საქმე№ას-1118-2023 30 სექტემბერი, 2024 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა:

თეა ძიმისტარაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – მ.მ–ი, ნ.უ–ი, ნ.უ–ი

მოწინააღმდეგე მხარე – გ.მ–ი, გ.ძ–ი, ვ.მ–ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 15 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი - სამკვიდრო მოწმობის, ჩუქებისა და ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სარჩელის მოთხოვნა

1.1. მ.მ–მა, ნ.უ–მა და ნ.უ–მა სარჩელი აღძრეს სიღნაღის რაიონულ სასამართლოში გ.მ–ის, გ.ძ–ის და ვ.მ–ის მიმართ და მოითხოვეს:

1.1.1. ა.უ–სა და ჰ.მ–ს შორის 1994 წლის 8 აპრილს, გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა;

1.1.2. 2007 წლის 26 მარტის სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობა;

1.1.3. ი.მ–ს, ვ.მ–სა და გ.მ–ს შორის 2007 წლის 11 მაისს გაფორმებული ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა.

1.1.4. გ.მ–სა და გ.ძ–ს შორის 2007 წლის 16 აგვისტოს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა.

1.2. მოსარჩელეების განმარტებით, სადავო უძრავი (მდებარე, სიღნაღის მუნიციპალიტეტი, სოფელი ......., საკადასტრო კოდი N........) ქონება წარმოადგენს მოსარჩელეთა თანასაკუთრებას. აღნიშნული ქონება წარმოადგენდა მოსარჩელეთა კომლის თანასაკუთრებას და 2020 წლის 17 თებერვალს საკუთრების უფლება დარეგისტრირდა სსიპ - საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში. 2021 წლის 18 იანვარს გ.მ–მა და გ.ძ–მა სიღნაღის რაიონულ სასამართლოში აღძრეს ადმინისტრაციული სარჩელი, რომლითაც მოითხოვეს სსიპ - საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2020 წლის 17 თებერვლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა იმ გარემოებაზე დაყრდნობით, რომ სადავო ქონება წარმოადგენს მათ საკუთრებას. ადმინისტრაციული დავის ფარგლებში გ.მ–მა და გ.ძ–მა წარადგინეს მოსარჩელეთა ოჯახის წევრის - ა.უ–ს მიერ 1994 წლის 8 აპრილს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც ა.უ–მა ჰ.მ–ს მიჰყიდა სადავო ქონება. შემდეგში ქონება მემკვიდრეობით მიიღეს ჰ. მ–ის მეუღლემ - ი.მ–მა და შვილებმა - ვ.მ–მა და გ.მ–მა. 2007 წლის 11 მაისს გაფორმებული ჩუქების ხელშეკრულებით ი.მ–მა და ვ.მ–მა სადავო ქონებიდან კუთვნილი წილები საკუთრებაში გადასცეს გ.მ–ს, ხოლო 2007 წლის 16 აგვისტოს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით კი გ.მ–მა სადავო ქონებიდან ნაწილი - 1000 კვ.მ. საკუთრებაში გადასცა გ.ძ–ს. მოსარჩელეთათვის უცნობი იყო სადავო გარიგებების განხორციელების შესახებ. მათთვის აღნიშნული ცნობილი გახდა ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში მიღებული სარჩელის შემდეგ. მოსარჩელეები დღემდე ფლობენ და სარგებლობენ სადავო ქონებით, ხოლო მოპასუხეები, რომლებიც ადმინისტრაციული დავის ფარგლებში პრეტენზიას აცხადებენ ქონებაზე, არასდროს დაუფლებიან მას. ა.უ–ი არ იყო უფლებამოსილი განეკარგა სადავო ქონება, ვინაიდან ქონება წარმოადგენდა კომლის წევრთა თანასაკუთრებას. ამასთან, სადავო გარიგებები მოჩვენებითია, რადგან ქონებას მოპასუხეები რეალურად არასდროს დაუფლებიან. მოსარჩელეებმა მიუთითეს, რომ სადავო გარიგებების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, მოპასუხეებს მოესპობათ უფლება ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში იდავონ უძრავ ქონებაზე რეგისტრაციის ბათილობასთან დაკავშირებით, რომლითაც განხორციელდა ნივთზე მოსარჩელეთა საკუთრების უფლების რეგისტრაცია.

2. მოპასუხეების შესაგებელი

2.1. მოპასუხეებმა, წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნეს.

2.2. მოპასუხეთა მტკიებით, მიუხედავად იმისა, რომ სადავო უძრავი ქონება საჯარო რეესტრის მონაცემებით, მოსარჩელეთა თანასაკუთრებაა, რეალურად აღნიშნული ქონება გ.მ–ისა და გ.ძ–ის საკუთრებას წარმოადგენს და აღნიშნული უფლება მოპოვებულია კეთილსინდისიერად.

2.3. მოპასუხეთა განმარტებით, ა.უ–ის მიერ ქონების გასხვისების შემდეგ, მოპასუხეების ოჯახი ფლობდა და სარგებლობდა ამ ქონებით, დღეის მდგომარეობით კი იგი გ.მ–ისა და გ.ძ–ის სარგებლობაშია. სადავო უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლება რეგისტრირებული იყო ა.უ–ზე და ჰ.მ–მა ქონება რეგისტრირებული მესაკუთრისაგან შეიძინა. ქონების შეძენის შემდეგ, ჰ.მ–ის ოჯახმა გაასუფთავა და მოაწესრიგა მიწის ნაკვეთი და ფაქტობრივად შეუდგა ფლობა-სარგებლობას. ვინაიდან ჰ.მ–ი ოჯახით ცხოვრობდა ქალაქ თბილისში, ქონება მოვლა-პატრონობისთვის ჩააბარა მეზობლად მცხოვრებ ბ–ების ოჯახს, რომლებიც სადავო ქონებას 1995 წლიდან უვლიან და მოჰყავთ მოსავალი. მოსარჩელეებს კი 2020 წლამდე ნივთთან საერთოდ არ ჰქონიათ შეხება.

2.4. მოპასუხეთა მითითებით, ჰ.მ–ისაგან სადავო ქონება მემკვიდრეობით მიიღო მისმა მეუღლემ და შვილებმა. მოგვიანებით, ი.მ–მა და ვ.მ–მა თავიანთი კუთვნილი წილები აჩუქეს გ.მ–ს. თავის მხრივ, გ.მ–მა სადავო ქონების ნაწილი - 1000 კვ.მ მიჰყიდა გ.ძ–ს. სადავო გარიგებების გაფორმებისას არანაირ მოჩვენებითობას ადგილი არ ჰქონია და ხელშეკრულებათა გაფორმებისას რეალურად დადგა ამავე ხელშეკრულებებით გათვალისწინებული შედეგი. ამასთან, მოპასუხეებმა მიუთითეს, რომ გარდა ხელშეკრულებათა ნამდვილობისა, მოსარჩელეებს გაშვებული აქვთ სადავო გარიგებების გასაჩივრების სამოქალაქო კანონმდებლობით დადგენილი ხანდაზმულობის ვადები.

3. სიღნაღის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება

3.1. სიღნაღის რაიონული სასამართლოს 2022 წლის 28 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

4. მოსარჩელეების სააპელაციო საჩივარი

4.1. სიღნაღის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით.

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განჩინება

5.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 15 ივნისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული განჩინება დარჩა უცვლელი.

5.2. სააპელაციო სასამართლომ, საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგ გარემოებებზე მიუთითა:

5.2.1. სსიპ საქართველოს ეროვნული არქივის მიერ 2018 წლის 29 აგვისტოს გაცემული N36/117545 ცნობის თანახმად, კახეთის რეგიონულ არქივში დაცული სიღნაღის რაიონის სოფელ ....... 1986-1997 წლების საკომლო წიგნში კომლში ირიცხებიან: ა.ს. ძე უ–ი - უფროსი; მ.ი. ასული მ–ი - ცოლი; ი.ა. ასული უ–ი - შვილი, გადახაზულია, გათხოვდა; ნ.ა. ასული უ–ი - შვილი, წავიდა; ნ..ა. ასული უ–ი - შვილი. კომლს 1992 წელს ერიცხება 1977 წელს აგებული 80 კვ.მ. საცხოვრებელი სახლი, 1986-1988 წლებში ერიცხება 0.15 ჰა მიწის ფართობი, 1989-1990 წლებში ერიცხება 0.19 ჰა მიწის ფართობი.

5.2.2. სოფელ ....... 1998-2007 წლების საკომლო წიგნში კომლში ირიცხებიან: ა.ს. ძე უ–ი - უფროსი; მ.ი. ასული მ–ი - ცოლი; ნ..ა. ასული უ–ი - შვილი; ნ.ა. ასული უ–ი. კომლს 1998 წელს ერიცხება 80 კვ.მ. საცხოვრებელი სახლი, მიწის ფართობის შესახებ მონაცემები არ ფიქსირდება.

5.2.3. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2020 წლის 17 თებერვლის N882019849466-12 რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა მ.მ–ის განცხადება სახელმწიფო პროექტის ფარგლებში უფლების რეგისტრაციის თაობაზე და დღეის მდგომარეობით, უძრავი ნივთი, რომლის რეკვიზიტებია: სიღნაღის მუნიციპალიტეტი, სოფელი ......., მე-12 ქუჩა N1, ნაკვეთის საკუთრების ტიპი: თანასაკუთრება, ნაკვეთის დანიშნულება: სასოფლო-სამეურნეო (საკარმიდამო), დაზუსტებული ფართობი: 2806.00 კვ.მ., შენობა-ნაგებობის ჩამონათვალი: N1, საკადასტრო კოდით N.......- რეგისტრირებულია მ.მ–ის, ნ.უ–ისა და ნ.უ–ის საკუთრებად.

5.2.4. სიღნაღის რაიონული სასამართლოს განხილვაშია გ.მ–ისა და გ.ძ–ის ადმინისტრაციული სარჩელი მოპასუხე სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქონების რეგისტრაციის დეპარტამენტის რეგიონული რეგისტრაციის მართვის სამსახურის კახეთის რეგიონული ოფისის მიმართ, მესამე პირები: მ.მ–ი, ნ.უ–ი და ნ.უ–ი, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქონების რეგისტრაციის დეპარტამენტის რეგიონული რეგისტრაციის მართვის სამსახურის კახეთის რეგიონული ოფისის 2020 წლის 17 თებერვლის N882019849466-12 გადაწყვეტილების მოსარჩელეთა მიწის ნაკვეთის ზედდების ნაწილში ბათილად ცნობის მოთხოვნით.

5.2.5. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ 2019 წლის 6 აგვისტოს გაცემული NTT2019082949 ცნობა-დახასიათებისა და საცხოვრებელი სახლის ტექნიკური პასპორტის თანახმად, უძრავი ნივთი, რომლის რეკვიზიტებია: სიღნაღი, სოფელი ზემო ......., ფაქტიური ფართობი: 3500.00 კვ.მ., მიწის ფართი უ.დ.დ- ს გარეშე 1994 წლამდე: 3500.00 კვ.მ., შენიშვნა: სააღრიცხვო მასალაში ფიქსირდება ჩანაწერი: „1969 წელი“, ლიტერი „ბ“, დასახელება: დამხმარე, სართულების რაოდენობა: 1, უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე არსებული ფართი: 44.00 კვ.მ, რეგისტრირებულია ა.ს. ძე უ–ის საკუთრებად (ტექნიკური პასპორტი, აღრიცხულია 1994 წელს).

5.2.6. 1994 წლის 8 აპრილს, ერთი მხრივ, ა.უ–სა და მეორე მხრივ, ჰ.მ–ს (გ.მ–ის მამა) შორის გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც, ა.მ–მა გაყიდა, ხოლო ჰ.მ–მა შეიძინა სიღნაღის რაიონის, სოფელ .......ში მდებარე ერთსარულიანი საცხოვრებელი სახლი 44 კვ.მ. ფართით, ერთი ოთახი - 22 კვ.მ., დამხმარე ფართი - 22 კვ.მ., განლაგებული 2200 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე.

5.2.7. საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, სიღნაღის რაიონის, სოფელ .......ში მდებარე 2200 კვ.მ. ფართობის სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობით, მიწის (უძრავი ქონების) სარეგისტრაციო N56/10/39/017 - 2007 წლის 2 მარტის მდგომარეობით რეგისტრირებული იყო ჰ.მ–ის საკუთრებად.

5.2.8. 2007 წლის 26 მარტს გაცემული სამკვიდრო მოწმობის თანახმად, 1995 წლის 17 დეკემბერს გარდაცვლილი ჰ.მ–ის დანაშთ ქონებაზე მემკვიდრეებად თანაბარწილად ცნობილ იქნენ მისი მეუღლე - ი.მ–ი და შვილები - გ.მ–ი და ვ.მ–ი. მემკვიდრეებმა საკუთრებაში მიიღეს სამკვიდრო ქონება - მიწის ნავეთი ფართით 2200 კვ.მ., მასზე განლაგებული შენობა- ნაგებობით, საერთო ფართით - 44.00 კვ.მ., მდებარე - სიღნაღის რაიონი, სოფელი ......., სარეგისტრაციო N56/10/39/017.

5.2.9. 2007 წლის 11 მაისს, ერთი მხრივ, ი.მ–ს, ვ.მ–ს და, გ.მ–ს შორის გაფორმდა უძრავი ქონების ჩუქების ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც ი.მ–მა და ვ.მ–მა გ.მ–ს აჩუქეს კუთვნილი წილები უძრავი ნივთიდან, მდებარე: სიღნაღის რაიონი, სოფელი ......., ფართობი 2200 კვ.მ., სარეგისტრაციო N56/10/39/017.

5.2.10. 2007 წლის 16 აგვისტოს, ერთი მხრივ, გ.მ–სა და, მეორე მხრივ, გ.ძ–ს შორის გაფორმდა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც, გ.ძ–მა შეიძინა სიღნაღის რაიონის, სოფელ .......ში მდებარე 1000 კვ.მ. მიწის ფართობი, სარეგისტრაციო N56/10/39/024.

5.2.11. უძრავი ნივთი, რომლის რეკვიზიტებია: რაიონი სიღნაღი, სოფ. ......., ნაკვეთის საკუთრების ტიპი: საკუთრება, ნაკვეთის დანიშნულება: სასოფლო-სამეურნეო, დაუზუსტებელი ფართობი: 1172.60 კვ.მ., ნაკვეთის წინა ნომერი: ....., შენობა-ნაგებობ(ებ)ის საერთო ფართი: 44.00 კვ.მ., საკადასტრო კოდით N...... - რეგისტრირებულია გ.მ–ის საკუთრებად.

5.2.12. უძრავი ნივთი, რომლის რეკვიზიტებია: რაიონი სიღნაღი, სოფ. ......., ნაკვეთის საკუთრების ტიპი: საკუთრება, ნაკვეთის დანიშნულება: სასოფლო-სამეურნეო, დაუზუსტებელი ფართობი: 1000.00 კვ.მ., ნაკვეთის წინა ნომერი: ......, საკადასტრო კოდით N.......- რეგისტრირებულია გ.ძ–ის საკუთრებად.

5.3. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელეები 1994 წლის 8 აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობას ითხოვდნენ იმ საფუძვლით, რომ სადავო ქონება არაუფლებამოსილმა მესაკუთრემ განკარგა, ამასთან, გარიგება იყო მოჩვენებით, რადგან მხარეთა რეალურ ნებას ნასყიდობის ხელშეკრულების დადება არ წარმოადგენდა. მოსარჩელეთა განმარტებით, მოჩვენებით იყო დადებული 2007 წლის 11 მაისის ჩუქებისა და 2007 წლის 16 აგვისტოს ხელშეკრულებებიც.

5.4. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ა.უ–სა და ჰ.მ–ს შორის ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმების დროს (1994 წლის 8 აპრილი) მოქმედებდა საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსი. აღნიშნული კოდექსის 237-ე მუხლის თანახმად, ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულებით გამყიდველი კისრულობს გადასცეს ქონება მყიდველს საკუთრებად, ხოლო მყიდველი კისრულობს მიიღოს ქონება და გადაიხადოს მასში გარკვეული თანხა. ამავე კოდექსის 239-ე მუხლის თანახმად, სოფელში მდებარე საცხოვრებელი სახლის (სახლის ნაწილის) ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება უნდა იქნეს დადებული წერილობით და რეგისტრირებული უნდა იქნეს სახალხო დეპუტატების სასოფლო საბჭოში არაუგვიანეს სამი თვისა ხელშეკრულების დადების დღიდან.

5.5. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედების შემდეგ, ამავე კოდექსის 1505-ე მუხლის შესაბამისად, ძალადაკარგულად გამოცხადდა საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსი. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად კი, სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედების გამო ძალადაკარგული ნორმატიული აქტების საფუძველზე წარმოშობილი ურთიერთობების მიმართ დადგინდა ამ ნორმატიული აქტების გამოყენება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც ურთიერთობის მონაწილეებს სურთ ურთიერთობის სამოქალაქო კოდექსით მოწესრიგება, ან თუ სამოქალაქო კოდექსი უძრავი ნივთების შესახებ ახალ წესებს ითვალისწინებს.

5.6. შესაბამისად, ვინაიდან, სადავოა 1994 წლის 8 აპრილის ხელშეკრულება, დავის მიმართ იმჟამად მოქმედი სამოქალაქო კოდექსი უნდა გამოყენებულიყო. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მოქმედი და ძალადაკარგული სამოქალაქო კოდექსები, ერთნაირად აწესრიგებდა ნასყიდობის ხელშეკრულებასთან დაკავშირებულ უფლება-მოვალეობებს, იმ განსხვავებით, რომ ახალი კოდექსის ამოქმედებისა და საჯარო რეესტრის ჩამოყალიბებამდე, უფლებათა რეგისტრაცია უძრავ ნივთებზე ტექნიკური ინვენტაციზაციის ბიუროში ხდებოდა.

5.7. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მიუხედავად იმისა, რომ საარქივო ცნობის თანახმად, სიღნაღის რაიონის სოფელ ....... საკომლო წიგნის ჩანაწერების თანახმად, კომლის წევრებად ა.უ–თან ერთად ფიქსირდებიან მოსარჩელეები, საქმეში არსებული სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ გაცემული ცნობა-დახასიათებისა და საცხოვრებელი სახლის ტექნიკური პასპორტის, მიხედვით, სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრედ დაფიქსირებულია ა.უ–ი (აღრიცხვის თარიღი - 1994 წელი) და აღნიშნული ცნობა-დახასიათებისა და საცხოვრებელი სახლის ტექნიკური პასპორტის თანახმად, გარდა ა.უ–ისა, სხვა პირთა საკუთრების შესახებ ჩანაწერი არ ფიქსირდება. ნასყიდობის ხელშეკრულება კი გაფორმებულია ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროში რეგისტრირებულ მესაკუთრესთან - ა.უ–თან. ამდენად, დაუსაბუთებელია მოსარჩელე მხარის განმარტება არაუფლებამოსილი პირის მიერ ნივთის განკარგვასთან დაკავშირებით.

5.8. მოსარჩელე მხარე, ნასყიდობის ხელშეკრულებას იმ საფუძვლითაც ხდიდა სადავოდ, რომ გარიგება მოჩვენებით დაიდო. მხარის განმარტებით ა.უ–ს, კრიმინალური წარსულის მქონე პირებთან კონფლიქტის გამო, ესაჭიროებოდა ქონების დაცვა და მან სადავო გარიგებით მოახდინა ქონების გადამალვა, მისი წართმევის თავიდან აცილების მიზნით, თუმცა მიწის ნაკვეთი ყოველთვის მათ მფლობელობაში იყო. აღნიშნულს არ ეთანხმება მოპასუხე და მიუთითებს, რომ უძრავი ნივთი, მისი შეძენიდან ბოლო პერიოდამდე, მოპასუხეთა ფაქტობრივ მფლობელობაში იყო.

5.9. სააპელაციო სასამართლომ წარდგენილ მოწმეთა ჩვენებებზე მიუთითა, კერძოდ: მოწმე გ.ბ–ის განმარტებით (მეზობელი), მ. იყო სკოლის დირექტორი, მისი მეუღლე - უბნის რწმუნებული. ბავშვებმა იცოდნენ, რომ მათი იყო ეს ნაკვეთი და სახლი... 20 წელია რაც იქ მოსარჩელეები აღარ ცხოვრობენ. ბავშვები ამოდიოდნენ საკმაო წლებია, რაც ცხოვრებით იქ აღარ ცხოვრობენ, თუმცა ამუშავებდნენ ნაკვეთს; მოწმის მითითებით, იგი მოსარჩელეების ნათესავია, კერძოდ, 2 წელია, რაც მოსარჩელეები მისი მძახლები გახდნენ; მოწმე ნ.ტ–ის განმარტებით, 1979 წელს იყიდა ნაკვეთი ზემო .......ში, უ–ების მეზობლად. 2000 წლებიდან თბილისში წავიდა; თბილისიდან რომ ჩამოდიოდა, ხედავდა ბ–ებს; მ–ი და უ–ები აღარ უნახია; რომ ჩამოდიოდა, ხედავდა ბ–ებს, რომლებმაც კარები ჩაკეტეს. მოწმე გ. უ–ი – „ვიცი, რომ ა.უ–მა გ.მ–ს მიყიდა მიწის ნაკვეთი, მე ვმუშაობდი გ.მ–ის მძღოლად (გ. იყო პოლიციის უფროსი, სულ მე ვიყავი გ–ს მძღოლი). მე ვიცი, რომ ა–იმ გ. მიყიდა, მე ა–ის ოჯახსაც კარგად ვიცნობდი. ყიდვის მერე მე და გ. მივდიოდით იმ მიწის ნაკვეთში, კაკლის ნერგებიც დავრგეთ იმ წლებში. მაგ ეზოში სუფრაც გაიშალა, თუმცა ა. არ მახსოვს. მე ვიცი, რომ გ–მ ჩააბარა ეს ნაკვეთი გ. ბ–ის ოჯახს. მე 1996 წლის ზაფხულამდე ვიმუშავე პოლიციაში მძღოლად. როცა სუფრაზე ვლაპარაკობ, გ–ს დავალებით იქ ტრაქტორი და მუშები იყვნენ და მათ ისადილეს. მე ვიცოდი, რომ გ–ს დაჩად სჭირდებოდა ეს ნაკვეთი. რომ დარჩენილიყო პოლიციის უფროსად მაშინ ააშენებდა სახლს“. მოწმე გ. ბ–ი – „გ–მ მითხრა, დაახლოებით 1990-იან წლებში, ეს ნაკვეთი ვიყიდე, სახლი უნდა ავაშენოო. ამ ნაკვეთის მეზობლად ვცხოვრობ და ერთ დღეს ხმაურზე გარეთ გამოვედი, მაშინ გავიგე ეს ამბავი. ყიდვის ამბავი პირადად გ–მ მითხრა. გ–მ მოიყვანა ტექნიკა, გაასუფთავა, საძირკველი ამოვიღეთ, ნაყარი ჩემი მანქანით გავიტანე. შემდეგ მე ჩამაბარა მოსავლელად. ეხლა ესენი (მოსარჩელეები) პატრონობენ. 2019 წელს გაუფორმებიათ. მე პოლიციამ გამომიყვანა და იმის მერე აღარ შევსულვარ. მას შემდეგ ესენი პატრონობენ. მე გ–ს დავურეკე და ვუთხარი ამის შესახებ“. მოწმე ლ. ბ–ი - „თვითონ ა–მა მითხრა, ფული მჭირდებოდა და გავყიდეო. მერე გავიგე, რომ პოლიციის უფროსს, გ–ს უყიდია. მან ჩემ მეუღლეს დაავალა, როგორც საკუთარს ისე მოუარეო. გ. პერიოდულად მოდიოდა და კმაყოფილლი იყო რომ ვუვლიდით. მე როგორც მახსოვს 1993 წლებში გაიყიდა ეს ნაკვეთი. 94 წლიდან ჩვენ ვამუშავებთ ამ ნაკვეთს“. მოწმე ა.ბ–ი – „მე იმავე სოფელში ვცხოვრობ, მე პოლიციაში ვმუშაობდი და იქ გავიგე, რომ ა–მ გაყიდა და გ–მ იყიდაო. სამძებროს უფროსი ვიყავი. მაშინ იყო საუბარი ამ ნასყიდობაზე, დაახლოებით 1994 წელი იყო. გ–ს ბიძა ყავდა ჩემს სოფელში“.

5.10. სააპელაციო სასამართლომ მოწმეთა ჩვენების საფუძველზე დაასკვნა, რომ სადავო უძრავ ქონება ბ–ების ოჯახი ფლობდა, გ.მ–ის დავალებითა და მითითებით, შესაბამისად მოსარჩელის მტკიცება, რომ მოპასუხე არ ფლობდა სადავო ქონებას, რაც სადავო გარიგების მოჩვენებითობას ადასტურებდა, უსაფუძვლოა და არ დასტურდება საქმეში არსებული მტკიცებულებებით.

5.11. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სამკვიდრო მოწმობის, ასევე 2007 წელს გაფორმებული ჩუქებისა და ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობის თაობაზე სასარჩელო მოთხოვნების ნაწილში, მოსარჩელეთა იურიდიული ინტერესი აღარ იკვეთებოდა.

6. მოსარჩელეთა საკასაციო საჩივარი

6.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 15 ივნისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით.

6.2. კასატორების განმარტებით, სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ მოპასუხეები წარმოადგენენ უძრავი ქონების მესაკუთრეებს. დადგენილია, რომ სადავო ქონების რეგისტრირებული მესაკუთრეები მოსარჩელეები არიან.

6.3. სასამართლომ არასწორად არ ცნო დადგენილად ის გარემოება, რომ ა.უ–ი არაუფლებამოსილი იყო განეკარგა მ.მ–ის, ნ.უ–ისა და ნ.უ–ის კუთვნილი უძრავი ქონება, ხოლო მასსა და ჰ.მ–ს შორის დადებული ხელშეკრულება, ისევე როგორც შემდგომი ხელშეკრულებები, მოჩვენებითია. დაუსაბუთებელია სასამართლოს მსჯელობა საჯარო რეესტრის მიერ გაცემული ცნობა-დახასიათებისა და საცხოვრებელი სახლის ტექნიკური პასპორტის უფრო მეტი ძალის მქონე მტკიცებულებად გაზიარებისა და საკომლო ჩანაწერების უგულებელყოფის თაობაზე.

6.4. სასამართლომ შეფასების მიღმა დატოვა, რომ 3500 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, ცნობა-დახასიათების თანახმად, აღრიცხულია ა.უ–ის საკუთრებად, თუმცა, თუ სადავო ხელშეკრულებებს შევადარებთ, ხელშეკრულების საგანს წარმოადგენს 2200 კვ.მეტრი მიწის ნაკვეთი და მასზე განლაგებული საცხოვრებელი სახლი. სასამართლოს არ დაუსვამს კითხვა თუ ცნობა-დახასიათების პრიორიტეტულობას იზიარებს, რატომ არ არის ხელშეკრულებაში მითითებული 3500 კვ.მეტრი მიწის ნაკვეთი და რატომაა 2200 კვ.მეტრი.

7. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

7.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 11 ოქტომბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი წარმოებაშია მიღებული საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის თანახმად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებელია.

8. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

9. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

10. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

ბ) სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

11. სსკ-ის 1507-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედების გამო ძალადაკარგული ნორმატიული აქტების საფუძველზე წარმოშობილი ურთიერთობების მიმართ გამოიყენება ეს ნორმატიული აქტები, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ურთიერთობის მონაწილეებს სურთ ერთმანეთს შორის ურთიერთობა ამ კოდექსით მოაწესრიგონ, ან, თუ სამოქალაქო კოდექსი უძრავი ნივთების შესახებ ახალ წესებს ითვალისწინებს. ამჟამად მოქმედი სამოქალაქო კოდექსი, რომელიც მიღებულ იქნა 1997 წელს, ამოქმედდა 1997 წლის 25 ნოემბრიდან (იხ. სსკ-ის 1504-ე მუხლი).

12. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სადავოა, 1994 წლის 8 აპრილს გაფორმებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება და თანმდევი სამართლებრივი დოკუმენტები, კერძოდ, 2007 წლის 26 მარტის სამკვიდრო მოწმობა, 2007 წლის 11 მაისს გაფორმებული ჩუქების ხელშეკრულება და 2007 წლის 16 აგვისტოს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება.

13. საკასაციო სასამართლო უპირველესად 1994 წლის 8 აპრილის ხელშეკრულებაზე და მასთან დაკავშირებით წარმოდგენილ მტკიცებულებებსა თუ მხარეთა ახსნა-განმარტებებზე იმსჯელებს, ვინაიდან, სწორედ აღნიშნული ხელშეკრულების სამართლებრივ შეფასებაზეა დამოკიდებული სარჩელით სადავოდ გამხდარი მომდევნო სამართლებრივი დოკუმენტების ნამდვილობა და სამართლებრივი შედეგები.

14. საკასაციო სასამართლო, ა.უ–სა და ჰ.მ–ს შორის დადებულ ნასყიდობის ხელშეკრულებაზე მიუთითებს, რომელიც გაფორმდა 1994 წლის 8 აპრილს, რა დროსაც მოქმედებდა საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსი.

15. საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 237-ე მუხლის თანახმად, ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულებით გამყიდველი კისრულობს გადასცეს ქონება მყიდველს საკუთრებად, ხოლო მყიდველი კისრულობს მიიღოს ქონება და გადაიხადოს მასში გარკვეული თანხა. ამავე კოდექსის 239-ე მუხლის თანახმად, სოფელში მდებარე საცხოვრებელი სახლის (სახლის ნაწილის) ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება უნდა იქნეს დადებული წერილობით და რეგისტრირებული უნდა იქნეს სახალხო დეპუტატების სასოფლო საბჭოში არაუგვიანეს სამი თვისა ხელშეკრულების დადების დღიდან.

16. სსკ-ის 183-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, უძრავი ნივთის შესაძენად აუცილებელია გარიგების წერილობითი ფორმით დადება და ამ გარიგებით განსაზღვრული საკუთრების უფლების შემძენზე საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია. სსკ-ის 477-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ნასყიდობის ხელშეკრულებით გამყიდველი მოვალეა გადასცეს მყიდველს საკუთრების უფლება ქონებაზე, მასთან დაკავშირებული საბუთები და მიაწოდოს საქონელი. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მყიდველი მოვალეა გადაუხადოს გამყიდველს შეთანხმებული ფასი და მიიღოს ნაყიდი ქონება. სსკ-ის 524-ე მუხლის თანახმად, ჩუქების ხელშეკრულებით მჩუქებელი უსასყიდლოდ გადასცემს დასაჩუქრებულს ქონებას საკუთრებად მისი თანხმობით. სსკ-ის სსკ-ის 525-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, უძრავ ნივთზე ჩუქების ხელშეკრულება დადებულად ითვლება ხელშეკრულებით განსაზღვრული საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის მომენტიდან.

17. ამდენად, ვინაიდან სადავოდ გამხდარი 1994 წლის 8 აპრილის ხელშეკრულება ეხება უძრავ ნივთს, დავის მიმართ გამოყენებულ უნდა იქნეს ამჟამად მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის ნორმები. ამჟამად მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის მიხედვითაც, ნასყიდობის ხელშეკრულებასთან დაკავშირებით წარმოშობილი უფლება-მოვალეობები მსგავსად არის მოწესრიგებული მოქმედი სამოქალაქო კოდექსით, იმ განსხვავებით, რომ სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე და სსიპ - საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ჩამოყალიბებამდე უფლებათა რეგისტრაცია უძრავ ნივთებზე ხორციელდებოდა ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროში, რაც მსგავსად უზრუნველყოფდა უძრავ ნივთებზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციას.

18. განსახილველი დავის ფარგლებში დადგენილია, რომ ა.უ–სა და ჰ.მ–ს შორის 1994 წლის 8 აპრილს გაფორმდა უძრავ ნივთთან დაკავშირებით ნასყიდობის ხელშეკრულება. ასევე დადგენილია, რომ სსიპ - საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ გაცემული ცნობა-დახასიათებისა და საცხოვრებელი სახლის ტექნიკური პასპორტის თანახმად, ზემოაღნიშნული ნასყიდობის ხელშეკრულებით განკარგული უძრავი ნივთი რეგისტრირებული იყო ა.უ–ის საკუთრებად.

19. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, მიუხედავად იმისა, რომ საარქივო ცნობის თანახმად, სიღნაღის რაიონის სოფელ ....... საკომლო წიგნის ჩანაწერების თანახმად, კომლის წევრებად ა.უ–თან ერთად ფიქსირდებიან მოსარჩელეები, საქმეში არსებული სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ გაცემული ცნობა-დახასიათებისა და საცხოვრებელი სახლის ტექნიკური პასპორტის, მიხედვით, სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრედ დაფიქსირებულია ა.უ–ი (აღრიცხვის თარიღი - 1994 წელი) და აღნიშნული ცნობა-დახასიათებისა და საცხოვრებელი სახლის ტექნიკური პასპორტის თანახმად, გარდა ა.უ–ისა, სხვა პირთა საკუთრების შესახებ ჩანაწერი არ ფიქსირდება. ამდენად, კასატორების პრეტენზია, რომ სადავო ქონება არაუფლებამოსილმა პირმა განკარგა, დაუსაბუთებელია და არ დასტურდება შესაბამისი მტკიცებულებებით.

20. კასატორები, აგრეთვე, სადავო გარიგების ბათილობის საფუძვლად, მის მოჩვენებითობაზე უთითებდნენ (სსკ-ის 56-ე მუხლი - ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება)).

21. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ გარიგების მოჩვენებითად ცნობა შეფასებითი კატეგორიაა, გარიგების მოჩვენებითად ცნობის დროს, სასამართლოს კვლევის საგანში შემავალ გარემოებას მხარეთა ნამდვილი ნების დადგენა წარმოადგენს, რა დროსაც მხედველობაში კომპლექსურად ყველა ის მნიშვნელოვანი ფაქტი თუ გარემოება მიიღება, რომელზეც მოდავე მხარეები მიუთითებენ ან საქმეში არსებული მასალებიდან გამომდინარეობს.“ (იხ. სუსგ - Nას-402-2021 - 04.11.2021წ.). სსკ-ის 59-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ბათილია კანონით ან ხელშეკრულებით გათვალისწინებული აუცილებელი ფორმის დაუცველად დადებული გარიგება, ასევე ნებართვის გარეშე დადებული გარიგება, თუ ამ გარიგებისათვის საჭიროა ნებართვა. სამოქალაქო კოდექსის ზემოაღნიშნული ნორმა ადგენს გარიგების ბათილობის ორ საფუძველს, როდესაც სახეზეა გარიგების ბათილობა მისი ფორმის დაუცველობის გამო და გარიგების ბათილობა შესაბამისი ნებართვის არარსებობის გამო. ნებართვის გარეშე დადებულ გარიგებაზე მსჯელობისას უნდა შემოწმდეს და მისი ნამდვილობისათვის დადგინდეს ნებართვის არსებობა, თუკი ამ გარიგებისათვის საჭიროა ასეთი ნებართვა. ნებართვის არარსებობა იწვევს გარიგების ბათილობას. ნებართვის საჭიროება შესაძლებელია გამომდინარეობდეს კანონიდან ან ხელშეკრულებით იქნეს გათვალისწინებული. ორივე შემთხვევაში იგულისხმება მესამე პირის ნებართვა, რომელიც გარიგების მონაწილე პირს ანიჭებს შესაბამის უფლებამოსილებას გარიგების დადებასთან დაკავშირებით. კონკრეტული გარიგების შინაარსიდან გამომდინარე, თუკი ხდება რაიმე უფლების, ქონების განკარგვა, აუცილებელია ამ უფლებისა თუ ქონების მესაკუთრის მხრიდან შესაბამისი ნებართვა, რომლის არარსებობის შემთხვევაში სახეზეა არაუფლებამოსილი განმკარგავი პირი. ამდენად, ნებისმიერი პირი, ვინც არ არის განკარგვის შედეგად გადაცემული უფლების ანდა ქონების მესაკუთრე, წარმოადგენს არაუფლებამოსილ პირს და შესაბამისად, მის მიერ დადებული გარიგება ბათილად მიიჩნევა.

22. განსახილველ შემთხვევაში, წარმოდგენილი მტკიცებულებების (მათ შორის მოწმეთა ჩვენებების) გაცნობისა და გაანალიზების შედეგად საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების, გამყიდველი მხარე, სადავო ქონების ერთადერთ მესაკუთრეს წარმოადგენდა, რის გამოც უფლებამოსილი იყო დამოუკიდებლად, ყოველგვარი ნებართვისა თუ თანხმობის გარეშე განეკარგა ქონება, დადგენილია, ასევე, რომ მხარეები რეალურად გამოვლენილი ნების ფარგლებში მოქმედებდნენ, და ჰ.მ–ს საკუთრების უფლება წარმოეშვა სადავო უძრავ ქონებაზე. ახალი მესაკუთრის - ჰ.მ–ის გარდაცვალების შემდეგ კი ქონება მემკვიდრეობით მიიღეს მისმა მეუღლემ - ი.მ–მა, შვილებმა - ვ.მ–მა და გ.მ–მა. 2007 წლის 11 მაისს გაფორმებული ჩუქების ხელშეკრულების შესაბამისად, უფლებამოსილმა მესაკუთრეებმა ქონება საკუთრებაში გადასცეს გ.მ–ს. მოგვიანებით, ნივთის ერთადერთმა მესაკუთრემ - გ.მ–მა ქონებიდან ნაწილი - 1000 კვ.მ. გაასხვისა გ.ძ–ზე. ამდენად, სადავოდ გამხდარი ყველა გარიგება დადებულია კანონის მოთხოვნათა დაცვით, მასში მონაწილე პირთა სათანადო უფლებამოსილებისა და ნამდვილი ნების საფუძველზე. კასატორებმა ვერ შეძლეს იმ გარემოების დადასტურება, რომ ზემოაღნიშნულ შემთხვევებში ქონების განკარგვა არ მომხდარა უფლებამოსილი პირის - მესაკუთრის მიერ, ან ადგილი ჰქონდა გარიგებათა მოჩვენებითობას, რაც ამ გარიგებების ბათილად ცნობის საფუძველი გახდებოდა.

23. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების დასკვნას, რომ სამკვიდრო მოწმობის, ასევე, 2007 წელს გაფორმებული ჩუქებისა და ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობის ნაწილში, 1994 წლის 8 აპრილს გაფორმებული გარიგების ნამდვილად ცნობის პირობებში, მოსარჩელეებს არ გააჩნიათ ნამდვილი იურიდიული ინტერესი. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის განმარტებით (სუსგ საქმე №ას-121-117-2016, 17 მარტი, 2016 წელი), იურიდიული ინტერესი არის ის ფაქტობრივი და სამართლებრივი შედეგი, რომლის მიღწევასაც ცდილობს მხარე აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილებით. აღიარებითი სარჩელის მიმართ ნამდვილი იურიდიული ინტერესის არარსებობა არათუ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის, არამედ სარჩელის წარმოებაში მიღებაზე უარის თქმის საფუძველსაც კი წარმოადგენს. დავის მიმართ იურიდიული ინტერესის არსებობის შემოწმება განეკუთვნება სამართლის საკითხს, შესაბამისად, ვიდრე საქმის განმხილველი სასამართლო სარჩელის საფუძვლიანობას შეამოწმებს, მნიშვნელოვანია, შეფასდეს, აქვს თუ არა მოსარჩელეს ნამდვილი იურიდიული ინტერესი დავის მიმართ და უზრუნველყოფს თუ არა მოსარჩელის მოთხოვნა ამ ინტერესის დაკმაყოფილებას.

24. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად. ამდენად საკასაციო პალატა კასატორთა არაძირითად არგუმენტებზე აღარ იმსჯელებს (იხ. „ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ“, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81). ამდენად, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კასატორის პრეტენზია, სადავო ნაკვეთის ფართთან დაკავშირებით (დამატებით იხ. წინამდებარე განჩინების 6.4 ქვეპუნქტი), არსებით გავლენას ვერ მოახდენს საქმის სწორ სამართლებრივ კვალიფიკაციასა და შედეგზე, ამასთან, საკასაციო სასამართლო კვლავ განმარტავს, რომ სადავო ფართი, უფლებამოსილმა პირმა განკარგა ნამდვილი ნების საფუძველზე, რაც გამორიცხავს სადავო გარიგების ბათილად ცნობას.

25. ამდენად, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კასატორებს არ წარმოუდგენიათ კვალიფიციური საკასაციო შედავება, რომელიც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი იქნებოდა.

26. სსსკ-ის 401.4 მუხლით, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ.მ–ის, ნ.უ–ის და ნ.უ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. მ.მ–ს (......), ნ.უ–ს (......) და ნ.უ–ს (........) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი (საგადახდო დავალება №2326, გადახდის თარიღი 2/10/2023) 300 ლარის 70% - 210 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე თეა ძიმისტარაშვილი

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე