჩელეებთან მიმართებით ვერ დაამტკიცა, რომ მათ მიერ ჩადენილი გადაცდომები არსებითი ხასიათის იყო და იძლეოდა ახსნა-განმარტების გარეშე მათი სამსახურიდან გათავისუფლების შესაძლებლობას, ამასთან, დამსაქმებელმა ვერც ის დაასაბუთა, რომ სამსახურიდან გათავისუფლება წარმოადგენდა ჩადენილი დარღვევების ადეკვატურ და პროპორციულ ღონისძიებას.

31. რაც შეეხება მეოთხე მოსარჩელეს, დადგენილია, რომ მეოთხე მოსარჩელესთან შრომის ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველი გახდა სშკ-ის 37.1 მუხლის „დ“ ქვეპუნქტი - დასაქმებულის მიერ თანამდებობის/ სამუშაოს საკუთარი ნებით, წერილობითი განცხადების საფუძველზე დატოვება.

32. დადგენილია, რომ მეოთხე მოსარჩელეს მოპასუხე ორგანიზაციისთვის არც წერილობით და არც სიტყვიერად სამუშაოდან წასვლის თაობაზე არ მიუმართავს (იხ. წინამდებარე განჩინების 2.3.5 ქვეპუნქტი), რაც ზემოაღნიშნული საფუძვლით მის უკანონო გათავისუფლებას ადასტურებს. ამასთან, არც საკასაციო საჩივარი შეიცავს დასაბუთებულ შედავებას ამ მხრივ. შესაბამისად, მეოთხე მოსარჩელის ნაწილში გასაჩივრებული განჩინება სწორია.

33. საკასაციო პალატა იმსჯელებს ასევე პირველი მოსარჩელის საკასაციო საჩივარზე და მიუთითებს იმ გარემოებებზე, რომ 2019 წლის 5 ნოემბერს პირველ მოსარჩელეს მიეცა გაფრთხილება, 4 და 5 ნოემბერს სამსახურში გამოუცხადებლობის გამო; 2020 წლის 5 იანვარს პირველ მოსარჩელეს მიეცა გაფრთხილება სამსახურის გაცდენასთან დაკავშირებით, რაზეც კომპანია ინფორმირებული არ იყო; 2020 წლის 6 იანვარს პირველ მოსარჩელეს მიეცა გაფრთხილება სამშენებლო მოედანზე ცეცხლის ანთებისათვის და სახიფათო ქმედებების შესახებ გაფრთხილების უგულებელყოფისათვის/ დადგენილი წესით დროულად გამოუსწორებლობისათვის. აღნიშნულით მან დაარღვია დამსაქმებლის საქმიანობის სპეციალური მარეგულირებელი კანონმდებლობა, რეგულაციები, შრომის უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული ინსტრუქციები, შრომის ხელშეკრულება და შრომის შინაგანაწესის მოთხოვნები. 2020 წლის 7 იანვრიდან პირველი მოსარჩელე გათავისუფლდა სამსახურიდან სშკ-ის 37.1 მუხლის „თ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე (იხ. წინამდებარე განჩინების 2.4.2-2.4.5 ქვეპუნქტები);

34. საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, რომც გაზიარებული იქნას კასატორის პრეტენზია, რომ ცეცხლის ანთების ეპიზოდში პირველ მოსარჩელეს არ შეუქმნია საფრთხე დამსაქმებლისთვის, ბოლო 1 წელიწადში მის მიმართ გამოყენებული სამი გაფრთხილების არსებობა საკმარისი იყო ზემოაღნიშნული საფუძვლით პირველი მოსარჩელის სამუშაოდან გათავისუფლებისთვის.

35. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში კასატორებს არ წარმოუდგენიათ იმგვარი დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რომელიც გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გაბათილებისა და საკასაციო საჩივრების არსებითად განსახილველად დაშვების შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს.

36. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი წინაპირობა, რომლის საფუძველზეც საკასაციო სასამართლო დასაშვებად ცნობს წარმოდგენილ საკასაციო საჩივრებს, რის გამოც მათ უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

37. საკასაციო პალატა საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვის შესახებ პირველი მოსარჩელის შუამდგომლობასთან დაკავშირებით აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის შემთხვევაში სასამართლო მსჯელობს საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვის მიზანშეწონილობაზე [სსსკ-ის 408.3 მუხლი]. ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, არ არსებობს საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვის შესახებ კასატორის შუამდგომლობის დაკმაყოფილების ფაქტობრივი საფუძველი.

38. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი [სსსკ-ის 401.4 მუხლი]. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოპასუხე კომპანიას სახელმწიფო ბიუჯეტიდან უნდა დაუბრუნდეს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, ჯამში 681,78 ლარის 70% – 477,25 ლარი, ხოლო პირველ მოსარჩელეს - გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. შპს „ჩ.გ. და ხ.კ–იის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. გ.ტ–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

3. კასატორის გ.ტ–ძის შუამდგომლობა საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვის თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს;

4. კასატორს შპს „ჩ.გ. და ხ.კ–იას“ (რ/კ N........) დაუბრუნდეს ჩ.გ. და ხ.კ–იის საქართველოს ფილიალის (ს/კ N.....) მიერ 2021 წლის 4 ოქტომბრის №251 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 231,78 ლარისა და 2021 წლის 4 ოქტომბრის N252 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 450 ლარის, ჯამში 681,78 ლარის 70% – 477,25 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

5. კასატორს გ.ტ–ძეს (პ/ნ ......) დაუბრუნდეს ს.მ–ძის (პ/ნ ......) მიერ 2021 წლის 21 ივლისს №11254469977 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70% – 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

6. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ე. გასიტაშვილი