საქმე №ას-677-2020 21 ივნისი, 2022 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორები – თ.ბ–ი, დ.მ–ი, ა.მ–ი (მოსარჩელეები)

მოწინააღმდეგე მხარეები – სს „რ.ი–ი“, შპს „ W.P.“ (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 4 თებერვლის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 4 თებერვლის განჩინებით თ.ბ–ის (შემდგომში - „პირველი მოსარჩელე“), დ.მ–ის (შემდგომში - „მეორე მოსარჩელე“) და ა.მ–ის (შემდგომში - „მესამე მოსარჩელე“) (შემდგომში ერთობლივად - „მოსარჩელეები“ ან „კასატორები“) სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 21 ივნისის გადაწყვეტილება, რომლითაც მოსარჩელეთა სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

2. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2.1. 2006 წლის 29 აგვისტომდე მოსარჩელეები წარმოადგენდნენ ....... N103-ში მდებარე უძრავი ნივთების (მახასიათებელი: სარეგისტრაციო ზონა თბილისი, კოდი 1, სექტორი დიდუბე, კოდი .., კვარტალი .., ნაკვეთი N.., ფართობი 2457 კვ.მ) მესაკუთრეებს, კერძოდ: ა) პირველი მოსარჩელის საკუთრებაში ირიცხებოდა პირველ სართულზე 36,12 კვ.მ და მე-3 სართულზე - 147,28 კვ.მ ფართი; ბ) მეორე მოსარჩელის საკუთრებაში ირიცხებოდა პირველ სართულზე 48,71 კვ.მ და მე-2 სართულზე - 198,4 კვ.მ ფართი და გ) მესამე მოსარჩელის საკუთრებაში ირიცხებოდა პირველ სართულზე 48,71 კვ.მ და მე-3 სართულზე - 198,4 კვ.მ. ფართი;

2.2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 6 მაისის ბრძანების შესაბამისად, ბრალდებულ ა.მ–ს აღკვეთის ღონისძიების სახით შეეფარდა დაპატიმრება 2 თვის ვადით. 2006 წლის 16 მაისის თბილისის სააპელაციო სასამართლოს საგამოძიებო კოლეგიის დადგენილებით ბრალდებულის საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა 2006 წლის 6 მაისის ბრძანება;

2.3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 6 მაისის ბრძანების შესაბამისად და მის საფუძველზე ბრალდებული ა.მ–ი დააკავეს 2006 წლის 26 აგვისტოს;

2.4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 27 აგვისტოს ბრძანებით ბრალდებული ა.მ–ის მიმართ აღკვეთის ღონისძიება - დაპატიმრება შეიცვალა არასაპატიმრო აღკვეთის ღონისძიებით - გირაოთი 550 000 ლარის ოდენობით, რომლის სრულ გადახდამდე იგი პატიმრობაში დარჩა;

2.5. 2006 წლის 29 აგვისტოს შპს „რ.ი–სა“ და დ.მ–ს შორის სანოტარო წესით გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება უძრავ ქონებაზე, მდებარე: ქ. თბილისი, ......., პირველ სართულზე 48,71 კვ.მ და მე-2 სართულზე 198,4 კვ.მ ფართი, მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების შესაბამის პროპორციულ წილთან ერთად. ხელშეკრულების 3.1. პუნქტის შესაბამისად, მხარეთა განცხადებით ნასყიდობის საგანი გაიყიდა 140 000 აშშ დოლარად. ხელშეკრულების 3.2. პუნქტის თანახმად, მყიდველი ვალდებულია გამყიდველს ნასყიდობის ფასის ნაწილი 21 000 აშშ დოლარი გადაუხადოს წინამდებარე ხელშეკრულების სანოტარო წესით დადასტურებისთანავე, ხოლო დარჩენილი თანხის (119 000 აშშ დოლარი) გადახდა მოხდება საგადასახადო ორგანოებიდან ნასყიდობის საგანთან დაკავშირებული გადასახადების დავალიანების არარსებობის შესახებ ცნობის წარდგენისთანავე. ხელშეკრულების 3.3. პუნქტის შესაბამისად, ანგარიშსწორება ხორციელდება უნაღდო ანგარიშსწორებით, გამყიდველის საბანკო ანგარიშზე ნასყიდობის ფასის გადარიცხვის გზით (საკ/ანგარიშის 700161... ბანკი, კოდი: 220101..., საანგარიშსწორებო N36010..., სავალუტო N361102..). ანგარიშსწორება ხორციელდება საქართველოს ეროვნულ ვალუტაში გადახდის დღისათვის საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი კურსით;

2.6. სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს ლკN008991 მოწმობის შესაბამისად, დ.მ–ი არსებული მდგომარეობით სახელის ცვლილების შემდგომ არის დ.მ–ი (მეორე მოსარჩელე);

2.7. 2006 წლის 29 აგვისტოს შპს „რ.ი–სა“ და პირველ მოსარჩელეს შორის სანოტარო წესით გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება უძრავ ქონებაზე, მდებარე: ქ. თბილისი, ...., პირველ სართულზე 36,12 კვ.მ და მე-3 სართულზე 147,28 კვ.მ ფართი, მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების შესაბამის პროპორციულ წილთან ერთად. ხელშეკრულების 3.1. პუნქტის შესაბამისად, მხარეთა განცხადებით ნასყიდობის საგანი გაიყიდა 120 000 აშშ დოლარად. ხელშეკრულების 3.2. პუნქტის თანახმად, მყიდველი ვალდებულია გამყიდველს ნასყიდობის ფასის ნაწილი 18 000 აშშ დოლარი გადაუხადოს წინამდებარე ხელშეკრულების სანოტარო წესით დადასტურებისთანავე, ხოლო დარჩენილი თანხის (102 000 აშშ დოლარი) გადახდა მოხდება საგადასახადო ორგანოებიდან ნასყიდობის საგანთან დაკავშირებული გადასახადების დავალიანების არარსებობის შესახებ ცნობის წარდგენისთანავე. ხელშეკრულების 3.3. პუნქტის შესაბამისად, ანგარიშსწორება ხორციელდება უნაღდო ანგარიშსწორებით, გამყიდველის საბანკო ანგარიშზე ნასყიდობის ფასის გადარიცხვის გზით (საკ/ანგარიშის 700161... ბანკი, კოდი: 220101.., საანგარიშსწორებო N36010.. სავალუტო N361102..). ანგარიშსწორება ხორციელდება საქართველოს ეროვნულ ვალუტაში გადახდის დღისათვის საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი კურსით;

2.8. 2006 წლის 29 აგვისტოს შპს „რ.ი–სა“ და მესამე მოსარჩელეს შორის სანოტარო წესით გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება უძრავ ქონებაზე, მდებარე: ქ. თბილისი, ......., პირველ სართულზე 48,71 კვ.მ, მე-3 სართულზე 198,4 კვ.მ. ფართი, მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების შესაბამის პროპორციულ წილთან ერთად. ხელშეკრულების 3.1. პუნქტის შესაბამისად, მხარეთა განცხადებით ნასყიდობის საგანი გაიყიდა 140 000 აშშ დოლარად. ხელშეკრულების 3.2. პუნქტის თანახმად, მყიდველი ვალდებულია გამყიდველს ნასყიდობის ფასის ნაწილი 21 000 აშშ დოლარი გადაუხადოს წინამდებარე ხელშეკრულების სანოტარო წესით დადასტურებისთანავე, ხოლო დარჩენილი თანხის (119 000 აშშ დოლარი) გადახდა მოხდება საგადასახადო ორგანოებიდან ნასყიდობის საგანთან დაკავშირებული გადასახადების დავალიანების არარსებობის შესახებ ცნობის წარდგენისთანავე. ხელშეკრულების 3.3. პუნქტის შესაბამისად, ანგარიშსწორება ხორციელდება უნაღდო ანგარიშსწორებით, გამყიდველის საბანკო ანგარიშზე ნასყიდობის ფასის გადარიცხვის გზით (საკ/ანგარიშის 700161... ბანკი, კოდი: 220101.., საანგარიშსწორებო N36010.. სავალუტო N361102..). ანგარიშსწორება ხორციელდება საქართველოს ეროვნულ ვალუტაში გადახდის დღისათვის საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი კურსით;

2.9. ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის გადამხდელთა მომსახურების სამმართველოს მიერ გაცემული N6697, N6699 და N6698 ცნობებით საგადასახადო ინსპექციამ დაადასტურა, რომ მოსარჩელეთა მიერ შესრულებულია საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნები საშემოსავლო და ქონების გადასახადების კუთხით;

2.10. 2006 წლის 29 აგვისტოს მყიდველმა შპს „რ.ი–მა“ საბანკო გადარიცხვის გზით, ხელშეკრულების 3.3 პუნქტის შესაბამისად მითითებულ საბანკო რეკვიზიტებზე პირველ მოსარჩელეს გადაურიცხა ჯამში 208 920 ლარი, მესამე მოსარჩელეს - 243 740 ლარი და მეორე მოსარჩელეს - 224 000 ლარი;

2.11. 2006 წლის 30 აგვისტოს მოსარჩელემ ბიუჯეტის შემოსულობების ერთიან ანგარიშზე 200122900, სახაზინო კოდი 302003000, გადაიხადა 550 000 ლარი (გადახდის დანიშნულება „მ–ის გირაო“) ბრალდებულ ა.მ–ის გირაოს თანხის ანგარიშში;

2.12. 2006 წლის 30 აგვისტოს თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის რაიონული პროკურორის მოვალეობის შემსრულებლის თ. მ–ას შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა და დამტკიცდა თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის რაიონული პროკურატურის პროკურორ თ. ხ–სა და ბრალდებულ ა.მ–ს შორის 2006 წლის 30 აგვისტოს დადებული და სასამართლო სხდომაზე დაზუსტებული საპროცესო შეთანხმება. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 30 აგვისტოს განაჩენის თანახმად, ა.მ–ი ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით (2006 წლის 31 მაისამდე მოქმედი რედაქცია) და ამავე კოდექსის 55-ე მუხლის გამოყენებით სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა უფრო მსუბუქი ზომის სასჯელი - ჯარიმა 522 700 ლარის ოდენობით სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ;

2.13. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 30 აგვისტოს განაჩენის თანახმად, ა.მ–ისათვის დაკისრებული ჯარიმა გადახდილი იქნა 2006 წლის 26 სექტემბერს. N90112190 საგადასახადო დავალების შესაბამისად, გადამხდელი - სახელმწიფო ხაზინა, საქართველოს გენერალური პროკურატურა, გადახდის დანიშნულება - ხაზინის ერთიან ანგარიშზე განთავსებული დეპოზიტის ბიუჯეტში გადახდა (ჯარიმა), თანახმად თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 30 აგვისტოს განაჩენით საქმე N1/5956-06. აღნიშნული საგადახდო დავალება 2006 წლის 9 ოქტომბერს განაჩენით დაკისრებული თანხის გადახდის დამადასტურებლად მსჯავრდებული ა.მ–ის ადვოკატმა მ.ნ–ამ წარადგინა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიაში;

2.14. 2006 წლის 29 აგვისტოს უძრავი ნივთების ნასყიდობის ხელშეკრულებებით დაფიქსირებული ნასყიდობის საგნის ღირებულება შესაბამისობაშია უძრავი ნივთების რეალურ საბაზრო ღირებულებასთან;

2.15. შპს „რ.ი–ი“ არსებული მდგომარეობით არის სს „რ.ი–ი“ (შემდგომში - „პირველი მოპასუხე“ ან „მოპასუხე კომპანია“). ასევე, მოპასუხე კომპანია წარმოადგენს შპს „ W.P.“-ს (შემდგომში - „მეორე მოპასუხე“ ან „მეორე მოპასუხე კომპანია“) 100% წილის მესაკუთრე პარტნიორს.

3. სააპელაციო პალატამ წინამდებარე განჩინების 2.10. ქვეპუნქტით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებასთან მიმართებით მიუთითა მოსარჩელე მხარის განმარტებაზე, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ფულადი თანხების გადაცემა არ მომხდარა და ადგილი ჰქონდა საბანკო ფიქტიურ ოპერაციებს, რომლითაც შეიქმნა ფულადი ვალდებულების შესრულების იმიტაცია. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელე მხარემ წარმოადგინა სს „პ–ის“ დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარის - ა.ჩ–ას 2015 წლის 17 მარტის N3922 წერილი, სადაც მითითებულია შემდეგი: „თქვენი წერილის პასუხად გაცნობებთ, რომ სამწუხაროდ თქვენს მიერ მოთხოვნილი ამონაწერი ბანკის ბაზაში არ მოიძებნა“. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ საქმეში წარმოდგენილი საგადახდო დავალებები შედგენილი იქნა საბანკო დაწესებულებაში, მათში ასახული რეკვიზიტები ემთხვევა მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულებების 3.3 პუნქტში მითითებულ თანხებს და საბანკო ანგარიშებს. სადავო არაა, რომ აღნიშნულ საგადახდო დავალებებში აისახა სწორედ ნასყიდობის ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე ფულადი თანხის გადარიცხვის ოპერაცია და ამასთან, აღნიშნული თანხა არ ჩარიცხულა საგადახდო დავალებებით მხოლოდ პირველი მოსარჩელის ანგარიშზე. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, წარმოდგენილი წერილის მიხედვით გაუგებარია განმცხადებლის მოთხოვნა, თუ რა ამონაწერს ითხოვდა, რომელი ანგარიშიდან და მეტიც, წერილის ფორმულირებიდან გამომდინარე, საუბარია მხოლოდ ერთ ამონაწერზე და სავარაუდოდ მხოლოდ ერთი ანგარიშიდან, მაშინ, როდესაც საქმეში სამი მოსარჩელე მხარეა, მათი ანგარიში და ამონაწერები განცალკევებულია. მოსარჩელე მხარემ არ წარმოადგინა, რა მოთხოვნით იქნა მიმართული საბანკო დაწესებულებებისათვის და კონკრეტულად რომელი ანგარიშიდან/ანგარიშებიდან იქნა მოთხოვნილი ამონაწერი. სააპელაციო პალატამ მხოლოდ ხსენებული წერილის ბუნდოვანი მითითება ბაზაში ამონაწერის მოუძიებლობასთან დაკავშირებით არ მიიჩნია საგადახდო დავალებების სიყალბის და შესაბამისად, ფულადი ვალდებულების შეუსრულებლობის სადავო ფაქტობრივი გარემოების დადასტურების წინაპირობად. ამასთან, თავად მოსარჩელე მხარის მითითებით, სარჩელში აღნიშნული ფულადი თანხა მოხმარდა ჯერ ბრალდებული ა.მ–ისათვის შეფარდებულ გირაოს, ხოლო შემდგომ სასჯელის სახით დაკისრებული ჯარიმის თანხის გადახდას. აღნიშნულის გათვალისწინებით სააპელაციო პალატამ თანხების მოძრაობისა და მისი გადახდის იმიტაციასთან დაკავშირებული განმარტება დაუსაბუთებლად მიიჩნია.

4. სააპელაციო პალატამ მიუთითა მოსარჩელე მხარის განმარტებაზე, რომ ა.მ–ის მიმართ სისხლის სამართლის საქმის წარმოების დაწყება, მისი დაკავება მოხდა აშკარად კანონის უხეში დარღვევით და ემსახურებოდა მხოლოდ იმ მიზანს, რომ უძრავი ქონებების მიღების ინტერესი დაეკმაყოფილებინათ კონკრეტულ სუბიექტებს; შეიქმნა მთელი სახელმწიფოებრივი სქემა და ხელშეკრულების „კანონიერების“ იმიტაციის შესაქმნელად განხორციელდა ვირტუალური სახით არარეალური ფულადი თანხების მოძრაობა. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ სისხლის სამართლის საქმის საფუძვლიანობისა თუ უსაფუძვლობის საკითხი სცდება სამოქალაქო საქმეთა პალატის შეფასების კომპეტენციას და საქალაქო სასამართლომ სწორად იხელმძღვანელა მხოლოდ სისხლის სამართლის საქმეზე სასამართლოს 2006 წლის 30 აგვისტოს კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით, რომლითაც ა.მ–ს ბრალად შეერაცხა კონკრეტული ქმედება და განესაზღვრა სასჯელის სახე და ზომა. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, მოსარჩელე მხარის არგუმენტაციითა და კონკრეტული მტკიცებულებების საქმეში წარმოდგენით სამოქალაქო სასამართლო ვერ გადახედავს კანონიერ ძალაში შესულ და სასჯელის ნაწილში უკვე აღსრულებულ განაჩენს. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ ქრონოლოგიური თანმიმდევრობით სწორად აღადგინა განვითარებული მოვლენები, მათი რიგითობა, მხარეთა ქცევა, რის შედეგადაც დგინდება, რომ სახეზეა კონკრეტული უძრავი ნივთების ნასყიდობის ხელშეკრულებები, რომლის ღირებულება შესაბამისობაშია რეალურ საბაზრო ფასებთან, დადგენილია ფულადი ვალდებულების შესრულება, დასტურდება ასევე მიღებული ნასყიდობის საფასურის ბრალდებულის გირაოს თანხაში გადახდისა და მოგვიანებით მისი განაჩენით დაკისრებული ჯარიმის ანგარიშში გადარიცხვის ფაქტი. სასამართლოს შეფასებით, სამოქალაქო საქმის განხილვის ფარგლებში დანაშაულის ჩადენის/პირის უდანაშაულობის/დანაშაულის ხანდაზმულობის საკითხის შეფასება ვერ მოხდება და კანონიერ ძალაში შესული განაჩენის არსებობის გამო იგი ცალსახად დადასტურებულ გარემოებად უნდა იქნეს მიჩნეული. ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა სსკ-ის 54-ე მუხლით განსაზღვრული გარიგების ბათილობის რომელიმე სამართლებრივი საფუძველი და შესაბამისად, არ არსებობდა სსკ-ის 976.1. მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე მოპასუხე მხარეზე ფულადი თანხის დაკისრების სამართლებრივი წინაპირობებიც.

5. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოსარჩელეებმა შეიტანეს საკასაციო საჩივარი, მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

6. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებით მოსარჩელეთა საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

7. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

8. საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე [სსსკ-ის 391.5 მუხლი].

9. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) [სსსკ-ის 407.2 მუხლი].

10. საკასაციო საჩივრის თანახმად:

10.1. მოსარჩელეების მიზანია რეაბილიტირებულ იქნენ ზიანის ანაზღაურების ფორმით სახელმწიფო ჩინოვნიკების (ქ. თბილისის მერი, პროკურატურა) მიერ სამსახურებრივი მდგომარეობის ბოროტად გამოყენებითა და მათთან საერთო ინტერესებით მჭიდროდ დაკავშირებული საწარმოების ამორალური, მართლსაწინააღმდეგო და საჯარო წესრიგის დამრღვევი ქმედებებით შელახულ ძირითად უფლებებში;

10.2. ..... №103-ში მდებარე ფართის ნაწილს ასევე ჰყავდა სხვა მესაკუთრეები, მათ შორის, სახელმწიფო და მოპასუხე მხარე. 2005 წელს მოსარჩელეთა საკუთრებაში არსებული ფართით დაინტერესდა მაშინდელი ქალაქის მერი - გიგი უგულავა და მასთან საერთო ინტერესებით მჭიდროდ დაკავშირებული საწარმოების მეშვეობით ფართების დათმობაზე დაიწყო მოლაპარაკებები, თუმცა მოსარჩელეებს არ სურდათ ფართების დათმობა. ვინაიდან მოლაპარაკება ვერ შედგა, დაიწყო სახელმწიფო ჩინოვნიკების მიერ სამსახურებრივი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენებით ამორალური და კანონსაწინააღმდეგო ქმედებები მიზნის მისაღწევად;

10.3. ქ. თბილისის მერიის კანონიერების დაცვის გენერალურმა ინსპექციამ 2005 წლის 16 აგვისტოს წერილით მიმართა ქ. თბილისის პროკურორს გ.ღ–ს და მიუთითა სს „მ–ის“ მიმართ დარღვევის ფაქტებზე. სს „მ–ის“ აქციონერი და ხელმძღვანელი თავის დროზე იყო ა.მ–ი - პირველი მოსარჩელის მეუღლე და მეორე და მესამე მოსარჩელეების მამა;

10.4. 2005 წლის 29 აგვისტოს პროკურატურაში დაიწყო წინასწარი გამოძიება სს „გ–ის“ მიერ თაღლითური გზით სს „მ–ის“ შენობა-ნაგებობაზე ქონებრივი უფლების მიღების ფაქტზე, დანაშაული გათვალისწინებული საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით. 2005 წლის 2 სექტემბერს ქ. თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის რაიონული პროკურატურის პროკურორმა გამოიტანა დადგენილება საქართველოს კონტროლის პალატის მიერ სს „მ–ში“ კომპლექსური საფინანსო-სამეურნეო დოკუმენტალური რევიზიის ჩატარების შესახებ. რევიზიის შედეგად უნდა გარკვეულიყო სს „მ–ის“ ბალანსზე რიცხულ მატერიალურ ფასეულობათა მდგომარეობა; ბალანსზე რიცხული ქონების გადაცემის, გასხვისების და შემდგომში მათი პრივატიზების კანონიერება, გასხვისებული ობიექტებიდან შემოსავლების კანონიერების შემოწმება;

10.5. სისხლის სამართლის საქმე, რომელიც აღიძრა ა.მ–ის წინააღმდეგ, იმ დროისათვის იყო ხანდაზმული. ა.მ–ის ვითომდა დანაშაულებრივი ქმედებები 1994 წლით თარიღდებოდა. 2005 წლისათვის კი გასული იყო 10-წლიანი ხანდაზმულობის ვადა. საქართველოს უზენაესი საარბიტრაჟო სასამართლოს 1997 წლის 20 ივნისის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადასტურდა, რომ სს „მ–ის“ საკუთრებაში არსებული ქონება კანონიერად იქნა მოპოვებული. ეს იურიდიული აბსურდები ემსახურებოდა მხოლოდ და მხოლოდ მესაკუთრეების მიერ ფართების დათმობის მიზანს;

10.6. 2006 წლის 3 მაისს გამოტანილ იქნა დადგენილება ა.მ–ის ბრალდებულის სახით პასუხისგებაში მიცემის შესახებ, დანაშაული გათვალისწინებული საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით. საქმეში წარმოდგენილია ოქმები, რითაც მტკიცდება, რომ ა.მ–ი არ ცხადდებოდა პროკურატურაში, რაც იმას ნიშნავს, რომ იგი აპროტესტებდა და არ ეთანხმებოდა სახელმწიფოს არამართლზომიერ ნაბიჯებს;

10.7. 2006 წლის 26 აგვისტოს ა.მ–ი დააკავეს. აღნიშნული ფაქტები მეტყველებს იმაზე, რომ თბილისის მერისა და ქ. თბილისის მთავარი პროკურორის აქტიური ჩართულობით მოსარჩელეების წინააღმდეგ ამუშავდა სახელმწიფო ორგანოებისა და კერძო კომპანიების შეთანხმებული და ერთმანეთთან საერთო ინტერესებით დაკავშირებული ჯგუფი. ისინი ყოველმხრივ ცდილობდნენ მოსარჩელეების ისეთ მდგომარეობაში ჩაგდებას, რაც მათთვის სასურველი თანხმობის მიღებას უზრუნველყოფდა. მოსარჩელეებს პერმანენტულად იბარებდნენ ფინანსურ პოლიციასა და პროკურატურაში. პირველი მოსარჩელის განმარტებით, ფინანსურ პოლიციაში საჯარო მოხელე, ვინმე ქალბატონი ჯ–ი, მკაფიოდ მიანიშნებდა ფართების მალე დათმობას დასთანხმებოდნენ, რათა აეცილებინათ ა.მ–ის პატიმრობა. ძალოვანი სტრუქტურის წარმომადგენლების მხრიდან ხშირად ადგილი ჰქონდა მოსარჩელეთა დაშინებას. 2006 წლის 26 აგვისტოს მოსარჩელეების სახლში შევარდა საბურთალოს რაიონის პოლიციის სპეციალური ჯგუფი, რომელმაც 66 წლის მწოლიარე ავადმყოფი ა.მ–ი შუბლზე იარაღის დადებით დააპატიმრა;

10.8. ა.მ–ის დაპატიმრების შემდეგ, პროკურატურის, პირველი მოპასუხე კომპანიისა და სს „ტ–ის“ წარმომადგენელები მიანიშნებდნენ, რომ ა.მ–ის გათავისუფლება შესაძლებელი იქნებოდა იმ თანხის გირაოს, ხოლო შემდეგ ჯარიმის სახით გადახდის სანაცვლოდ, რომელსაც პირველი მოპასუხე მოსარჩელეებს ფართების დათმობის საპასუხოდ გადაუხდიდა;

10.9. 2006 წლის 26 აგვისტოს პროკურორის მიმართ პატიმარმა ა.მ–მა წარადგინა განცხადება საპროცესო შეთანხმების თაობაზე. ამავე დღეს პროკურორმა მიმართა სასამართლოს და იშუამდგომლა ა.მ–ის მიმართ აღკვეთის ღონისძიების - პატიმრობის გირაოთი შეცვლის თაობაზე;

10.10. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 27 აგვისტოს ბრძანებით ბრალდებული ა.მ–ის მიმართ აღკვეთის ღონისძიება - დაპატიმრება შეიცვალა არასაპატიმრო აღკვეთის ღონისძიებით - გირაოთი 550000 ლარის ოდენობით, რომლის სრულ გადახდამდე იგი დარჩა პატიმრობაში. ამ პროცესის თანმდევი იყო ის, რომ მოსარჩელეებს საკუთარი ნებით უნდა დაეთმოთ თავიანთი საკუთრება ნასყიდობის ფორმით, რათა პატიმრობიდან დაეხსნათ 66 წლის არახელსაყრელი ჯანმრთელობის მდგომარეობით მოსარჩელეთა ოჯახის წევრი;

10.11. 2006 წლის 29 აგვისტოს მოსარჩელეები მიიყვანეს სს „ტ–ის“ ოფისში ....... გამზირზე, სადაც ბანკის წარმომადგენელმა (ასე გაეცნო მოსარჩელეებს, რეალურად ეს პიროვნება იყო „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის“ წევრი, გ.უ–თან დაახლოებული პირი, საქართველოს პარლამენტი წევრი) ვინმე ნ.ნ–მა, რომელიც ხშირად ურეკავდა გ.უ. და მასთან ათანხმებდა საკითხებს, თვითონვე უზრუნველყო ნოტარიუსის ადგილზე მომსახურება, ბანკში ანგარიშების გახსნა და თანხების გადარიცხვა;

10.12. ოჯახის წევრის გადარჩენის გამო სახელმწიფო ჩინოვნიკების მიერ სრულიად უმწეო, დათრგუნულ და დაშინებულ მდგომარეობაში მყოფი მოსარჩელეები ავტომატურად აწერდნენ ხელს ყველა დოკუმენტს, რომელსაც მათ ნ.ნ–ი სთავაზობდა. ანგარიშებზე თანხის მოძრაობა ხდებოდა მოსარჩელეთა ნამდვილი ნების გარეშე და საქმეში არ მოიპოვება მტკიცებულების ძალის მქონე რაიმე დოკუმენტი, რომელიც დაადასტურებდა, რომ ნ.ნ–ის მიერ მოსარჩელეების ანგარიშები ნამდვილად გაიხსნა, რაც იმის დასტურია, რომ მთელი ეს ჯგუფი საეჭვო ოპერაციებით გარკვეულ სარგებელს იღებდა;

10.13. 2006 წლის 29 აგვისტოს საგადახდო დავალებები არ არის წარმოდგენილი ორიგინალის სახით, მათ ასლებადაც კი ვერ მივიჩნევთ. აღნიშნულ დოკუმენტებს არ აქვთ უფლებამოსილი დაწესებულების ბეჭედი და უფლებამოსილი პირების ხელმოწერა. ისინი ვერც იქნება ორიგინალის სახით წარმოდგენილი, რადგან საეჭვოა მათი რეალურად არსებობა ლეგიტიმური ფორმით;

10.14. საყურადღებოა ს.ფ. 209-ზე არსებული ე.წ. საგადასახადო დავალება №209, რომელიც დათარიღებულია როგორც 30.08.1969 წელი (ორ ადგილზე), გადამხდელი ბანკი სს „ტ.ბ–ი“, გადამხდელის დასახელება - პირველი მოსარჩელე, დანიშნულება - მ–ი გირაო. ხელმძღვანელის გრაფაში ხელს აწერს თ. ბ–ი. სწორედ ასეთ ხარვეზიან და გამოუსადეგარ დოკუმენტებს სასამართლომ სრულიად გაურკვევლად და დაუსაბუთებლად მიანიჭა მტკიცებულებითი ძალა და მას დააყრდნო გადაწყვეტილება;

10.15. თუმცა, რომც მტკიცდებოდეს მოსარჩელეებისთვის ნასყიდობის თანხის გადახდის გარემოება, ნამდვილი ნების უგულებელყოფით დადებული ხელშეკრულებების ბათილობის საფუძვლებს იგი ვერ გააქარწყლებს, რადგან ხელშეკრულებები დადებულია მოსარჩელეების ხელოვნურად, ბოროტი განზრახვით გამოუვალ მდგომარეობაში ჩაგდებით, ადამიანის უფლებების უხეში შეზღუდვით და რაც მთავარია, ნასყიდობის თანხა გამოყენებულ იქნა ა.მ–ის პატიმრობიდან დახსნისთვის იმ პირობით, რომ მოსარჩელეები თავის საკუთრებას დათმობდნენ მოპასუხეების სასარგებლოდ;

10.16. მნიშვნელოვანია ისიც, რომ პროკურატურა ა.მ–ს ედავებოდა თაღლითურად 27287 ლარის მითვისებას, მაშინ როდესაც ჯარიმის სახით შეუსაბამოდ მაღალი თანხა 522700 ლარი დააკისრეს. ამასთან, გირაოს თანხასა და ჯარიმის სახით გადასახდელ თანხას შორის სხვაობა სასამართლომ სათანადო შეფასების გარეშე დატოვა;

10.17. ა.მ–ი დააპატიმრეს 2006 წლის 26 აგვისტოს, იმავე დღეს პროკურორმა მიმართა სასამართლოს და იშუამდგომლა ა.მ–ის მიმართ აღმკვეთი ღონისძიების პატიმრობის გირაოთი შეცვლის თაობაზე. 2006 წლის 27 აგვისტოს ბრძანებით ბრალდებული ა.მ–ის მიმართ აღკვეთის ღონისძიება - დაპატიმრება შეიცვალა არასაპატიმრო აღკვეთის ღონისძიებით - გირაოთი. 2006 წლის 29 აგვისტოს დაიდო ბათილი ნასყიდობის ხელშეკრულებები და 2006 წლის 30 აგვისტოს უკვე დამტკიცდა საპროცესო შეთანხმება ანუ პროკურატურა იმავე დღეს დასთანხმდა განცხადებას და იმავე დღეს წარადგინა შუამდგომლობა ა.მ–ის მიმართ პატიმრობის გირაოთი შეცვლისა და საპროცესო შეთანხმების გაფორმების თაობაზე, მაშინ როდესაც, პრაქტიკაში ასე არ ხდება და ამ პროცესებს რამდენიმე კვირა სჭირდება. აღნიშნული კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რომ ხელშეკრულებები დადებულია მოსარჩელეთა ნამდვილი ნების უგულებელყოფით;

10.18. პირველმა მოსარჩელემ სასამართლო პროცესებზე არაერთხელ ახსენა, რომ გ.ყ–ი არ იყო მათი ნებით არჩეული ადვოკატი და იგი საპროცესო შეთანხმების გაფორმებისათვის, ნ.ნ–მა - გ.უ. ნდობით აღჭურვილმა პირმა მოსარჩელეებთან დააკავშირა, რადგანაც იმ დროისათვის ყველა ადვოკატს არ ჰქონდა პროკურატურასთან საპროცესო შეთანხმებაზე პროფესიული პერსპექტივა. მოსარჩელეებმა მას ა.მ–ის პატიმრობიდან დახსნის საქმის მოგვარებისათვის 5000 აშშ დოლარი გადაუხადეს. როგორც პირველი მოსარჩელე იხსენებს, გ.ყ–იც მოქმედებდა სახელმწიფო ჩინოვნიკების ინტერესების სასარგებლოდ. მოპასუხე მხარეს ახლა კი წარმოადგენს გ.ყ–ი - ა.მ–ის ადვოკატი, რაც ასევე ამყარებს იმ ფაქტს, რომ მოსარჩელეებს დაშინებით, იძულებით, ღირსების შელახვით დაათმობინეს ფართები;

10.19. სახელმწიფო ჩინოვნიკებმა მათთან საერთო ინტერესებით მჭიდროდ დაკავშირებული საწარმოებისა თუ ადამიანების დახმარებით სამართლებრივად გაართულეს ამ ქონების სავარაუდოდ სამომავლოდ უკან დაბრუნების პროცედურა. მოსარჩელეთა ქონება დროთა განმავლობაში შესაბამისი გარიგებებით გამოსყიდვის პირობით ტრიალებს პირველ მოპასუხეს, მეორე მოპასუხეს, სს „ტ.ბ–სა“ და ა(ა)იპ თბილისის განვითარების ფონდს შორის;

10.20. მნიშვნელოვანია ისიც, რომ იმჟამინდელი მერის - გ.უ. წინააღმდეგ მთავრობის ცვლილების შემდეგ აღიძრა სისხლის სამართლის საქმე - თბილისის განვითარების ფონდის საქმე ე.წ. ფონდების საქმე, სადაც მას სამსახურებრივი მოვალეობის ბოროტად გამოყენებას ედავებოდნენ. საბოლოოდ, იგი ფონდიდან 48 მლნ ლარის მითვისება-გაფლანგვაში იქნა დამნაშავედ ცნობილი;

10.21. ს.ფ. 402-ზე წარმოდგენილია დოკუმენტი, რომლითაც მტკიცდება, რომ საწარმოები, რომელთა შორისაც ტრიალებს სადავო ნივთები, არამარტო ერთმანეთთან საერთო ინტერესით ურთიერთდაკავშირებული საწარმოებია, არამედ ზოგიერთი - მიუხედავად მათი დამოუკიდებელი ორგანიზაციული ფორმისა, ერთი და იგივე საწარმოა. კერძოდ, ამონაწერით დასტურდება, რომ მეორე მოპასუხე კომპანიაში, რომლის დირექტორია გ.ღ–ი, 50%-იან წილს ფლობს პირველი მოპასუხე კომპანია (რეგისტრირებული ოფშორულ ზონაში), დირექტორი - გ.ღ–ი, ხოლო 50%-ს - სს „გ.ღ–ი“ (იგივე სს „ტ.ბ–ი“). ეს სწორედ ის ბანკია, რომელიც მოსარჩელეთა ქონების ჩამორთმევის პროცედურებში აქტიურ როლს თამაშობდა;

10.22. ს.ფ. 446-ზე წარმოდგენილი დოკუმენტით დგინდება, რომ პირველი მოპასუხე კომპანიის დირექტორი გ.ღ–ი საწარმოს სახელით თანახმაა კომპანიასა და სს „ტ.ბ–ს“ შორის 2007 წლის 12 მარტს დადებული გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულებით შეძენილი ქონება, მდებარე ...... 103-ში, მეორე სართულზე 760.25 კვ.მ. და მესამე სართულზე - 408.75 კვ.მ. სს „გ.ღ–მა“ გადასცეს მეორე მოპასუხეს, რომლის დირექტორია გ.ღ–ი;

10.23. საყოველთაოდ ცნობილი ფაქტია ისიც, რომ გ.ღ–ი იყო გ.უ– ქვისლი და გ.უ–თან ერთად წაეყენა ბრალი.

11. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელეები ითხოვენ მათსა და პირველ მოპასუხეს შორის უძრავ ნივთებზე დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობასა და მათი ღირებულების 400 000 აშშ დოლარის მოპასუხეებზე დაკისრებას. აღნიშნული მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია: სსკ-ის 54-ე მუხლი [ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს ან ზნეობის ნორმებს], 976.1 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტი [პირს, რომელმაც სხვას ვალდებულების შესასრულებლად რაიმე გადასცა, შეუძლია მოსთხოვოს ვითომ-კრედიტორს (მიმღებს) მისი უკან დაბრუნება, თუ ვალდებულება გარიგების ბათილობის ან სხვა საფუძვლის გამო არ არსებობს, არ წარმოიშობა ან შეწყდა შემდგომში] და 979.2 მუხლი [თუ უკან დაბრუნება შეუძლებელია გადაცემული საგნის მდგომარეობის გამო ან, თუ მიმღებს რაიმე მიზეზით არ შეუძლია საგნის უკან დაბრუნება, მაშინ მან უნდა აანაზღაუროს მისი საერთო ღირებულება. ღირებულება განისაზღვრება ანაზღაურების მოთხოვნის უფლების წარმოშობის დროის მიხედვით]. მოსარჩელეთა განმარტებით, თბილისის იმჟამინდელმა მერმა და პროკურატურამ სამსახურებრივი მდგომარეობის ბოროტად გამოყენებითა და მათთან საერთო ინტერესებით მჭიდროდ დაკავშირებული საწარმოების, მათ შორის, მოპასუხე კომპანიების ამორალური, მართლსაწინააღმდეგო და საჯარო წესრიგის დამრღვევი ქმედებებით წაართვეს მოსარჩელეებს ქონება.

12. საკასაციო პალატის განმარტებით, სსკ-ის 54-ე მუხლი ზოგადდეფინიციური ხასიათისაა, ბლანკეტურ, მითითებით მოწესრიგებას წარმოადგენს და მარტოოდენ 54-ე მუხლი სხვა ნორმების, რომლებიც მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს შეიცავენ, მითითების გარეშე არ უნდა იქნეს გამოყენებული, ხოლო ზნეობის ნორმების საწინააღმდეგოდ გარიგების შინაარსის შესაფასებლად, შესაძლებელია დამოუკიდებლად იქნეს გამოყენებული დასახელებული მუხლი, როდესაც გარიგების ამორალურობას უკავშირდება სადავო საკითხი, თუმცა, ასეთ ვითარებაში, დამატებით შესაძლოა კონტრაჰენტთა ქმედებების შეფასება მოხდეს სსკ-ის მე-8 მუხლის მესამე ნაწილით განმტკიცებული კეთილსინდისიერების მასშტაბითაც, რათა დადგინდეს არა მხარეების სუბიექტური დამოკიდებულება გარიგებისადმი (მისი კონკრეტული პირობისადმი), არამედ ობიექტური გარემოებების შეფასების საფუძველზე, რაც გარიგების შინაარსის ზნეობის ნორმებთან შესატყვისობას ეხება, გაირკვეს ამორალურია თუ არა მხარეთა შეთანხმება (იხ. სუსგ საქმე №ას-212-201-2017, 15 მაისი, 2017 წელი). ამასთან, მნიშვნელოვანია აღინიშნოს ისიც, რომ შემოწმების საგანი არის არა გარიგების მონაწილეთა ქცევა ზნეობასთან მიმართებაში, არამედ გარიგების შინაარსის მიმართება ზნეობასთან, შესაძლებელია გარიგების მოტივის ამორალურობა გარიგების ამორალურად მიჩნევასაც დაედოს საფუძვლად (იხ. სუსგ საქმე №ას-212-201-2017, 15 მაისი, 2017 წელი).

13. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამართლებრივ სახელმწიფოში მართლწესრიგის არსებობას უზრუნველყოფს, როგორც კანონი, ასევე, მორალური ქცევის სტანდარტი. შესაბამისად, მიუხედავად იმისა, რომ კერძო სამართლებრივ ურთიერთობებში კერძო ავტონომიისა და თავისუფალი კონტრაჰირების პრინციპი მოქმედებს, გარიგება, რომელიც საზოგადოებაში „საყოველთაოდ მიღებულ ქცევის სტანდარტს“ ეწინააღმდეგება, ამორალურ გარიგებად მიიჩნევა და ბათილობის სამართლებრივ შედეგებს უკავშირდება. სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის საკანონმდებლო დანაწესის მიზანს სწორედ იმგვარი გარიგებების თავიდან აცილება წარმოადგენს, რომლებიც ფორმალურად კანონსაწინააღმდეგო არ არის, თუმცა, თავისი არსით, საზოგადოებრივ მართლწესრიგს არღვევს და სამოქალაქო ბრუნვის სუბიექტთა თანაცხოვრებას აუარესებს, რაც შედეგობრივად, სამოქალაქო ბრუნვას აფერხებს (იხ. სუსგ საქმე №ას-15-15-2016, 01 მარტი, 2016 წელი).

14. დადგენილია, რომ 2006 წლის 29 აგვისტოს შპს „რ.ი–სა“ და მოსარჩელეებს შორის სანოტარო წესით გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულებები უძრავ ქონებაზე. 2006 წლის 29 აგვისტოს მყიდველმა შპს „რ.ი–მა“ საბანკო გადარიცხვის გზით, ხელშეკრულების 3.3 პუნქტის შესაბამისად მითითებულ საბანკო რეკვიზიტებზე პირველ მოსარჩელეს გადაურიცხა ჯამში 208 920 ლარი, მესამე მოსარჩელეს - 243 740 ლარი და მეორე მოსარჩელეს - 224 000 ლარი. ამასთან, აღნიშნული ხელშეკრულებებით დაფიქსირებული ნასყიდობის საგნის ღირებულება შესაბამისობაშია უძრავი ნივთების რეალურ საბაზრო ღირებულებასთან (იხ. წინამდებარე განჩინების 2.5, 2.7, 2.8, 2.10 და 2.14 ქვეპუნქტები).

15. კასატორების განმარტებით, მათ მიერ გამოხატული ნება არ იყო ნამდვილი, რადგან მათი ოჯახის წევრი (პირველი მოსარჩელის მეუღლე და მეორე და მესამე მოსარჩელეების მამა) უკანონოდ დააპატიმრეს და მათ საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთები დათმეს პატიმრობიდან მის დასახსნელად.

16. უპირველესად, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 30 აგვისტოს განაჩენის თანახმად, ა.მ–ი ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით და ამავე კოდექსის 55-ე მუხლის გამოყენებით სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა უფრო მსუბუქი ზომის სასჯელი - ჯარიმა 522 700 ლარის ოდენობით სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ (იხ. წინამდებარე განჩინების 2.12 ქვეპუნქტი). საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას და მიიჩნევს, რომ მოსარჩელეთა ოჯახის წევრის მიმართ აღძრული სისხლის სამართლის საქმის საფუძვლიანობისა თუ უსაფუძვლობის, ზოგადად, მისი კანონიერების საკითხის შემოწმება/შეფასება სცდება სამოქალაქო საქმეთა პალატის კომპეტენციას და შესაბამისად, დადგენილია, რომ სასამართლოს 2006 წლის 30 აგვისტოს კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით იგი დამნაშავედ იქნა ცნობილი და განესაზღვრა სასჯელის ზომად ჯარიმა.

17. დადგენილია ისიც, რომ 2006 წლის 30 აგვისტოს მოსარჩელემ ბიუჯეტის შემოსულობების ერთიან ანგარიშზე 200122900, სახაზინო კოდი 302003000, გადაიხადა 550 000 ლარი (გადახდის დანიშნულება „მ–ის გირაო“) ბრალდებულ ა.მ–ის გირაოს თანხის ანგარიშში (იხ. წინამდებარე განჩინების 2.11 ქვეპუნქტი). ხოლო, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 30 აგვისტოს განაჩენის თანახმად, ა.მ–ისათვის დაკისრებული ჯარიმა გადახდილი იქნა 2006 წლის 26 სექტემბერს. N90112190 საგადასახადო დავალების შესაბამისად, გადამხდელი - სახელმწიფო ხაზინა, საქართველოს გენერალური პროკურატურა, გადახდის დანიშნულება - ხაზინის ერთიან ანგარიშზე განთავსებული დეპოზიტის ბიუჯეტში გადახდა (ჯარიმა), თანახმად თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 30 აგვისტოს განაჩენით საქმე N1/5956-06 (იხ. წინამდებარე განჩინების 2.13 ქვეპუნქტი). სარჩელის თანახმად, „გაყიდვის“ შედეგად „მიღებული“ თანხა მთლიანად მოხმარდა ა.მ–ის გირაოს და შემდგომში ჯარიმის გადახდას (იხ. დაზუსტებული სარჩელი, ტ. 2, ს.ფ.474).

18. ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ საქმეში „გუსინსკი რუსეთის წინააღმდეგ“ განმარტა, რომ სისხლისსამართლებრივ პასუხისმგებაში მიცემის ეტაპზე სამოქალაქოსამართლებრივი გარიგების დადება, რომელიც დანაშაულით მიყენებული მატერიალური ზიანის ანაზღაურებას არ ემსახურება, მაღალი ალბათობით, ნების თავისუფალი გამოვლენის შედეგს არ წარმოადგენს, რადგან სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლება გარიგების გაფორმების მაპროვოცირებელი გარემოებაა, რაც ნების გამოვლენის თავისუფლებას იმთავითვე გამორიცხავს (იხ. GUSINSKIY v. RUSSIA, Application no. 70246/01, 19.05.2004).

19. განსახილველ შემთხვევაში მსგავსი ფაქტობრივი გარემოება სახეზე არ არის. დასტურდება ნასყიდობის საფასურის ბრალდებულის გირაოს თანხაში გადახდისა და მოგვიანებით მისი განაჩენით დაკისრებული ჯარიმის ანგარიშში გადარიცხვის ფაქტი. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს მოსარჩელეთა შედავებას, რომ მათ არ მიუღიათ სანაცვალგებო შესრულება და საბანკო გადარიცხვა რეალურად არ განხორციელებულა. ფაქტია, რომ მოსარჩელეების მიერ მათ საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების ნასყიდობის საფასური მიმართულ იქნა კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დაკისრებული ჯარიმის გადასახდელად და მათი ოჯახის წევრის პატიმრობიდან დასახსნელად. მოსარჩელეთა მითითება საბანკო ქვითრებში არსებულ ტექნიკურ უზუსტობებსა ან თუნდაც მათი ასლის სახით არსებობაზე ვერ გამოდგება აღნიშნული დოკუმენტებისთვის მტკიცებულებითი მნიშვნელობის გამოსარიცხად.

20. საკასაციო სასამართლო ასევე აღნიშნავს, რომ განსახილველ დავაში, უზენაესი სასამართლოს მიერ განხილული იმ საქმეებისაგან განსხვავებით, რომლებშიც სახელმწიფო მონაწილეობდა მისი ორგანოების სახით, ერთმანეთს არ უპირისპირდება ძლიერი და სუსტი მხარე, სახელმწიფო და ფიზიკური პირი, არამედ ფიზიკური პირები თანაბარ საწყისებზე სადავოდ ხდიან სხვა კერძო სამართლის იურიდიულ პირებთან დადებული ხელშეკრულებების ნამდვილობას, რა დროსაც მოქმედებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით დადგენილი მტკიცების ტვირთის განაწილების ზოგადი პრინციპი, რომლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს [სსსკ-ის 102.1 მუხლი]. ასეთ საქმეებში სწორედ მოსარჩელეა ვალდებული, რომ სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტუროს თავისი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა. მხოლოდ ამის შემდეგ წარმოიშობა მოპასუხის საპირისპირო მოვალეობა - სარჩელისაგან თავდაცვის მიზნით, ქმედითად უარყოს მოსარჩელის არგუმენტები, წარადგინოს ისეთი მტკიცებულებები, რომლებიც მოსარჩელის მიერ დასახელებულ ფაქტებს გააქარწყლებს.

21. მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელეებს მათზე დაკისრებული მტკიცების ტვირთის ფარგლებში სასამართლოსთვის უნდა მიეთითებინათ სადავო გარიგებების სსკ-ის 54-ე მუხლით განსაზღვრული ბათილობის წინაპირობები. აღნიშნულის საპირისპიროდ, ამ სამართალწარმოების ფარგლებში კასატორებმა ვერ შეძლეს სარწმუნო მტკიცებულებებზე მითითებითა და სამართლებრივად ვარგისი არგუმენტაციით დაემტკიცებინათ მათ მიმართ განხორციელებული ამორალური და მართლსაწინააღმდეგო ქმედებების რეალობა, რაც მართებულად გახდა ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ სარჩელის უარყოფის საფუძველი.

22. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი წინაპირობა, რომლის საფუძველზეც საკასაციო სასამართლო დასაშვებად ცნობს წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

23. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი [სსსკ-ის 401.4 მუხლი]. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან უნდა დაუბრუნდეთ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 6 000 ლარის 70% – 4 200 ლარი.

24. რაც შეეხება კასატორების მიერ წარმოდგენილ შუამდგომლობას საკასაციო საჩივარზე დამატებითი მტკიცებულებების დართვის შესახებ, საკასაციო პალატა მიუთითებს სსსკ-ის 407.1. მუხლზე [საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები] და განმარტავს, რომ აღნიშნული ნორმა ადგენს საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალურ ფარგლებს და მისი შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება. ამავე კოდექსის 104.1. მუხლის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არა აქვთ. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას, მიიღოს ახალი მტკიცებულებები. დასახელებული ნორმებიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორების შუამდგომლობა საკასაციო საჩივარზე დამატებითი მტკიცებულებების დართვის შესახებ არ უნდა დაკმაყოფილდეს და კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო სასამართლოში მათ მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები, ასევე შუამდგომლობით წარმოდგენილი დამატებითი მტკიცებულებები.

25. ზემოაღნიშნული დასაბუთებით ასევე მოპასუხეებს უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო სასამართლოში მათ მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. თ.ბ–ის, დ.მ–ის და ა.მ–ის შუამდგომლობა საკასაციო საჩივარზე დამატებითი მტკიცებულებების დართვის შესახებ არ დაკმაყოფილდეს;

2. თ.ბ–ის, დ.მ–ის და ა.მ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

3. კასატორებს თ.ბ–ს (პ/ნ .......), დ.მ–ს (პ/ნ .........) და ა.მ–ს (პ/ნ .........) დაუბრუნდეთ დ.მ–ის (პ/ნ ..........) მიერ 2021 წლის 23 იანვრის №24553627 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 6 000 (ექვსი ათასი) ლარის 70% – 4 200 (ოთხი ათას ორასი) ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

4. კასატორებს თ.ბ–ს, დ.მ–ს და ა.მ–ს დაუბრუნდეთ საკასაციო სასამართლოში მათ მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები (ამონაწერი სამეწარმეო რეესტრიდან სს „რ.ი–ის“ შესახებ; ამონარიდები საინფორმაციო სააგენტოების ოფიციალური ვებ გვერდებიდან), მთლიანობაში „13“ ფურცლად (ტ. 3. ს.ფ. 385-397) და შუამდგომლობით წარმოდგენილი დამატებითი მტკიცებულებები, მთლიანობაში „108“ ფურცლად (ტ. 3. ს.ფ. 426-533);

5. სს „რ.ი–ს“ და შპს „ W.P.“-ს დაუბრუნდეთ საკასაციო სასამართლოში მათ მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულება (ცნობა გაცემული სს „საქართველოს ბანკის“ მიერ 2018 წლის 28 თებერვალს), მთლიანობაში „1“ ფურცლად (ტ. 3. ს.ფ. 419);

6. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ე. გასიტაშვილი