№ას-1081-2023

16 მაისი, 2024 წელი თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გიორგი მიქაუტაძე (თავმჯდომარე),

რევაზ ნადარაია (მომხსენებელი), თამარ ზამბახიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები – ვ.გ–ნი, მ.გ–ნი (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარეები – ტ.გ–ნი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 25 მაისის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – უძრავი ქონების 1/3 ნაწილზე მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ტ.გ–ნმა (შემდგომში - მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე) სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიაში ვ.გ–ნისა და მ.გ–ნის (შემდგომში - მოპასუხეები, კასატორები) მიმართ, შემდეგი სასარჩელო მოთხოვნით:

1.1. ტ.გ–ნი ცნობილ იქნეს უძრავი ქონების, მდებარე: ქ. თბილისი, ........ (ს/კ №.......) 1/3 ნაწილის მესაკუთრედ.

2. მოპასუხეებმა - ვ.გ–ნმა და მ.გ–ნმა წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნეს.

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, ტ.გ–ნის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა და გაუქმდა მოცემულ საქმეზე, 2021 წლის 22 აპრილის განჩინებით გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება, რომლითაც მოპასუხე ვ.გ–ნს (პ/ნ ......) აეკრძალა სადავო ბინის, მდებარე: თბილისი, ...... (საკადასტრო კოდი: .......) გასხვისება და იპოთეკით დატვირთვა.

4. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელე ტ.გ–ნმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

5. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

5.1.თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 25 მაისის გადაწყვეტილებით, ტ.გ–ნის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და ტ.გ–ნის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ტ.გ–ნი ცნობილ იქნა უძრავი ნივთის, მდებარე: თბილისი, ........ (საკადასტრო კოდი: ........), ფართი 76.50 კვ.მ., 1/3 ნაწილის თანამესაუთრედ.

6. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

6.1.სააპელაციო პალატის მითითებით, მისი შეფასების საგანს წარმოადგენდა თუ რამდენად არსებობდა სადავო უძრავ ნივთზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების წარმოშობისა და შესაბამისად, მისი თანამესაკუთრედ ცნობის საფუძვლები.

6.2. ამ მიმართებით, პალატამ აღნიშნა, რომ საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძვლები ამომწურავადაა დადგენილი საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით, რომელიც ერთმანეთისაგან განასხვავებს მოძრავ და უძრავ ნივთებზე საკუთრების შეძენის სამართლებრივ რეჟიმს. პალატის მითითებით, უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების შეძენის საფუძვლები განსაზღვრულია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლით, რომლის პირველი ნაწილის თანახმად, უძრავი ნივთის შესაძენად, აუცილებელია გარიგების წერილობითი ფორმით დადება და ამ გარიგებით განსაზღვრული საკუთრების უფლების შემძენზე საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია, თუმცა, მოცემულ შემთხვევაში, ტ.გ–ნის თანამესაკუთრედ ცნობის წინაპირობები, სადავო სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის საფუძვლად არსებული პერიოდისათვის მოქმედი მოწესრიგების შესაბამისად უნდა შეფასებულიყო. კერძოდ, „საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1-ლი თებერვლის №107 დადგენილებით განსაზღვრული პირობების მიხედვით. მოსარჩელეც, სადავო უძრავი ნივთის თანამესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნას სწორედ აღნიშნულ დადგენილებას ამყარებდა.

6.3.სააპელაციო პალატამ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 2 დეკემბრის №ას-844-794-2015 განჩინებაზე დაყრდნობით მიუთითა „საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1-ლი თებერვლის №107 დადგენილების 1-ლ (საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაცია წარმოადგენს მოქალაქეთათვის სახელმწიფო და საზოგადოებრივ საბინაო ფონდში მათ მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სახლის (ბინის) ნებაყოფლობითი შეღავათიანი პირობებით საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაცემას), მე-2 (პრივატიზაციის ობიექტი შეიძლება იყოს სახელმწიფო და საზოგადოებრივო ფონდის საცხოვრებელი ფონდის საცხოვრებელი ფართი (ბინა)), მე-4 (საცხოვრებელი სახლის (ბინის) უსასყიდლოდ გადაცემა ხორციელდება ადგილობრივი მმართველობის ორგანოების, საწარმო-დაწესებულებებისა და ორგანიზაციების მიერ, რომელთა ბალანსზეც ირიცხება საცხოვრებელი სახლი (ბინა)), მე-5 (საცხოვრებელი სახლი (ბინა) უსასყიდლოდ გადაეცემათ საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებს, რომლებიც ამ საცხოვრებელი სახლის (ბინის) დამქირავებლები ან დამქირავებლის ოჯახის წევრები არიან) პუნქტებზე და განმარტა, რომ დადგენილება პრივატიზაციის უფლებას ანიჭებდა დამქირავებელს და მის ოჯახის წევრებს. პალატის მითითებით, დადგენილების შინაარსიდან გამომდინარე, პირისათვის საკუთრებაში ბინის გადაცემა გარკვეული წინაპირობების არსებობასთან იყო დაკავშირებული, სახელდობრ, საკუთრებაში გადაცემა ამ დადგენილების შინაარსიდან გამომდინარე, გათვალისწინებული იყო ბინის დამქირავებლისათვის და მისი ოჯახის წევრებისათვის (მე-5 პუნქტი). იმ დროისათვის (1992 წ.) მოქმედი საქართველოს სსრ საბინაო კოდექსის (საქართველოს სსრ საბინაო კოდექსი, 1983წ. რედაქცია) 62-ე მუხლის პირველი აბზაცით გათვალისწინებული ნორმის თანახმად, დამქირავებლის ოჯახის წევრები, რომლებიც მასთან ერთად ცხოვრობდნენ, დამქირავებლის თანაბრად სარგებლობდნენ ყველა უფლებით და ეკისრებოდათ საცხოვრებელი სადგომის ქირავნობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ყველა მოვალეობა. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის ამავე განჩინებაზე დაყრდნობით, პალატამ აღნიშნა, რომ ბინის პრივატიზაციის დროს, დამქირავებელს და მისი ოჯახის წევრებს გააჩნდათ თანაბარი მდგომარეობა და რაიმე უპირატესობა დამქირავებელს არ ენიჭებოდა, ამიტომ, როგორც დამქირავებელი, ასევე, ბინით სარგებლობაზე უფლებამოპოვებული ოჯახის წევრები თანაბრად უფლებამოსილნი იყვნენ განეხორციელებინათ დასახელებული დადგენილებით მათთვის მინიჭებული უფლების რეალიზაცია, რომელიც ბინის საკუთრების უსასყიდლოდ გადაცემაში მდგომარეობდა.

6.4.ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს კვლევის საგანს წარმოადგენდა იყო თუ არა ტ.გ–ნი ბინის პრივატიზაციის დროისთვის, ვ.გ–ნთან მცხოვრები ოჯახის წევრი.

6.5.საკვლევ საკითხთან მიმართებით, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ პირის მიერ პრივატიზების უფლების რეალიზებისათვის საჭირო იყო დადასტურებულიყო შესაბამის მისამართზე რეგისტრაციისა და იქ ცხოვრების ფაქტი.

6.6.პალატამ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 25 იანვრის №ას-1338-2018 განჩინებაზე დაყრდნობით განმარტა, რომ „საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1-ლი თებერვლის №107 დადგენილების მიზანს წარმოადგენდა მოქალაქეთათვის სახელმწიფო და საზოგადოებრივ საბინაო ფონდში, მათ მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სახლის (ბინის) ნებაყოფლობითი შეღავათიანი პირობებით საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაცემა. მაშასადამე, №107-ე დადგენილებით გათვალისწინებული საკუთრების უფლების მოსაპოვებლად, მოსარჩელეს ევალებოდა იმის დამტკიცება, რომ პრივატიზაციის დროისათვის იგი წარმოადგენდა ბინის დამქირავებელს, მოსარგებლეს, რომელიც ცხოვრობდა და სარგებლობდა ბინით (სუსგ ას-1204–1124-2017, 26.10.2018). შესაბამისად, აღნიშნული მოთხოვნა განხორციელებადი იყო იმ შემთხვევაში, თუკი მოსარჩელე სარწმუნოდ დაასაბუთებდა პრივატიზების დროისათვის სადავო მისამართზე ცხოვრებისა და ნივთით სარგებლობის ფაქტს.

6.7.ამ თვალსაზრისით, საქმეში წარმოდგენილი იყო საბინაო პირობების შემოწმების შესახებ ცნობა, რომლის მიხედვით, ქ. თბილისში, ......... ოჯახის წევრთა რაოდენობად მითითებული იყო სამი პირი, კერძოდ: თავად ვ.გ–ნი და მისი ორი შვილი - მ.გ–ნი და ტ.გ–ნი. ამასთან, დადგენილი იყო, რომ 1993 წლის 10 სექტემბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე, უძრავი ქონების, მდებარე: ....... პრივატიზაცია განხორციელდა ვ.გ–ნის სახელზე, რომლის თაობაზეც თანხმობა განაცხადეს მისმა შვილებმა. აღნიშნული გარემოების გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ დადასტურებულად მიიჩნია სადავო ბინაში, მისი პრივატიზაციის პერიოდისათვის, ტ.გ–ნის ჩაწერის/რეგისტრაციის ფაქტი, რამეთუ ტ.გ–ნი სადავო ბინაში ჩაწერილი რომ არ ყოფილიყო, პრივატიზაციისათვის მისგან თანხმობის მიღება მოთხოვნილი არ იქნებოდა.

6.8.სააპელაციო პალატის მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში, სადავო იყო, პრივატიზაციის დროისათვის ტ.გ–ნი სადავო მისამართზე ცხოვრობდა თუ არა. აღნიშნული ფაქტის დასადასტურებლად, ერთმანეთს უპირისპირდებოდა მოწმეთა ჩვენებები, ამიტომ სააპელაციო პალატამ სადავო გარემოება მოწმეთა ჩვენებების ურთიერთშეჯერების შედეგად შეაფასა.

6.9.მოსარჩელე ტ.გ–ნი მიუთითებდა, რომ იგი პრივატიზაციის დროისთვის, სადავო მისამართზე არა მხოლოდ ჩაწერილი იყო, არამედ ფაქტობრივადაც ფლობდა ბინას. ფაქტის დასადასტურებლად მოსარჩელე მიუთითებდა ერთი მხრივ, საბინაო პირობების შემოწმების შესახებ ცნობაზე და მეორე მხრივ, მოწმეთა ჩვენებებზე.

6.10. პალატის მითითებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაადგინა ფაქტი იმის თაობაზე, რომ ტ.გ–ნი პრივატიზაციის ხელშეკრულების დადებამდე დაქორწინდა. თბილისის საქალაქო სასამართლომ იმ გარემოების გამოსარკვევად, დაქორწინების მიუხედავად, ხომ არ განაგრძო მოსარჩელემ დედასთან და დასთან ერთად ცხოვრება რეგისტრაციის მისამართზე, მოწმეთა ჩვენებები მიიღო მხედველობაში, როგორც მნიშვნელოვანი მტკიცებულებები, თუმცა, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მოწმეთა ჩვენებების საფუძველზე არასწორად დაადგინა, რომ ტ.გ–ნმა სადავო ბიანში ცხოვრების ფაქტის დადასტურება ვერ შეძლო. კერძოდ, სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა მოწმეთა ჩვენებების შინაარსზე: ლ.გ–ი, რომელიც მოსარჩელის დეიდა და მოპასუხე ვ.გ–ნის დაა, განმარტავდა, რომ მართალია, დაქორწინების შემდგომ ქმართან ერთად გადავიდა საცხოვრებლად, მაგრამ შვილის შეძენის შემდგომ დედასთან დაბრუნდა ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო. ლ.გ–ის გარდა, მოსარჩელე ეყრდნობოდა მ.დ–ას ჩვენებას, რომელიც მეზობელია მეუღლის ბინის მისამართზე და რომელმაც აღნიშნა, რომ 1994-1995 წლებში არ ახსოვს, რომ ტ.გ–ნს ეცხოვროს მეუღლესთან ერთად. პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიიჩნია, რომ ხსენებული მოწმეთა ჩვენებებით შეუძლებელი იყო ცალსახად დადგენილიყო ის ფაქტი, რომ დაქორწინების მიუხედავად, მოსარჩელე დედასთან განაგრძობდა მუდმივ ცხოვრებას, მით უფრო, რომ როგორც თავად მოსარჩელის დეიდამ აღნიშნა, მხოლოდ ბავშვის შეძენის შემდგომ დაბრუნდა სადავო ბინაში ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო, რაც ვერ იქნებოდა განმარტებული მუდმივ საცხოვრებლად დაბრუნებად. თბილისის საქალაქო სასამართლომ აღნიშნულ ჩვენებას დაუპირისპირა მოწმე ნ.ა–ისა და მოწმე ზ.ფ–ვის ჩვენებები; სასამართლომ აღნიშნა, რომ ისინი ცალსახად ადასტურებდნენ, რომ გათხოვების შემდგომ სადავო მისამართზე არც ტ.გ–ნი უნახავთ და არც მისი შვილი; მოწმეებმა დაადასტურეს, რომ .......... გამზირზე მდებარე საცხოვრებელ სახლში დარჩნენ მხოლოდ ვ.გ–ნი და მ.გ–ნი. სააპელაციო პალატამ მოსარჩელესთან კავშირის, მასთან ურთიერთობისა და მის შესახებ ინფორმაციის ფლობის სარწმუნოობის შესაფასებლად, ყურადღება გაამახვილა მოწმეთა სტატუსზე და მიიჩნია, რომ როდესაც ერთმანეთს მოსარჩელის დეიდისა და მოსარჩელის მეზობლების ჩვენებები უპირისპირდებოდა, სასამართლოს, მოსარჩელის მიერ სადავო მისამართზე ცხოვრების ფაქტის დასადასტურებლად, მოსარჩელის დეიდის ჩვენების მიმართ სარწმუნოობის ვარაუდი უფრო მეტი ჰქონდა, ვიდრე მოსარჩელის მეზობლების ჩვენებების მიმართ. არსებობდა ალბათობა იმისა, რომ მეზობელს არ სცოდნოდა მეზობელ ბინაში მცხოვრები პირი დღის რომელ მონაკვეთში მიდიოდა ან ტოვებდა მას. ტ.გ–ნი დროის რომელ მონაკვეთში რომელ მისამართზე ცხოვრობდა უფრო მეტად სავარაუდოდ ახლო ნათესავს, დეიდას უნდა სცოდნოდა, თუმცა, ასეთნაირადაც რომ არ შეეფასებინათ მოწმეთა ჩვენებები, უდავო ფაქტი იყო, რომ ისინი ერთმანეთს უპირისპირდებოდა.

6.11. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მოწმეთა ჩვენებების ურთიერთშეპირისპირების და მათი სხვა მტკიცებულებებთან (მათ შორის მოსარჩელის სადავო ბინაში რეგისტრაციის ფაქტის დასტური, მოსარჩელის თანხმობის აუცილებლობის ფაქტი მოპასუხის სახელზე ქონების პრივატიზაციისას) ერთად (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის ფარგლებში) შეფასების საფუძველზე, ვარაუდი იმისა, რომ ტ.გ–ნი პრივატიზაციის დროს სადავო ბინაში ცხოვრობდა, უფრო მეტი იყო, ვიდრე იმისა, რომ არ ცხოვრობდა.

6.12. სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსში მოქმედ შეჯიბრებითობის პრინციპზე, მტკიცების ტვირთის განაწილებისა და მტკიცებულებათა შეფასების სტანდარტზე და საბოლოო ჯამში, საქმეში წარმოდგენილ მხარეთა განმარტებებზე, წერილობით დოკუმენტებსა და სხვა მტკიცებულებებზე დაყრდნობით, მიიჩნია, რომ ტ.გ–ნი პრივატიზაციის პერიოდისათვის სადავო ბინაში ცხოვრობდა. ამდენად, სახეზე იყო სადავო უძრავ ნივთზე ტ.გ–ნის თანამესაკუთრედ ცნობის ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.

7. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა - ვ.გ–ნმა და მ.გ–მა, რომლებმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

8. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 27 ოქტომბრის განჩინებით, წარმოებაში იქნა მიღებული ვ.გ–ნისა და მ.გ–ის საკასაციო საჩივარი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

9. საკასაციო მოთხოვნის ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

9.1. კასატორების მითითებით, სასამართლომ არასწორი შეფასებები მისცა მოსარჩელის მიერ დასახელებული მოწმეების - ლ.გ–ისა და მ.დ–ას ჩვენებებს. კერძოდ, კასატორების განმარტებით, ლ.გ–ი არის მოსარჩელის დეიდა, რომელსაც მოპასუხესთან მტრული დამოკიდებულება აქვს, ხოლო, მ.დ–ა არის მოსარჩელის მეუღლის მეგობარი, რომელიც არ ადასტურებს იმ ფაქტს, რომ მოსარჩელე ცხოვრობდა სადავო ბინაში. კასატორებისათვის გაუგებარია, თუ რატომ არ მიიჩნია სააპელაციო პალატამ სანდო ჩვენებებად მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი მოწმეების - ნ.ა–ისა და ზ.ფ–ვას განმარტებები, რომლებიც ცხოვრობენ სადავო ბინის მეზობლად და კარგი ურთიერთობები აქვთ ორივე მხარესთან, არ არიან საქმით დაინტერესებულნი და არიან მხოლოდ და მხოლოდ მეზობლები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

10. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

11. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული ნორმის დანაწესით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

12. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

13. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

14. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამოქალაქო საქმეებზე დასაბუთებული გადაწყვეტილების მიღებისა და ზოგადად, მართლმსაჯულების განხორციელების უწინარეს საფუძველს წარმოადგენს იმის სწორად განსაზღვრა, თუ რა სამართლებრივი საფუძვლიდან გამომდინარეობს მხარეთა შორის წარმოშობილი დავა. ამ მიზნით, საქმის განმხილველმა სასამართლომ პირველყოვლისა, უნდა დაადგინოს მოთხოვნის მატერიალური საფუძველი [მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმა]. მხოლოდ ამის შემდეგ უნდა გამოარკვიოს მოძიებული ნორმის წინაპირობები, მისი აბსტრაქტული შემადგენლობა და შეამოწმოს განხორციელებულია თუ არა განსახილველ საქმეზე ყველა მათგანი. ამ ასპექტში, ფორმალურ სამართლებრივი თვალსაზრისით, სასამართლო შეზღუდულია სარჩელის ფაქტობრივი გარემოებებით: იგი ამოწმებს რომელ კონკრეტულ ფაქტობრივ გარემოებებზე მიუთითებს მოსარჩელე, ქმნიან თუ არა ისინი დამფუძნებელი ნორმის უკლებლივ ყველა წანამძღვარს. ამის შემდეგ მოწმდება, მოპასუხის პოზიცია რამდენად აქარწყლებს წარმოშობილ წანამძღვრებს (პროცესუალური და მატერიალური თვალსაზრისით) (იხ. სუსგ №ას-53-49-2017, 07 აპრილი, 2017 წელი).

15. განსახილველ საქმეში, მოსარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენდა მოპასუხე ვ.გ–ნის სახელზე, 1993 წლის 10 სექტემბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე რეგისტრირებული უძრავი ქონების (მდებარე: ქ. თბილისში, .......... გამზ. №45, ბ. №31, ს/კ №.......) 1/3 ნაწილის მესაკუთრედ ცნობა. შესაბამისად, მართებულია ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მითითება მასზედ, რომ მოთხოვნა წარმოშობილია „საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის N107 დადგენილების (შემდეგში: №107-ე დადგენილება) საფუძველზე.

16. №107-ე დადგენილების გამოყენების საკითხზე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებულ ერთგვაროვან სასამართლო პრაქტიკაზე დაყრდნობით, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სახელმწიფო და საზოგადოებრივი საბინაო ფონდის პრივატიზაციის დროს, ბინაში კანონით დადგენილი წესით ჩასახლებული და მცხოვრები ყველა პირი (ბინის დამქირავებლები და ამ დამქირავებლის ოჯახის წევრები), მათ შორის, არასრულწლოვანიც, ითვლება ბინის თანამესაკუთრედ, იმისდა მიუხედავად, ოჯახის რომელი წევრის სახელზე განხორციელდება ბინის პრივატიზაცია (იხ., სუსგ-ები საქმეებზე: №ას-1206-1151-2013, 10 ივლისი, 2015 წ., პ-15; სუსგ №ას-997-1196-08, 31.03.2009წ.). ამავე დადგენილებით გათვალისწინებული საკუთრების უფლების მოსაპოვებლად, მოსარჩელემ უნდა ამტკიცოს, რომ იმ დროისათვის (პრივატიზება) იგი წარმოადგენდა ბინის დამქირავებელს, მოსარგებლეს, რომელიც ცხოვრობდა და სარგებლობდა ბინით (იხ., სუსგ საქმეზე: №ას-1204-1124-2017, 26 ოქტომბერი, 2018წ.).

17. განსახილველ შემთხვევაში, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლომ დაადგინა მოცემული საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები - სადავო ბინაში, მისი პრივატიზაციის პერიოდისათვის, მოსარჩელე ტ.გ–ნის ჩაწერის/რეგისტრაციისა და იქ ცხოვრების ფაქტები, რაც საფუძვლად დაედო სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებას.

18. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიმართ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით შედავებულია და კასატორების ერთადერთი პრეტენზია ისაა, რომ სასამართლომ არასწორად დაადგინა პრივატიზაციის პერიოდისათვის მოსარჩელე ტ.გ–ნის სადავო ბინაში ცხოვრების ფაქტი. კასატორების მითითებით, ამ ფაქტობრივი გარემოების დადგენისას, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლო დაუსაბუთებლად დაეყრდნო მარტოოდენ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ მოწმეთა ჩვენებებს და უგულვებელყო მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი მოწმეთა ჩვენებები. ამასთან, კასატორებმა შედავება განახორციელეს მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ მოწმეთა დამოუკიდებლობის საწინააღმდეგოდ და მიუთითეს, რომ მოწმეთაგან ერთი - ლ.გ–ი არის მოსარჩელის დეიდა, რომელსაც მოპასუხე ვ.გ–ნთან მტრული დამოკიდებულება აქვს, ხოლო, მეორე - მ.დ–ა არის მოსარჩელის მეუღლის მეგობარი, განსხვავებით მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი მოწმეებისა, რომლებიც წარმოადგენენ ნეიტრალურ პირებს - მეზობლებს.

19. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ხოლო, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლო გადაწყვეტილებებსა და სხდომის ოქმებში. გარდა ამისა, გასათვალისწინებელია ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები. შესაბამისად, საკასაციო პალატა კასატორებს, მათ მიერ განხორციელებული შედავების ფარგლებში, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მიერ განსაზღვრული სამართლებრივი შედეგის რელევანტურობას განუმარტავს.

20. სადავო საკითხთან მიმართებით, საკასაციო პალატა პირველ რიგში განმარტავს, რომ სადავო გარემოებათა არსებობა-არარსებობის დადგენისას, სასამართლო ინდივიდუალურად და ერთობლივად აფასებს საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს, რის შედეგად აყალიბებს თავის შინაგან რწმენას გამოსაკვლევი საკითხის მიმართ (შდრ. სუსგ №ას-589-896-09, 22 იანვარი, 2010 წელი). ამასთან, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლი ადგენს სასამართლოს მხრიდან მხარეთა მიერ მითითებული გარემოებების შეფასების პირობებს, კერძოდ, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მოსაზრებები, რომლებიც საფუძვლად უდევს სასამართლოს შინაგან რწმენას, უნდა აისახოს გადაწყვეტილებაში. მტკიცებულების გამოკვლევა უპირველესად მისი შინაარსის სრულყოფილ შესწავლა-ანალიზს გულისხმობს.

21. პალატა განმარტავს, რომ მოწმის ჩვენება, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 140-ე მუხლის პირველი ნაწილის (მოწმედ შეიძლება იყოს ყოველი პირი, რომლისთვისაც ცნობილია რაიმე გარემოება საქმის შესახებ) კონტექსტში გადმოცემულ ინფორმაციას წარმოადენს, რომელიც სანდოობის, სარწმუნოობისა და ობიექტურობის თვალსაზრისით უნდა შეფასდეს, რაც, რა საკვირველია, არა მხოლოდ ამ ჩვენების, როგორც ინდივიდუალურად აღებულის, არამედ, მხარეთა შორის უდავო/სადავო ფაქტებისა და მათი განვითარების ქრონოლოგიასთან, ასევე, მოპასუხის მიერ გამოთქმულ შედავებებთან ერთობლიობაში უნდა შემოწმდეს და ამ გზით უნდა დადგინდეს დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები. ამასთანავე, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს დადგენილი პრეცედენტული სამართლის თანახმად, ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი მხოლოდ პროცესუალურ დონეზე მტკიცებულების ადმინისტრაციას მოიცავს. მტკიცებულების დასაშვებობა, ან ის გზა, თუ როგორ უნდა შეფასდეს იგი, ეროვნული სასამართლოების კომპეტენციაა. ნებისმიერ შემთხვევაში, მოწმეთა კომპეტენცია, პირველ რიგში ეროვნული კანონმდებლობის შესაბამისად წესრიგდება (იხ. the Lüdi v. Switzerland, გადაწყვეტილება 15.06.1992, სერია A, N238, გვ. 20, პარაგრაფი 43 და the Schuler-Zgraggen v. Switzerland გადაწყვეტილება 24.06.1993. სერია N263, გვ.21. პარაგრაფი 66). ეროვნული სასამართლოების ამოცანაა შეაფასონ მათ წინაშე არსებულ მტკიცებულებები. შესაბამისად, ეროვნული და საერთაშორისო სტანდარტის თანახმად, ცალსახაა, რომ ცალკე აღებული მოწმის ჩვენება, კიდეც, რომ აკმაყოფილებდეს ყველა კრიტერიუმს, შესაძლებელია, კონკრეტული ფაქტის სამტკიცებელ გარემოებად არ გამოდგეს, თუ იგი საქმეში არსებული სხვა მტკიცებულებებით/გარემოებებით გამყარებული არ არის.

22. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ საქმეზე გამოკითხული მოწმეები განსხვავებულ ჩვენებებს იძლევიან. კერძოდ, მოწმეთა ერთი ნაწილი (ლ.გ–ი და მ.დ–ა) ადასტურებს მოსარჩელის მტკიცების საგანში შემავალ გარემოებას - პრივატიზაციის პერიოდისათვის, სადავო ბინაში მოსარჩელის ცხოვრების ფაქტს, ხოლო, მოწმეთა მეორე ნაწილი (ნ.ა–ი და ზ.ფ–ვა) უარყოფს და აცხადებს, რომ სადავო მისამართზე არც ტ.გ–ნი უნახავთ და არც მისი შვილი.

23. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა მართალია, არ იზიარებს სააპელაციო პალატის მითითებას მასზედ, რომ როდესაც ერთმანეთს მოსარჩელის დეიდისა და მოსარჩელის მეზობლების ჩვენებები უპირისპირდება, სასამართლოს მოსარჩელის დეიდის ჩვენების მიმართ სარწმუნოობის ვარაუდი უფრო მეტი აქვს, ვიდრე მოსარჩელის მეზობლების ჩვენებების მიმართ და აღნიშნული მოსაზრების საპირისპიროდ, მიიჩნევს, რომ სადავო ფაქტობრივი გარემოების (სადავო მისამართზე მოსარჩელის ცხოვრების ფაქტის) დასადასტურებლად, დასახელებულ მოწმეთაგან ყოველ მათგანს შეიძლებოდა მეტ-ნაკლებად თანაბრად სარწმუნო ინფორმაცია ჰქონოდათ, თუმცა, აღნიშნულის მიუხედავად, იმ გარემოების მხედველობაში მიღებით, რომ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მოწმეთა ჩვენებები შესაბამისობაშია და ქმნის ლოგიკურ ბმას საქმის მასალებში წარმოდგენილ სხვა წერილობით მტკიცებულებებთან (მათ შორის, მოსარჩელის სადავო ბინაში რეგისტრაციის ფაქტის დასტურთან - ს.ფ. 28-29; მოპასუხის სახელზე ქონების პრივატიზაციისას მოსარჩელის თანხმობის აუცილებლობის ფაქტის დასტურთან - ს.ფ. 161), საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატას ჰქონდა მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ მოწმეთა ჩვენებების გაზიარებისა და იმგვარი ვარაუდის საფუძველი, რომ ტ.გ–ნი პრივატიზაციის დროს, სადავო ბინაში ცხოვრობდა. ასეთ პირობებში კი, სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით გათვალისწინებული მტკიცების ტვირთი შებრუნდა და საწინააღმდეგო მტკიცების საპროცესო საშუალების წარმოდგენის ვალდებულებამ მოპასუხეების/კასატორების მხარეს გადაინაცვლა. შესაბამისად, სწორედ ამ უკანასკნელს უნდა წარმოედგინა საპირისპირო გარემოების დამადასტურებელი რელევანტური მტკიცებულება, თუმცა, კუთვნილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება დამაჯერებელი და სარწმუნო არგუმენტებით, მოპასუხეებმა/კასატორებმა ვერ შეძლეს. მარტოოდენ მითითება მოსარჩელის მოწმეთა პირადი დაინტერესების თაობაზე, ვერ გახდება მათი ჩვენების სისწორეში ეჭვის შეტანის საფუძველი, მით უფრო იმ პირობებში, რომ მოწმეები სასამართლოს მიერ დაკითხულ იქნენ კანონით დადგენილი წესით, რაც ნიშნავს იმას, რომ მოწმეები სასამართლოს მიერ გაფრთხილებულ იქნენ განზრახ არასწორი ჩვენების მიცემის შემთხვევაში, მოსალოდნელი სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობის შესახებ. ამასთან, მოპასუხეთა მიერ წარმოდგენილი მოწმეთა მითითება მასზედ, რომ გათხოვების შემდგომ სადავო მისამართზე არც ტ.გ–ნი უნახავთ და არც მისი შვილი, ერთმნიშვნელოვნად არ გამორიცხავს იმ გარემოებას, რომ ტ.გ–ნი პრივატიზაციის დროს, სადავო ბინაში ცხოვრობდა.

24. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია; ამასთან, არ წარუდგენიათ არც ერთი არგუმენტი და დასაბუთებული შედავება, თუ რა საფუძვლით უნდა იქნეს დასაშვებად ცნობილი წარმოდგენილი საკასაციო განაცხადი.

25. სააპელაციო სასამართლომ სწორად გადაწყვიტა საქმეში არსებული სადავო საკითხი; ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

26. კასატორებმა ვერ დაასაბუთეს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება წინააღმდეგობაში მოდის მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და მის დამატებით ოქმთან/ოქმებთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან.

27. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

28. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

29. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

30. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. შესაბამისად, ვ.გ–ნსა და მ.გ–ნს უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე ვ.გ–ნის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 2000 ლარის 70% – 1400 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 264.3-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ვ.გ–ნისა და მ.გ–ნის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველი დაუშვებლობის გამო.

2. ვ.გ–ნსა (......) და მ.გ–ნს (......) დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე ვ.გ–ნის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 2000 ლარის (საგადახდო დავალება N33866249, გადახდის თარიღი 17.10.2023) 70% – 1400 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე გიორგი მიქაუტაძე

მოსამართლეები: რევაზ ნადარაია

თამარ ზამბახიძე