საქმე №ას-747-2023 25 აპრილი, 2024 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორები – ზ.შ–ძე (ტ.შ–ძის უფლებამონაცვლე), ა.შ–ძე (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ.მ–ძე (მოსარჩელე)

თავდაპირველი მოპასუხეები – ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ა–ია“, რ.მ–ძე, ჯ.ბ–ძე, ნ.ღ–ძე, ც.ჟ–ი, ი.ი–ძე, ა.კ–ძე, რ.ზძე, კ.დ–ძე, დ.ც–ძე, რ.ი–ძე, ქ.გ–ძე, ს.ი–ძე, გ.ბ–ძე, ზ.გ–ი

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 5 ნოემბრის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ამხანაგობის კრების ოქმების ბათილად ცნობა, უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის გაუქმება, უძრავი ქონების ამხანაგობის საკუთრებაში აღრიცხვა, პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 05 ნოემბრის განჩინებით ზ.შ–ძის (ტ.შ–ძის (შემდგომში - „პირველი მოპასუხე) უფლებამონაცვლე) (შემდგომში - „პირველი მოპასუხის უფლებამონაცვლე“ ან „პირველი კასატორი“) და ა.შ–ძის (შემდგომში - „მეორე მოპასუხე“ ან „მეორე კასატორი“) სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2021 წლის 19 აპრილის გადაწყვეტილება, რომლითაც ნ.მ–ძის (შემდგომში - „მოსარჩელე“) სარჩელი პირველი და მეორე მოპასუხეების, ასევე, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „ა–იას“ (შემდგომში - „ამხანაგობა”), რ.მ–ძის, ჯ.ბ–ძის, ნ.ღ–ძის, ც.ჟ–ის, ი.ი–ძის, ა.კ–ძის, რ.ზ–ძის, კ.დ–ძის, დ.ც–ძის, რ.ი–ძის, ქ.გ–ძის, ს.ი–ძის, გ.ბ–ძისა და ზ.გ–ის მიმართ დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ამხანაგობის 2012 წლის 19 ნოემბრის N17 კრების ოქმი, 2012 წლის 28 ნოემბრის N18 კრების ოქმი (სანოტარო აქტის რეგისტრაციის ნომერი N121294357) და მათ საფუძველზე განხორციელებული სარეგისტრაციო ჩანაწერი უძრავ ქონებაზე, მდებარე: ქ. ბათუმი, …… (ს.კ. .........) პირველი მოპასუხისათვის მანსარდის ფართის საკუთრებაში გადაცემის ნაწილში; ბათილად იქნა ცნობილი ამხანაგობის 2012 წლის 25 ივლისის N18 კრების ოქმი, 2013 წლის 23 მარტის N2 კრების ოქმი და 2013 წლის N6 კრების ოქმი სხვენისა და მანსარდის ფართზე პირველი მოპასუხის საკუთრების ცნობის შესახებ და აღდგენილ იქნა პირვანდელი მდგომარეობა; ბათილად ცნობილი ამხანაგობის კრების ოქმების საფუძველზე პირველი მოპასუხის სახელზე აღრიცხული უძრავი ქონება აღირიცხა ამხანაგობის საკუთრებაში.

2. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2.1. 2001 წლის 28 სექტემბერს შეიქმნა ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა ,,ა–ია“, რომლის მიზანს წარმოადგენდა ქ. ბათუმში, ….. მდებარე 1700 კვ.მ მიწის ფართობზე მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა. იბა „ა–იას“ ბაზაზე, მოგვიანებით, ჩამოყალიბდა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა ,,ა–ია“.

2.2. მოსარჩელე, პირველი და მეორე მოპასუხეები არიან ამხანაგობის წევრები. დადგენილია, რომ სასამართლოში საქმისწარმოების პერიოდში პირველი მოპასუხე გარდაიცვალა. მისი უფლებამონაცვლეა ზ.შ–ძე.

2.3. ამხანაგობის წევრის - მოსარჩელის საკუთრებაშია ქ. ბათუმში, ……… არსებული მრავალბინიანი სახლის მე-7 სართულზე მდებარე საცხოვრებელი ბინა N34 (ს.კ. …..). ხოლო, ამხანაგობის წევრის - პირველი მოპასუხის საკუთრებად რეგისტრირებულია ქ. ბათუმში, …….. არსებული მრავალბინიანი სახლის მე-8 სართულზე მდებარე ბინა N56, ფართით - 401,62 კვ.მ, საიდანაც მოცემული საქმისწარმოების ფარგლებში სადავოა 148,25 კვ.მ ფართის პირველი მოპასუხის საკუთრებად რეგისტრაციის მართლზომიერება.

2.4. მოსარჩელის მტკიცებით, ქ. ბათუმში, …… მდებარე მრავალბინიანი სახლის მე-8 სართულზე არსებული სადავო 148,25 კვ.მ ფართი წარმოადგენს ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას და მისი ინდივიდუალურ საკუთრებაში გადაცემა პირველი მოპასუხისათვის უნდა მომხდარიყო ,,ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი წესით - ამხანაგობის ყველა წევრის მხარდაჭერით. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ, 148,25 კვ.მ ფართი (რომელიც ფაქტობრივად მდებარეობს მოსარჩელის კუთვნილი ბინის თავზე) პირველი მოპასუხის საკუთრებად აღირიცხა ამხანაგობის კრების ბათილი ოქმების საფუძველზე, ამხანაგობის ყველა წევრის (მათ შორის, მოსარჩელის) წერილობითი მხარდაჭერის გარეშე.

2.5. მხარეთა შორის დავას არ იწვევს ის გარემოება, რომ 2005 წლის დასაწყისში პირველმა მოპასუხემ შეიძინა ქ. ბათუმში, …….. მდებარე 7-სართულიანი საცხოვრებელი სახლის მესამე სადარბაზოს სხვენი და შესაბამისი ნებართვის გარეშე წარმოებული მშენებლობის შედეგად, უზრუნველყო სხვენის ფართის მე-8 სართულად ტრანსფორმირება.

2.6. 2006 წლის 14 ნოემბერს ამხანაგობის წევრთა საერთო კრებამ ერთხმად, 54 წევრის შემადგენლობით, დაადგინა ამხანაგობის წევრებზე საცხოვრებელი სახლის ინდივიდუალური საკუთრებისა და არასაცხოვრებელი ფართის განაწილების წესი და მიიღო გადაწყვეტილება საცხოვრებელი სახლის ინდივიდუალური საკუთრებისა და არასაცხოვრებელი ფართის განაწილების თაობაზე, რომლის მიხედვით, პირველ მოპასუხეს უნდა მიეღო:

- პირველი სადარბაზო, მე-5 სართული, ბინა N8, ოროთახიანი ბინა 145 კვ.მ, ინდივიდუალური საკუთრების საერთო ფართით;

- პირველი სადარბაზო, მე-6 სართული, ბინა N10, ოროთახიანი ბინა 145 კვ.მ, ინდივიდუალური საკუთრების საერთო ფართით;

- მესამე სადარბაზო, მე-8 სართული, ბინა N56, ერთოთახიანი ბინა 100 კვ.მ, ინდივიდუალური საკუთრების საერთო ფართით (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 186-191).

2.7. მხარეთა შორის სადავო არ არის ასევე ის გარემოება, რომ ამხანაგობის წევრთა 2007 წლის 05 იანვრის საერთო კრების N23 ოქმით პირველ მოპასუხეს უფლება მიეცა ინდივიდუალურ საკუთრებაში დაერეგისტრირებინა მესამე სადარბაზოში მერვე სართულზე მდებარე 100 კვ.მ ფართი (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 186-191).

2.8. დადგენილია, რომ ამხანაგობამ საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა აწარმოა არქიტექტურული პროექტის დარღვევით. თუმცა, ქალაქ ბათუმის მერიის არქიტექტურისა და ურბანული დაგეგმარების სამსახურის 25.03.2008წ. N01- 09/16 ბრძანებით განხორციელდა საცხოვრებელი სახლის-არქიტექტურული პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტის ლეგალიზება.

2.9. 2008 წლის 04 მაისს მოწვეულ იქნა ამხანაგობის წევრთა საერთო კრება (ოქმი N41) დღის წესრიგით - „ამხანაგობის სახელზე რიცხული საერთო სარგებლობის ფართის - 125,76 კვ.მ სხვენის ამხანაგობის წევრის - პირველი მოპასუხისათვის საკუთრებაში გადაცემისა და საჯარო რეესტრში მისი დარეგისტრირების საკითხი“. ამხანაგობის წევრებმა მხედველობაში მიიღეს, რომ პირველი მოპასუხე იყო ამხანაგობის აქტიური წევრი, არ ჰქონდა დავალიანება, აღნიშნული ფართი (125,76 კვ.მ) მდებარეობდა მისი საცხოვრებელი ბინის გვერდით და მიიღეს გადაწყვეტილება მისთვის 125,76 კვ.მ ფართის საკუთრებაში გადაცემის შესახებ. საქმეში წარდგენილი 05.05.2008წ. საჯარო რეესტრიდან ამონაწერით დგინდება, რომ პირველი მოპასუხე მითითებული პერიოდისათვის აღირიცხა საერთო ჯამში 225,76 კვ.მ (100 + 125,76) საცხოვრებელი ფართის მესაკუთრედ (ს.კ. ……). უფლების დამდგენ დოკუმენტს, სხვა მასალებთან ერთად, წარმოადგენდა 04.05.2008წ. კრების N41 ოქმი.

2.10. 04.05.2008წ. საერთო კრების ოქმი, რომელში მითითებული გარემოებებიც მხარეთა შორის სადავო არ არის და რომელიც დეტალურად ასახავს ამხანაგობის წევრების მიერ განხილულ საკითხს - პირველი მოპასუხისათვის მისი კუთვნილი 100 კვ.მ ბინის გვერდით მდებარე, ამხანაგობის სახელზე რიცხული საერთო სარგებლობის 125,76 კვ.მ ფართის საკუთრებაში გადაცემის შესახებ, არ შეიცავს რაიმე მითითებას, რომ აღნიშნული ფართი პირველი მოპასუხის ფაქტობრივ მფლობელობაში იმყოფებოდა. ოქმი, ასევე, არ შეიცავს მითითებას მოცემულ პერიოდში მე-8 სართულზე მდებარე სხვა ფართის/სათავსოს მოპასუხის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებობის შესახებ. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს შეფასებები და დადგენილად მიიჩნია, რომ ამხანაგობის კრების ჩატარების მომენტისათვის, ანუ 2008 წლის 04 მაისამდე მდგომარეობით, პირველი მოპასუხის მფლობელობასა და საკუთრებაში ირიცხებოდა მხოლოდ 100 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი. ამ დროისათვის პირველი მოპასუხე არ წარმოადგენდა აღნიშნული 100 კვ.მ ფართის მიმდებარედ არსებული სხვა რაიმე ფართის, მათ შორის, სადავო ფართის ფაქტობრივ მფლობელს. ამ გარემოების საწინააღმდეგო რაიმე მტკიცებულება საქმეში წარდგენილი არ არის.

2.11. სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს დასკვნა, რომ სადავო 148,25 კვ.მ ფართი, რომელიც ამხანაგობის საერთო კრების გასაჩივრებული ოქმების მიხედვით, მოხსენიებულია, როგორც მანსარდა, არ წარმოადგენდა საცხოვრებელის სახლის სამეურნეო სათავსს - მანსარდას ,,ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული შინაარსით. საქმეში არსებული მასალებით, მათ შორის, ფოტოსურათებით, უდავოდ დასტურდება, რომ სადავო ფართი წარმოადგენდა მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის სახურავის კონსტრუქციის ქვეშ მოქცეულ სივრცეს, რომლის გამოყენება სამეურნეო დანიშნულებით შეუძლებელი იყო არასტანდარტული პარამეტრების გამო. სადავო ფართი წარმოადგენდა სახლის გადახურვის კონსტრუქციულ ნაწილს, ანუ ამხანაგობის წევრების საერთო საკუთრებას. ის გარემოება, რომ ფართი ემიჯნებოდა პირველი მოპასუხის საკუთრებას, მას ინდივიდუალური საკუთრების საგნად ვერ აქცევდა.

2.12. დადგენილია, რომ სადავო ფართის პირველი მოპასუხის სახელზე აღრიცხვის შესახებ გადაწყვეტილება ამხანაგობამ მიიღო 2012 წლის 19 ნოემბრისა (ოქმი N17) და 2012 წლის 28 ნოემბრის საერთო კრებაზე (ოქმი N18). აღსანიშნავია, რომ საერთო კრებებზე მიღებული გადაწყვეტილებები ორივე შემთხვევაში შეეხებოდა ერთსა და იმავე ფართს, იმ განსხვავებით, რომ 19.11.2012წ. N17 ოქმში „მანსარდის“ ფართად მითითებული იყო 129,92 კვ.მ, ხოლო 28.11.2012წ. N18 ოქმში ფართი არის დაზუსტებული და შეადგენს 148,25 კვ.მ-ს.

2.13. ამხანაგობის 2012 წლის 19 ნოემბრის N17 კრების ოქმის მიხედვით, კრება მოწვეულ იქნა დღის წესრიგით - „ქ. ბათუმში, ……. მცხოვრები [პირველი მოპასუხისათვის] საკუთარ საცხოვრებელ ბინაზე დაშენებული მანსარდის - 129,92 კვ.მ ფართის საკუთრების უფლებით გადაცემა და შემდგომში საჯარო რეესტრში დარეგისტრირება“. კრების ოქმის მიხედვით, საცხოვრებელ სახლში ირიცხებოდა 54 საცხოვრებელი ბინა, მათ შორის, 54-ვე შესყიდული. საერთო კრებას დაესწრო ბინისა და არასაცხოვრებელი ფართის 45 მესაკუთრე, რაც შეადგენდა საერთო რაოდენობის 83,3%-ს. კრებას ხელმძღვანელობდა ამხანაგობის თავმჯდომარე - ჯ.ბ–ძე. კრების მონაწილე ამხანაგობის 45-ვე წევრის (წევრთა საერთო რაოდენობის 83,3%-ის) თანხმობით დადებითად გადაწყდა ამხანაგობის წევრის - პირველი მოპასუხის თხოვნა - „დაურეგისტრირდა ქ. ბათუმში, …… მდებარე, მის კუთვნილ N56 საცხოვრებელ ბინაზე დაშენებული მანსარდის 129,92 კვ.მ ფართი, რომელსაც 2004 წლიდან ფლობდა და სარგებლობდა“. კრების ოქმი ხელმოწერილ იქნა კრებისა და ამხანაგობის თავმჯდომარის - ჯ.ბ–ძის მიერ (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 48-49).

2.14. ამხანაგობის 2012 წლის 28 ნოემბრის N18 კრების ოქმის მიხედვით, ამხანაგობის საერთო კრება მოწვეულ იქნა დღის წესრიგით: „ქ. ბათუმში, ……. მცხოვრები [პირველი მოპასუხისათვის] საკუთარ საცხოვრებელ ბინაზე დაშენებული მანსარდის 148,25 კვ.მ ფართზე საკუთრების უფლების გადაცემა და შემდგომში საჯარო რეესტრში დარეგისტრირება“. ოქმის მიხედვით, საცხოვრებელ სახლში ირიცხებოდა 54 საცხოვრებელი ბინა, მათ შორის, 54-ვე შესყიდული. საერთო კრებას დაესწრო ბინისა და არასაცხოვრებელი ფართის 49 მესაკუთრე, რაც შეადგენდა საერთო რაოდენობის 90,7%-ს, კრებას ხელმძღვანელობდა ამხანაგობის თავმჯდომარე - ჯ.ბ–ძე. კრების მონაწილე ამხანაგობის 49-ვე წევრის თანხმობით მიღებული გადაწყვეტილებით: „დადებითად გადაწყდა ამხანაგობის წევრის - [პირველი მოპასუხის] თხოვნა, დაურეგისტრირდა ქ. ბათუმში, ……, N56 საკუთარ საცხოვრებელ ბინაზე დაშენებული მანსარდის 148,25 კვ.მ ფართი, რომელსაც 2004 წლიდან ფლობდა და სარგებლობდა“. კრების ოქმი ხელმოწერილ იქნა კრებისა და ამხანაგობის თავმჯდომარის - ჯ.ბ–ძის მიერ (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 50-51).

2.15. მხარეთა შორის დავას არ იწვევს ის გარემოება, რომ ამხანაგობის ზემოთმითითებულ კრებებზე მოსარჩელე მიწვეული არ ყოფილა და, შესაბამისად, მას დღის წესრიგით გათვალისწინებული საკითხების განხილვა-გადაწყვეტაში მონაწილეობა არ მიუღია.

2.16. მართებული არ არის გასაჩივრებულ ოქმებში ასახული პირველი მოპასუხის განმარტება, რომ იგი მისთვის გადასაცემ 148,25 კვ.მ ფართს ფლობდა და სარგებლობდა 2004 წლიდან. ამ გარემოების უსწორობაზე მეტყველებს ის ფაქტი, რომ 2004 წლის მდგომარეობით საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა დასრულებული არ იყო, მანსარდი არ არსებობდა და, ბუნებრივია, პირველი მოპასუხე ამ პერიოდიდან არარსებული ფართით ვერ ისარგებლებდა. ამასთან, 2008 წლის 04 მაისს, როცა ამხანაგობის წევრთა საერთო კრებამ (ოქმი N41) პირველი მოპასუხის მოთხოვნით განიხილა მისთვის ამხანაგობის სახელზე რიცხული საერთო სარგებლობის ფართის - 125,76 კვ.მ სხვენის საკუთრებაში გადაცემის საკითხი, არც პირველ მოპასუხეს და არც ამხანაგობის წევრებს მიუთითებიათ, 125,76 კვ.მ ფართის გარდა, პირველი მოპასუხის ფაქტობრივ მფლობელობასა და სარგებლობაში სხვა რაიმე ფართის არსებობის შესახებ. ბუნებრივია, 125,76 კვ.მ ფართის გარდა სხვა ფართის, მათ შორის, სადავო 148,25 კვ.მ ფართის (მანსარდის) ფლობის შემთხვევაში, პირველი მოპასუხე არ იქნებოდა მოკლებული შესაძლებლობას, მოეთხოვა 125,76 კვ.მ ფართთან ერთად, 148,25 კვ.მ ფართის საკუთრებაში გადაცემაც.

2.17. მითითებულ გარემოებათა შეფასებით, სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2008 წლის 04 მაისის მდგომარეობით პირველი მოპასუხე არ ფლობდა სადავო უძრავ ქონებას (148,25 კვ.მ ფართს). შესაბამისად, სადავო უძრავი ქონება პირველი მოპასუხის მფლობელობასა და სარგებლობაში არ იმყოფებოდა 2007 წლის 01 აგვისტომდე პერიოდშიც, ანუ „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე. პირველი მოპასუხის მიერ სადავო ფართით 2007 წლის 01 აგვისტომდე სარგებლობის დადასტურება ამ უკანასკნელის ვალდებულებას წარმოადგენდა, თუმცა მან ვერ დაძლია მტკიცების ტვირთი და აღნიშნული გარემოება ვერ დაადასტურა.

ამ გარემოების დადასტურების მიზნით, მოპასუხემ მტკიცებულების სახით წარადგინა ფოტომასალა, სადაც ფიქსირებულია სადავო ფართი მასზე არსებული სახლის სახურავის მზიდი კონსტრუქციით, თუმცა მითითებული მტკიცებულებები არ წარმოადგენს პირველი მოპასუხის მიერ სადავო ფართის 01.08.2017 წლამდე ფლობის ფაქტის დამადასტურებელ უდავო და საკმარის მტკიცებულებას. ამ გარემოებას უდავოდ არ ადასტურებს არც მოპასუხის მტკიცება, რომ აღნიშნული ფართი გაჩნდა მას შემდეგ, რაც პირველმა მოპასუხემ ააშენა მერვე სართულზე მდებარე ბინა N56, ხოლო სხვა პირის მიერ ამ ფართით სარგებლობა შეუძლებელია, რადგან ის ემიჯნება უშუალოდ პირველი მოპასუხის კუთვნილ ფართს. საქმეში წარდგენილი არ არის სათანადო მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა ტექნიკური თვალსაზრისით ამხანაგობის სხვა წევრების (მათ შორის, მოსარჩელის) მიერ სადავო ფართის ფლობისა და სარგებლობის შეუძლებლობას. თუმცა, ასეც რომ იყოს, ეს გარემოება უპირობოდ არ ქმნის უძრავი ქონების პირველი მოპასუხის ინდივიდუალურ საკუთრებად მიჩნევის წინაპირობას.

2.18. მოსარჩელე სადავოდ ხდის ასევე ამხანაგობის 2012 წლის 25 ივლისის N18 ოქმის მართლზომიერებას. აღნიშნული ოქმის მიხედვით, ამხანაგობის წევრთა საერთო კრებამ, ერთხმად, ამხანაგობის წევრთა სრული 100%-იანი თანხმობით, მიიღო გადაწყვეტილება ……-ში 7-სართულიან საცხოვრებელ სახლზე სრული სართულისა და მანსარდის დაშენების, ხოლო 9 მარტისა და შაუმიანის ქუჩის კუთხეების მხარეს არსებული სივრცის ამოშენების (ამოყვანა) შესახებ. დადგენილია, რომ მოსარჩელის მიერ შეცილებულ იქნა აღნიშნული კრების ჩატარებისა და მასზე ამხანაგობის წევრთა 100%-ის დასწრების ფაქტი. მოპასუხე მხარემ კი ვერ უზრუნველყო რაიმე მტკიცებულებების წარდგენა, რითაც დაადასტურებდა აღნიშნული კრების დადგენილი წესით მოწვევისა და მასზე ამხანაგობის წევრთა 100%-ით დასწრების ფაქტს (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 77).

2.19. საქმეში წარდგენილი, მოსარჩელის მიერ ასევე სადავოდ გამხდარი ამხანაგობის წევრთა 2013 წლის 23 მარტის N2 კრების ოქმის თანახმად, კრებამ დღის წესრიგით გათვალისწინებულ განსახილველ საკითხებთან დაკავშირებით მიიღო გადაწყვეტილება, რომლითაც ახმანაგობის სხვენის მესაკუთრეებს მიეცათ უფლება თავიანთ საკუთრებაში არსებულ სხვენში აწარმოონ მანსარდული სართულის მშენებლობა ისე, რომ არ გაიზარდოს მათ ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ფართების ოდენობა.

კრებამ ასევე დაადგინა, რომ: „2005 წლის დასაწყისში, ამხანაგობის წევრმა [პირველმა მოპასუხემ] [ამხანაგობისგან] შეიძინა ქ. ბათუმში, ……… მდებარე მშენებარე მრავალსართულიან სახლში მესამე სადარბაზოს სხვენი, სადაც აწარმოა სამშენებლო სამუშაოები, სხვენის ფართი გადააქცია მე-8 სართულის ფართად და იქ ააშენა 100 კვ.მ ფართის მქონე ბინა. [ამხანაგობის] წევრთა საერთო კრების 2006 წლის 14 ნოემბრის N6 სხდომის ოქმში [პირველი მოპასუხის] საკუთრებაში გადასაცემ ფართად, სხვა ფართებთან ერთად, მიეთითა მის მიერ აშენებული 100 კვ.მ ფართი, N56 ბინა, ხოლო 2007 წლის 05 იანვრის კრების გადაწყვეტილებით (ოქმი N23) მას უფლება მიეცა საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციაზე. ქ. ბათუმში, ……. მდებარე მშენებარე მრავალსართულიან სახლში, მესამე სადარბაზოში, მე-8 სართულზე [პირველი მოპასუხის] მიერ აშენებული ბინის მიმდებარედ არსებობდა სხვენის ფართი, რომელიც წარმოიშვა ბინის მშენებლობის პროცესში და რომელსაც 2006 წლიდან, ანუ ბინათმესაკუთრეთა კანონის ამოქმედებამდე ფლობდა და სარგებლობდა [პირველი მოპასუხე]. ქ. ბათუმში, ……. ქუჩაზე მდებარე მრავალსართულიანი სახლის ბინათმშენებლობის მესაკუთრეთა ამხანაგობამ 2008 წლის 04 მაისის გადაწყვეტილებით (კრების ოქმი N41) დაადასტურა [პირველი მოპასუხის] მფლობელობის ფაქტი [პირველი მოპასუხის] ბინის მიმდებარედ არსებულ 125,76 კვ.მ ფართზე და „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, მიიღო გადაწყვეტილება მოცემულ ფართზე [პირველი მოპასუხის] საკუთრების უფლების ცნობის თაობაზე”. 2013 წლის 23 მარტის კრების ოქმზე თანდართული სიით დასტურდება, რომ კრებას ესწრებოდა ამხანაგობის 48 წევრი, თუმცა მოსარჩელე კრებაზე მიწვეული არ ყოფილა და, შესაბამისად, მასში მონაწილეობის საშუალებაც არ მისცემია (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 216-217).

2.20. 2013 წლის 28 ნოემბრის N6 კრების ოქმის თანახმად, ამხანაგობის წევრთა საერთო კრების გადაწყვეტილებით: „ამხანაგობის წევრებს - ჯ.ბ–ძეს, ნ.ღ–ძეს, რ.მ–ძეს, ა.შ–ძეს, ზ.შ–ძეს, ც.ჟ–ს, ი.ი–ძეს, ა.კ–ძეს, რ.ზ–ძეს, კ.დ–ძეს, დ.ც–ძეს, რ.ი–ძეს მიეცათ თანხმობა საცხოვრებელ სახლზე ფასადის მხრიდან ცარიელ კუთხეში შემინული ღია აივნების მოწყობაზე, ასევე, ამხანაგობის წევრებს - ქ.გ–ძეს, რ.ი–ძეს, გ.ბ–ძეს, ტ.შ–ძეს, ზ.გ–ს, ც.ჟ–ს, ს.ი–ძეს მიეცათ თანხმობა მათ საკუთრებაში რიცხულ სხვენში და ამხანაგობის საერთო საკუთრებაში რიცხულ 128 კვ.მ ფართის სხვენში საცხოვრებელი სართულის დაშენებაზე ნებართვის მიცემის შესახებ“ (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 398-399). ოქმის მიხედვით, საერთო კრებას ამხანაგობის 56 წევრიდან ესწრებოდა 45 წევრი (მესაკუთრე), თუმცა რაიმე მტკიცებულება, რაც ამ გარემოებას დაადასტურებს წარდგენილი არ არის.

2.21. სააპელაციო პალატამ ზემოხსენებული ოქმების მართლზომიერების კვლევის შედეგად, გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ მიღებულ დასკვნა და აღნიშნა, რომ არც ერთი კრების ოქმი არ შეიცავს ინფორმაციას ამხანაგობის წევრთა კრებაზე მოწვევის მიზნით ჩატარებული პროცედურის შესახებ. უფრო მეტიც, საქმეში წარდგენილი მასალებით დასტურდება, რომ მოსარჩელე საერთოდ არ ყოფილა მიწვეული ამხანაგობის საერთო კრებებზე, მიუხედავად იმისა, რომ განსახილველ საკითხთა შინაარსი შეეხებოდა ამხანაგობის საერთო საკუთრებაში არსებული ქონების იმგვარ განვითარებას, რომელიც მნიშვნელოვნად შეცვლიდა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას და გავლენას მოახდენდა სხვა ბინის მესაკუთრეთა მიერ საერთო ქონების გამოყენებაზე.

3. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის „ვ“ და „ე“ ქვეპუნქტებით, 4.1, 4.2, 5.1-5.4, 6.5, 10.1, 19.1, 26.1, 27.1, 27.4, 28.2, 28.3 მუხლებით და განმარტა, რომ მითითებული სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე დავის მოწესრიგების მიზნით, არსებით მნიშვნელობას იძენს იმ საკითხის გადაწყვეტა, სადავო უძრავი ქონება წარმოადგენდა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას, თუ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრის ფაქტობრივ მფლობელობაში სპეციალური კანონის ამოქმედებამდე არსებულ ფართს, რომელზედაც ვრცელდებოდა წევრის ინდივიდუალური საკუთრების უფლება და რაც მითითებული კანონის 4.2 მუხლის თანახმად, საჭიროებდა დადასტურებას ამხანაგობის წევრთა საერთო რაოდენობის მინიმუმ 2/3-ით მიღებული გადაწყვეტილებით.

4. სააპელაციო პალატის განმარტებით, იმ გარემოების დადასტურება, რომ პირველი მოპასუხე სადავო ფართს 2007 წლის 01 აგვისტომდე, ანუ ,,ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე ფლობდა, მოპასუხეს ევალებოდა, რაც მან სარწმუნოდ ვერ განახორციელა. ამასთან, საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებების ერთობლიობაში შეფასების საფუძველზე, სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედების დროისათვის მოპასუხე არ წარმოადგენდა სადავო უძრავი ქონების (მე-8 სართულზე არსებული 148,25 კვ.მ ფართის) ფაქტობრივ მფლობელს.

5. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხის სახელზე საერთო ჯამში რეგისტრირებული 401,62 კვ.მ ფართიდან (ს.კ. .........) 148,25 კვ.მ სადავო ფართი - მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის სახურავის ქვეშ მოქცეული სივრცე, ამხანაგობის საერთო საკუთრების ობიექტს წარმოადგენდა, რის გამოც მისი განკარგვა (ამხანაგობის წევრის ინდივიდუალურ საკუთრებაში გადაცემა) უნდა მომხდარიყო ,,ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 10.1 მუხლით დადგენილი პროცედურით - ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრებაზე ამხანაგობის ყველა წევრის მიერ ერთხმად მიღებული გადაწყვეტილებით. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ, დადგენილია, რომ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრებები, რომლებზე მიღებული გადაწყვეტილებებიც სადავოდ გახადა მოსარჩელემ, მოწვეული იყო ამხანაგობის წევრების (ყველა წევრის) სათანადო მოწვევის/ინფორმირების გარეშე, მიუხედავად იმისა, რომ ამ კრებებზე მიღებული გადაწყვეტილებები შეეხებოდა ამხანაგობის საერთო საკუთრებაში არსებული ფართის ამხანაგობის ერთ-ერთი წევრის სასარგებლოდ განკარგვის საკითხს და, შესაბამისად, უშუალოდ უკავშირდებოდა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის საერთო ქონების მნიშვნელოვნად შეცვლას და გავლენას ახდენდა ამხანაგობის მიერ საერთო ქონების გამოყენებაზე.

6. სააპელაციო პალატის განმარტებით, დადგენილია, რომ არც ერთი კრების გასაჩივრებული ოქმი შეიცავს ინფორმაციას კრებაზე ამხანაგობის წევრთა მოწვევის მიზნით წარმოებული პროცედურების შესახებ. პირიქით, საქმის განხილვის შედეგად უდავოდ დადასტურდა, რომ მოსარჩელე საერთოდ არ ყოფილა მიწვეული კრებებზე, მიუხედავად იმისა, რომ სხვა წევრებთან ერთად უფლებამოსილი იყო მიეღო მონაწილეობა გადაწყვეტილების მიღებაში.

7. ამდენად, ვინაიდან დადგინდა, რომ გასაჩივრებული კრების ოქმები არ შეესაბამება კანონის მოთხოვნებს, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხევაში სახეზე იყო მათი ბათილად ცნობის საფუძველი სპეციალური კანონის მე-10, 26-ე, 27-ე მუხლებისა და სსკ-ის 54-ე მუხლით გათვალისწინებული სამართლებრივი საფუძვლებით.

8. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის პრეტენზია, რომ მოსარჩელეს არ გააჩნდა ნამდვილი იურიდიული ინტერესი მის მიერ აღძრულ დავასთან მიმართებით, ვინაიდან აღძრული მოთხოვნები არ ქმნიდა სადავო უძრავ ფართზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების წარმოშობის წინაპირობას. სასამართლოს განმარტებით, მოცემულ საქმეზე დადგინდა, რომ გასაჩივრებული კრების ოქმებით განკარგული ქონება წარმოადგენდა ამხანაგობის საერთო საკუთრებას მიკუთვნებულ ქონებას. ამდენად, გასაჩივრებული ოქმებით განიკარგა ამხანაგობის წევრთა საერთო საკუთრების ობიექტი, რაც იმას ნიშნავს, რომ სადავო გადაწყვეტილებები შეხებოდა ამხანაგობის ყველა წევრის, მათ შორის, მოსარჩელის საკუთრებას, რის შესაბამისადაც მოსარჩელეს გააჩნდა აღძრული სარჩელის მიმართ იურიდიული ინტერესი.

9. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მტკიცება, რომ მოსარჩელემ სასამართლოს მთავარ სხდომაზე, მოპასუხის თანხმობის არარსებობის პირობებში, სამოქალაქო საპროცესო ნორმების დარღვევით გაზარდა სასარჩელო მოთხოვნა და თავდაპირველად აღძრული აღიარებითი შინაარსის (კრების ოქმების ბათილად ცნობა) მოთხოვნებთან ერთად დააყენა მიკუთვნებითი შინაარსის მოთხოვნა. სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა აპელანტის მტკიცება, რომ ვინაიდან არ დასტურდებოდა მოსარჩელის ნამდვილი იურიდიული ინტერესი აღიარებითი შინაარსის მოთხოვნის მიმართ, სასამართლოს სარჩელი განუხილველად უნდა დაეტოვებინა, სსსკ-ის 180-ე და 187-ე მუხლებით გათვალისწინებული წესის დაცვით.

10. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მოსარჩელემ ბათუმის საქალაქო სასამართლოში წარდგენილ სარჩელში სასარჩელო მოთხოვნა ჩამოაყალიბა შემდეგი სახით: ამხანაგობის 19.11.2012წ. N17, 28.11.2012წ. N18 კრების ოქმების (სანოტარო აქტის რეგისტრაციის ნომერი N121294357) და მათ საფუძველზე განხორციელებული სარეგისტრაციო ჩანაწერის ბათილად ცნობა მანსარდის ფართის, მისამართი: ქ. ბათუმი, ....... (ს.კ. .........) პირველი მოპასუხისათვის საკუთრებაში გადაცემის ნაწილში; ამხანაგობის 25.07.2012წ. N18, 23.03.2013წ. N2 და 28.11.2013წ. N6 კრების ოქმების ბათილად ცნობა სხვენისა და მანსარდის ფართის პირველი მოპასუხის საკუთრებად ცნობის ნაწილში და პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა. ამავე სარჩელში მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ ითხოვდა კრების ოქმების ბათილად ცნობასა და პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენას. სარჩელის შინაარსი ასევე მიუთითებდა იმ გარემოებაზე, რომ გასაჩივრებული კრების ოქმებით უკანონოდ განიკარგა ამხანაგობის კუთვნილი ქონება ისე, რომ მოსარჩელეს, როგორც ერთ-ერთ თანამესაკუთრეს, არ მიეცა საკითხის განხილვა/გადაწყვეტაში მონაწილებობის მიღების საშუალება; დადგენილია ასევე, რომ მოსარჩელემ სასარჩელო მოთხოვნა დააზუსტა 2021 წლის 02 აპრილს, სასამართლოს მთავარ სხდომაზე შემდეგი ფორმულირებით: ამხანაგობის 19.11.2012წ. N17, 28.11.2012წ. N18 კრების ოქმების (სანოტარო აქტის რეგისტრაციის ნომერი N121294357) და მათ საფუძველზე განხორციელებული სარეგისტრაციო ჩანაწერის ბათილად ცნობა მანსარდის ფართის, მისამართი: ქ. ბათუმი, ...... (ს.კ. .........) პირველი მოპასუხისათვის საკუთრებაში გადაცემის ნაწილში; ამხანაგობის 25.07.2012წ. N18, 23.03.2012წ. N2 და 28.11.2013წ. N6 კრების ოქმების ბათილად ცნობა სხვენისა და მანსარდის ფართის პირველი მოპასუხის საკუთრებად ცნობის ნაწილში - პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა; ბათილად ცნობილი ამხანაგობის კრების ოქმების საფუძველზე პირველი მოპასუხის სახელზე აღრიცხული უძრავი ქონების ამხანაგობის საკუთრებაში აღრიცხვა.

11. სააპელაციო პალატის განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში უდავოა, რომ მოსარჩელემ სარჩელში მითითებული დავის საგნიდან გამომდინარე, ახალ ფაქტობრივ გარემოებებზე და მტკიცებულებებზე მითითების გარეშე დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სარჩელის დაზუსტება (და არა სასარჩელო მოთხოვნების გაზრდა) სრულ შესაბამისობაშია სსსკ-ის 83-ე მუხლის მე-4 ნაწილის დანაწესთან მითუმეტეს იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელე სარჩელის შინაარსში მიუთითებდა სადავო კრების ოქმების ბათილად ცნობასა და პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენაზე. ამდენად, მოსარჩელის მიერ, თუნდაც სასამართლოს მთავარ სხდომაზე სარჩელის დაზუსტება, იმ თვალსაზრისით, თუ რა სახის მიკუთვნებითი მოთხოვნა გააჩნია მას მოპასუხის მიმართ, აღიარებითი შინაარსის მოთხოვნასთან ერთად, მის მიერვე მითითებული ფაქტებისა და იურიდიული ინტერესის ფარგლებში, მართლზომიერია და არ არღვევს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით დადგენილ წესებს, შესაბამისად, აპელანტის მოთხოვნა იურიდიული ინტერესის არარსებობის საფუძვლით აღიარებითი მოთხოვნის განუხილველად დატოვების შესახებ საფუძველს მოკლებულია.

12. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ სასამართლო გასცდა მოსარჩელის მოთხოვნის ფარგლებს და იმ პირობებში, როცა მოსარჩელე ითხოვდა სადავო ფართის ამხანაგობის სარგებლობაში გადაცემას, იმსჯელა სადავო ფართის ამხანაგობის საკუთრებად აღრიცხვის შესახებ. მართალია, სასარჩელო მოთხოვნის დაზუსტების შესახებ წერილობით წარდგენილ განცხადებაში მოსარჩელემ მართლაც მოითხოვა სადავო ფართის ამხანაგობის სარგებლობაში აღრიცხვა, თუმცა გასათვალისწინებელია, რომ მოსარჩელე იმავდროულად ითხოვდა პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენას, რაც სადავო ფართზე ამხანაგობის საკუთრების უფლების აღდგენაში მდგომარეობდა. მოსარჩელის მიერ დაზუსტებული მოთხოვნის გონივრული განსჯის საფუძველზე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლოს მხრიდან ადგილი არ ქონია სსსკ-ის 248 მუხლით დადგენილი წესის დარღვევას.

13. ზემოაღნიშნული გარემოებების მხედველობაში მიღებით, სააპელაციო სასამართლომ საფუძვლიანად მიიჩნია სასარჩელო მოთხოვნა სადავო უძრავი ქონების ამხანაგობის საკუთრებაში აღიცხვის თაობაზე.

14. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნულ განჩინებაზე მოპასუხეებმა წარადგინეს საკასაციო საჩივარი, რომლითაც მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

15. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

16. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

17. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

18. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

19. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

20. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) არ წარმოუდგენიათ.

21. საკასაციო საჩივრის თანახმად:

21.1. როგორც პირველი ინსტანციის, ასევე, სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა მოხდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 83-ე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილების მოთხოვნათა დარღვევით, რაც მდგომარეობს იმაში, რომ სასამართლომ გადაწყვეტილება მიიღო მოსარჩელის მიერ მთავარ სხდომაზე გაზრდილ სასარჩელო მოთხოვნასთან დაკავშირებითაც. კერძოდ, მოსარჩელემ 2021 წლის 02 აპრილს გამართულ მთავარ სხდომაზე იშუამდგომლა სასარჩელო მოთხოვნის დაზუსტების თაობაზე და სარჩელში მითითებულ მოთხოვნებთან ერთად, ასევე, მოითხოვა: რეგისტრაციების გაუქმების შემდეგ აღდგენილ იქნას პირვანდელი მდგომარეობა და პირველი მოპასუხის სახელზე ამხანაგობის კრების ოქმების საფუძველზე აღრიცხული საკუთრება დაუბრუნდეს ამხანაგობას საერთო სარგებლობაში. აღნიშნული წარმოადგენს არა მოთხოვნის დაზუსტებას, არამედ მოთხოვნის გაზრდას, რომლის განხილვაზეც მოპასუხემ უარი განაცხადა;

21.2. ამასთან, სასამართლო გასცდა სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებს და გადაწყვეტილება მიიღო ისეთ საკითხზე, რომელიც მხარეს არ მოუთხოვია. კერძოდ, წინამდებარე საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილებით სასამართლომ სადავო უძრავი ქონება აღრიცხა ამხანაგობის საკუთრებაში, თუმცა ასეთი მოთხოვნა მოსარჩელეს არც ე.წ. დაზუსტებული სარჩელით დაუყენებია. მოსარჩელემ მოითხოვა სადავო კრების ოქმით გათვალისწინებული ფართის ამხანაგობის სარგებლობაში გადაცემა და არა საკუთრებაში აღრიცხვა. აღნიშნულით სასამართლომ დააღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 3.1 და 248-ე მუხლის მოთხოვნები;

21.3. სააპელაციო სასამართლო ცდილობს, თავისებური ინტერპრეტაცია გაუკეთოს მოსარჩელის მიერ მთავარ სასამართლო სხდომაზე გაჟღერებულ, გაზრდილ სასარჩელო მოთხოვნებს. პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა ვერანაირად ვერ იქნებოდა გაიგივებული სადავო ფართის ამხანაგობის საკუთრებაში აღრიცხვასთან, რადგან სადავო ფართი საჯარო რეესტრში ამხანაგობის საკუთრებად არასოდეს ყოფილა რეგისტრირებული. შესაბამისად, სასამართლოს მიერ დაკმაყოფილებული სასარჩელო მოთხოვნა სადავო ფართის ამხანაგობის საკუთრებად აღრიცხვასთან დაკავშირებით, ნებისმიერ შემთხვევაში მიკუთვნებითი ხასიათის ახალ სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენდა;

21.4. სააპელაციო სასამართლოს საქმეში არსებული მტკიცებულებები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის შესაბამისად არ შეუფასებია. ამასთან, სასამართლომ არ დაადგინა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები და საქმეზე ფაქტობრივი გარემოებები არასწორად დაადგინა;

21.5. პირველი მოპასუხის ბინის მიმდებარედ არსებობდა 148,25 კვ.მ მანსარდის ფართი, რომელიც წარმოიშვა 2005 წელს მის მიერ მე-8 სართულის დაშენებისა და ბინის მშენებლობის სამუშაოების განხორციელების დროს. მოცემული ფართი ღიობებით არის დაკავშირებული იმ ფართთან, რომელიც პირველ მოპასუხეს საკუთრებაში გადაეცა ამხანაგობის წევრთა საერთო კრების 04.05.2008წ. N41 სხდომის ოქმით. მოცემული ფართი 2005 წლიდან, ანუ იმ დროიდან, როდესაც პირველი მოპასუხე ახორციელებდა თავისი ბინის სამშენებლო სამუშაოებს, მის მფლობელობაში არსებულ ფართს წარმოადგენდა. აღნიშნული დადასტურდა ამხანაგობის 28.11.2012წ. N18 კრების ოქმით, ასევე, 23.03.2013წ. კრების ოქმით, რომელიც სასამართლომ არ შეაფასა. მასში მოხვედრა შესაძლებელია მხოლოდ ამ უკანასკნელის ბინის გავლით. მისი სიმაღლე იმდენად მცირეა, რომ მასში ადამიანი ვერ გაიმართება, ხოლო სიგანე 2,2 მ-ს არ აღემატება და მისი გამოყენება მხოლოდ სათავსოდ არის შესაძლებელი;

21.6. პირველი მოპასუხის მიერ 2014 წლის 04 აგვისტოს წარდგენილ შესაგებელს ერთვის მის მიერ აშენებული (ამჟამად პირველი მოპასუხის უფლებამონაცვლის საკუთრებაში არსებული) ქ. ბათუმში, ....... მდებარე მრავალსართულიან სახლში, მე-8 სართულზე მდებარე N56 ბინის ფოტოსურათები (ფოტოსურათები მოსარჩელის მიერ შედავებული არ ყოფილა), სადაც ასახულია მოცემული ბინის მდგომარეობა 2012 წლის 28 ნოემბრისთვის და მოსარჩელის მიერ სარჩელის შეტანის დროისათვის. ფოტოსურათებზე ასახულია როგორც ბინის, ასევე, 04.05.2008წ. და 28.11.2012წ. კრების ოქმებში მითითებული სხვენის (მანსარდის) ფართები. ფოტოსურათებით დასტურდება, რომ სხვენის აღნიშნული ფართები წარმოშობილია ბინის მშენებლობის პროცესში, ისინი მდებარეობენ ბინის მიმდებარედ და ფაქტობრივად ბინის შემადგენელ ნაწილს წარმოადგენენ, რადგან მასთან ღიობებით არიან დაკავშირებულები და სხვა შესასვლელი არ გააჩნიათ. უფრო მეტიც, 28.11.2012წ. კრების ოქმზე თანდართული ნახაზით დასტურდება, რომ ოქმში მითითებული 148,25 კვ.მ სხვენის (მანსარდის) ფართი გარშემო ერტყმის პირველი მოპასუხის მიერ აშენებულ ბინას და მის შემადგენელ ნაწილს წარმოადგენს. რაც შეეხება ფოტოსურათებს, რომლებიც ასახავს ბინის მდგომარეობას მოსარჩელის მიერ სარჩელის შეტანის დროისათვის, აღნიშნული ფოტოსურათებით დასტურდება, რომ 04.05.2008წ. და 28.11.2012წ. კრების ოქმებში მითითებული სხვენისა და მანსარდის ფართი იქ აღარ არსებობს და მოცემული ფართი ბინის ფართადაა გადაქცეული. აღნიშნული დასტურდება საქმეში წარდგენილი ამონაწერებით საჯარო რეესტრიდან;

21.7. სასამართლომ პირველი მოპასუხის მიერ სამეურნეო ფართის - სათავსოს, მანსარდის ან სხვენის ფლობის ფაქტი დაუკავშირა ამხანაგობის 14.11.2006წ. და 05.01.2007წ. კრების ოქმებს, რაც არასწორია. აღნიშნული კრების ოქმების შედგენის დროისათვის ქ. ბათუმში, ....... მდებარე უძრავ ნივთში მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა არ არსებობდა. დასახელებულ კრების ოქმებში საუბარია საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის დასრულების შემდგომ საცხოვრებელი ბინების ბინათმშენებლობის ამხანაგობის წევრებს შორის განაწილების შესახებ და, ბუნებრივია, მათში ასახვას ვერ პოვებდა იმ ფართების ფლობის ფაქტი, რომლებიც „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებიდან (01.08.2007წ.) ჩაითვალა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრის ინდივიდუალურ საკუთრებად;

21.8. სასამართლომ ბათილად ცნო ამხანაგობის 25.07.2012წ. N18, 23.03.2012წ. N2 და 28.11.2013წ. N6 კრების ოქმები, თუმცა აღნიშნული ოქმებით პირველ მოპასუხეს საკუთრებაში არანაირი ფართი არ გადასცემია, რის გამოც, შეუძლებელია მათზე მიღებული გადაწყვეტილებები მოსარჩელის უფლებებს არღვევდეს. ამდენად, შეუძლებელია მოსარჩელეს იურიდიული ინტერესი გააჩნდეს მის მიერ სადავოდ გამხდარი კრების ოქმების ბათილად ცნობის მიმართ, ვინაიდან ისინი საერთოდ არ ითვალისწინებს პირველი მოპასუხისათვის რაიმე ფართის გადაცემას;

21.9. ამასთან, 25.07.2012წ. კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილება შეიცვალა ამხანაგობის 23.03.2013წ. კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილებით, შესაბამისად, 25.07.2012წ. გადაწყვეტილება, გარიგება ბუნებაში არ არსებობს და მისი ბათილად ცნობა შეუძლებელია. ასევე არ არსებობს ამხანაგობის 19.11.2012წ. კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილებაც, ვინაიდან ის ამხანაგობის 28.11.2012წ. გადაწყვეტილებით შეიცვალა. ამდენად, ამ ნაწილში სასამართლოს სარჩელი განუხილველად უნდა დაეტოვებინა.

21.10. “მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ” საქართველოს მთავრობის 24.03.2009წ. N57 დადგენილების 3.70 მუხლის თანახმად, სხვენი არის შენობის ბოლო სართულის გადახურვის ზემოთ, გარე კედლებსა და ქანობიანი სახურავის ფერდების შიდა ზედაპირებს შორის განლაგებული სივრცე. ფოტოსურათებით დასტურდება, რომ სადავო ფართი წარმოადგენს სხვენს, რომელიც ღიობებით დაკავშირებულია პირველი მოპასუხის საკუთრებაში არსებულ ფართთან და მის მფლობელობაში იმყოფება. შესაბამისად, “ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის “ე” პუნქტის თანახმად, სადავო ფართი პირველი მოპასუხის ინდივიდუალურ საკუთრებაში მყოფ ფართს (სხვენის ფართი) და არა ამხანაგობის წევრთა საერთო საკუთრებას წარმოადგენდა;

21.11. საქმეში წარდგენილია მოსარჩელის შვილის - რ.მ–ძის (იგი ბინის ერთ-ერთი მესაკუთრეა) მიერ 01.04.2013წ. ბათუმის საქალაქო სასამართლოში მიცემული ჩვენება, რომლითაც დასტურდება, რომ 28.11.2012წ. კრება ნამდვილად ჩატარდა და მის შესახებ იცოდა ამხანაგობის ყველა წევრმა, მათ შორის, მისმა დედამ - მოსარჩელემ მისი შვილის მეშვეობით.

22. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას მოსარჩელის მიერ სასამართლოს მთავარ სხდომაზე სასარჩელო მოთხოვნის გაზრდის თაობაზე და განმარტავს, რომ ამხანაგობის კრების ოქმების ბათილად ცნობა, თავისი სამართლებრივი ბუნებით, აღიარებით სარჩელს წარმოადგენს, შესაბამისად, მისთვის დამახასიათებელია იურიდიული ინტერესის არსებობა. საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკის თანახმად, მაშინაც კი, როდესაც მოსარჩელეს მხოლოდ აღიარებითი მოთხოვნა აქვს აღძრული მიკუთვნებითი ხასიათის მოთხოვნის გარეშე და მცდარად ვარაუდობს მისი დაკმაყოფილებით იურიდიული შედეგის მიღწევას, მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტების გათვალისწინებით, სასამართლომ, საპროცესო ეკონომიის პრინციპიდან გამომდინარე, უნდა შეამოწმოს, რამდენად არის შესაძლებელი მიკუთვნებითი მოთხოვნის დაყენება (სარჩელის დაზუსტება) იმისათვის, რომ უზრუნველყოფილ იქნეს პირის დარღვეული უფლების დაცვა და აღდგენა, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულების გზით.

23. საქართველოს უზენაესმა სასამართლო ერთ-ერთ განჩინებაში განმარტა შემდეგი: „სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა საქმის გადასაწყვეტად მნიშვნელოვანი ყველა ფაქტობრივი გარემოება, თუმცა, მოსარჩელის მოთხოვნიდან გამომდინარე, არ შეამოწმა სარჩელის გამართულობა (დასაბუთებულობა), რა დროსაც სასამართლოს უნდა შეემოწმებინა, თუ რა სურდა მოსარჩელეს. მართლმსაჯულების ეფექტიანობა მის საპროცესო ეკონომიაშიც გამოიხატება და სწორედ ამ პრინციპიდან გამომდინარე, სასამართლოს მოსარჩელისათვის შეკითხვების მეშვეობით უნდა მიეცა სასარჩელო მოთხოვნის დაკონკრეტების (დაზუსტების) შესაძლებლობა (სსსკ-ის 83-ე მუხლის მე-4 ნაწილი), რადგანაც ამ შემთხვევაში მოთხოვნილი აქტების ბათილობა, სავარაუდოდ, იმის წინაპირობას წარმოადგენს, რისი მიღწევაც სურს მოსარჩელეს. ამასთან, უნდა აღინიშნოს, რომ სარჩელის დაზუსტება, მოთხოვნის გამართულად ჩამოყალიბება, არ წარმოადგენს იმ შემთხვევას, რომელიც დადგენილია სსსკ-ის 381-ე მუხლით და დაუშვებლად მიიჩნევს სააპელაციო სამართალწარმოების ეტაპზე დავის საგნის შეცვლას ან გადიდებას“; „სწორედ აღნიშნული საპროცესო დანაწესის ფარგლებში, მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტების გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ უნდა შეამოწმოს, რამდენად არის შესაძლებელი მიკუთვნებითი მოთხოვნის დაყენება ანუ არა არსებული ფაქტობრივი გარემოებების ან ახალი მტკიცებულებების წარდგენის/მითითების გზით, არამედ - უკვე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების მიხედვით, რათა მოსარჩელემ მიაღწიოს მისთვის სასურველ იურიდიულ შედეგს, რომელიც აღსრულებადი იქნება. სამართალწარმოების მიზანი პირის დარღვეული უფლების დაცვა და აღდგენაა, რაც მოიცავს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულების პროცესს. გადაწყვეტილება აღსრულებადი უნდა იყოს, წინააღმდეგ შემთხვევაში, მხარისთვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილებითაც კი ვერ დაკმაყოფილდება მისი სამართლებრივი ინტერესი (იხ. სუსგ საქმე Nას-595-554-2017, 15 დეკემბერი, 2017 წელი) .

24. წინამდებარე საქმეში მოსარჩელე თავდაპირველად აღძრული სარჩელით ითხოვდა: ამხანაგობის 19.11.2012წ. N17, 28.11.2012წ. N18 კრების ოქმების ბათილად ცნობას და მათ საფუძველზე განხორციელებული სარეგისტრაციო ჩანაწერის გაუქმებას, ასევე, ამხანაგობის 25.07.2012წ. N18, 23.03.2013წ. N2 და 28.11.2013წ. N6 კრების ოქმების ბათილად ცნობას. სარჩელის თანახმად, გასაჩივრებული კრების ოქმებით უკანონოდ განიკარგა ამხანაგობის კუთვნილი ქონება ისე, რომ მოსარჩელეს, როგორც ერთ-ერთ თანამესაკუთრეს, არ მიეცა საკითხის განხილვა/გადაწყვეტაში მონაწილეობის მიღების საშუალება. ამასთან, სარჩელის შინაარსიდან ირკევა, რომ მოსარჩელის იურიდიულ ინტერესს სწორედ პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა და სადავო ქონების ამხანაგობის საკუთრებაში დაბრუნება წარმოადგენდა (იხ. სარჩელი, ტ. 3, ს.ფ. 160-183); ამასთან, დადგენილია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში 2021 წლის 02 აპრილს გამართულ სასამართლოს მთავარ სხდომაზე მოსარჩელემ დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა და ზემოაღნიშნული კრების ოქმების ბათილად ცნობასთან ერთად, ასევე, მოითხოვა პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა და ბათილი კრების ოქმების საფუძველზე პირველი მოპასუხის სახელზე აღრიცხული სადავო ქონების ამხანაგობის საერთო სარგებლობაში დაბრუნება (იხ. ტ. 4, ს.ფ. 187-188). მოსარჩელეს ახალ ფაქტებზე ან/და მტკიცებულებებზე არ მიუთითებია. ამდენად, ზემოაღნიშნული განმარტებებიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო სრულად ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ მოსარჩელის მხრიდან ადგილი ჰქონდა არა სასარჩელო მოთხოვნის გაზრდას, არამედ მის დაზუსტებას სწორედ იმ იურიდიული ინტერესისა და შედეგის გათვალისწინებით, რის მიღწევასაც იგი სარჩელის აღძვრისას იმედოვნებდა. იურიდიული ინტერესის ფარგლებში სასარჩელო მოთხოვნის დაზუსტება კი მართლზომიერია და არ არღვევს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით დადგენილ წესებს.

25. საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას სასამართლოს მხრიდან დისპოზიციურობის პრინციპის დარღვევის თაობაზე და განმარტავს, რომ, მართალია, მოსარჩელე დაზუსტებული მოთხოვნით ითხოვდა სადავო ფართის „ამხანაგობის საერთო სარგებლობაში დაბრუნებას“ და არა ამხანაგობის საკუთრებაში აღიცხვას, თუმცა, როგორც ზემოთ აღინიშნა, თავდაპირველი სარჩელის შინაარსიდან გამომდინარე, მოსარჩელის იურიდიულ ინტერესს სწორედ პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა და სადავო ფართის ამხანაგობის საკუთრებაში დაბრუნება წარმოადგენდა, რაც, შედეგობრივი თვალსაზრისით, გულისხმობს ამ ფართის სწორედ ამხანაგობის წევრთა საერთო სარგებლობაში დაბრუნებას. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მართებულად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ მოცემულ შემთხვევაში სასამართლოს მხრიდან ადგილი არ ჰქონია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლით [სასამართლოს უფლება არა აქვს მიაკუთვნოს თავისი გადაწყვეტილებით მხარეს ის, რაც მას არ უთხოვია, ან იმაზე მეტი, ვიდრე ის მოითხოვდა] გათვალისწინებული წესის დარღვევას.

26. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლის თანახმად, სარჩელი შეიძლება აღიძრას უფლებისა თუ სამართლებრივი ურთიერთობების არსებობა-არარსებობის დადგენის, დოკუმენტების ნამდვილობის აღიარების ან დოკუმენტების სიყალბის დადგენის შესახებ, თუ მოსარჩელეს აქვს იმის იურიდიული ინტერესი, რომ ასეთი აღიარება სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოხდეს.

27. იურიდიული ინტერესი არის ის ფაქტობრივი და სამართლებრივი შედეგი, რომლის მიღწევასაც ცდილობს მხარე აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილებით. აღიარებითი სარჩელის მიმართ ნამდვილი იურიდიული ინტერესის არარსებობა არათუ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის, არამედ სარჩელის წარმოებაში მიღებაზე უარის თქმის საფუძველსაც კი წარმოადგენს. დავის მიმართ იურიდიული ინტერესის არსებობის შემოწმება განეკუთვნება სამართლის საკითხს, შესაბამისად, ვიდრე საქმის განმხილველი სასამართლო სარჩელის საფუძვლიანობას შეამოწმებს, მნიშვნელოვანია, შეფასდეს აქვს თუ არა მოსარჩელეს ნამდვილი იურიდიული ინტერესი დავის მიმართ და უზრუნველყოფს თუ არა მოსარჩელის მოთხოვნა ამ ინტერესის დაკმაყოფილებას. აღიარებითი სარჩელის შემთხვევაში იურიდიული ინტერესის არსებობა განპირობებულია არა ზოგადად მხარის ინტერესით, არამედ მატერიალურსამართლებრივი დანაწესით, რომლის შედეგის რეალიზაცია შესაძლებელია აღიარებითი სარჩელის აღძვრით. აღიარებითი სარჩელი უნდა ემსახურებოდეს მატერიალურსამართლებრივი ნორმით განსაზღვრული უფლების დაცვას (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის გადაწყვეტილება საქმე Nას-121-117-2016, 17 მარტი, 2016 წელი).

28. აღიარებითი სარჩელი დასაშვებია, თუ იკვეთება მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი, რომ ასეთი აღიარება სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოხდეს. მაგალითად, მამად ცნობა, მამობის დადგენა, ქორწინების ბათილად ცნობა, ლიტერატურული ნაწარმოების ავტორად აღიარება და ა.შ. ამ სახის სარჩელების მიზანია არა სუბიექტური უფლების მიკუთვნება, არამედ უფლების სადავოობის აღმოფხვრა. ამ დროს სულაც არ არის აუცილებელი, რომ პირის უფლება დარღვეული იყოს, მაგრამ ვარაუდი იმისა, რომ მომავალში შეიძლება დაირღვეს, წარმოადგენს პირის იურიდიულ ინტერესს. ამიტომაც, ამ ტიპის სარჩელებს „უფლების დამდგენ“ სარჩელებსაც უწოდებენ. მიკუთვნებითი სარჩელებისგან განსხვავებით, აღიარებითი სარჩელის დავის საგანია თვით მატერიალურსამართლებრივი ურთიერთობა, რომელიც სუბსიდიური ხასიათის მატარებელია და იურიდიული ინტერესის არსებობა გამორიცხულია თუ შესაძლებელია მოპასუხის მიმართ მიკუთვნებითი მოთხოვნის წარდგენა (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის გადაწყვეტილება საქმე Nას-664-635-2016, 02 მარტი, 2017 წელი).

29. წინამდებარე საქმეში დადგენილია, რომ ამხანაგობის გასაჩივრებული კრების ოქმებით განკარგული ქონება წარმოადგენდა ამხანაგობის საერთო საკუთრებას მიკუთვნებულ ქონებას. შესაბამისად, გასაჩივრებული ოქმებით განიკარგა ამხანაგობის წევრთა საერთო საკუთრების ობიექტი, ამასთან, სადავო კრებებზე განხილული და გადაწყვეტილი საკითხების შინაარსი შეეხებოდა ამხანაგობის საერთო საკუთრებაში არსებული ქონების იმგვარ განვითარებას, რომელიც მნიშვნელოვნად შეცვლიდა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას და გავლენას მოახდენდა სხვა ბინის მესაკუთრეთა მიერ საერთო ქონების გამოყენებაზე. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს, რომ მოსარჩელეს დავის მიმართ იურიდიული ინტერესი გააჩნია.

30. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების მართვასთან დაკავშირებულ ურთიერთობებს არეგულირებს „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონი. აღნიშნული კანონის სამართლებრივი ანალიზი ცხადყოფს, რომ კანონმდებელი განსხვავებულ სამართლებრივ რეჟიმში აქცევს, ერთი მხრივ, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა ინდივიდუალურ საკუთრებასა და ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებულ სამეურნეო სათავსებს (სარდაფები, სხვენები და ა.შ) და, მეორე მხრივ, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას. განსხვავებულია მათი განვითარების, განკარგვის პირობებიც და იმის მიხედვით, თუ როგორია საკუთრების უფლების შინაარსი, განსხვავებულია მისი განკარგვისათვის კანონით გათვალისწინებული წინაპირობებიც (იხ. სუსგ საქმე Nას-17-14-2015, 01 ივლისი, 2015 წელი).

31. „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა ინდივიდუალური საკუთრების საგანია ცალკეულ პირთა საკუთრებაში არსებული ბინა, აგრეთვე ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრის მფლობელობაში არსებული მრავალბინიანი სახლის სამეურნეო სათავსები (სარდაფები, სხვენები და ა. შ.). იმავე მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრები კრებაზე აფიქსირებენ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა მიერ მრავალბინიანი სახლის სამეურნეო სათავსების (სარდაფები, სხვენები და ა.შ.) მფლობელობის ამ კანონის ძალაში შესვლის დროს არსებულ ფაქტობრივ მდგომარეობას და ხმათა 2/3-ით იღებენ გადაწყვეტილებას, რომლის თაობაზედაც დგება შესაბამისი ოქმი, თუ წესდებით არ განისაზღვრება განსხვავებული კვორუმი. მრავალბინიანი სახლის სამეურნეო სათავსებზე (სარდაფები, სხვენები და ა. შ.) საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში დასარეგისტრირებლად ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრმა უნდა წარმოადგინოს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრების მიერ შედგენილი ოქმი და ნახაზი, რომლის მეშვეობითაც შესაძლებელია სამეურნეო სათავსის ადგილმდებარეობის დადგენა.

32. იმავე კანონის მე-5 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას წარმოადგენს: ა) მიწის ნაკვეთი; ბ) ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების მომსახურებისათვის განკუთვნილი შენობა-ნაგებობები და საინჟინრო-კომუნიკაციური მოწყობილობა და გაყვანილობა; გ) მრავალბინიანი სახლის მზიდი და შემომზღუდავი არამზიდი (ფასადის) კონსტრუქციები (საძირკვლები, კარკასი, კედლები, საერთო სარგებლობის აივნები, სართულშუა გადახურვები, პარაპეტები (მოაჯირები), ლავგარდანები (კარნიზები), საწვიმარი მილები და ა. შ.); დ) მრავალბინიანი სახლის ვესტიბიულები, სადარბაზოები, დერეფნები, კიბის უჯრედები, სარდაფები, სხვენები, საქვაბეები, ტექნიკური სართულები, სახურავები, ლიფტები, სხვადასხვა დანიშნულების შახტები, არხები, ნაგავგამტარები, ბუნკერები და ა. შ., რომლებიც არ იმყოფება ინდივიდუალურ საკუთრებაში; ე) სატრანზიტო გაყვანილობა.

33. „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-10 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონების ისეთი განვითარება, რომელიც მნიშვნელოვნად ცვლის ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას და გავლენას ახდენს სხვა ბინის მესაკუთრეთა მიერ საერთო ქონების გამოყენებაზე, ხორციელდება ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრებაზე ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის ყველა წევრის მიერ ერთხმად მიღებული გადაწყვეტილების საფუძველზე.

34. ამდენად, იმის მიხედვით საერთო საკუთრებაშია თუ ფაქტობრივ მფლობელობაში სადავო სამეურნეო სათავსები (სხვენი), შესაძლოა ვიმსჯელოთ მათი განკარგვის კანონით დადგენილი წესის დაცულობაზე. სადავო ურთიერთობის მომწესრიგებელი კანონი საერთო ქონების იმგვარი განვითარების შემთხვევაში, რომელიც გავლენას ახდენს სხვა ბინის მესაკუთრეთა მიერ საერთო ქონების გამოყენებაზე, გადაწყვეტილების მიღებას ანდობს ამხანაგობის მხოლოდ ყველა წევრს (100%-იანი კვორუმი), ხოლო მრავალბინიანი სახლის სამეურნეო სათავსების (სარდაფები, სხვენები და ა. შ.) ფაქტობრივი მფლობელობის საკითხის გადაწყვეტისათვის საკმარისად მიიჩნევს ამხანაგობის წევრთა 2/3 თანხმობას. შესაბამისად, სამეურნეო სათავსებზე (სარდაფები, სხვენები და ა. შ.) საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში დასარეგისტრირებლად საკმარისია ამხანაგობის წევრთა 2/3-ის მიერ მიღებული გადაწყვეტილებაც.

35. მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ სადავო 148,25 კვ.მ ფართი წარმოადგენდა არა პირველი მოპასუხის, როგორც ამხანაგობის წევრის, ინდივიდუალური საკუთრების საგანს, არამედ ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას. კერძოდ, საქმეში არსებული მტკიცებულებებით არ დასტურდება, რომ სადავო ფართი პირველი მოპასუხის ფაქტობრივ მფლობელობაში იმყოფებოდა „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე, ანუ 2007 წლის 01 აგვისტომდე. ასეთად ვერ მიიჩნევა მოპასუხის მიერ წარდგენილი ფოტოსურათები, რომელზეც მხოლოდ სადავო ფართის მდგომარეობაა აღბეჭდილი. კასატორს აღნიშნულის საწინააღმდეგო სამართლებრივად ვარგისი პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

36. ზემოაღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ ამხანაგობის 14.11.2006წ. საერთო კრების გადაწყვეტილებაში (რომლითაც ამხანაგობის წევრებზე განაწილდა საცხოვრებელი სახლის ინდივიდუალური საკუთრება და არასაცხოვრებელი ფართი), ასევე, 05.01.2007წ. კრების ოქმში (რომლითაც პირველ მოპასუხეს უფლება მიეცა ინდივიდუალურ საკუთრებაში დაერეგისტრირებინა 100 კვ.მ ფართი) არ ყოფილა მითითებული პირველი მოპასუხის მიერ სადავო 148,25 კვ.მ ფართის ფლობისა და სარგებლობის თაობაზე. აღნიშნულის თაობაზე აგრეთვე არ ყოფილა მითითებული 04.05.2008წ. კრების ოქმში, რომლითაც ამხანაგობის საერთო კრებამ, პირველი მოპასუხის მოთხოვნით, მიიღო გადაწყვეტილება ამხანაგობის სახელზე რიცხული საერთო სარგებლობის ფართის - 125,76 კვ.მ სხვენის პირველი მოპასუხის საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე. საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ ამ დროისათვის სადავო ფართის პირველი მოპასუხის მფლობელობაში ყოფნის შემთხვევაში, მას ექნებოდა შესაძლებლობა, რომ 125,76 კვ.მ სხვენთან ერთად მისი საკუთრებაში გადაცემაც მოეთხოვა, თუმცა მას აღნიშნული არ მოუთხოვია, რაც სასამართლოს უმყარებს რწმენას, რომ 2008 წლის 04 მაისის მდგომარეობით პირველი მოპასუხე სადავო ფართის მფლობელს არ წარმოადგენდა.

37. ამრიგად, ვინაიდან დადგენილია რომ სადავო 148,25 კვ.მ ფართი ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებას წარმოადგენდა, „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-10 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, სადავო ფართის პირველი მოპასუხისათვის საკუთრებაში გადასაცემად, საჭირო იყო ამხანაგობის ყველა წევრის მიერ ერთხმად მიღებული გადაწყვეტილება (100%-იანი კვორუმი), რასაც მოცემულ შემთხვევაში სადავო არ არის, რომ ადგილი არ ჰქონია. 19.11.2012წ. და 28.11.2012წ. კრების ოქმების თანახმად, აღნიშნულ კრებებს ამხანაგობის წევრთა მხოლოდ 83,3% და 90,7% დაესწრო. გარდა ამისა, საქმეში არსებული მტკიცებულებებით არ დასტურდება, რომ დაცული იყო ამხანაგობის წევრთა კრების მოწვევის „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 27.4 მუხლით [კრების მოწვევის შესახებ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრებს უნდა ეცნობოს წერილობით] დადგენილი წესი. დასახელებული გარემოებები კი, ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმებისა და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის შესაბამისად, სადავო 19.11.2012წ. და 28.11.2012წ. კრების ოქმების ბათილად ცნობის საფუძველია.

38. დადგენილია ასევე, რომ წინამდებარე საქმეში სადავოდ გამხდარი 25.07.2012წ. N18, 23.03.2013წ. N2 და 28.11.2013წ. N6 ამხანაგობის კრების ოქმებით განსახილველი საკითხები უშუალოდ უკავშირდებოდა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის საერთო ქონების მნიშვნელოვნად შეცვლას და გავლენას ახდენდა ამხანაგობის მიერ საერთო ქონების გამოყენებაზე, რის გამოც, საკითხის დადებითად გადაწყვეტას ამხანაგობის ყველა წევრის 100%-იანი თანხმობა ესაჭიროებოდა („ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 10.1 მუხლი). თუმცა, წინამდებარე საქმეში არ დასტურდება ამხანაგობის სადავო კრებებზე ამხანაგობის ყველა წევრის „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 27.4 მუხლით [კრების მოწვევის შესახებ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრებს უნდა ეცნობოს წერილობით] დადგენილი წესით მოწვევისა და მათ მიერ გადაწყვეტილების ერთხმად მიღების ფაქტი. უფრო მეტიც, დადგენილია, რომ მოსარჩელისათვის ცნობილი არ ყოფილა სადავო კრებების შესახებ და მას ამ კრებებზე განხილული საკითხის გადაწყვეტაში მონაწილეობა არ მიუღია. შესაბამისად, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლიდან გამომდინარე, სახეზეა აგრეთვე აღნიშნული სადავო კრების ოქმების ბათილად ცნობის საფუძველი.

39. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე წინაპირობა, კასატორს არ წარმოუდგენია იმგვარი დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რომელიც საკასაციო საჩივრის არსებითად განსახილველად დაშვების შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

40. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

41. ამდენად, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ზ.შ–ძის (ტ.შ–ძის უფლებამონაცვლე) და ა.შ–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორებს ზ.შ–ძეს (პ/ნ N....) და ა.შ–ძეს (პ/ნ N.......) დაუბრუნდეთ ვ.გ–ძის (პ/ნ ..........) მიერ 2023 წლის 30 ივნისის №8691 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% – 210 (ორას ათი) ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ე. გასიტაშვილი