საქმე №ას-1234-2021 30 მაისი, 2023 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: გიორგი მიქაუტაძე (თავმჯდომარე),

თამარ ზამბახიძე (მომხსენებელი),

რევაზ ნადარაია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ზ.კ–ნი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ფ.ე.ბ.ჯ–ია“ (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 24.05.2021 წლის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით – სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ბრძანების ბათილად ცნობა, სამსახურში აღდგენა, იძულებითი განაცდურის და ზეგანაკვეთური საათების ანაზღაურება, გამოუყენებელი შვებულების ანაზღაურება, პირგასამტეხლოს დაკისრება

საკითხი, რომელზეც მიღებულია განჩინება – საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. ზ.კ–ნმა (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მოსარჩელე“, „დასაქმებული“, „კასატორი“) სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ფ.ე.ბ.ჯ–იას“ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მოპასუხე“, „დამსაქმებელი“) მიმართ და მოითხოვა: სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობა; სამსახურში აღდგენა; იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება; საბოლოო ანგარიშსწორების სახით მოპასუხისთვის 450 ლარის და მისი დაყოვნებისთვის ამ თანხის 0.07%-ის - 0.14 ლარის დაკისრება 24.09.2018 წლიდან აღსრულებამდე; ზეგანაკვეთური სამუშაოს შესრულებისთვის 3206 ლარის და მისი დაყოვნებისთვის ამ თანხის 0.07%-ის - 2.24 ლარის გადახდა აღსრულებამდე; ასევე გამოუყენებელი შვებულების ანაზღაურება 350 ლარის ოდენობით.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძვლები:

2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 07.03.2019 წლის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა საბოლოო ანგარიშსწორების თანხის ანაზღაურება 450 ლარის ოდენობით (ხელზე ასაღები). სხვა სასარჩელო მოთხოვნები არ დაკმაყოფილდა. გადაწყვეტილება ეფუძნება შემდეგს:

2.1. მოსარჩელე 10.12.2017 წლიდან 3-თვიანი გამოსაცდელი ვადით დადებული შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე დასაქმდა მოპასუხესთან ბარმენის პოზიციაზე. 10.03.2018 წლიდან, გამოსაცდელი ვადის გასვლის შემდეგ, გაგრძელდა შრომითი ურთიერთობა. სასამართლომ განმარტა, რომ ხელშეკრულების ვადის 1 წელზე ნაკლებით განსაზღვრა ეწინააღმდეგება საქართველოს შრომის კოდექსის (შემდეგში სშკ) მე-6 მუხლის 1² ნაწილით დადგენილ აკრძალვას და შრომითი ხელშეკრულება მიიჩნია 1 წლის ვადით დადებულად.

2.2. შრომითი ხელშეკრულების 4.4.1 პუნქტით ხელფასის ოდენობა შეადგენდა 30 ლარს დღიურად, რომელიც კანონის თანახმად მოიცავდა 8 საათს. 4.4.4 მუხლით, ზეგანაკვეთური ერთი ანაზღაურდებოდა 0,2% ნამატით, იმ შემთხვევაში თუ კვირაში სამუშაო საათების ხანგრძლივობა გადააჭარბებდა კანონით დადგენილ 40 საათს, ანუ დღიური ხელფასიდან გამომდინარე ერთეული საათის ანაზღაურება შეადგენდა 3,75 ლარს, ხოლო ზეგანაკვეთურის 4,50 ლარს.

2.3. დამსაქმებელმა 2018 წლის აგვისტოში მოსარჩელეს ორჯერ მისცა შენიშვნა, ვინაიდან მან არ ამოიღო ე.წ. ფისკალური ჩეკი მომხმარებლის მომსახურებისას. მოპასუხემ მტკიცებულების სახით წარმოადგინა შენიშვნის ფურცლები, რომელსაც ხელს აწერს თავად მოსარჩელე (ხელი მოწერილია კ.კ–ის სახელით. უდავოა, რომ სამსახურში მოსარჩელეს ამ სახელით მოიხსენიებდნენ) და მენეჯერი - ი.კ–ია. შენიშვნა ეხებოდა იმ ფაქტს, რომ 28 და 29 აგვისტოს მოსარჩელემ უხეშად დაარღვია სამსახურებრივი მოვალეობა და პროდუქციის რეალიზაციისას არ ამოიღო ფისკალური ჩეკი სალარო აპარატიდან. ორივე შემთხვევაში მიეცა შენიშვნა დარღვევისთვის და დაეკისრა ჯარიმა 50-50 ლარის ოდენობით. მოსარჩელემ სადავოდ გახადა შენიშვნის ფურცლებზე ხელმოწერის ნამდვილობა და ითხოვა ექსპერტიზის ჩატარება, თუმცა შემდეგ თვითონვე განაცხადა, რომ ვერ უზრუნველყო ექსპერტიზის ჩატარება. შესაბამისად, სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს ფაქტს, რომ ეს შენიშვნები მოსარჩელეს გაეცნო.

2.4. მოსარჩელე შრომის ანაზღაურებას არ იღებდა საბანკო ანგარიშსწორებით. მისი განმარტებით, ბანკთან შექმნილი პრობლემების გამო დამსაქმებელს შეუთანხმდა, რომ ხელფასს აიღებდა სხვა დასაქმებულების მეშვეობით. სხვა დასაქმებულებზე გაიცემოდა საბანკო ტრანზაქციით ხელფასი, რომლებიც ხელზე გადასცემდნენ მას მოსარჩელეს.

2.5. მოსარჩელე სამსახურიდან გათავისუფლდა 17.09.2018 წლიდან სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის "ზ" ქვეპუნქტის საფუძველზე.

2.6. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ უხეშად დაარღვია მასზე დაკისრებული ვალდებულება, რაც სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის "ზ" ქვეპუნქტის გამოყენების საფუძველს ქმნის.

2.6.1. მოპასუხემ წარმოადგინა მტკიცებულება ვიდეოჩანაწერის სახით, რომლითაც დასტურდება მოსარჩელის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობის შეუსრულებლობა და უხეში დარღვევა, რაც შემდგომში საფუძვლად დაედო გათავისუფლების ბრძანებას. ვიდეოჩანაწერი ასახავს 15.09.2018 წელს მომხდარ ფაქტს. სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ ფაქტზე, რომ მას შემდგომ რაც მოსარჩელეს მიეცა შენიშვნები ფისკალური ჩეკის ამოუღებლობის გამო, დირექტორმა ბართან დანიშნა მოლარე, რომელიც აკონტროლებდა ბარმენის მიერ შეკვეთისა და თანხის მიღების პროცედურებს. მოლარედ დაინიშნა მ.რ–ძე. მოსარჩელეს ევალებოდა რეალიზებული პროდუქციის საფასურის ნაღდი ანგარიშსწორებით მიღებული თანხა პროგრამულ ჩეკთან ერთად დაუყოვნებლივ მიეწოდებინა მოლარისთვის. 15.09.2018 წლის ვიდეოჩანაწერზე ასახულია შემდეგი ფაქტი: მოსარჩელემ მიიღო შეკვეთა, გასცა შესაბამისი პროდუქტი და მიიღო თანხა, თუმცა ნაცვლად იმისა რომ ეს თანხა გადაეცა მოლარისთვის, კანონმდებლობით გათვალისწინებული ჩეკის ამოსაღებად, მან ეს თანხა ჩადო მის სათავსო უჯრაში.

2.6.2. სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მსჯელობა, რომ მომხმარებლის მიერ გადახდილი თანხა იყო მისთვის განკუთვნილი ე.წ „ჩაი“. სასამართლოს სხდომაზე მოწმის სახით დაიკითხა მოლარე მ.რ–ძე, რომელმაც განმარტა რომ მაგიდა რომელსაც ეკუთვნოდა ვიდეოჩანაწერზე ასახული მომხმარებელი, არ იყო დახურული არცერთი მოლარის მიერ და შესაბამისად, მას არ მიუღია ამ მომხმარებელზე რეალიზებული პროდუქციის თანხა. სასამართლო მიიჩნევს, რომ თანხა რომელიც მოსარჩელემ მოათავსა სათავსო ყუთში, იყო პროდუქციის რეალიზების თანხა. გარდა ამისა, კადრში ჩანს, რომ მომხმარებელი ჯერ დებს 20 და 10 ლარიან კუპიურებს ბარზე, შემდეგ უკან იღებს 10 ლარიან კუპიურას და დებს რკინის მონეტას. სასამართლოს განმარტებით, ნაკლებ სავარაუდოა, რომ ბარმენის მომსახურებისათვის გადახდილი ე.წ. "ჩაი" ატარებდეს ასეთ ხასიათს.

2.6.3. სამსახურიდან გათავისუფლების მართლზომიერების შეფასებისას დადგენილ უნდა იქნეს დასაქმებულის მიერ მასზე დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღევის ფაქტი. დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველია, არა ვალდებულების დარღვევა, არამედ უხეში დარღვევა. რაც იმას ნიშნავს რომ ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში სამსახურიდან დათხოვნის მართლზომიერების მიზნით შეფასებულ უნდა იქნეს სამსახურეობრივი მოვალეობათა შეუსრულებლობის ფაქტი, დარღვევის ხარისხი, დარღვევის სიხშირე და დასაქმებულის ბრალეულობა, დარღვევის გამოწვევი და ხელშემწყობი ფაქტორები და სამართლებრივი შედეგები, რაც დარღვევას მოჰყვა და ა.შ.. სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს მოსარჩელის მიერ უხეში დარღვევის ფაქტს. სასამართლო მოიშველიებს შრომის საერთაშორისო ორგანიზაციის ექსპერტთა კომიტეტის მიერ შემუშავებულ თეზას - „საკმარისად სერიოზული“ წინაპირობა. ექსპერტთა კომიტეტის მიერ განმარტებულ იქნა, რომ იმისათვის, რათა დასაქმებული სამსახურიდან დათხოვნა ჩაითვალოს ლეგიტიმურად, ასეთი დათხოვნის საფუძველი უნდა აღწევდეს სწორედ საკმარისად სერიოზულ დონეს. განსახილველ შემთხვევაში სასამართლო დამსაქმებლის გადაწყვეტილებას შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ მიიჩნევს კანონიერად. შესაბამისად, სარჩელი სადავო ბრძანების ბათილად ცნობის თაობაზე უსაფუძვლოა და ვერ დაკმაყოფილდება. შესაბამისად, არ არსებობს თანმდევი სასარჩელო მოთხოვნების - თანამდებობაზე აღდგენისა და განაცდურის ანაზღაურების დაკმაყოფილების წინაპირობა.

2.7. უდავოა, რომ მოსარჩელეს დათხოვნის შემდეგ არ მიუღია კუთვნილი ხელფასი - 450 ლარი (ხელზე ასაღები). მოპასუხემ პირველივე სხდომაზე გამოთქვა მზაობა თანხის ანაზღაურებაზე და მიუთითა, რომ მოსარჩელეს არ ჰქონდა საბანკო ანგარიში და იგი მოკლებული იყო შესაძლებლობას, მოეხდინა საბოლოო ანგარიშსწორება თუ მოსარჩელე არ გამოცხადდებოდა და ხელზე არ მიიღებდა თანხას. შესაბამისად, სასამართლო ადგენს, რომ საბოლოო ანგარიშსწორება კანონით დადგენილ 7-დღიან ვადაში ვერ მოხდა ობიექტური მიზეზების გამო და არა მოპასუხის ბრალეულობით. შესაბამისად, მოპასუხის ბრალეულობის არასებობის გამო უსაფუძვლოა მოთხოვნა დაყოვნებული თანხის 0.07%-ის ანაზღაურების თაობაზე.

2.8. მოსარჩელე უთითებს, რომ შრომითი ურთიერთობის პერიოდში ზეგანაკვეთურად ნამუშევარი აქვს 671 საათი, თუმცა აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულება წარმოდგენილი არ აქვს. შესაბამისად, უსაფუძვლოა სარჩელი ზეგანაკვეთური შრომის ანაზღაურების თაობაზე.

2.9. სასარჩელო მოთხოვნა გამოუყენებელი ფასიანი შვებულების ანაზღაურების მოთხოვნის შესახებ ვერ დაკმაყოფილდება, ვინაიდან მოსარჩელის დასაქმებიდან არ გასულა 11 თვე, რაც სშკ-ით გათვალისწინებული პირობაა. ამასთან, საქმის მასალებით არ დასტურდება მოსარჩელის მოთხოვნა შვებულებით სარგებლობაზე.

3. გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა მისი გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძველი:

4. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 24.05.2021 წლის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, მათ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნია, რომ არ არსებობდა ბრძანების ბათილად ცნობის, სამსახურში აღდგენის, იძულებითი განაცდურის, გამოუყენებული შვებულებისა და ზეგანაკვეთური საათების ანაზღაურების, ასევე თანხის დაყოვნებისთვის პირგასამტეხლოს დაკისრების საფუძველი.

საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა

5. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოსარჩელემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მისი გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

6. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ) 391-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

7. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

8. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

9. საკასაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანია მოსარჩელის გათავისუფლების თაობაზე ბრძანების კანონიერება. სადავო ბრძანების სამართლებრივი საფუძველია სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტი (წინამდებარე განჩინებაში მითითებულია და შეფასებულია სშკ-ის ნორმები დასაქმებულის გათავისუფლების მომენტში მოქმედი რედაქციით), რომლითაც: შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველია, დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა.

10. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტისას გათვალისწინებული უნდა იყოს პროპორციულობისა და გონივრული საფუძვლის პრინციპი. პროპორციულობის, იმავე თანაზომიერების პრინციპი ნიშნავს, რომ კანონის მიზნის მისაღწევად გამოყენებული ღონისძიება უნდა იყოს დასაშვები, აუცილებელი და პროპორციული. ერთ-ერთ საქმეში საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ სწორედ პროპორციულობის პრინციპი გამოიყენა და განმარტა: შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა დამსაქმებლის მიერ დასაშვები უნდა იყოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ გაუმართლებელია ამ უკანასკნელის უფლების დაცვის სხვა საფუძვლების გამოყენება. მაშასადამე, შეუფერებელი ყოფაქცევა მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება გახდეს დათხოვნის საფუძველი, როცა იგი მიაღწევს მნიშვნელოვან დონეს (იხ. სუსგ №ას-106-101-2014, 02.10.2014წ.; „საქართველოს შრომის სამართალი და საერთაშორისო შრომის სტანდარტები“, ავტორთა კოლექტივი, შრომის საერთაშორისო ორგანიზაცია, 2017, გვ. 234-235) (სუსგ. Nას-1223-2018, 02.04.2020წ.).

11. დასაქმებულთა შრომის უფლებების დაცვის კონსტიტუციური პრინციპის შესაბამისად დასაქმებულის მიერ ჩადენილი ყოველი დარღვევა შეფასებულ უნდა იქნეს მისი ჩადენის სიხშირის, სიმძიმის და, რაც მთავარია, შედეგობრივი თვალსაზრისით. შრომის სამართალში “Ultima Ratio“ - ს პრინციპი ითხოვს დამსაქმებლის მხრიდან დასაქმებულის სამსახურიდან დათხოვნამდე მისი ქმედების შეფასებას მიზეზ-შედეგობრივი თვალსაზრისით, დარღვევასა (გადაცდომას) და გათავისუფლებას, შორის ზომიერი ბალანსის დაცულობა. ნიშანდობლივია, რომ ამავე პრინციპის შესაბამისად, დამსაქმებლის მიერ დარღვევის (გადაცდომის) ჩადენისას გამოყენებულ უნდა იქნეს ისეთი ზომები, რომელიც არსებულ ვითარებას გამოასწორებს, გააუმჯობესებს, დასაქმებულ მუშაკს უკეთესს გახდის, კვალიფიკაციას აუმაღლებს, უფრო წინდახედულად და გულისხმიერად მოქცევას აიძულებს. შესაბამისად, მიზანშეწონილობის კუთხით, გადაცდომის დროს არჩეულ უნდა იქნეს პროპორციული დასჯის მექანიზმი, რაც, შედეგობრივად, გარდა იმისა, რომ დამრღვევს დასჯის, მას და სხვა დასაქმებულებს უფრო ეფექტური შრომის მოტივაციას შეუქმნის (სუსგ ას-416-399-2016, 29.06.2016წ; სუსგ Nას-658-2020 04.12.2020წ.).

12. საკასაციო პალატამ არაერთხელ აღნიშნა და ამ შემთხვევაშიც ამახვილებს ყურადღებას, რომ შრომითსამართლებრივი დავების მტკიცების ტვირთის განაწილება გარკვეული თავისებურებით ხასიათდება, რასაც, მტკიცებულებების წარმოდგენის თვალსაზრისით, დამსაქმებლისა და დასაქმებულის არათანაბარი შესაძლებლობები განაპირობებს. მოსარჩელე, რომელიც სამსახურიდან უკანონოდ დათხოვნის თაობაზე აპელირებს, ვერ დაადასტურებს სამსახურიდან დათხოვნის უკანონობას. მოსარჩელის მითითება მასზე, რომ იგი უკანონოდ გაათავისუფლეს, მტკიცების ტვირთს აბრუნებს დამსაქმებლის მხარეს, რომელსაც აკისრებს დასაქმებულის სამსახურიდან მართლზომიერად გათავისუფლების მტკიცების ვალდებულებას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, განსახილველ შემთხვევაში, სწორედ დამსაქმებელი იყო ვალდებული ემტკიცებინა მოსარჩელის მიერ ნასკისრი ვალდებულებების უხეშად დარღვევის ფაქტი, რომელიც ამ უკანასკნელის სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძველი გახდა.

13. სასამართლოს მიერ დადგენილია და საკასაციო საჩივრით დასაბუთებულად შედავებული არ არის, რომ დამსაქმებელმა 2018 წლის აგვისტოში მოსარჩელეს ორჯერ მისცა შენიშვნა, 28 და 29 აგვისტოს ე.წ. ფისკალური ჩეკის სალარო აპარატიდან ამოუღებლობის გამო. სასამართლო მოპასუხის მიერ წარდგენილი ვიდეოჩანაწერით ადგენს, რომ 15.09.2018 წელს მოსარჩელემ მიიღო შეკვეთა, გასცა შესაბამისი პროდუქტი და მიიღო თანხა, თუმცა ნაცვლად იმისა რომ სალარო აპარატიდან ჩეკის ამოღების მიზნით რეალიზებული პროდუქციის საფასური პროგრამულ ჩეკთან ერთად დაუყოვნებლივ მიეწოდებინა მოლარისთვის, მან ეს თანხა ჩადო მის სათავსო უჯრაში. სწორედ ეს ინციდენტი შეფასდა დამსაქმებლის მხრიდან შრომითი ვალდებულების უხეშ დარღვევად და მოსარჩელე გათავისუფლდა სამსახურიდან. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ იმ პირობებში, როდესაც დასაქმებულს ორჯერ მიეცა შენიშვნა იგივე გადაცდომისთვის, არ არსებობდა ნაკლებად მკაცრი დისციპლინური ღონისძიების გამოყენების საფუძველი და დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლება პროპორციული ღონისძიებაა. ამდენად, მოსარჩელეს მართლზომიერად დაეკისრა დისციპლინური პასუხისმგებლობის უკიდურესი ზომა და გათავისუფლდა სამსახურიდან. დამსაქმებელმა წარმატებით გაართვა თავი შესაგებლის საფუძვლად მითითებული გარემოებების მტკიცების მოვალეობას და დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის მართლზომიერება დამაჯერებლად დაასაბუთა. არ არსებობდა გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობის, ასევე თანმდევი სასარჩელო მოთხოვნების - სამსახურში აღდგენისა და განაცდურის ანაზღაურების დაკმაყოფილების საფუძველი.

14. ანგარიშსწორების დაყოვნებისთვის პირგასამტეხლოს მოპასუხისათვის დაკისრების სასარჩელო მოთხოვნა სშკ-ის 31-ე (შრომის ანაზღაურების ფორმა და ოდენობა განისაზღვრება შრომითი ხელშეკრულებით. ამ მუხლის ნორმები გამოიყენება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ შრომითი ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. შრომის ანაზღაურება გაიცემა თვეში ერთხელ. დამსაქმებელი ვალდებულია ნებისმიერი ანაზღაურების თუ ანგარიშსწორების დაყოვნების ყოველი დღისათვის გადაუხადოს დასაქმებულს დაყოვნებული თანხის 0.07 პროცენტი) და 34-ე (შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისას დამსაქმებელი ვალდებულია დასაქმებულთან მოახდინოს საბოლოო ანგარიშსწორება არა უგვიანეს 7 კალენდარული დღისა, თუ შრომითი ხელშეკრულებით ან კანონით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული) მუხლებიდან გამომდინარეობს. სასამართლოს მიერ დადგენილია და საკასაციო საჩივრით დასაბუთებულად შედავებული არ არის, რომ საბოლოო ანგარიშსწორება კანონით დადგენილ 7-დღიან ვადაში ვერ მოხდა ობიექტური მიზეზების გამო და არა მოპასუხის ბრალეულობით. კერძოდ, მოსარჩელეს არ ჰქონდა საბანკო ანგარიში და ამდენად, დამსაქმებელი მოკლებული იყო შესაძლებლობას მოეხდინა საბოლოო ანგარიშსწორება თუ მოსარჩელე არ გამოცხადდებოდა და ხელზე არ მიიღებდა თანხას. შესაბამისად, უსაფუძვლოა მოთხოვნა საბოლოო ანგარიშსწორების თანხის დაყოვნებისთვის 0.07%-ის ანაზღაურების თაობაზე.

15. რაც შეეხება გამოუყენებელი შვებულების ანაზღაურების თაობაზე სასარჩელო მოთხოვნას, შვებულების, როგორც დასაქმებულის სოციალური უფლების განსაკუთრებულობიდან გამომდინარე, შრომით კანონმდებლობაში აღიარებულია, დასაქმებულის შესაძლებლობა, მოითხოვოს გამოუყენებელი შვებულების კომპენსაცია (სშკ-ის 21.4 მუხლი), თუმცა, ამ მოთხოვნის რეალიზაციისათვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა) დასაქმებულის მიერ ფასიანი შვებულებით სარგებლობის უფლების მოპოვება; ბ) შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა, რომელიც დამსაქმებლის ინიციატივით დასაქმებულის გათავისუფლების გზით განხორციელდა; გ) შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტამდე კუთვნილი შვებულების გამოუყენებლობა/არასრული გამოყენება (შდრ. სუსგ №ას-131-127-2016, 23.09.2016წ.). ფასიანი შვებულებით სარგებლობის უფლების მოპოვებისათვის კი, სშკ-ის 22.1 მუხლი (დასაქმებულს შვებულების მოთხოვნის უფლება წარმოეშობა მუშაობის თერთმეტი თვის შემდეგ. დასაქმებულს მხარეთა შეთანხმებით შვებულება შეიძლება მიეცეს აღნიშნული ვადის გასვლამდეც) მუშაობის თერთმეტთვიან ვადას აწესებს (სუსგ Nას-133-133-2018; 31.07.2020წ.) დადგენილია, რომ მოსარჩელეს დასაქმებიდან 11 თვე არ უმუშავია და არც მხარეები შეთანხმებულან შვებულების საკითხის განსხვავებულად მოწესრიგების შესახებ, ამდენად, უსაფუძვლოა მოთხოვნა გამოუყენებელი შვებულების ანაზღაურების თაობაზე .

16. საკასაციო სასამართლო ასევე არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიას ზეგანაკვეთური სამუშაოს ანაზღაურების თაობაზე და მიუთითებს, რომ სშკ-ის მე-17 მუხლით დადგენილი ზეგანაკვეთური სამუშაოს ანაზღაურებისათვის სახეზე უნდა იყოს ამავე ნორმის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული წინაპირობები (ზეგანაკვეთურ სამუშაოდ მიიჩნევა მხარეთა შეთანხმებით დასაქმებულის მიერ სამუშაოს შესრულება დროის იმ მონაკვეთში, რომლის ხანგრძლივობა სრულწლოვნისთვის აღემატება კვირაში 40 საათს). დადგენილია და საკასაციო საჩივრით დასაბუთებულად შედავებული არ არის, რომ არ დასტურდება მოსარჩელის მიერ ზეგანაკვეთური სამუშაოს შესრულების ფაქტი. აღნიშნული გარემოებების მტკიცების ტვირთი, სსსკ-ის 102-ე მუხლის შესაბამისად, ეკისრება დასაქმებულს (შდრ. სუსგ №ას-1327-2018, 03.06.2019წ.; სუსგ Nას-1367-2020, 22.02.2022წ.).

17. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

18. კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივსამართლებრივი დასაბუთება და ვერ შეძლო მისი გაბათილება სარწმუნო მტკიცებულებებით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. ასეთ საფუძველზე ვერც კასატორი მიუთითებს. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით. გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

19. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, ხოლო კასატორს გადახდილი აქვს საკასაციო სამართალწარმოებისათვის განსაზღვრული სახელმწიფო ბაჟი - 300 ლარი, მას უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსსკ-ის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ზ.კ–ნის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. ზ.კ–ნს (პ/ნ: .......) უკან დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის (საგადახდო დავალება 12382584261, გადახდის თარიღი 12.01.2022წ.) 70% – 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150.

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: გიორგი მიქაუტაძე

მოსამართლეები: თამარ ზამბახიძე

რევაზ ნადარაია