საქმე №ას-840-2020 15 აპრილი, 2022 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

I საკასაციო საჩივრის ავტორი – თ.დ–ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „თ.ს.კ–ია“ (მოპასუხე)

II საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „თ.ს.კ–ია“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – თ.დ–ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 26 ივნისის განჩინება

I კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

II კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ბრძანების ბათილად ცნობა, ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენა, იძულებითი განაცდურისა და გამოუყენებელი შვებულების თანხის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 26 ივნისის განჩინებით თ.დ–ძისა (შემდგომში - „მოსარჩელე“) და შპს „თ.ს.კ–იის“ (შემდგომში - „მოპასუხე“ ან „მოპასუხე კომპანია“) სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 25 დეკემბრის გადაწყვეტილება, რომლითაც ბათილად იქნა ცნობილი მოპასუხე კომპანიის 04.04.2018 წლის №01/1-3/1/861 ბრძანება მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ; მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, მოსარჩელის პირვანდელ ან ტოლფას სამსახურში აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების სანაცვლოდ, მოპასუხე კომპანიას დაეკისრა მოსარჩელის სასარგებლოდ კომპენსაციის სახით დასაბეგრი 90200 ლარის გადახდა; დარჩენილ ნაწილში მოსარჩელეს უარი ეთქვა სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე.

2. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2.1. 2016 წლის 10 ნოემბერს მხარეთა შორის დაიდო შრომითი ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც მოსარჩელე დასაქმდა მოპასუხე კომპანიაში ადმინისტრაციის უფროსის მოადგილის თანამდებობაზე 3-თვიანი გამოსაცდელი ვადით. ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგ 2017 წლის 10 თებერვალს მხარეთა შორის დაიდო შრომის ხელშეკრულება 1 წლის ვადით (10.02.2018 წლამდე);

2.2. მოპასუხე კომპანიის დირექტორის 2017 წლის 21 თებერვლის ბრძანების საფუძველზე მოსარჩელე გადაიყვანეს ადმინისტრაციის უფროსის თანამდებობაზე და მასთან გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება 2018 წლის 21 თებერვლამდე ვადით;

2.3. 2018 წლის 16 თებერვალს მხარეთა შორის დაიდო შრომითი ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც 2018 წლის 22 თებერვლიდან მოსარჩელე დაინიშნა მოპასუხე კომპანიის ადმინისტრაციის უფროსის თანამდებობაზე განუსაზღვრელი ვადით. მოსარჩელის ყოველთვიური დასაბეგრი ხელფასი შეადგენდა 4100 ლარს;

2.4. მოსარჩელის მიმართ დამსაქმებელს სამსახურებრივი ურთიერთობის მანძილზე არ გამოუყენებია რაიმე სახის დისციპლინური სახდელი. შრომითი ურთიერთობის დროს მოსარჩელე მოპასუხის მიერ არაერთხელ იქნა წახალისებული;

2.5. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის 2017 წლის 20 ნოემბრის N43.03.841 განკარგულებით მოპასუხე კომპანიას დაევალა სისტემური და ეფექტიანი მმართველობის უზრუნველყოფის მიზნით, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება. აღნიშნულის შესასრულებლად, 2017 წლის 19 დეკემბერს მოპასუხე კომპანიის გენერალურმა დირექტორმა გამოსცა N208 ბრძანება სისტემური და ეფექტიანი მმართველობის უზრუნველყოფის მიზნით კომპანიაში ორგანიზაციული ცვლილებების განხორციელების თაობაზე;

2.6. ამავე ბრძანების მე-2 პუნქტის შესაბამისად, 2017 წლის 22 დეკემბერს მოსარჩელე გაეცნო საქართველოს ორგანული კანონის „საქართველოს შრომის კოდექსის“ (შემდგომში - „სშკ“) 37.1. მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე შრომითი ხელშეკრულების შესაძლო შეწყვეტის შესახებ ინფორმაციას, რაც დადასტურებული იქნა მისი ხელმოწერით;

2.7. 2018 წლის 28 მარტს მოსარჩელე სშკ-ის 38.2. მუხლის შესაბამისად, გაფრთხილებულ იქნა შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ;

2.8. ორგანიზაციული ცვლილებების ფარგლებში, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის 2018 წლის 3 აპრილის N18.188.364 განკარგულებით დამტკიცებული კომპანიის სტრუქტურის შესაბამისად, გაუქმდა ადმინისტრაციის სტრუქტურული ერთეული და მის საკურატოროში შემავალი სტრუქტურული ერთეულები გადანაწილდა დირექტორატის წევრებს შორის და/ან მათი ფუნქციები გადაეცა სხვა სტრუქტურულ ერთეულს;

2.9. მოპასუხე კომპანიის 2018 წლის 4 აპრილის ბრძანებით მოსარჩელე გათავისუფლდა ადმინისტრაციის უფროსის თანამდებობიდან სშკ-ის 37.1. მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე და შეწყდა მასთან გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულება 04.04.2018 წლიდან;

2.10. 2018 წლის 24 აპრილს მოსარჩელემ წერილობით მიმართა მოპასუხეს სამსახურიდან გათავისუფლების ბრძანების დასაბუთების მოთხოვნით, რაც იმავე დღეს ჩაბარდა მოპასუხეს;

2.11. მოპასუხე კომპანიის 01.05.2018 წლით დათარიღებული წერილით, მოსარჩელეს განემარტა, რომ მასთან შრომითი ურთიერთობა შეწყდა სშკ-ის 37.1. მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე. ამასთან, განემარტა, რომ მოსარჩელეს აღნიშნული გათავისუფლების შესახებ დასაბუთებული გადაწყვეტილება წინასწარ ეცნობა 19.12.2017 წლის ბრძანებითა და 27.03.2018 წლის გაფრთხილების წერილებით;

2.12. მოპასუხე კომპანია წარმოადგენს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის 100% წილობრივი მონაწილეობით დაფუძნებულ საწარმოს. საწარმოს ძირითად საქმიანობას წარმოადგენს მუნიციპალური ტრანსპორტით (მიწისქვეშა ელექტროტრანსპორტი, მეტრო, ავტობუსები M3 კატეგორია, საბაგირო გზა „რიყე-ნარიყალა“ და საბაგირო გზა „ჭავჭავაძის გამზირი-კუს ტბა“) თბილისის ადმინისტრაციულ საზღვრებში მგზავრთა გადაყვანა და უბილეთო მგზავრების გამოვლენასთან, პარკირების სისტემის მართვასა და კონტროლთან დაკავშირებული მუნიციპალიტეტის დელეგირებული უფლებამოსილების განხორციელება. კომპანიის ძირითადი საქმიანობის სატარიფო განაკვეთები სრულად რეგულირებულია საქართველოს მთავრობის 05.12.2014 წლის N667 დადგენილების, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 30.12.2014 წლის N20-81 და 27.12.2016 წლის 33-99 დადგენილებებით;

2.13. შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტისთანავე, მოსარჩელეზე გაიცა 2 თვის ხელფასი კომპენსაციის სახით, ასევე მოსარჩელეს აუნაზღაურდა 2018 წელს გამოუყენებელი შვებულების შესაბამისი ღირებულება.

3. სააპელაციო პალატამ შეაფასა კომპანიაში განხორციელებული რეორგანიზაციის მართლზომიერება და რეალური საჭიროება. სასამართლომ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და წარმოდგენილი მტკიცებულებების ერთობლივი შეფასების საფუძველზე არ გაიზიარა მოსარჩელის განმარტება, რომ რეორგანიზაცია იყო თვალთმაქცური და რეალურად მას არ მოჰყოლია შტატების შემცირება. აღნიშნულ ნაწილში პალატამ გაიზიარა დამსაქმებლის პოზიცია, რომ რეორგანიზაცია განხორციელდა შტატების ოპტიმიზაციის მიზნით და მიზნად ისახავდა დუბლირებული პოზიციების შემცირებას, რაც განხორციელდა კიდევაც და ახალი საშტატო განრიგებით არ იქნა გათვალისწინებული დუბლირებული საშტატო ერთეულები (ძირითადად მოადგილეების და ადმინისტრაციის რიგი პოზიციები) და მათი ფუნქციები გადანაწილდა სხვადასხვა საშტატო ერთეულებს შორის. რაც შეეხება რეორგანიზაციიდან, თუნდაც მეორე დღეს ხელახალი რეორგანიზაციის ჩატარებას და ახალი საშტატო ერთეულების დამტკიცებას, მათ შორის, სატრანსპორტო სამსახურისათვის ახალი ფუნქციის დამატებას (პარკირების კონტროლი - „სითი პარკის“ მოვალეობების შეთავსება), რამაც განაპირობა შტატების და სახელფასო ფონდის ზრდა, პალატის მოსაზრებით, ამ ცვლილებას სადავო რეორგანიზაციის შეფასებისათვის შემხებლობა არა აქვს. ამასთან, აღნიშნული მიმართულებით კომპანიაში ძირითადად დასაქმდნენ ამ სფეროში მომუშავე კადრები, რომლებსაც გააჩნდათ სათანადო კომპეტენცია და გამოცდილება. შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ აღნიშნული ცვლილებები სადავო რეორგანიზაციას, რასაც მოსარჩელის გათავისუფლება მოყვა შედეგად, უკანონოს ვერ გახდიდა.

4. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მართალია, სახეზეა რეორგანიზაცია შტატების შემცირებით, თუმცა აღნიშნული უპირობოდ არ ქმნის გაუქმებულ საშტატო ერთეულებზე დასაქმებული პირების დათხოვნის საფუძველს, თუ ამავდროულად საწარმოში იქმნება ახალი საშტატო ერთეულები ან არსებობს ვაკანტური პოზიციები და დამსაქმებელი ამ ვაკანსიებზე ასაქმებს შტატგარეშე დარჩენილ თანამშრომლებს. ასეთ ვითარებაში დამსაქმებელი ვალდებულია სახელშეკრულებო ურთიერთობის რღვევასთან შედარებით ამ ურთიერთობის შენარჩუნების პრიორიტეტულობიდან გამომდინარე და უფლების კეთილსინდისიერად განხორციელების პრინციპის გათვალისწინებით, უშტატოდ დარჩენილ თანამშრომლებს შესთავაზოს მათი კვალიფიკაციის და უნარ-ჩვევების შესაბამისი ვაკანსიები, ან რამდენიმეს შესთავაზოს ერთი ვაკანსია და წინასწარ დადგენილი სამართლიანი, ობიექტური და გამჭირვალე კრიტერიუმებით მათ შორის შეარჩიოს ვაკანტურ პოზიციაზე დასანიშნი პირი. პალატის მითითებით, მსგავსი მოქმედებები დამსაქმებელს არ განუხორციელებია. შესაბამისად, წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდება შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის კანონიერი საფუძველი, სშკ-ის 37.1 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის მიზნებიდან გამომდინარე, რადგან არ დასტურდება გარემოება, რომ კომპანიისათვის გარდაუვალი იყო მოსარჩელესთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა დასახული მიზნების მიღწევისათვის. პალატამ დამატებით აღნიშნა, რომ მოპასუხეს, როგორც მეწარმე სუბიექტს, მართალია, აქვს უფლება სამეწარმეო მიზნების შესაბამისად წარმართოს თავისი საქმიანობა, თუმცა აღნიშნულ ინტერესს უპირისპირდება დასაქმებულის სოციალური უფლებები და ინტერესთა შეპირისპირებისას გათვალისწინებული უნდა იქნეს ორივე მხარის კანონით აღიარებული უფლებები. პალატის მითითებით, არ დგინდება გარემოება, რომ დამსაქმებელმა გაატარა შესაბამისი ღონისძიება ან თუნდაც შეეცადა მათ გატარებას, რათა უზრუნველეყო დასაქმებულისათვის პოზიციის შენარჩუნება ან სხვა ალტერნატიული პოზიციის შეთავაზება, შესაბამისად, არ დასტურდება შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის კანონით განსაზღვრული სათანადო წინაპირობების არსებობა.

5. სააპელაციო პალატამ შეპირისპირებული ინტერესების ჭრილში განმარტა, რომ თითოეული დამსაქმებელი დიდი სიფრთხილით უნდა ეპყრობოდეს დასაქმებულთა გათავისუფლების საკითხს, მით უფრო, დგინდება, რომ მოსარჩელე კონკრეტულ საწარმოში დასაქმებული იყო 2016 წლიდან და კეთილსინდისიერად ასრულებდა მასზე დაკისრებულ ვალდებულებებს. რეორგანიზაციის საფუძვლით თანამშრომლის გათავისუფლებისას ნებისმიერ დამსაქმებელს მართებს სამომავლო შედეგების მკაფიოდ განსაზღვრა და სასამართლოს მხრიდან ვერ იქნება წახალისებული დამსაქმებელთა ნება სათანადო აუცილებლობის გარეშე გაათავისუფლონ თანამშრომლები, თუნდაც სამეწარმეო ინტერესებიდან გამომდინარე რეორგანიზაციის საფუძვლით.

6. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა დამსაქმებლის განმარტებაზე, რომ მან მოსარჩელეს შესთავაზა მგზავრთა მონიტორინგის სამსახურის კონტროლიორის პოზიცია, სხვა პოზიცია მოსარჩელის კვალიფიკაციისა და უნარ-ჩვევების გათვალისწინებით დამსაქმებელს მოსარჩელისთვის არ შეუთავაზებია. პალატამ აღნიშნა, რომ არ დასტურდება დამსაქმებლის მხრიდან თუნდაც კონტროლიორის პოზიციის შეთავაზება, აღნიშნულს არ ადასტურებს მოსარჩელე მხარე და საქმეში წარმოდგენილი არც ერთი სხვა მტკიცებულება. ამასთან, პალატის მოსაზრებით, შეთავაზების შემთხვევაშიც კი, კონტროლიორის პოზიცია მაინც ვერ იქნებოდა მიჩნეული მოსარჩელის მიერ დაკავებული პოზიციის ტოლფას, ადეკვატურ თანამდებობად საწარმოში არსებული სხვა არაერთი უფრო შესაბამისი პოზიციების (ვაკანტურის) არსებობის პირობებში. სააპელაციო პალატის დასკვნით, სხვა ტოლფასი პოზიციების შეუთავაზებლობითა და სამსახურიდან დათხოვნით დამსაქმებელმა დაარღვია ზემოხსენებული პრინციპები, რაც მართლზომიერად დაედო საფუძვლად სადავო ბრძანების ბათილად ცნობას.

7. სააპელაციო სასამართლომ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დაადგინა, რომ მოსარჩელის მიერ დაკავებული საშტატო ერთეული გაუქმდა (ახალი საშტატო განრიგით ეს შტატი არ არის გათვალისწინებული) და მისი მოვალეობები გადანაწილებულია სხვადასხვა პირზე. ამდენად, იმავე პოზიციაზე აღდგენის შესაძლებლობა არ არსებობს. შესაბამისად, მოსარჩელის შემდეგ მოთხოვნას წარმოადგენს ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენა.

8. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სსსკ-ის 102-ე მუხლის ფარგლებში სწორედ მოსარჩელის და არა მოპასუხის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენდა ტოლფასი თანამდებობის არსებობის ფაქტის დადასტურება. პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა ტოლფასი ვაკანტური თანამდებობის არარსებობის შესახებ. დამსაქმებელმა დაზუსტებულ შესაგებელში (ტ.7, ს.ფ. 27) თითოეულ პოზიციასთან დაკავშირებით, რაზეც მიუთითა მოსარჩელემ დაზუსტებულ სასარჩელო მოთხოვნაში, წარმოადგინა შესაბამისი მტკიცებულებები, ამ პოზიციებზე დასაქმებული პირების შესახებ, მათი პირადი საქმეები, დანიშვნის ბრძანებებით, რითაც გამოირიცხა ამ პოზიციაზე მოსარჩელის აღდგენის შესაძლებლობა. ხოლო, რაც შეეხება მთავარ სხდომაზე მოსარჩელის მიერ ახალი ტოლფასი თანამდებობების მითითებას, საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით დამსაქმებელმა მიუთითა, რომ არც ეს პოზიციები არ იყო ვაკანტური (ახალი მტკიცებულების წარმოდგენა მთავარ სხდომაზე დაუშვებელია). საქმეში არსებული მტკიცებულებებით კი დგინდება, თუ რა ვაკანსიები იყო 02.04.2018 წლიდან 06.04.2018 წლამდე, დანარჩენი პოზიციები კი დაკავებული იყო. შესაბამისად, მოსარჩელის მითითება სსსკ-ის 102.3 მუხლზე და აპელირება სათანადო მტკიცებულების წარმოუდგენლობასთან მიმართებით, პალატამ არ გაიზიარა, რამეთუ მოცემულ შემთხვევაში მთავარ სხდომაზე დასახელებულ თანამდებობებზე დანიშვნის შესახებ ბრძანების ან/და შრომის ხელშეკრულების წარმოუდგენლობა არ იძლევა დასკვნის საფუძველს, რომ დამსაქმებელმა ვერ დაამტკიცა ამ პოზიციებზე სხვა პირების დანიშვნა და რომ ეს პოზიციები ვაკანტური იყო მოსარჩელის დათხოვნის დროისათვის. ამდენად, პალატამ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა, რომ არ არსებობდა მოსარჩელის დაკავებულ თანამდებობაზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების თაობაზე სარჩელის დაკმაყოფილების ფაქტობრივი საფუძველი, რადგანაც რეორგანიზაციის შედეგად გაუქმდა მის მიერ დაკავებული თანამდებობა, მისი ფუნქციები გადანაწილდა სხვადასხვა პირებზე და არსებული მოცემულობით არც სხვა ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენის შესაძლებლობა არსებობდა.

9. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, კომპენსაციის გონივრული ოდენობის განსაზღვრასთან მიმართებით, მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული ის გარემოება, რომ დამსაქმებელს წარმოდგენილი სააპელაციო საჩივრით სადავოდ არ გაუხდია მისთვის დაკისრებული კომპენსაციის ოდენობა და მისი დაანგარიშების წესი, შესაბამისად, პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ განსაზღვრული კომპენსაციის ოდენობის შემცირების მხრივ პალატამ მსჯელობა არ განავითარა.

10. რაც შეეხება მოსარჩელის სააპელაციო პრეტენზიის მოთხოვნას მისთვის 10 წლის სახელფასო ანაზღაურების ოდენობით კომპენსაციის მიკუთვნებასთან მიმართებით, აღნიშნული პალატამ არ გაიზიარა, რადგანაც მისთვის მიკუთვნებული 22 თვის ოდენობის კომპენსაცია თანაბრად უზრუნველყოფს მხარეთა შეპირისპირებული ინტერესების ბალანსს და ამავდროულად არ წარმოშობს რომელიმე მხარის უსაფუძვლო გამდიდრებას. ერთი მხრივ, მიკუთვნებული კომპენსაცია თავის ოდენობით შესაძლოა მიჩნეული იქნეს სამომავლოდ შემაკავებელი ეფექტის მქონედ, ხოლო, მეორე მხრივ, იგი უზრუნველყოფს უკანონოდ გათავისუფლებული დასაქმებულის შელახული უფლების კომპენსირებას, სშკ-ის 38-ე მუხლის მიზნების შესაბამისად. პალატის განმარტებით, ვალდებულების დარღვევით გამოწვეული ზიანი არ წარმოადგენს სშკ-ის 38-ე მუხლით გათვალისწინებული კომპენსაციის თანასწორ სიკეთეს, რადგან კომპენსაცია შრომითი ურთიერთობის არამართლზომიერი შეწყვეტის შემთხვევაში სპეციალური ნორმით გათვალისწინებული დამსაქმებლის პასუხისმგებლობის განმსაზღვრელი ერთ-ერთი ზომაა, რომელიც უნდა უზრუნველყოფდეს დასაქმებულისათვის მინიმალური სოციალური გარანტიის შექმნას, რაც მას სავსებით განასხვავებს პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენისაგან.

11. პალატამ ასევე გაუმართლებლად მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა 2019, 2020 და 2021 წლის საშვებულებო თანხის ანაზღაურებასთან მიმართებით. სასამართლოს განმარტებით, იმ პირობებში, როდესაც არ დაკმაყოფილდა მოთხოვნა სამსახურში აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურებასთან მიმართებით, ასევე გაუმართლებელია აღნიშნული პერიოდისათვის შვებულების ანაზღაურების მოთხოვნა, რადგანაც შვებულების უფლება დაკავშირებულია შრომითი საქმიანობის არსებობასთან, ხოლო მისი აღუდგენლობის პირობებში, საფუძველს მოკლებულია მოთხოვნა შვებულების ანაზღაურებასთან დაკავშირებით.

12. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მხარეებმა შეიტანეს საკასაციო საჩივრები, მოსარჩელემ მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება, ხოლო მოპასუხემ - გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

13. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებებით მხარეთა საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

14. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

15. საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე [სსსკ-ის 391.5 მუხლი].

16. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) [სსსკ-ის 407.2 მუხლი].

17. მოსარჩელის საკასაციო საჩივრის თანახმად:

17.1. მტკიცებულებები, რომ მოპასუხე კომპანიაში არ არსებობს მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლებამდე დაკავებული თანამდებობის ტოლფასი ვაკანტური თანამდებობა, მოპასუხეს არ წარუდგენია. გამოთხოვილი მტკიცებულებებით საქმეზე დადგინდა, რომ, როგორც გათავისუფლების დღეს, ასევე გათავისუფლების მომდევნო დღეებშიც და დავის მიმდინარეობის პერიოდში მოპასუხე კომპანიას გააჩნდა მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლებამდე დაკავებული თანამდებობის ტოლფასი თანამდებობები;

17.2. კონკრეტული საშტატო ერთეულის მესამე პირთა მხრიდან დაკავების ფაქტი დადასტურებული უნდა იქნას სპეციალური მტკიცებულებით. ამგვარი გარემოება დადასტურებული უნდა იყოს არა ყველა სახის მტკიცებულებით, არამედ კანონით გათვალისწინებული იმ ფორმით, რომელიც მოწმობს საშტატო ერთეულის კონკრეტული პირის მხრიდან დაკავების ფაქტს. დამსაქმებელ დაწესებულებაში პირის კონკრეტულ პოზიციაზე დასაქმების ფაქტი შესაძლებელია დადასტურდეს 2 ალტერნატიული წესით, კერძოდ, შრომითი ხელშეკრულებით ან ბრძანებით და პირის განცხადებით. მოსარჩელის მიერ ტოლფასად დასახელებული ყველა თანამდებობის შესახებ მოპასუხეს არ წარმოუდგენია რაიმე მტკიცებულება მათი მესამე პირების მხრიდან დაკავების ფაქტის დასადასტურებლად. მოსარჩელემ მიუთითა ვაკანტურ ტოლფას თანამდებობებზე, ხოლო მოპასუხეს მათი ვაკანტურობის არარსებობაზე არ მიუთითებია. სასამართლოს განჩინებით გამოთხოვილი მტკიცებულებებით დადასტურდა ვაკანტური თანამდებობის არსებობა, ხოლო ასეთ პირობებში ვაკანტურობის არარსებობის დადგენა მხოლოდ მოპასუხის ზეპირი განმარტებით, ისიც გაკეთებული საქმის არსებითი განხილვის დროს - მთავარ სხდომაზე, დაუშვებელია;

17.3. მოპასუხე კომპანიის წარმომადგენელმა მხოლოდ მთავარ სასამართლო სხდომაზე ახსნა-განმარტებისას მიუთითა, რომ მოსარჩელის მიერ ტოლფასად მიჩნეული თანამდებობების ნაწილი დაკავებული იყო;

17.4. სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტი ვაკანტური თანამდებობების არარსებობის თაობაზე, ხოლო ამგვარი დადგენა განხორციელდა საპროცესო წესების დარღვევით. უფრო მეტიც, სასამართლოს არ დაუდგენია, კომპანიაში დღეს მოქმედი თანამდებობებიდან რომელი მათგანი წარმოადგენდა ან არ წარმოადგენდა ტოლფას თანამდებობას და ამ საკითხის კვლევის გარეშე გამორიცხა მოსარჩელის სამსახურში აღდგენის შესაძლებლობა. სასამართლო შებოჭილი არ იყო მოსარჩელის მიერ ტოლფასად დასახელებული თანამდებობებით და მას საქმეში არსებულ მტკიცებულებათა კვლევით უნდა დაედგინა, თუ რომელი თანამდებობა წარმოადგენდა მოსარჩელის მიერ გათავისუფლებამდე დაკავებული თანამდებობის ტოლფასს;

17.5. თანამდებობის დაკავებულობის შემთხვევაშიც გამართლებულია ამ პოზიციაზე მოსარჩელის აღდგენა, რამეთუ, როდესაც დამსაქმებელი დასაქმებულის გათავისუფლების შემდეგ მითითებულ ადგილზე სხვა თანამშრომელს ასაქმებს, დამსაქმებლის ქცევა კეთილსინდისიერების სტანდარტს ვერ აკმაყოფილებს. კერძოდ, ასაქმებს იმიტომ, რომ უკანონოდ გათავისუფლებული პირის პირვანდელ სამუშაოზე აღდგენა შეუძლებელი გახადოს. მესამე პირის მიერ აღნიშნული თანამდებობის დაკავება უკანონოდ დათხოვნილი სუბიექტის პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენას არ გამორიცხავს, თუ დამსაქმებელი მითითებული პოზიციის დაკავების მიზნებისათვის არაკეთილსინდისიერად მოქმედებდა;

17.6. დაუსაბუთებელია სასამართლო გადაწყვეტილება კომპენსაციის ოდენობის განსაზღვრის ნაწილშიც. კერძოდ, სასამართლომ, ერთი მხრივ, ურთიერთობა განუსაზღვრელი ვადით დადებულად აღიარა, ხოლო, მეორე მხრივ, სამართლიან კომპენსაციად მიიჩნია მცირეოდენი თანხა, მაშინ როდესაც აღნიშნულ თანხას მოსარჩელე მიიღებდა ხელფასის სახით რამდენიმე თვეში და ისიც დავის მიმდინარეობის განვლილი პერიოდის ნაწილში, რომ არ ყოფილიყო სახეზე მოპასუხის უკანონო მოქმედებები. სასამართლომ ამ მიმართებით სიტყვა „სამართლიანი ანაზღაურება“ უშინაარსოდ გამოიყენა და რეალურად უსამართლო კომპენსაცია მიაკუთვნა მოსარჩელეს. თანხის ოდენობა არათუ შემაკავებელი, არამედ წამახალისებელია მომდევნო უკანონობის მიმართ და კანონის ასეთი განმარტება სამართლიანი კომპენსაციის ინსტიტუტის საწინააღმდეგოა. მოსარჩელეს კომპენსაციის მიკუთვნების შემთხვევაში უნდა აუნაზღაურდეს გათავისუფლებამდე არსებული 1 თვის ხელფასის ნამრავლი 10 წელზე, რამეთუ მოსარჩელე უვადოდ მუშაობდა კომპანიაში, ის საკმაოდ ახალგაზრდაა, პრეზუმირებულია, რომ, რომ არა უკანონო გათავისუფლების ფაქტი, ის იმუშავებდა საპენსიო ასაკის მიღწევამდე და შესაბამისი შემოსავლებიც ექნებოდა;

17.7. 2019, 2020 და 2021 წლებში კუთვნილი ყოველწლიური ანაზღაურებადი გამოუყენებელი შვებულების ნატურით ანაზღაურებაზე უარის თქმის ნაწილთან მიმართებით, მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ მოცემულ საკითხზე პირველი ინსტანციის სასამართლომ სარეზოლუციო ნაწილით არ დააკმაყოფილა მოთხოვნა, თუმცა აღნიშნულზე სამოტივაციო ნაწილში საერთოდ არ უმსჯელია. ეს საკითხი პირველად განიხილა სააპელაციო სასამართლომ და სააპელაციო საჩივარი არ დააკმაყოფილა, მაშინ როდესაც ახალი გადაწყვეტილების მიღებით ამ სასარჩელო მოთხოვნას უნდა თქმოდა უარი. სახეზეა მინიმუმ არასწორად ჩამოყალიბებული სააპელაციო პალატის განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი;

17.8. მოსარჩელის დარღვეული უფლება სახეზეა, ვინაიდან მან ვერ ისარგებლა კუთვნილი ანაზღაურებადი ყოველწლიური შვებულებით. ამასთან, იმის გათვალისწინებით, რომ მოცემულ ეტაპზე ამ უფლების პირდაპირი აღდგენა შეუძლებელია, მოსარჩელის უფლების აღდგენა უნდა მოხდეს გამოუყენებელი შვებულების საკომპენსაციო თანხის ანაზღაურებით;

17.9. პირველი და სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოებში სასამართლოსგარეშე პროცესის ხარჯების განაწილების და დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში, კასატორმა აღნიშნა, რომ საქმეზე წარმომადგენლობა განხორციელდა უნაკლოდ, ხოლო წარმომადგენლობისათვის გათვალისწინებული თანხის ოდენობა არ არის არც გონივრული, არც სამართლიანი და არც შესაბამისი ასეთ ბაზარზე მოქმედ ფასებთან;

17.10. სასამართლომ სხვა საპროცესო ხარჯების ანაზღაურების მოთხოვნაზე უარი საერთოდ არ დაასაბუთა და ის სამართლებრივი არგუმენტების წარმოდგენის გარეშე დატოვა;

17.11. სასამართლომ არასწორად გამოთვალა სასამართლოსგარეშე პროცესის ხარჯი. მან ქონებრივი ოდენობიდან გამოთვალა ადვოკატისათვის გადასახდელი თანხები, მაშინ როდესაც დავა აგრეთვე არაქონებრივიც იყო;

17.12. მსგავს დავებზე ადვოკატის დახმარებისათვის მოპასუხისათვის დაკისრებული თანხები მყარი პრაქტიკით არანაკლებ 2400 ლარია სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების პირობებშიც კი. მოსარჩელემ გასწია ხარჯი. მისი დამადასტურებელი მტკიცებულებები წარმოდგენილ იქნა საქმეში გადახდის ქვითრების სახით. მოსარჩელის ადვოკატს საქმეზე შეცდომა არ დაუშვია, მონაწილეობა მიიღო არაერთ სხდომაში, წარადგინა არაერთი მტკიცებულება, წერილობითი დასაბუთებული პოზიცია, დააყენა არაერთი წარმატებული შუამდგომლობა და ამ ფონზე სრულიად გაუმართლებელია მოპასუხისათვის მხოლოდ მინიმალური ოდენობის თანხის დაკისრება, რადგან მოსარჩელე სრულად ვერ ინაზღაურებს იმ გადახდილ თანხას, რაც მან გონივრულად გასწია პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარმომადგენლობის უზრუნველსაყოფად;

17.13. უკიდურესად მცირე მოცულობით არის დაკისრებული სააპელაციო სასამართლოში ადვოკატისათვის გაწეული ხარჯიც და ის არანაირ გამოთვლას არ ექვემდებარება;

17.14. ალოგიკურია, სააპელაციო სამართალწარმოების ეტაპზე პროცესის სხვა ხარჯების დაკისრების გადაწყვეტილების მიღების ფონზე, პირველი ინსტანციის სამართალწარმოების ეტაპისათვის ანალოგიური ხარჯების მიკუთვნებაზე უარის ძალაში დატოვება;

17.15. სააპელაციო სასამართლომ სრულად არ დააკმაყოფილა სააპელაციო სამართალწარმოების ეტაპზე პროცესის სხვა ხარჯების მიკუთვნების საკითხი, მაშინ როდესაც თითოეულ მათგანზე დასაბუთებული მოსაზრებები იქნა წარდგენილი;

17.16. სასამართლომ უარყო პროცესის სხვა ხარჯების მოპასუხისათვის დაკისრების მოთხოვნა იმგვარად, რომ, მართალია, სარეზოლუციო ნაწილით მასზე უარი განაცხადა, თუმცა მასზე მსჯელობა საერთოდ არ წარმოუდგენია გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში ანუ რეალურად არ განუხილავს წარმოდგენილი შუამდგომლობა, ხოლო სააპელაციო სასამართლომ საერთოდ არ იმსჯელა ამ ნაწილში წარდგენილ სააპელაციო პრეტენზიაზე;

17.17. სხვა სასამართლოსგარეშე პროცესის ხარჯების გაწევის ფაქტი პრეზუმირებულია მოსარჩელის სასარგებლოდ, ვინაიდან მას საქმის საწარმოებლად, გარდა ადვოკატისათვის გადასახდელი თანხისა, აუცილებლად დასჭირდა სხვა ხარჯების გაღებაც, რომლის დეტალური ჩამონათვალი მოცემულია სარჩელში.

18. მოპასუხის საკასაციო საჩივრის თანახმად:

18.1. მოპასუხე კომპანია, როგორც შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება, ორიენტირებულია მოგების მიღებაზე, თუმცა, არსებული მდგომარეობით მისი საქმიანობა ეკონომიკურად წამგებიანია, რადგან სამგზავრო სატარიფო განაკვეთები მცირეა და სრულად არის რეგულირებული შესაბამისი ნორმატიული აქტებით. კომპანიის შემოსავლის ძირითადი ნაწილი ხმარდება თანამშრომელთა ხელფასების ანაზღაურებას. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის დაფინანსების გარეშე ის ვერ იფუნქციონირებს, ვერ გადაიხდის ხარჯებს და დედაქალაქს საზოგადოებრივი ტრანსპორტით უზრუნველყოფის პრობლემა შეექმნებოდა. ამრიგად, ფინანსების რაციონალური ხარჯვა კომპანიის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი გამოწვევაა. ამ მიზნის მისაღწევად, ამასთან, სისტემური და ეფექტური მმართველობის უზრუნველყოფის მიზნით, კომპანიაში დაიგეგმა რეორგანიზაციის პროცესი. რეორგანიზაციის ერთ-ერთი მიზანი იყო ე.წ. დუბლირებული თანამდებობების პრობლემის აღმოფხვრა ანუ იმ სტრუქტურული ერთეულების გაუქმება, რომელთა ფუნქციები ემთხვეოდა სხვა თანამდებობის პირთა ფუნქციებს;

18.2. გასაჩივრებული განჩინება წინააღმდეგობრივია, რადგან, თუ სასამართლო ადგენს, რომ მოპასუხემ მართლზომიერად განახორციელა საწარმოს რეორგანიზაცია, მაშინ როგორ შეიძლება უკანონო იყოს ასეთი მართლზომიერი რეორგანიზაციის თანმდევი შედეგი - მოსარჩელესთან შრომის ხელშეკრულების შეწყვეტა. სადავო საკითხზე ამგვარი მსჯელობა ეწინააღმდეგება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკას, რომლის ანალიზის შედეგად დგინდება, რომ, იმ პირობებში, როდესაც დადგენილია რეორგანიზაციის მართლზომიერება, უსაფუძვლოა და დაუსაბუთებელია მტკიცება იმისა, რომ დასაქმებულის უფლებები და ინტერესები მაინც დაირღვა;

18.3. განხორციელებული რეორგანიზაციის პირობებში შრომითი ურთიერთობა შეწყდა არა მხოლოდ მოსარჩელესთან, არამედ - სხვა რამდენიმე პირთან, მაგალითად, ამავე რეორგანიზაციის პირობებში გაუქმდა კომპანიის ლაბორატიული ცენტრის სამსახურის უფროსის მოადგილის შტატი და მიღებული გადაწყვეტილება გასაჩივრდა თბილისის საქალაქო სასამართლოში. სასამართლომ იმსჯელა რეორგანიზაციის კანონიერების შესახებ და სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. ამრიგად, განხორციელებული რეორგანიზაციის კანონიერების საკითხი უკვე განიხილა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სხვა მოსამართლემ და ანალოგიურ პირობებში დაადგინა, რომ არ არსებობს სტრუქტურული ცვლილებების შესახებ მიღებული გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები;

18.4. ადმინისტრაციის ფუნქციების სხვა პირებზე გადანაწილებით კომპანიის მიერ გაუქმდა დამატებითი, არასაჭირო რგოლი. ამასთან, კომპანიის მიერ წლის ჭრილში მაგალითისათვის მხოლოდ მოსარჩელის მიერ დაკავებული პოზიციის გაუქმებით, 2017 წლის მონაცემების გათვალისწინებით დაიზოგა 49 200 ლარზე მეტი მოსალოდნელი ხარჯი;

18.5. განსახილველ შემთხვევაში არსებობდა ორგანიზაციული ცვლილებების გატარების აუცილებლობა, რასაც მოჰყვა სამუშაო ძალის შემცირება. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სშკ-ის 37.1 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტი და არასწორად მიიჩნია, რომ დამსაქმებელი უკანონოდ გათავისუფლდა თანამდებობიდან. საკასაციო სასამართლომ უნდა განმარტოს, შეიძლება თუ არა კანონიერი რეორგანიზაციის ფარგლებში უკანონო იყოს ამ რეორგანიზაციის გარდაუვალი თანმდევი შედეგი;

18.6. დამსაქმებელმა გამოიჩინა განსაკუთრებული გულისხმიერება და თანამდებობიდან გათავისუფლებულ პირს შესთავაზა იმ დროისთვის არსებული ვაკანტური თანამდებობა, ამ შეთავაზების განხორციელება კი მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით, არ ყოფილა მისი ვალდებულება, ამიტომაც შეთავაზება განხორციელდა მხოლოდ ზეპირად. მართალია, შეთავაზებულ თანამდებობაზე ხელფასი გაცილებით ნაკლები იყო, ვიდრე დასაქმებულს მანამდე ჰქონდა, თუმცა ის უთანაბრდებოდა ქვეყანაში არსებულ, საქსტატის მონაცემებით დადგენილ, საშუალო ხელფასს და დასაქმებულს შეუქმნიდა საარსებო საშუალებას. შესაბამისად, დამსაქმებელმა გააკეთა ყველაფერი, რათა მოსარჩელის მიმართ არ დარღვეულიყო შრომითი უფლებები.

19. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოპასუხის საკასაციო საჩივრის ფარგლებში შესამოწმებელია მის მიერ მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის კანონიერება.

20. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სასამართლოებმა ძალზედ ფრთხილად და წინდახედულად უნდა იმსჯელონ სასამართლო კონტროლის ფარგლებში, კონკრეტული საწარმოს ბიზნეს გადაწყვეტილებასა და სამეწარმეო პოლიტიკაზე, რათა კონსტიტუციის 26-ე მუხლით დადგენილი ვალდებულების - მეწარმეობის თავისუფლების - ხელშეწყობა მოხდეს (შედ. იხ. სუსგ საქმე №ას-941-891-2015, 29 იანვარი, 2016 წელი). თუმცა, ეს როდი ნიშნავს, რომ წახალისდეს უსაფუძვლოდ, ობიექტური საფუძვლის გარეშე თანამშრომლის სამსახურიდან გათავისუფლება და ამით უგულებელყოფილ იქნეს კონსტიტუციითა და სშკ-ით გარანტირებული შრომითი უფლება დასაქმებაზე (შედ. იხ. სუსგ საქმე №ას-1178-2018, 18 მარტი, 2020 წელი).

21. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქართველოში განხორციელებული შრომის კანონმდებლობის რეფორმის ერთ-ერთი მიზანი სწორედ დასაქმებულის უფლებების დაცვა იყო, ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ შრომის სამართალი დაკავშირებულია ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებასთან და თითოეული დასაქმებულის საქმის ინდივიდუალური შეფასებისას გამოყენებული უნდა იქნეს ე.წ. „favor prestatoris“ პრინციპი, რაც დასაქმებულთათვის სასარგებლო წესთა უპირატესობას ნიშნავს. სწორედ აღნიშნული პრინციპის გამოყენებისას საჭიროა დამსაქმებლის და დასაქმებულის მოთხოვნებისა და ინტერესების წონასწორობის დაცვა სამართლიანობის, კანონიერებისა და თითოეული მათგანის ქმედების კეთილსინდისიერების კონტექსტში (იხ. სუსგ საქმე №ას-941-891-2015, 29 იანვარი, 2016 წელი).

22. სამუშაოდან განთავისუფლების თაობაზე შრომითი დავის განხილვისას, სასამართლომ უნდა შეამოწმოს, რამდენად მართლზომიერად მოქმედებდა დამსაქმებელი დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლებისას. აღნიშნული საკითხის გამორკვევა კი შესაძლებელია მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე მიღებულ გადაწყვეტილებაში მითითებული გათავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად (იხ. სუსგ საქმე №ას-151-147-2016, 19 აპრილი, 2016 წელი).

23. დადგენილია, რომ მოპასუხე კომპანიის 2018 წლის 4 აპრილის ბრძანებით მოსარჩელე გათავისუფლდა ადმინისტრაციის უფროსის თანამდებობიდან სშკ-ის 37.1. მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე (ეკონომიკური გარემოებები, ტექნოლოგიური ან ორგანიზაციული ცვლილებები, რომლებიც აუცილებელს ხდის სამუშაო ძალის შემცირებას) და შეწყდა მასთან გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულება 04.04.2018 წლიდან (იხ. წინამდებარე განჩინების 2.9 ქვეპუნქტი).

24. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ რეორგანიზაცია არის საწარმოს, დაწესებულების, ორგანიზაციის სტრუქტურის შეცვლა, გადაკეთება, გარდაქმნა ან მისი ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის შეცვლა, რასაც შესაძლოა, გარკვეულ შემთხვევებში, მოჰყვეს შტატების შემცირება, მაგრამ რეორგანიზაცია, ჯერ ერთი, არ უნდა იყოს ფორმალური. ეკონომიკური, ტექნოლოგიური ან ორგანიზაციული ცვლილებები საწარმო/ორგანიზაციაში რეალურად უნდა განხორციელდეს შესაბამისი ფაქტობრივი და კანონიერი საფუძვლით და, მეორე, რაც მთავარია, ამგვარი ცვლილებები აუცილებელს უნდა ხდიდეს შტატების შემცირებას, ვინაიდან რეორგანიზაცია თავისთავად არ იწვევს შტატების შემცირებას (შედ. იხ. სუსგ საქმე №ას-414-391-2014, 29 ივნისი, 2015 წელი; საქმე №ას-224-224-2018, 18 მაისი, 2018 წელი).

25. საწარმოში რეორგანიზაციის რეალურად (სტრუქტურის ან სამართლებრივი ფორმის შეცვლის, გადაკეთების, გარდაქმნის) განხორციელების შემთხვევაში საწარმოს ადმინისტრაცია ვალდებულია, ასაბუთოს შტატების შემცირების აუცილებლობა, რათა შტატები ფორმალურად არ შემცირდეს და არ იქცეს ადმინისტრაციის მიერ უმართებულო გადაწყვეტილების მიღების კანონისმიერ საფუძვლად. ადმინისტრაციის მიერ ამგვარი ნების გამოვლენას, მიუხედავად იმისა, რა ფორმით არსებობს იგი (აქტი, ბრძანება, გარიგება), საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის დისპოზიციური შინაარსი (საჯარო წესრიგისა და ზნეობის წინააღმდეგობა) ბათილად მიიჩნევს და მას იურიდიულ შედეგს არ უკავშირებს. ამდენად, რეორგანიზაცია, თუნდაც მართლზომიერად ჩატარებული, ყოველთვის არ ქმნის დასაქმებულის სამსახურიდან განთავისუფლების ლეგიტიმურ საფუძველს. ორგანიზაციაში მიმდინარე სტრუქტურული, ორგანიზაციული ცვლილებები მხოლოდ იმ შემთხვევაში წარმოშობს მუშაკის სამსახურიდან გათავისუფლების მართლზომიერ საფუძველს, თუ დადგინდება, რომ იგი თავისი შინაარსის გათვალისწინებით, ეკონომიკური სიდუხჭირის გამო, შტატების ან/და ხელფასების შემცირების ან სხვა ობიექტური საჭიროების გამო, დამსაქმებელს აყენებს კონკრეტული თანამდებობიდან მუშაკის გათავისუფლების აუცილებლობის წინაშე. სხვა შემთხვევაში, ორგანიზაციაში მიმდინარე სტრუქტურული, ორგანიზაციული ცვლილებებიც, თავისთავად, არ არის მუშაკთან ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველი, ვინაიდან ასეთ შემთხვევაში, ე.წ. „რეორგანიზაციის“ საფუძვლით პირის სამსახურიდან გაშვების დისკრიმინაციული მოტივები შეიძლება დაიფაროს და იქცეს ადმინისტრაციის მიერ უმართებულო გადაწყვეტილების მიღების კანონისმიერ საფუძვლად. შესაბამისად, დასაქმებულის სამსახურიდან ნებისმიერი, მათ შორის რეორგანიზაციის, საფუძვლით დათხოვნის საკითხის გადაწყვეტისა და არჩევანის დროს დამსაქმებელი ვალდებულია, იხელმძღვანელოს გონივრული და დასაბუთებული კრიტერიუმით, რაც გამორიცხავს ეჭვის საფუძველს გადაწყვეტილების მიღების პროცესში და დაუსაბუთებლად არ ხელყოფს დასაქმებულის კანონიერ ინტერესს, მის შრომით უფლებებს (იხ. სუსგ საქმე №ას-224-224-2018, 18 მაისი, 2018 წელი).

26. განსახილველ შემთხვევაში მოპასუხე კომპანიამ ვერ შეძლო რეორგანიზაციის შედეგად მოსარჩელის გათავისუფლების შესახებ მიღებული გადაწყვეტილების მიზანშეწონილობაში (აუცილებლობაში) სასამართლოს დარწმუნება, ვაკანტური თანამდებობების არსებობის პირობებში არ დგინდება მოპასუხე კომპანიის მიერ მოსარჩელისთვის ტოლფასი პოზიციის შეთავაზების გარემოება მისი კვალიფიკაციისა და უნარ-ჩვევების გათვალისწინებით. ამასთან, არც საკასაციო საჩივარი შეიცავს დასაბუთებულ შედავებას ამ მხრივ. გამომდინარე აქედან, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ტოლფასი თანამდებობის შეუთავაზებლობითა და სამსახურიდან დათხოვნით დამსაქმებელმა დაარღვია მოსარჩელის შრომითი უფლებები, რაც მართებულად გახდა სადავო ბრძანების ბათილად ცნობის საფუძველი.

27. მოსარჩელის საკასაციო საჩივრის ფარგლებში შესაფასებელია მოსარჩელის ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენის შესაძლებლობა.

28. პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენის მოთხოვნა საფუძვლიანია, თუ ხელშეკრულების შეწყვეტა უკანონოა, თუმცა აღნიშნული ავტომატურად არ იწვევს დასაქმებულის პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენას, ვინაიდან აღნიშნული მოთხოვნის დაკმაყოფილება დამოკიდებულია მისი აღსრულების შესაძლებლობასა და მხარეთა კანონიერი ინტერესების გათვალისწინებით, მისი აღსრულების მიზანშეწონილობასა და ეფექტიანობაზე. შესაბამისად, თუ სასამართლომ დაადგინა, რომ გათავისუფლების ბრძანება უკანონოა, თუმცა, უკანონოდ დათხოვნილი დასაქმებულის პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენა შეუძლებელია (მაგალითად, ამგვარი სამუშაო ადგილი აღარ არსებობს, ან სამუშაო ადგილი კი არსებობს, მაგრამ მხარეთა ნამდვილი ნების საფუძველზე და ობიექტური საჭიროებიდან გამომდინარე, აღნიშნულ პოზიციას მესამე პირი იკავებს და ა.შ.) ან მიზანშეუწონელია (მაგალითად, დამსაქმებელსა და დასაქმებულს შორის აუტანელი პიროვნული ურთიერთობა ჩამოყალიბდა ან დათხოვნიდან აღდგენამდე დიდი დრო გავიდა და ძველი დასაქმებულის აღდგენა შრომითი ურთიერთობის სტაბილიზაციის მიზნებს ეწინააღმდეგება და ა.შ.), ასეთ შემთხვევაში, სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ხომ არ არის შესაძლებელი უფლებადარღვეული დასაქმებულის ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენა. ამ მიზნით, სასამართლომ უნდა გამოიკვლიოს, რა ადამიანურ რესურსს ფლობს დამსაქმებელი, რა ტოლფასი ვაკანტური პოზიციები აქვს მას, რა ფუნქციური მსგავსებაა პირვანდელ და ტოლფას თანამდებობას შორის. ამავდროულად, სასამართლომ კვლევის შედეგები უნდა შეუსაბამოს უკანონოდ დათხოვნილი პირის ნებას, ინტერესსა და შესაძლებლობას, დაიკავოს კონკრეტული ტოლფასი თანამდებობა (იხ. „საქართველოს შრომის სამართალი და საერთაშორისო შრომის სტანდარტები“, ავტორთა კოლექტივი, შრომის საერთაშორისო ორგანიზაცია, 2017, გვ. 271-272). შრომის კანონმდებლობა უპირატესად სწორედ დასაქმებულის სამუშაოზე აღდგენას მოიაზრებს დარღვეული უფლების რესტიტუციის ყველაზე უფრო სამართლიან ღონისძიებად. ერთადერთ დამაბრკოლებელ გარემოებად ამ უფლების გამოყენებისათვის კანონმდებლობა შესაბამის თანამდებობაზე დასაქმებულის აღდგენის შეუძლებლობას (აღარ არსებობს ის სტუქტურული ერთეული, რომელშიც დასაქმებული მუშაობდა, დასაქმებულის მიერ დაკავებულ შტატზე სხვა პირი დასაქმდა და სხვა) უკავშირებს (იხ. სუსგ საქმე №ას-1206-2020, 12 მარტი, 2021 წელი).

29. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ იმ შემთხვევაში, თუ აღარ არსებობს ის თანამდებობა, რომელზე აღდგენასაც ითხოვს მოსარჩელე, კონკრეტული საშტატო ერთეულის არარსებობის მტკიცება ეკისრება დამსაქმებელს/მოპასუხეს, დამტკიცების შემთხვევაში კი, მოსარჩელე მხარეზე გადადის იმის მტკიცების ტვირთი, რომელია ტოლფასი (ფუნქციის, სამუშაოს აღწერილობისა და ხელფასის მიხედვით) თანამდებობა, რომელზეც მისი დასაქმებაა შესაძლებელი. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკით, სსსკ-ის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, სწორედ მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს როგორც ტოლფასი თანამდებობის არსებობის ფაქტი, ისე, მიუთითოს, კონკრეტულად რომელია მანამდე არსებულის შესაბამისი თანამდებობა. აღნიშნული შესაძლებელია, გაირკვეს მოპასუხე საზოგადოების საშტატო ნუსხისა და შესაბამისი თანამდებობების ფუნქციური დატვირთვის გამოკვლევის შედეგად (იხ. სუსგ საქმე №ას-890-857-2016, 9 ოქტომბერი, 2017 წელი). სშკ-ის 38-ე მუხლის მე-8 ნაწილის მიზნებისთვის ტოლფასი სამუშაო ნიშნავს, როგორც ფუნქციური დატვირთვით, ისე შრომის ანაზღაურების მხრივ მსგავს თანამდებობას (იხ. სუსგ საქმე №ას-637-637-2018, 29 აგვისტო, 2018 წელი).

30. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მოსარჩელის მიერ დაკავებული საშტატო ერთეული გაუქმდა (ახალი საშტატო განრიგით ეს შტატი არ არის გათვალისწინებული) და მისი მოვალეობები გადანაწილებულია სხვადასხვა პირზე. ამდენად, იმავე პოზიციაზე აღდგენის შესაძლებლობა არ არსებობს (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-7 პუნქტი).

31. რაც შეეხება ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენას, დადგენილია, რომ დამსაქმებელმა დაზუსტებულ შესაგებელში თითოეულ პოზიციასთან დაკავშირებით, რაზეც მიუთითა მოსარჩელემ დაზუსტებულ სასარჩელო მოთხოვნაში, წარმოადგინა შესაბამისი მტკიცებულებები, ამ პოზიციებზე დასაქმებული პირების შესახებ, მათი პირადი საქმეები, დანიშვნის ბრძანებებით, რითაც გამოირიცხა ამ პოზიციაზე მოსარჩელის აღდგენის შესაძლებლობა. ხოლო, რაც შეეხება მთავარ სხდომაზე მოსარჩელის მიერ ახალი ტოლფასი თანამდებობების მითითებას, საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით დამსაქმებელმა მიუთითა, რომ არც ეს პოზიციები არ იყო ვაკანტური. საქმეში არსებული მტკიცებულებებით კი დგინდება, თუ რა ვაკანსიები იყო 02.04.2018 წლიდან 06.04.2018 წლამდე, დანარჩენი პოზიციები კი დაკავებული იყო (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-8 პუნქტი).

32. სსსკ-ის 219.1 მუხლის თანახმად, მხარეები შეზღუდული არიან, ახსნა-განმარტების მოსმენისას წარადგინონ ახალი მტკიცებულებები ან მიუთითონ ახალ გარემოებებზე, რომელთა შესახებაც არ ყოფილა მითითებული სარჩელსა თუ შესაგებელში ან საქმის მომზადების სტადიაზე, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მათ შესახებ თავის დროზე საპატიო მიზეზით არ იყო განცხადებული. შესაბამისად, კასატორის პრეტენზია სპეციალური მტკიცებულების (სსსკ-ის 102.3 მუხლი) წარმოუდგენლობასთან მიმართებით, არ არის გასაზიარებელი. საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო პალატის მსჯელობას, რომ მთავარ სხდომაზე დასახელებულ თანამდებობებზე დანიშვნის შესახებ ბრძანების ან/და შრომის ხელშეკრულების წარმოუდგენლობა არ იძლევა დასკვნის საფუძველს, რომ დამსაქმებელმა ვერ დაამტკიცა ამ პოზიციებზე სხვა პირების დანიშვნა.

33. რაც შეეხება მოსარჩელის საკასაციო პრეტენზიას კომპენსაციის ოდენობის თაობაზე, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კომპენსაციის ოდენობის განსაზღვრისას გათვალისწინებულ უნდა იქნას შემდეგი გარემოებები: კომპანიის ლიკვიდურობა; პირის შანსები შრომის ბაზარზე; პირის სოციალური მდგომარეობა; დამსაქმებლის ფინანსური მდგომარეობა; პირი სხვაგან დასაქმდა თუ არა დავის პერიოდში; სამუშაო სტაჟი; დამსაქმებლის საწარმოუნარიანობა; პირის მუშაობის ხანგრძლივობა დამსაქმებელთან. შრომითსამართლებრივი კომპენსაცია ერთდროულად უნდა ფარავდეს იმ მატერიალურ დანაკარგს, რაც მხარემ უკანონოდ დათხოვნით განიცადა და რასაც იგი, საშუალოდ, შესატყვისი სამსახურის მოძებნამდე განიცდის, ასევე, იმ მორალურ ზიანს, რაც მას უკანონოდ დათხოვნით მიადგა. ამავდროულად, მხედველობაშია მისაღები უკანონოდ დათხოვნილი სუბიექტის ასაკი, კომპეტენცია, სამსახურის შოვნის პერსპექტივა, ოჯახური მდგომარეობა, სოციალური მდგომარეობა, ასევე, დამსაქმებლის ფინანსური მდგომარეობა და ა. შ.; ზემოაღნიშნულ კრიტერიუმებთან ერთად, ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი პრინციპია, რომ კომპენსაცია შესაძლოა გაცილებით მეტიც იყოს, ვიდრე იძულებითი განაცდური, რომელიც დასაქმებულის პირვანდელ ან ტოლფას სამუშაოზე აღდგენის თანმდევი შედეგია. აღნიშნული იმით არის განპირობებული, რომ ასეთ შემთხვევაში სასამართლოს გადაწყვეტილებით ხდება არა დასაქმებულის პირვანდელ მდგომარეობაში აღდგენა, არამედ მისი ნაწილობრივი უფლებრივი რესტიტუცია. ამასთან, დამსაქმებლისათვის დაკისრებული კომპენსაცია ერთგვარი „სანქციის“ სახესაც უნდა ატარებდეს არა მხოლოდ კონკრეტული დამსაქმებლისათვის, არამედ ზოგადად შრომით ბაზარზე, იმ კონტექსტში, რომ მომავალში არიდებულ იქნეს დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის არამართლზომიერად შეწყვეტის შემთხვევები (იხ. სუსგ საქმე №ას-1339-1259-2017, 30 ივლისი, 2018 წელი; №ას-1263-2018, 14 დეკემბერი, 2018 წელი; №ას-1329-2018, 22 თებერვალი, 2019 წელი; №ას-1189-2020, 04 თებერვალი, 2021 წელი).

34. განსახილველ შემთხვევაში თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 25 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მოპასუხე კომპანიას დაეკისრა მოსარჩელის სასარგებლოდ კომპენსაციის სახით დასაბეგრი 90200 ლარის გადახდა (22 თვის სახელფასო ანაზღაურება), რაც საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სათანადოდ უზრუნველყოფს მოსარჩელის შელახული უფლების კომპენსირებას და ვერ ჩაითვლება არაგონივრულ ოდენობად, ხოლო კასატორის პრეტენზია კომპენსაციის 10 წლის ოდენობით სახელფასო ანაზღაურების განსაზღვრის თაობაზე ვერ იქნება გაზიარებული, რადგან მოპასუხისთვის აღნიშნული ოდენობით კომპენსაციის დაკისრება დაარღვევს მხარეთა შორის არსებულ ბალანსს, გაუმართლებლად მძიმე ფინანსურ ტვირთად დააწვება მოპასუხეს და, ამავე დროს, გამოიწვევს მოსარჩელის უსაფუძვლო გამდიდრებას, რაც დაუშვებელია.

35. მოსარჩელის სამსახურში აღდგენაზე უარის თქმის პირობებში უსაფუძვლოა ასევე მისი საკასაციო პრეტენზია 2019, 2020 და 2021 წლების საშვებულებო თანხის ანაზღაურებასთან მიმართებით.

36. რაც შეეხება მოსარჩელის საკასაციო პრეტენზიას სააპელაციო სასამართლოს მიერ ადვოკატის დახმარებისთვის გაწეულის ხარჯის ოდენობის განსაზღვრასთან მიმართებით, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო შესაგებლით მოსარჩელეს მოთხოვნილი ჰქონდა სააპელაციო სამართალწარმოების ეტაპისთვის სასამართლოსგარეშე ხარჯების მოწინააღმდეგე მხარისათვის დაკისრება, მათ შორის, იურიდიული ხარჯებისთვის. სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინებით მოპასუხე კომპანიას მოსარჩელის სასარგებლოდ დააკისრა სასამართლოსგარეშე ხარჯების ანაზღაურება, ჯამში 1072 ლარის ოდენობით. აღნიშნული თანხიდან წარმომადგენლის დახმარებისთვის გაწეული ხარჯის ასანაზღაურებლად მოპასუხეს დაეკისრა 902 ლარის გადახდა, რაც შეადგენს კომპენსაციის ოდენობის 1%-ს [სსსკ-ის 53.1. მუხლი: იმ მხარის წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეულ ხარჯებს, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, სასამართლო დააკისრებს მეორე მხარეს გონივრულ ფარგლებში, მაგრამ არაუმეტეს დავის საგნის ღირებულების 4 პროცენტისა, ხოლო არაქონებრივი დავის შემთხვევაში – განსახილველი საქმის მნიშვნელობისა და სირთულის გათვალისწინებით, 2 000 ლარამდე ოდენობით].

37. ნორმის დისპოზიცია იმგვარად არის ფორმულირებული, რომ არ ადგენს გაწეული ხარჯის სანაცვლო ანაზღაურების ერთმნიშვნელოვან ოდენობას, არამედ ამ ოდენობის გონივრულად განსაზღვრის უფლებას უტოვებს სასამართლოს. კანონმდებლის ამგვარი მიდგომა განპირობებულია იმ მოსაზრებით, რომ ადვოკატის მომსახურებაში გადახდილი ხარჯების სანაცვლო ანაზღაურებამ დაუსაბუთებლად არ უნდა შეზღუდოს პროცესის მონაწილე მხარის უფლება და არ უნდა შექმნას წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯების ოდენობის ხელოვნურად გაზრდის პროცესუალური საფუძველი; ნორმის ამგვარი შინაარსის მიზანია პროცესის მონაწილე მეორე მხარის უფლებების დაუსაბუთებელი შეზღუდვის თავიდან აცილება. გონივრულობის კრიტერიუმად კი, კანონმდებელი მიიჩნევს ქონებრივ დავებში დავის საგნის ღირებულების არაუმეტეს 4%-ს, ხოლო არაქონებრივ დავებში არაუმეტეს 2000 ლარს, რაც წარმოადგენს ზედა ზღვარს (კანონით დადგენილ მაქსიმალურ ოდენობას), რომლის ფარგლებშიც ხდება ხარჯების ოდენობის სასამართლოსმიერი განსაზღვრა და ამ თვალსაზრისით, მხედველობაში მიიღება კონკრეტულად რა იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ქმედებები იქნა განხორციელებული ადვოკატის მიერ, რა სახის ადამიანური რესურსი დაიხარჯა, საქმის წარმოების რომელ ეტაპზე პროცესის მონაწილე რომელმა მხარემ გასწია იგი და სხვ (იხ. სუსგ საქმე №ას-923-889-2016, 3 თებერვალი, 2017 წელი).

38. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს განჩინებით მხარეთა სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, აღნიშნული ოდენობის თანხა სრულიად საკმარისი და ადეკვატურია მოსარჩელის, როგორც აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარის, წარმომადგენლის დახმარებისთვის გაწეული ხარჯის ასანაზღაურებლად. ამასთან, საკასაციო სასამართლოს სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების პირობებში გონივრულად მიაჩნია პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის წარმოებისთვის საპროცესო ხარჯის 2100 ლარით განსაზღვრა. მართებულია ასევე გასაჩივრებული განჩინება სასამართლოსგარეშე სხვა ხარჯების განაწილების ნაწილშიც.

39. განსახილველ შემთხვევაში კასატორებს არ წარმოუდგენიათ იმგვარი დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რომელიც გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გაბათილებისა და საკასაციო საჩივრის არსებითად განსახილველად დაშვების შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს.

40. ამდენად, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი წინაპირობა, რომლის საფუძველზეც საკასაციო სასამართლო დასაშვებად ცნობს წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს.

41. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი [სსსკ-ის 401.4 მუხლი]. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოსარჩელეს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან უნდა დაუბრუნდეს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% – 210 ლარი, ხოლო მოპასუხეს – გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 4510 ლარის 70% – 3157 ლარი.

42. მოსარჩელე საკასაციო შესაგებლით შუამდგომლობს სასამართლოსგარეშე ხარჯის მოპასუხისთვის დაკისრების თაობაზე. კერძოდ, იგი ითხოვს მის მიერ საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპზე გაღებული იურიდიული მომსახურების ხარჯის - 8000 ლარისა და სხვა სასამართლოსგარეშე ხარჯების (საკასაციო შესაგებელზე დახარჯული ფურცლების, შესაგებლის აკინძვაზე, საფოსტო კონვერტსა და მომსახურებაზე გაღებული ხარჯები - 21 ლარი, საკასაციო პალატის საპროცესო აქტის ჩაბარების მიზნით საკასაციო სასამართლოში გამოცხადებისათვის აუცილებელი ხარჯი - 30 ლარი) მოპასუხისთვის დაკისრებას. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ აღნიშნული შუამდგომლობა იურიდიული მომსახურების ხარჯის დაკისრების ნაწილში ნაწილობრივ დასაბუთებულია.

43. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს სამართალწარმოების კონკრეტულ ეტაპზე, რომელიც საკასაციო განაცხადის დასაშვებობის შემოწმებას ეხება, რა დროსაც, სასამართლო ვალდებულია, სსსკ-ის 391.5. მუხლის წინაპირობების მიხედვით, შეამოწმოს და დაადგინოს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლები. საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ეტაპზე არც სასამართლოსა და არც მხარეთა მიერ არ ხდება ადამიანური და დროითი რესურსების იმგვარი გამოყენება, როგორც ამას საჭიროებს საქმის არსებითი განხილვა. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ საკასაციო სამართალწარმოების მოცემული ეტაპისა და დავის საგნის ღირებულების გათვალისწინებით ადვოკატის მომსახურების ხარჯი უნდა ანაზღაურდეს 50 ლარის ოდენობით, ხოლო დანარჩენ ნაწილში შუამდგომლობა არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. თ.დ–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. შპს „თ.ს.კ–იის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

3. თ.დ–ძეს (პ.ნ. .......) დაუბრუნდეს მის მიერ 2020 წლის 29 ივნისს №9504597560 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 (სამასი) ლარის 70% – 210 (ორას ათი) ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150;

4. შპს „თ.ს.კ–იას“ (ს.კ. ......) დაუბრუნდეს მის მიერ 2020 წლის 24 ივლისს №1595588607 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 4510 (ოთხი ათას ხუთას ათი) ლარის 70% – 3157 (სამი ათას ას ორმოცდაჩვიდმეტი) ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150;

5. თ.დ–ძის შუამდგომლობა სასამართლოსგარეშე ხარჯის დაკისრების თაობაზე ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს და შპს „თ.ს.კ–იას“ თ.დ–ძის სასარგებლოდ დაეკისროს ამ უკანასკნელის მიერ საკასაციო სასამართლოში წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯის ასანაზღაურებლად 50 ლარის გადახდა; დანარჩენ ნაწილში შუამდგომლობა არ დაკმაყოფილდეს;

6. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ე. გასიტაშვილი