საქმე №ას-185-2023 9 ივლისი, 2024 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: გიორგი მიქაუტაძე (თავმჯდომარე),

თამარ ზამბახიძე (მომხსენებელი),

რევაზ ნადარაია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ზ.დ–ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „დ–ი“, მ.გ–ძე, ა.დ–ი (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 15.11.2022 წლის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, საქმის განსახილველად დაბრუნება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

საკითხი, რომელზეც მიღებულია განჩინება – საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. ზ.დ–მა (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მოსარჩელე“) სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „დ–ის“, მ.გ–ძისა და ა.დ–ის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „პირველი მოპასუხე“, „მეორე მოპასუხე“, „მესამე მოპასუხე“, ერთად - „მოპასუხეები“) მიმართ და მოითხოვა მოპასუხეთა საკუთრებაში რიცხულ უძრავ ნივთზე გაწეული სამშენებლო-სარემონტო ხარჯის ანაზღაურება 95 000 აშშ დოლარის ოდენობით.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძვლები:

2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 24.06.2021 წლის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

გადაწყვეტილება ეფუძნება შემდეგს:

2.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 21.03.2018 წლის გადაწყვეტილებით, რომლითაც გაუქმდა სააპელაციო სასამართლოს 28.03.2017 წლის განჩინება პირველი ინსტანციის სასამართლოს 12.11.2015 წლის გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების შესახებ, სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა და მოპასუხეებს დაეკისრათ 4600 აშ დოლარის სოლიდარულად გადახდა მოსარჩელის სასარგებლოდ. მოსარჩელეს უარი ეთქვა მოპასუხეთათვის 4000 აშშ დოლარის სოლიდარულად დაკისრებაზე. გადაწყვეტილების თანახმად, მოსარჩელეს სურდა მოპასუხეების საკუთრებად აღრიცხული 136 კვ.მ უძრავი ნივთის (ს/კ ........) (შემდეგში „სადავო უძრავი ქონება”) შეძენა, თუმცა მან არ შეასრულა მხარეთა შორის გაფორმებული 27.12.2011 წლის ბეს ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება - არ გადაიხადა ნასყიდობის დარჩენილი თანხა, რის გამოც ბე დარჩა მის მიმღებს (სსკ 423-ე მუხლი). ამავე გადაწყვეტილებით, საკასაციო სასამართლომ მხარეთა შორის 07.03.2014 წელს სანოტარო წესით გაფორმებული გარიგება შეაფასა განვადებით უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებად, რომლის საფუძველზეც მოსარჩელემ მოპასუხეებს გადაუხადა 4600 აშშ დოლარი და დარჩენილი თანხის გადახდის ვალდებულება იკისრა 30.04.2014 წლამდე. მოსარჩელემ ვალდებულება არ შეასრულა, მოპასუხეებმა უარი თქვეს ხელშეკრულებაზე და დაიბრუნეს ნასყიდობის საგანი. შესაბამისად, მოპასუხეებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში სსკ) 508-ე მუხლის საფუძველზე, წარმოეშვათ ვალდებულება მოსარჩელეს დაუბრუნონ ნასყიდობის საფასურის ნაწილი - 4600 აშშ დოლარი.

2.2. მოსარჩელე ითხოვს სადავო უძრავ ქონებაში 2012 წლის აპრილის თვიდან 2014 წლამდე პერიოდში ჩატარებულ სარემონტო სამუშაოებისათვის გადახდილი 95 000 აშშ დოლარის ანაზღაურებას. მოსარჩელე სამუშაოების შესრულების დასტურად მიუთითებს რემონტის ჩატარების შესახებ 26.04.2012 წლის შეთანხმებაზე, ფოტოსურათებზე, ქვითრებზე და სასაქონლო ზედნადებებზე (სადაც მითითებულია სარემონტო მასალების შეძენის ფაქტი), ასევე - მოწმეთა ჩვენებებზე.

2.2.1. 26.04.2012 წლის სანოტარო წესით დამოწმებულ თანხმობაში მითითებულია, რომ მეორე მოპასუხემ (პირადად, როგორც არასრულწლოვანი მესამე მოპასუხის კანონიერმა წარმომადგენელმა და პირველი მოპასუხის დირექტორმა) თანხმობა განაცხადა უძრავ ნივთში სარემონტო სამუშაოების ჩატარებაზე. სასამართლოს მითითებით, სადავო უძრავი ქონება 26.04.2012 წლის იჯარის ხელშეკრულებით ორი თვის ვადით გადაცემული ჰქონდა შპს ,,ზ–ას“ (დირექტორი - მოსარჩელე). შესაბამისად, მესაკუთრეებისაგან სარემონტო სამუშაოებზე თანხმობის გაცემის დროისათვის ქონება დროებით სარგებლობაში ჰქონდა იურიდიულ პირს და არა ფიზიკურ პირს - მოსარჩელეს. გარდა ამისა, თანხმობაში არ არის მითითებული, მხარეები რა სახისა და ღირებულების სარემონტო სამუშაოების ჩატარებაზე შეთანხმდნენ და გაურკვეველია, მოიცავდა თუ არა აღნიშნული სამუშაოების შესრულება უძრავი ნივთის მნიშვნელოვნად გაუმჯობესებას, გადაკეთებას, რაც მოცულობითი სამუშაოების ჩატარების ფონზე ქონების ღირებულების გაზრდაზე მკვეთრად იმოქმედებდა.

2.2.2. საქმეში წარმოდგენილია 14.11.2011 წლის სალაროს შემოსავლის ორდერი, სადაც გადამხდელად მითითებულია მოსარჩელე, ხოლო დანიშნულებაში - საშენი მასალის შესყიდვის საფასური. აღნიშნული მტკიცებულებით პირდაპირ და უტყუარად არ დასტურდება, რომ მოსარჩელემ მითითებული ღირებულების (3300 ლარის) საშენი მასალა იყიდა კონკრეტულად მოპასუხეთა თანასაკუთრებაში არსებულ ფართში სარემონტო სამუშაოებისათვის. მით უფრო საეჭვოა შეძენის პერიოდი, ვინაიდან მხარეთა შორის პირველი წერილობითი შეთანხმება უძრავი ქონების შესაძენად ბეს სახით თანხის გადაცემის თაობაზე გაფორმდა 27.12.2011 წელს, ხოლო როგორც თავად მოსარჩელე მიუთითებს, ძირითადი სამუშაოები დაიწყო 2012 წლიდან და თანხმობაც გაცემულია 26.04.2012 წელს.

2.2.3. საქმეში წარმოდგენილია 2011 წლის დეკემბრის თვიდან 2012 წლის მარტის თვის ჩათვლით გაცემული შპს ,,ბ.ე.ს.გ–ას“ გასავლის ორდერები და სხვადასხვა სასაქონლო ზედნადებები, სადაც პროდუქციის მიმღებ პირად მითითებულია მ.მ–ნი, რომელიც, მოსარჩელის განმარტებით, მისი გარდაცვლილი მეუღლეა (ქორწინების მოწმობა და გარდაცვალების მოწმობა საქმეს არ ერთვის). ამდენად, მითითებულ დოკუმენტებში პროდუქციის შემძენ პირად არ არის დაფიქსირებული მოსარჩელე და უშუალოდ მის მიერ ამ თანხის გადახდის გარემოება არ დასტურდება. ამასთან, სხვადასხვა პროდუქციის შეძენის დოკუმენტებში მითითებული თანხების ჯამური მაჩვენებელი გაცილებით ნაკლებია სარჩელით მოთხოვნილ თანხასთან (95 000 აშშ დოლართან) შედარებით.

2.2.4. საქმეზე მოწმის სახით დაიკითხნენ ლ.ბ–ი (მოსარჩელის და) და ს.ბ–ი. სასამართლომ მიუთითა მოწმეების ბუნდოვან, არათანმიმდევრულ და არაზუსტ ჩვენებაზე, რომელთაც მოსარჩელის მიერ მითითებული ღირებულების სარემონტო სამუშაოების ჩატარების ფაქტთან მიმართებით რაიმე მნიშნელოვანი განმარტება არ გაუკეთებიათ, ორივე მოწმე სარემონტო სამუშაოების დაწყების და დასრულების განსხვავებულ პერიოდს ასახელებს. სასამართლოს განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებებიდან არ დგინდება საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოება, კონკრეტულად რა სახის, მოცულობისა და ღირებულების მქონე სარემონტო სამუშაოები ჩატარდა მოსარჩელის მიერ მოპასუხეთა თანასაკუთრებაში არსებულ ფართში და რა პერიოდში.

2.2.5. მოსარჩელე მხარის მიერ სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოების, კერძოდ: შენობიდან ნაგვის გატანის, კანალიზაციის გაყვანის, მეორე სართულის ჭერის 7.5 მეტრამდე აწევის, სახურავის შეცვლის, ელექტროენერგიის და ბუნებრივი აირის შეყვანა-მიერთების, მთლიანი შენობის ორ სართულად დაყოფის, კედლების მოხსნისა და როგორც შიდა, ისე გარე ფასადის სარემონტო სამუშაოების დამადასტურებელი პირდაპირი, უტყუარი და სარწმუნო მტკიცებულებები (როგორიც შეიძლება ყოფილიყო ფორმა N2, სამშენებლო მასალის მოსარჩელის მიერ შეძენის ქვითარი, ქ. თბილისის მერიის არქიტექტურის სამსახურიდან შესაბამისი ნებართვა, ელექტრომიმწოდებელი ან გაზის მიმწოდებელი კომპანიებიდან შესაბამისი დაერთების აქტი და სხვა) საქმეში არ არის წარმოდგენილი.

2.2.6. სსიპ ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 19.06.2020 წლის N001401320 დასკვნის შედგენის შეუძლებლობის შესახებ აქტით, სადავო უძრავ ქონებაში 2011 წლის დეკემბრიდან 2014 წლის ნოემბრის თვის ჩათვლით პერიოდში ჩატარებული სარემონტო სამუშაოების ღირებულების დადგენა ექსპერტიზის მიერ ვერ მოხერხდა, რადგან ექსპერტიზაზე არ იყო წარდგენილი ფარული სამუშაოების სახეობების და მოცულობების დამადასტურებელი საპროექტო დოკუმენტაცია, შესრულებული სამუშაოების აქტები (ფორმა N2) ან/და ფარული სამუშაოების აქტები.

2.2.7. სასამართლოს განმარტებით, საპროცესო სამართალში მოქმედი მტკიცების ტვირთის განაწილების სტანდარტიდან გამომდინარე მოსარჩელე ვალდებულია ადასტუროს სარემონტო სამუშაოების სახეობების, მოცულობის და ღირებულების ფაქტი. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა გარემოება სადავო უძრავ ქონებაში 95 000 აშშ დოლარის კაპიტალური სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოების შესრულების თაობაზე. სასამართლოს მითითებით, 26.04.2012 წლის წერილობითი თანხმობა მოიჯარისათვის (რომელსაც იმ პერიოდში წარმოადგენდა შპს ,,ზ–კა“) გულისხმობდა მხოლოდ კოსმეტიკური სარემონტო სამუშაოების შესრულებაზე თანხმობას. როგორც მოპასუხე აღნიშნავს, სადავო პერიოდში მოსარჩელემ ორჯერ ვერ გადაიხადა ნასყიდობის ღირებულების დანარჩენილი ნაწილი და გონივრულობას მოკლებულია იმის ვარაუდი, რომ ამავე პერიოდში მოსარჩელემ გასწია 95 000 აშშ დოლარის ღირებულების სარემონტო და სამშენებლო სამუშაოები კომერციულ ფართში, რომელიც მას გადაეცა კომერციული საქმიანობისათვის ვარგის მდგომარეობაში (იხ. 26.04.2012 წლის უძრავი ქონების იჯარის ხელშეკრულება, ტ.1, ს.ფ. 54,55). აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ მხოლოდ მოწმეთა ბუნდოვან და არაზუსტ ჩვენებაზე, მოსარჩელის მიერ გადაღებულ ფოტოსურათებზე და სხვა პირის სახელზე გამოწერილ სასაქონლო ზედნადებებზე მითითება ვერ გახდება სარწმუნო მტკიცებულება და ვერ უზრუნველყოფს მოსარჩელე მხარის მტკიცების ტვირთს.

2.3. სასამართლომ მიუთითა სსკ-ის 987-ე მუხლზე და განმარტა, რომ ამ ნორმის საფუძველზე მოთხოვნის დაკმაყოფილებისათვის უნდა დასტურდებოდეს: სხვის ქონებაზე დანახარჯების გაწევა, მათი ოდენობა, ნივთის ღირებულების გაზრდა და ამ მდგომარეობის შენარჩუნება ნივთის დაბრუნების მომენტისთვის. სადავო უძრავ ქონებაში მოსარჩელის მიერ 95 000 აშშ დოლარის დანახარჯით სარემონტო სამუშაოების შესრულებისა და ამ თანხის გაღებით მოპასუხეთა ქონების გაზრდა-დაზოგვის ფაქტის დაუდასტურებლობა გამორიცხავს სარჩელის დაკმაყოფილებას.

3. გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა მისი გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილება. მოსარჩელემ სააპელაციო საჩივრით ასევე გაასაჩივრა გამოსაკვლევ ობიექტზე ექსპერტის დაშვების დავალდებულებაზე უარის თქმის შესახებ 11.02.2021 წლისა და მოწმეთა დაკითხვაზე უარის თქმის შესახებ 16.03.2021 წლის საოქმო განჩინებები.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

4. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 15.11.2022 წლის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 24.06.2021 წლის გადაწყვეტილება, აგრეთვე 11.02.2021 წლისა და 16.03.2021 წლის საოქმო განჩინებები. სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, მათ სამართლებრივ შეფასებებს. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ ასევე არ არსებობდა წინმსწრები განჩინებების გაუქმების საფუძვლები.

საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა:

5. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი წარადგინა მოსარჩელემ, მოითხოვა მისი გაუქმება, საქმის განსახილველად დაბრუნება.

6. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ) 391-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

7. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

8. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

9. მოცემულ შემთხვევაში, სარჩელს, მოპასუხეების კუთვნილ სადავო უძრავ ქონებაზე 2012 წლის აპრილის თვიდან 2014 წლამდე პერიოდში გაწეული ხარჯების ანაზღაურების შესახებ, უარი იმ საფუძვლით ეთქვა, რომ მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა მათი გაწევა. ისეთ პირობებში, როცა: საქმეში არ მოიპოვება მტკიცებულება მოსარჩელის მიერ სადავო უძრავ ქონებაში 95 000 აშშ დოლარის ღირებულების სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოების ჩატარების შესახებ (იხ. წინამდებარე განჩინების 2.2.2.-2.2.6. პუნქტები); საქმის მასალებით დგინდება, რომ 26.04.2012 წლის მდგომარეობით, ანუ ორი თვით იჯარის ხელშეკრულების დადების დროისათვის, სადავო უძრავი ქონება იყო მიზნობრივი სარგებლობისთვის „ვარგის მდგომარეობაში“ და მოიჯარეს, რომლის დირექტორიც იყო მოსარჩელე, ნაკისრი ჰქონდა მხოლოდ მიმდინარე რემონტის ჩატარების ვალდებულება (ტ.1, ს.ფ.54,55); კაპიტალურ რემონტზე მითითებას არც იმავე დღეს გაფორმებული ხელწერილი შეიცავდა (ტ.1, ს.ფ.72); კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით იმავე მხარეთა შორის არსებულ დავაზე დადგენილადაა მიჩნეული, რომ სადავო უძრავი ქონების შეძენის მიზნით გაფორმებულ 27.12.2011 წლის ბეს ხელშეკრულების საფუძველზე მოსარჩელემ ვერ უზრუნველყო ნასყიდობის ფასის (63 000 აშშ დოლარი) დარჩენილი ნაწილის (59 000 აშშ დოლარი) ვადაში (ანუ 30.10.2012 წლამდე) გადახდა (ტ.1, ს.ფ.53), რის გამოც ბეს თანხა დარჩა გამყიდველს (ტ.1, ს.ფ. 277-284); იმავე საქმეზე დადგინდა, რომ მოსარჩელემ სადავო უძრავი ქონების შესყიდვის მიზნით მოპასუხეებთან ხელშეკრულება გააფორმა 02.03.2014 წელსაც, რომლის ფარგლებშიც ნასყიდობის ფასიდან - 63 000 აშშ დოლარიდან შეძლო მხოლოდ 4 600 აშშ დოლარის გადახდა და დარჩენილი თანხის შეთანხებულ ვადაში გადაუხდელობის გამო გამყიდველებმა უარი თქვეს ხელშეკრულებაზე, რისთვისაც გადაწყვეტილებით დაეკისრათ მიღებულის დაბრუნება (ტ.1, ს.ფ.277-284), - მართებულია ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ სარჩელის მითითებული საფუძვლით უარყოფა.

10. სსკ-ის 987-ე მუხლი ადგენს ქცევის შემდეგ წესს: პირს, რომელმაც შეგნებულად ან შეცდომით ხარჯები გასწია მეორე პირის ქონებაზე, შეუძლია მისგან მოითხოვოს თავისი დანახარჯების ანაზღაურება, თუ მეორე პირი ამით გამდიდრდა. გამდიდრების არსებობა განისაზღვრება იმ მომენტით, როცა მოვალეს უბრუნდება თავისი ნივთი, ან იგი ღირებულების გაზრდის შედეგად სხვაგვარად იღებს სარგებელს. მოთხოვნა გამორიცხულია, თუ: ა) პირს, რომელსაც წაეყენება მოთხოვნა, შეუძლია მოითხოვოს დანახარჯების ამოღება და ამოიღებს მას, ან ბ) პრეტენზიის წარმდგენმა პირმა ბრალეულად დააყოვნა შეტყობინება ხარჯების მოთხოვნის შესახებ, ანდა გ) პირმა, რომელსაც წაეყენება პრეტენზია, სადავო გახადა ხარჯები მათ განხორციელებამდე. ნორმა არეგულირებს შემთხვევებს, როდესაც პირი გაწევს დანახარჯებს უცხო ქონებაზე, რომელიც მის მფლობელობაშია და შემდგომ უნდა დაუბრუნოს ნივთი მესაკუთრეს. ამ შემთხვევაში საქმე შეიძლება ეხებოდეს უფლებამოსილ მფლობელს, ანდა არაუფლებამოსილ მფლობელსაც (ჰაინრიხ შნიტგერი, ლია შატბერაშვილი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, მუხ.987, ველი 1 /https://gccc.tsu.ge/).

11. ჩამოყალიბებული დანაწესიდან გამომდინარე, უტყუარად უნდა დგინდებოდეს გამდიდრების ფაქტი. სასამართლომ უნდა შეამოწმოს, მოსარჩელემ კონკრეტულად რა სახის ხარჯები გაიღო, რამდენად აუცილებელი იყო ამ ხარჯის გაწევა და ამით გაუმჯობესდა თუ არა სადავო ნივთი, თუ იგი მხოლოდ მოსარჩელის, როგორც ნივთის მოსარგებლის სპეციალური ინტერესებიდან გამომდინარე იქნა გაწეული. გამოსაკვლევი და შესაფასებელია ის გარემოებაც, რომ შესაძლებელია, ზოგ შემთხვევაში, აუცილებელი საჭიროების გამო, ნივთზე გაწეული ხარჯები უფლებამოსილი პირის ინტერესებში ყოფილიყო და, ბუნებრივია, მას მესაკუთრის გამდიდრება მოჰყოლოდა (სუსგ Nას-541-2021, 14.07.2021წ., პ.44,45). სამოქალაქო სამართალწარმოება აგებულია მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპზე. სსსკ-ის მე-4 და 102-ე მუხლების თანახმად, სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებული არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ თავიანთი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა. კანონით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, რომელიც ადგენს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციფიკურ წესს, მოსარჩელეს ევალება სასარჩელო განცხადებაში ასახული ფაქტების მტკიცება, ხოლო მოპასუხე მოვალეა, სარჩელისაგან თავდაცვის მიზნით, ქმედითად უარყოს მოსარჩელის არგუმენტები, წარადგინოს იმგვარი მტკიცებულებები, რომლებიც გააქარწყლებს მოსარჩელის მიერ დასახელებულ ფაქტებს. სსსკ-ის 105-ე მუხლი ადგენს სასამართლოს მხრიდან მხარეთა მიერ მითითებული გარემოებების შეფასების პირობებს, კერძოდ, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მოსაზრებები, რომლებიც საფუძვლად უდევს სასამართლოს შინაგან რწმენას, უნდა აისახოს გადაწყვეტილებაში. ამდენად, სადავო გარემოებების დადგენისას, სასამართლო იმსჯელებს საქმეში წარმოდგენილ მხარეთა განმარტებებზე, წერილობით დოკუმენტებსა და სხვა მტკიცებულებებზე ერთობლივად, რომლის ურთიერთშეჯერებით გადაწყვეტს, სარწმუნოდ მიიჩნიოს თუ არა ამა თუ იმ ფაქტის არსებობა (სუსგ №ას-584-543-2017, 06.06.2017წ; №ას-484-2019, 30.10.2020წ.).

12. განსახილველ შემთხვევაში, სასამართლომ სწორად გაანაწილა მხართა შორის მტკიცების ტვირთი. მოსარჩელის მტკიცების საგანს განეკუთვნება დაამტკიცოს, რომ სხვისი უძრავი ნივთის მფლობელობის დროს მის მიერ გაწეულია ხარჯები, ასევე, რა ოდენობისაა ისინი. სასამართლოს მიერ დადგენილია და საკასაციო საჩივრით დასაბუთებულად შედავებული არ არის, რომ მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა მისი მტკიცების საგანში შემავალი გარემოება სადავო უძრავ ქონებაში 95 000 აშშ დოლარის სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოების შესრულების თაობაზე, რაც გამორიცხავს უძრავ ნივთზე გაწეული გაუმჯობესებისა და ხარჯების ანაზღაურების მოთხოვნის საფუძვლიანობას და განაპირობებს სარჩელის წარუმატებლობას.

13. რაც შეეხება სააპელაციო წესით პირველი ინსტანციის სასამართლოს შემაჯამებელ გადაწყვეტილებასთან ერთად გასაჩივრებულ 11.02.2021 წლისა და 16.03.2021 წლის საოქმო განჩინებებს, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ აღნიშნულზე კასატორს შედავება არ წარმოუდგენია. შესაბამისად, პალატა იზიარებს ქვემდგომი სასამართლოს მოტივაციას, რომ წინმსწრები განჩინებების გაუქმების სსსკ-ის 393-ე-394-ე მუხლებით გათვალისწინებული საფუძვლები არ არსებობს.

14. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

15. კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივსამართლებრივი დასაბუთება და ვერ შეძლო მისი გაბათილება სარწმუნო მტკიცებულებებით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. ასეთ საფუძველზე ვერც კასატორი მიუთითებს. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით. გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

16. სსსკ-ის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსსკ-ის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ზ.დ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: გიორგი მიქაუტაძე

მოსამართლეები: თამარ ზამბახიძე

რევაზ ნადარაია