საქმე №ას-370-2024 15 ნოემბერი, 2024 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გოჩა ჯეირანაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლაშა ქოჩიაშვილი, ამირან ძაბუნიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორები – მ.ჭ–ი, მ.ჭ–ი (მოსარჩელეები)

მოწინააღმდეგე მხარეები – გ.ჭ–ი, ნ.ჩ–ძე (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 6 დეკემბრის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და გაუქმებულ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – ნატურით გაყოფის გზით საზიარო უფლების გაუქმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 6 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მ.ჭ–ისა (შემდგომში - „პირველი მოსარჩელე“) და მ.ჭ–ის (შემდგომში - „მეორე მოსარჩელე“) (შემდგომში ერთობლივად - „მოსარჩელეები“ ან „კასატორები“) სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2022 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილება და მიღებული ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელეთა სასარჩელო მოთხოვნა უძრავ ქონებაზე - საკარმიდამო მიწის ნაკვეთზე საზიარო უფლების ნატურით გაყოფის თაობაზე დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; დადგინდა, რომ წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ........ მდებარე, თანასაკუთრებაში რეგისტრირებული ს/კ ........ უძრავი ნივთიდან - საცხოვრებელი სახლის საკარმიდამო მიწიდან (ეზო) მოსარჩელეებს იზოლირებულად გამოეყოთ/მიეკუთვნოთ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის N005850223 დასკვნის (ექსპერტიზაზე გასვლის თარიღი: 17/08/2023) N1 დანართში მითითებული კონფიგურაციის შესაბამისად, 1319,5 კვ.მ. ფართის ის მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია №1 შენობა-ნაგებობიდან (საცხოვრებელი სახლი) მათ ინდივიდუალურ საკუთრებაში რეგისტრირებული 69.93 კვ.მ. ფართი, ასევე, მათ მფლობელობაში არსებული დამხმარე ნაგებობები, ხოლო გ.ჭ–სა (შემდგომში - „პირველი მოპასუხე“) და ნ.ჩ–ძეს (შემდგომში - „მეორე მოპასუხე“) (შემდგომში ერთობლივად - „მოპასუხეები“) იზოლირებულად გამოეყოთ/მიეკუთვნოთ 1319,5 კვ.მ. ის მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია №1 შენობა-ნაგებობიდან (საცხოვრებელი სახლი) მათ ინდივიდუალურ საკუთრებაში რეგისტრირებული 105,32 კვ.მ. ფართი; ასევე დადგინდა, რომ აღნიშნული გაყოფის ვარიანტის მიხედვით, შესასვლელის არარსებობის შემთხვევაში, მოპასუხეებმა მათთვის გამოყოფილ ტერიტორიაზე მოაწყონ საჯარო სივრციდან შესასვლელი.

2. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2.1. საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ........ მდებარე, ს.კ N........ უძრავი ნივთი, საცხოვრებელი სახლის ეზო, 2639 კვ.მ. საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი წარმოადგენს მოსარჩელეთა და მოპასუხეთა თანასაკუთრებას, რაც გამიჯნული/გაყოფილი არ აქვთ;

2.2. ამ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული შენობა-ნაგებობა 01-დან (საცხოვრებელი სახლი) მოსარჩელეებს ეკუთვნით 69.93 კვ.მ. იზოლირებული ფართი, ხოლო მოპასუხეებს - 105.32 კვ.მ.; ამასთან, პირველმა მოპასუხემ აღნიშნული ფართი მიიღო მამის - დ.ჭ–ის გარდაცვალების შემდეგ მემკვიდრეობით და ქონების ნაწილი ჩუქების გზით გადასცა დედას - მეორე მოპასუხეს;

2.3. ზემოაღნიშნული ქონება მითითებული წილებით, ქ. წყალტუბოს სასამართლოს 1991 წლის 23 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მიეკუთვნათ ჯ.ჭ–სა და დ.ჭ–ს (ს.ფ.22-25);

2.4. მოსარჩელეთა მოთხოვნის საფუძველზე, ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასავლეთ საქართველოს რეგიონული დეპარტამენტის ექსპერტის მიერ 11.07.2018წ. გაცემულ ექსპერტიზის N004796418 დასკვნაში დაფიქსირებულია შემდეგი: „წარმოდგენილი მიწის მიღება-ჩაბარების აქტებიდან, ექსპერტიზის მიერ მომზადებულ იქნა 2639 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის გაყოფის ვარიანტი მიწის მიღება-ჩაბარების აქტებში მითითებული წილების პროპორციულად, ქ. წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ........ მდებარე უძრავი ქონებიდან, ს/კ ......... პირველი მოსარჩელის განმარტებით, ამ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული საცხოვრებელი სახლის გამოყოფილი ნაწილებიდან აღმოსავლეთი ნაწილი წარმოადგენს მის საკუთრებას, ხოლო დასავლეთი ნაწილი - პირველი მოპასუხის საკუთრებას. მიღება-ჩაბარების აქტებში მითითებული ფართობების პროპორციულად, მოსარჩელეთა ნაწილი შეადგენს 2010 კვ.მ-ს, ხოლო პირველი მოპასუხის ნაწილი - 628,33 კვ.მ.-ს. უძრავი ქონების საჯარო რეესტრიდან ამონაწერში არ არის მითითებული მიწის ნაკვეთის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარე საპირფარეშო და ხის სათავსო. აღნიშნული ნაგებობის ქვეშ არსებული ტერიტორია (დამკვეთის მოთხოვნის შესაბამისად) ჩათვლილი იქნა, როგორც განაშენიანებისაგან თავისუფალი მიწის ნაკვეთი. წარმოდგენილ მიწის ნაკვეთს შესასვლელი აქვს მოწყობილი სამხრეთის მხრიდან“. ობიექტის ადგილზე დათვალიერებით ჩატარებული აზომვებისა და არსებული მონაცემების საფუძველზე, ექსპერტის მიერ მომზადდა მიწის ნაკვეთის გაყოფის 2 ვარიანტი: დანართი 1 და დანართი 2-ის სახით. ექსპერტის დასკვნის თანახმად, იზოლირებულად, დანიშნულებისა და ფუნქციური ღირებულების შემცირების გარეშე, დამკვეთის მოთხოვნებისა და ფაქტიურად არსებული მდგომარეობის გათვალისწინებით, შესაძლებელია, მოსარჩელეებს გამოეყოთ 2010.67 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი, ხოლო დანარჩენი 628.33 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი გამოეყოს პირველ მოპასუხეს დანართი N1-ში ან დანართი №2-ში მითითებული კონფიგურაციის შესაბამისად. აღნიშნული ვარიანტების მიხედვით, პირველმა მოპასუხემ უნდა მოაწყოს საჯარო სივრციდან შესასვლელი მისთვის გამოყოფილ ტერიტორიაზე (ს.ფ. 29-38);

2.5. სააპელაციო სასამართლოს 2022 წლის 05 ოქტომბრის განჩინების საფუძველზე ჩატარებული, ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის N005850223 დასკვნის (ექსპერტიზაზე გასვლის თარიღი: 17/08/2023) თანახმად, წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ........ მდებარე, ს/კ ........ მიწის ნაკვეთის თანაბრად (½ - ½ ნაწილი) გაყოფა შესაძლებელია დანართი N1-ში მითითებული კონფიგურაციის შესაბამისად, ფუნქციური ღირებულებისა და დანიშნულების შემცირების გარეშე იმგვარად, რომ მოსარჩელეებს ჰქონდეთ საჯარო რეესტრში მათ ინდივიდუალურ საკუთრებაში რეგისტრირებული N1 შენობა-ნაგებობიდან 69,93 კვ.მ. ფართით, ასევე ეზოში განთავსებული, მათ მფლობელობაში არსებული დამხმარე ნაგებობებით დამოუკიდებლად სარგებლობის შესაძლებლობა, ხოლო მოპასუხეებს ჰქონდეთ საჯარო რეესტრში მათ ინდივიდუალურ საკუთრებაში რეგისტრირებული N1 შენობა-ნაგებობიდან 105,32 კვ.მ. ფართით დამოუკიდებლად სარგებლობის შესაძლებლობა. აღნიშნული გაყოფის ვარიანტის მიხედვით, შესასვლელის არარსებობის შემთხვევაში, მხარემ უნდა მოაწყოს საჯარო სივრციდან შესასვლელი მისთვის გამოყოფილ ტერიტორიაზე (ს.ფ. 320-329);

2.6. სააპელაციო სასამართლოს მთავარ სხდომაზე მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) დაეთანხმა მიწის ნაკვეთის თანაბარწილად იმგვარ გაყოფას, რომ მოსარჩელეთა ინდივიდუალურ საკუთრებაში დარჩეს მიწის ნაკვეთზე არსებული N2 და N3 ნაგებობები.

3. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენს წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ........ მდებარე, 2639 კვ.მ. ფართის ს/კ ........ მიწის ნაკვეთიდან მოსარჩელეთათვის 2010.67 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის ნატურით გამოყოფა.

4. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სსკ-ის 953-ე, 961-ე, 963-ე მუხლებით და აღნიშნა, რომ წინამდებარე დავის სწორად გადაწყვეტისათვის მტკიცების საგანში შემავალ ფაქტებს წარმოადგენს:

4.1. რას შეადგენს წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ........ მდებარე, 2639 კვ.მ. ფართის ს/კ ........ მიწის ნაკვეთიდან თითოეული მხარის (მოსარჩელე, მოპასუხე) იდეალური წილი;

4.2. შესაძლებელია თუ არა მხარეთა იდეალური წილის პროპორციულად, წყალტუბოს რაიონი სოფელ ........ მდებარე, ს/კ ........ უძრავი ქონების - მიწის ნაკვეთის რეალური (ნატურით) გაყოფა ღირებულების შემცირებისა და ფუნქციური დანიშნულების შეცვლის გარეშე იმგვარად, რომ მოსარჩელეებს ჰქონდეთ საჯარო რეესტრში მათ ინდივიდუალურ საკუთრებაში რეგისტრირებული N1 შენობა-ნაგებობიდან 69,93 კვ.მ. ფართით, ასევე ეზოში განთავსებული, მათ მფლობელობაში არსებული დამხმარე ნაგებობით დამოუკიდებლად სარგებლობის შესაძლებლობა, ხოლო მოპასუხეებს ჰქონდეთ საჯარო რეესტრში მათ ინდივიდუალურ საკუთრებაში რეგისტრირებული N1 შენობა-ნაგებობიდან 105,32 კვ.მ. ფართით დამოუკიდებლად სარგებლობის შესაძლებლობა.

5. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, იმ ფაქტების დამტკიცების ტვირთი, რომ საზიარო ქონებაში მხარეთა იდეალური წილი თანაბარი არ არის და რომ მოსარჩელეს მისი წილის პროპორციულად რეალურად ეკუთვნის 2010.67 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი, რომლის გამოყოფა გამოყოფილი ნაწილის ღირებულებისა და ფუნქციური დანიშნულების შემცირების/შეცვლის გარეშე შესაძლებელია, იმ მხარის (ანუ მოსარჩელის) მტკიცების ტვირთია, ვინც ამ ფაქტზე მიუთითებს.

6. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსკ-ის 311.1 და 312.1 მუხლებით, ასევე სსსკ-ის 102.3 მუხლით და აღნიშნა, რომ საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ........ მდებარე, ს.კ. N........ უძრავი ნივთი, საცხოვრებელი სახლის ეზო, 2639 კვ.მ. საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი წარმოადგენს მოსარჩელეთა და მოპასუხეთა თანასაკუთრებას. შესაბამისად, ამ მიწის ნაკვეთზე თითოეულის წილი თანაბარია. პალატის მოსაზრებით, ვინაიდან მოსარჩელე მხარეს საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უზუსტობის დასადასტურებლად რაიმე სახის სათანადო მტკიცებულება არ წარმოუდგენია, გაზიარებული ვერ იქნებოდა მისი მსჯელობა, რომ მიწის ნაკვეთზე მოსარჩელეთა რეალური წილი მიღება-ჩაბარების აქტებში დაფიქსირებული მონაცემების მიხედვით - 2010.67 კვ.მ.-ით უნდა განსაზღვრულიყო. გამომდინარე აქედან, არ არსებობდა სარჩელზე თანდართული, ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასავლეთ საქართველოს რეგიონული დეპარტამენტის ექსპერტის მიერ 11.07.2018წ. გაცემული ექსპერტიზის 004796418 დასკვნის მიხედვით, მოსარჩელეთათვის 2010 კვ.მ.-ის, ხოლო მოპასუხეთათვის - 628,33 კვ.მ.-ის მიკუთვნებით საზიარო უფლების ნატურით გაუქმების თაობაზე მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი.

7. სააპელაციო სასამართლომ საჯარო რეესტრის ჩანაწერის მიხედვით დადასტურებულად მიიჩნია საზიარო საგანზე - წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ........ მდებარე, ს.კ N........ უძრავ ქონებაზე - 2639 კვ.მ. საკარმიდამო მიწის ნაკვეთზე მხარეთა თანაბარი წილი, ამასთან, აღნიშნა, რომ ამ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულ საცხოვრებელ სახლში მხარეებს ინდივიდუალური საკუთრება გააჩნიათ და ინდივიდუალურ სარგებლობაში არსებული ფართები ერთმანეთისგან იზოლირებული აქვთ.

8. საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და მითითებული სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ნატურით გაყოფის გზით მხარეთა შორის საზიარო უფლება უნდა გაუქმებულიყო ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის N005850223 დასკვნის (ექსპერტიზაზე გასვლის თარიღი: 17/08/2023) დანართი N1-ში მითითებული კონფიგურაციის შესაბამისად, რომლის მიხედვითაც წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ........ მდებარე, ს/კ ........ მიწის ნაკვეთის თანაბრად (½–½ ნაწილი) გაყოფა შესაძლებელია ფუნქციური ღირებულებისა და დანიშნულების შემცირების გარეშე იმგვარად, რომ მოსარჩელეებს ექნებათ საჯარო რეესტრში მათ ინდივიდუალურ საკუთრებაში რეგისტრირებული N1 შენობა-ნაგებობიდან 69,93 კვ.მ. ფართით, ასევე ეზოში განთავსებული, მათ მფლობელობაში არსებული დამხმარე ნაგებობებით დამოუკიდებლად სარგებლობის შესაძლებლობა, ხოლო მოპასუხეებს ექნებათ საჯარო რეესტრში მათ ინდივიდუალურ საკუთრებაში რეგისტრირებული N01 შენობა-ნაგებობიდან 105,32 კვ.მ. ფართით დამოუკიდებლად სარგებლობის შესაძლებლობა. აღნიშნული გაყოფის ვარიანტის მიხედვით, შესასვლელის არარსებობის შემთხვევაში, მოპასუხეებმა უნდა მოაწყონ საჯარო სივრციდან შესასვლელი მათთვის გამოყოფილ ტერიტორიაზე, რაზედაც სააპელაციო სასამართლოში საქმის არსებითი განხილვისას თანხმობა განაცხადეს. გამომდინარე აქედან, სააპელაციო პალატამ მიიღო ახალი გადაწყვეტილება სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების თაობაზე, კერძოდ, ნატურით უნდა გაუქმებულიყო მხარეთა შორის საზიარო უფლება სასამართლო განჩინების საფუძველზე დანიშნული ექსპერტიზის დასკვნის შესაბამისად და არა - სარჩელზე თანდართული დასკვნის ან/და მოსარჩელის მიერ მითითებული ფართის მიხედვით.

9. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მოსარჩელეებმა შეიტანეს საკასაციო საჩივარი და მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და გაუქმებულ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

10. კასატორებმა მიუთითეს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების შემდეგ საფუძვლებზე:

10.1. საჯარო რეესტრში უძრავი ქონების რეგისტრაცია განხორციელდა 2012 წელს მოსარჩელეთა და პირველი მოპასუხის მამის - დ.ჭ–ის მიერ, ქ. წყალტუბოს სასამართლოს 1991 წლის 23 დეკემბრის გადაწყვეტილებისა და დ.ჭ–ის მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების №176 აქტის საფუძველზე. გადაწყვეტილებაში მითითებულია, რომ ჯ.ჭ–ს საკუთრების უფლებით გამოეყო საცხოვრებელი სახლის ნახევარი ½ ნაწილი, ხოლო ნახევარი დარჩა დ.ჭ–ს. ვინაიდან საცხოვრებელი სახლის ზუსტად შუაზე გაყოფა შეუძლებელი იყო, მოსარჩელეებმა დ.ჭ–თან შეთანხმებით საკუთრების უფლებით დაირეგისტრირეს საცხოვრებელი სახლის 69.93 კვ.მ., ხოლო დ.ჭ–მა დაირეგისტრირა 105,32 კვ.მ.; საცხოვრებელი სახლის ეზო (საკარმიდამო მიწა) მის გაყოფამდე დარჩა თანასაკუთრებაში, რადგან იმ პერიოდისთვის არ მოიძებნა ჯ.ჭ–ის მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების №741 აქტი. დ.ჭ–ის გარდაცვალების შემდეგ მისი დანაშთი ქონების მემკვიდრე გახდა შვილი - პირველი მოპასუხე;

10.2. სასამართლომ არასწორად არ მიიჩნია უდავო ფაქტობრივ გარემოებად, რომ მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების №741 აქტის საფუძველზე ჯ.ჭ–ი ფლობდა 0,16 ჰა საკარმიდამო მიწის ნაკვეთს, ხოლო მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების №176 აქტის საფუძველზე დ.ჭ–ი - 0,05 ჰა საკარმიდამო მიწის ნაკვეთს. 1992 წელს კასატორების მამას - ჯ.ჭ–ს წყალტუბოს რაიონის სოფელ ........ მიწის რეფორმის კომისიამ გადასცა №741 მიღება-ჩაბარების აქტი, რომლითაც მას მიეკუთვნა 0,16 ჰა საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი, როგორც იქ მაცხოვრებელ ძირითად კომლს, ხოლო პირველი მოპასუხის მამას - დ.ჭ–ს გადაეცა №176 მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე 0,05 ჰა საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი, როგორც არაძირითად კომლს, რადგან დ.ჭ–ი იქ არ ცხოვრობდა. მოპასუხეებს მითითებული დოკუმენტები სადავოდ არ გაუხდიათ;

10.3. რეესტრის ჩანაწერების მიმართ მოქმედებს სისრულისა და უტყუარობის პრეზუმფცია, მაგრამ მიღება-ჩაბარების აქტების არსებობა ადასტურებს მხარეთა ინდივიდუალური წილის ოდენობას, რომელიც ჩანაწერში ცვლილების შეტანის საფუძველია, მაგრამ, რადგან მოპასუხე შეთანხმებით გაყოფის წინააღმდეგი იყო, აღნიშნული დავა სასამართლოს განსჯადი გახდა;

10.4. სასამართლომ არასწორად მიიჩნია უდავო ფაქტობრივ გარემოებად, რომ წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ........ მდებარე უძრავი ნივთი წარმოადგენდა მოსარჩელეთა და მოპასუხეთა თანასაკუთრებას თანაბარ უფლებებში. საცხოვრებელი სახლის გაყოფა მოხდა ქ. წყალტუბოს სასამართლოს 1991 წლის 23 დეკემბრის გადაწყვეტილებით. ჯ.ჭ–ს (მოსარჩელეთა მამა) საკუთრების უფლებით გამოეყო საცხოვრებელი სახლის ნახევარი ½ ნაწილი, ხოლო ნახევარი დარჩა დ.ჭ–ს (პირველი მოპასუხის მამა) და, რადგან სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგენილი წილის თანაბრად გამოყოფა შეუძლებელი იყო, მოსარჩელეებმა დ.ჭ–თან შეთანხმებით დაირეგისტრირეს 35 კვ.მ.-ით ნაკლები, რომელიც მომავალში დაბალანსებული იქნებოდა მიწის ნაკვეთით;

10.5. მოპასუხეებს არც საქმის მომზადების ეტაპზე, არც პირველი და არც სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოებში არ წარმოუდგენიათ ექსპერტიზის დასკვნა, უფრო მეტიც, არც შუამდგომლობა დაუყენებიათ სასამართლო საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის ჩატარებაზე, არც რაიმე საპატიო მიზეზზე მიუთითებიათ. სასამართლო ფაქტობრივად „წარმოადგენდა“ მოწინააღმდეგე მხარეს და საკუთარი ინიციატივით დანიშნა ახალი სასამართლო საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზა, რომლის წინაშეც დასვა აბსოლუტურად განსხვავებული კითხვა, ექსპერტიზა თავისი შინაარსით არ წარმოადგენს არც დამატებით და არც განმეორებით ექსპერტიზას. ჩატარებული ექსპერტიზით სასამართლომ შექმნა ახალი გარემოება, რომელიც საფუძვლად დაუდო გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-4 პუნქტს;

10.6. სასამართლომ, ისე რომ არ არსებობდა დამატებითი ექსპერტიზის ჩატარების საფუძველი, დანიშნა დამატებითი ექსპერტიზა და მისი ჩატარება დაავალა იმავე ექსპერტს, კასატორებს შეუზღუდა უფლება, კითხვები დაესვათ ექსპერტისთვის (მხარის კითხვები არ წარედგინა ექსპერტიზას). სასამართლომ ექსპერტიზას დაარქვა დამატებითი, თუმცა, სინამდვილეში ჩაატარა ახალი ექსპერტიზა. სასამართლომ გაყოფა მოახდინა თანამესაკუთრეთა წილის პროპორციულად და შუაზე გაყო სადავო მიწის ნაკვეთი, მაშინ როდესაც თავდაპირველი სარჩელი აღძრული იყო ერთი მოპასუხის მიმართ, მეორე მოპასუხე ჩაერთო მას შემდეგ, რაც პირველმა მოპასუხემ მისი საკუთრება თანაბარუფლებებში გადასცა ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე მეორე მოპასუხეს. თუ სასამართლო ამ პრინციპით იხელმძღვანელებდა, მაშინ გაყოფა უნდა მომხდარიყო სამ მესაკუთრეზე პროპორციულად;

10.7. სასამართლომ დაარღვია დისპოზიციურობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპი.

11. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 21 მარტის განჩინებით მოსარჩელეთა საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

12. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

13. საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე [სსსკ-ის 391.5 მუხლი].

14. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) [სსსკ-ის 407.2 მუხლი].

15. განსახილველ საქმეში დავის საგანია მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებულ უძრავ ნივთზე - მიწის ნაკვეთზე საზიარო უფლების გაუქმება ნატურით გაყოფის გზით [სსკ-ის 961.1 მუხლი: თითოეულ მოწილეს შეუძლია ნებისმიერ დროს მოითხოვოს საზიარო უფლების გაუქმება].

16. სამოქალაქო კოდექსი იცნობს საზიარო უფლების გაუქმების ორ შესაძლებლობას: საზიარო უფლების გაუქმებას ნატურით გაყოფის გზით [სსკ-ის 963-ე მუხლი: საზიარო უფლება უქმდება ნატურით გაყოფისას, თუ საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე, თანაბარი წილების განაწილება მონაწილეთა შორის ხდება კენჭისყრით] და საზიარო უფლების გაუქმებას საზიარო საგნის რეალიზაციის გზით. ეს უკანასკნელი გამოიყენება იმ შემთხვევაში, თუ ნატურით გაყოფა გამორიცხულია [სსკ-ის 964.1 მუხლის პირველი წინადადება: თუ ნატურით გაყოფა გამორიცხულია, მაშინ საზიარო უფლება გაუქმდება საზიარო საგნის, დაგირავებული ნივთის ან მიწის ნაკვეთის გაყიდვითა და ამონაგების განაწილებით].

17. საზიარო უფლება უქმდება საზიარო საგნის (საგნების) ნატურით გაყოფისას მხოლოდ იმ შემთხვევაში თუ: 1. საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად; 2. ამგვარი დაყოფის შედეგად არ მცირდება ნივთის ღირებულება. როგორც პირველი, ასევე მეორე ელემენტი უნდა არსებობდეს ერთდროულად იმისათვის, რომ დადგეს ამ ნორმით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგი, ამასთან, ორივე შემთხვევაში ნატურით გამოყოფილმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს ის დანიშნულება, რასაც ასრულებდა გაყოფამდე. ამდენად, სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლი მხოლოდ იმ შემთხვევაში ითვალისწინებს საგნის ნატურით გაყოფის შესაძლებლობას, თუ იგი არ დაკარგავს თავის ფუნქციონალურ დანიშნულებას. ღირებულებაში ნივთის საბაზრო ღირებულება (ფასი) კი არ იგულისხმება, არამედ მოიაზრება მისი საგნობრივი (ფუნქციონალური) დანიშნულება, რომლის შემცირება ნივთის გაყოფამ არ უნდა გამოიწვიოს. ნატურით გასაყოფმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს ის დანიშნულება, რასაც ის ასრულებს გაყოფამდე, ე.ი. არ უნდა წაერთვას ის ფუნქცია და მნიშვნელობა (იხ. სუსგ საქმე №ას-1148-1094-2014, 19 მარტი, 2015 წელი).

18. საკასაციო პალატის განმარტებით, დაუშვებელია საზიარო უფლების გაუქმება ნატურით გაყოფის გზით, თუ შეუძლებელია ყველა თანამესაკუთრის საკუთრების უფლების ღირებულების შენარჩუნება საკუთარი იდეალური წილის შესაბამისად. მხოლოდ ერთი თანამესაკუთრის იდეალური წილის იმგვარი გამოყოფა, რომლითაც დაცულია ამ უკანასკნელის საზიარო საგნის გაყოფამდე არსებული მდგომარეობა (ღირებულება), საზიარო უფლების გაუქმებას ნატურით გაყოფის გზით სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლის კონტექსტში ლეგიტიმურს არ ხდის, თუ დაცული და შენარჩუნებული არ არის სხვა თანამესაკუთრეთა იდეალური წილის მდგომარეობა (ღირებულება) (იხ. სუსგ საქმე №ას-1148-1094-2014, 19 მარტი, 2015 წელი).

19. საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ........ მდებარე, ს.კ. N........ უძრავი ნივთი, საცხოვრებელი სახლის ეზო, 2639 კვ.მ. საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი წარმოადგენს მოსარჩელეთა და მოპასუხეთა თანასაკუთრებას. შესაბამისად, ამ მიწის ნაკვეთზე თითოეულის წილი თანაბარია [სსკ-ის 954-ე მუხლი: თუ სპეციალურად სხვა რამ არ არის დადგენილი, თითოეულ მოწილეს ეკუთვნის თანაბარი წილი].

20. სსკ-ის 312.1 მუხლის თანახმად, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე. ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა.

21. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელეები ითხოვენ საზიარო უფლების გაუქმებასა და 2639 კვ.მ. ფართის მიწის ნაკვეთიდან მათთვის 2010,67 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის ნატურით გამოყოფას ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს ექსპერტის მიერ 11.07.2018წ. გაცემული ექსპერტიზის N004796418 დასკვნის საფუძველზე, რომლის თანახმად, იზოლირებულად, დანიშნულებისა და ფუნქციური ღირებულების შემცირების გარეშე, დამკვეთის მოთხოვნებისა და ფაქტიურად არსებული მდგომარეობის გათვალისწინებით, შესაძლებელია, მოსარჩელეებს გამოეყოთ 2010.67 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი, ხოლო დანარჩენი 628.33 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი გამოეყოს პირველ მოპასუხეს დანართი N1-ში ან დანართი №2-ში მითითებული კონფიგურაციის შესაბამისად.

22. ზემოაღნიშნული ექსპერტიზის დასკვნის კვლევითი ნაწილის თანახმად, წარმოდგენილ მიღება-ჩაბარების აქტებში მითითებული საკარმიდამო (ორი ერთეული) მიწის ნაკვეთების ფართობი სულ შეადგენს 0,21 ჰა-ს (2100 კვ.მ.), ხოლო ს/კ №........ მიწის ნაკვეთის ფართობი შეადგენს 2639,00 კვ.მ.-ს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ექსპერტიზის მიერ მომზადებული იქნა 2639,00 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის გაყოფის ვარიანტი მიღება-ჩაბარების აქტებში მითითებული ფართობების პროპორციულად (იხ. ს.ფ. 32).

23. სააპელაციო სასამართლოს 2022 წლის 05 ოქტომბრის განჩინების საფუძველზე ჩატარებული, ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის N005850223 დასკვნის (ექსპერტიზაზე გასვლის თარიღი: 17/08/2023) თანახმად, წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ........ მდებარე, ს/კ ........ მიწის ნაკვეთის თანაბრად (½ - ½ ნაწილი) გაყოფა შესაძლებელია დანართი N1-ში მითითებული კონფიგურაციის შესაბამისად, ფუნქციური ღირებულებისა და დანიშნულების შემცირების გარეშე იმგვარად, რომ მოსარჩელეებს ჰქონდეთ საჯარო რეესტრში მათ ინდივიდუალურ საკუთრებაში რეგისტრირებული N1 შენობა-ნაგებობიდან 69,93 კვ.მ. ფართით, ასევე ეზოში განთავსებული, მათ მფლობელობაში არსებული დამხმარე ნაგებობებით დამოუკიდებლად სარგებლობის შესაძლებლობა, ხოლო მოპასუხეებს ჰქონდეთ საჯარო რეესტრში მათ ინდივიდუალურ საკუთრებაში რეგისტრირებული N1 შენობა-ნაგებობიდან 105,32 კვ.მ. ფართით დამოუკიდებლად სარგებლობის შესაძლებლობა. აღნიშნული გაყოფის ვარიანტის მიხედვით, შესასვლელის არარსებობის შემთხვევაში, მხარემ უნდა მოაწყოს საჯარო სივრციდან შესასვლელი მისთვის გამოყოფილ ტერიტორიაზე.

24. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლო საზიარო უფლების გაუქმებისას მართებულად დაეყრდნო საკუთარი ინიციატივით ჩატარებული ექსპერტიზის დასკვნას, რომლის საფუძველზეც შესაძლებელია მოსარჩელეთა და მოპასუხეთა თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის ნატურით გაყოფა საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, თანამესაკუთრეთა თანაბარი წილის პროპორციულად.

25. თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით [სსსკ-ის 102-ე მუხლი].

26. განსახილველ შემთხვევაში სწორედ მოსარჩელე მხარის მტკიცების ტვირთი იყო, დაედასტურებინა, რომ საზიარო ქონებაში მხარეთა იდეალური წილი თანაბარი არ არის და მას მისი წილის პროპორციულად რეალურად ეკუთვნოდა 2010,67 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი. სასამართლომ საზიარო უფლების გაუქმებისას იხელმძღვანელა საჯარო რეესტრიდან ამონაწერით, რომლის მიმართაც მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია. ამასთან, საკასაციო სასამართლო დამატებით აღნიშნავს, რომ საჯარო რეესტრის ჩანაწერში მიწის მიღება-ჩაბარების აქტი არ წარმოადგენს ერთადერთ უფლების დამდგენ დოკუმენტს, ასევე თანასაკუთრებაში რეგისტრირებული მიწის ფართი ამონაწერის მიხედვით მეტია, ვიდრე მიწის მიღება-ჩაბარების აქტებში მითითებული ფართისა და საჯარო რეესტრის გადაწყვეტილება არსებული მდგომარეობით მხარეებს კვალიფიციური შედავების გზით სადავოდ არ გაუხდიათ.

27. რაც შეეხება კასატორების პრეტენზიას, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია დისპოზიციურობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპი, რაც გამოიხატა დამატებითი ექსპერტიზის დანიშვნაში, საკასაციო სასამართლო დამატებითი ექსპერტიზის დანიშვნის თაობაზე განჩინების სამართლებრივი საფუძვლიანობის შესწავლისა და საქმის ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მართებულად გამოიყენა კანონით მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილება დამატებითი ექსპერტიზის დანიშვნის თაობაზე და მხარეთა შორის თანასწორობის ბალანსის დარღვევის გარეშე დაადგინა საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოება.

28. დამატებითი ექსპერტიზის დანიშვნის თაობაზე განჩინებაში სააპელაციო პალატა მიუთითებს, რომ მოსარჩელის შუამდგომლობის საფუძველზე ჩატარებული ექსპერტიზის კვლევის საგანს არ წარმოადგენდა ღირებულების შემცირებისა და ფუნქციური დანიშნულების შეცვლის გარეშე, თანამესაკუთრეთა წილის პროპორციულად, სადავო მიწის ნაკვეთის ნატურით გაყოფის შესაძლებლობის იმგვარად დადგენა, რომ მხარეებს ჰქონდეთ შესაძლებლობა N1 შენობა-ნაგებობაში, მათ ინდივიდუალურ საკუთრებაში რეგისტრირებული ფართით დამოუკიდებლად სარგებლობისა, ხოლო მოსარჩელეს დამატებით, ეზოში განთავსებული, მის მფლობელობაში არსებული დამხმარე ნაგებობით დამოუკიდებლად სარგებლობისა.

29. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, ვინაიდან იმ საკითხის განმარტებას, შესაძლებელია თუ არა, თანამესაკუთრეთა წილის პროპორციულად, სადავო მიწის ნაკვეთის ნატურით გაყოფა იმგვარად, რომ მხარეებს ჰქონდეთ შესაძლებლობა N1 შენობა-ნაგებობაში მათ ინდივიდუალურ საკუთრებაში რეგისტრირებული ფართით დამოუკიდებლად სარგებლობისა, ხოლო მოსარჩელეს დამატებით, ეზოში განთავსებული, მის მფლობელობაში არსებული დამხმარე ნაგებობებით დამოუკიდებლად სარგებლობისა, არსებითი მნიშვნელობა აქვს საქმის გადაწყვეტისათვის და მის გარეშე გადაწყვეტილების გამოტანა შეუძლებელია, ამასთან, სასამართლოს არ გააჩნია სპეციალური ცოდნა, საქმეზე უნდა დაინიშნოს დამატებითი (ალტერნატიული) ექსპერტიზა და ექსპერტს გამოსაკვლევად უნდა დაესვას შემდეგი საკითხი: შესაძლებელია თუ არა, წყალტუბოს რაიონი სოფელ ........ მდებარე, ს/კ ........ უძრავი ქონების - მიწის ნაკვეთის თანაბრად (1/2-1/2 ნაწილი) რეალური (ნატურით) გაყოფა ღირებულების შემცირებისა და ფუნქციური დანიშნულების შეცვლის გარეშე იმგვარად, რომ მოსარჩელეებს ჰქონდეთ შესაძლებლობა საჯარო რეესტრში მათ ინდივიდუალურ საკუთრებაში რეგისტრირებული N1 შენობა-ნაგებობიდან 69,93 კვ.მ. ფართით, ასევე ეზოში განთავსებული, მათ მფლობელობაში არსებული დამხმარე ნაგებობით დამოუკიდებლად სარგებლობისა, ხოლო მოპასუხეებს ჰქონდეთ შესაძლებლობა საჯარო რეესტრში მათ ინდივიდუალურ საკუთრებაში რეგისტრირებული N1 შენობა-ნაგებობიდან 105,32 კვ.მ. ფართით დამოუკიდებლად სარგებლობისა.

30. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ექსპერტის დასკვნა სსსკ-ის 102.2 მუხლით გათვალისწინებულ დასაშვებ მტკიცებულებას განეკუთვნება. სასამართლოს როლი მტკიცებულებათა მოპოვების პროცესში, საპროცესო სამართლის უმთავრესი პრინციპის - მხარეთა შეჯიბრებითობის გათვალისწინებით, მინიმალურია. აღნიშნული ზოგადი წესიდან არსებობს საგამონაკლისო შემთხვევებიც, როდესაც სასამართლოს შეუძლია საკუთარი ინიციატივით მოიპოვოს მტკიცებულება. ასეთია სწორედ სასამართლოს ინიციატივით დამატებითი ექსპერტიზის დანიშვნა, რომელიც მოცემულია სსსკ-ის 173-ე მუხლში და, რომლის თანახმად, თუ ექსპერტის დასკვნა არ არის სრული ან გაურკვეველია, სასამართლოს შეუძლია თავისი ინიციატივით დანიშნოს დამატებითი ექსპერტიზა, თუ არსებობს ამ კოდექსის 162-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული პირობები [სსსკ-ის 162.1 მუხლი: თუ საქმის განხილვასთან დაკავშირებულ საკითხზე მოსამართლეს სპეციალური ცოდნა არ გააჩნია, სასამართლოს შეუძლია თავისი ინიციატივით დანიშნოს ექსპერტიზა საქმის განხილვის ნებისმიერ სტადიაზე, მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ აღნიშნული საკითხის განმარტებას არსებითი მნიშვნელობა აქვს საქმის გადაწყვეტისათვის და მის გარეშე გადაწყვეტილების გამოტანა შეუძლებელია. ასეთ შემთხვევაში სასამართლოს გამოაქვს მოტივირებული განჩინება].

31. მაშასადამე, იმისათვის, რომ სასამართლომ ისარგებლოს კანონით მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილებით, საკუთარი ინიციატივით დანიშნოს დამატებითი ექსპერტიზა, ერთდროულად უნდა არსებობდეს შემდეგი პირობები: ა) საქმეში წარმოდგენილი ექსპერტის დასკვნა უნდა იყოს არასრული ან გაურკვეველი; ბ) საქმის განხილვასთან დაკავშირებულ საკითხზე მოსამართლეს სპეციალური ცოდნა არ უნდა გააჩნდეს; გ) აღნიშნული საკითხის განმარტებას არსებითი მნიშვნელობა უნდა ჰქონდეს საქმის გადაწყვეტისათვის და მის გარეშე გადაწყვეტილების გამოტანა შეუძლებელი უნდა იყოს (იხ. სუსგ საქმე №ას-456-428-2017, 10 ოქტომბერი, 2017 წელი).

32. საკასაციო პალატის განმარტებით, ზოგიერთ შემთხვევებში, სასამართლო თავადაც არის უფლებამოსილი დანიშნოს ექსპერტიზა, თუმცა, ეს ის შემთხვევაა, როდესაც საქმეზე იურიდიული შედეგი მხოლოდ ექსპერტიზის დასკვნის არსებობის შემთხვევაშია იდენტიფიცირებადი. სსსკ-ის 162-ე მუხლის პირველი ნაწილის დისპოზიციური შინაარსის მიხედვით სასამართლოს შეუძლია თავისი ინიციატივით დანიშნოს ექსპერტიზა თუ საკითხის განმარტებას არსებითი მნიშვნელობა აქვს საქმის გადაწყვეტისათვის და მის გარეშე გადაწყვეტილების გამოტანა შეუძლებელია. ცხადია, აქ მოიაზრება ობიექტური საჭიროება და არა - პროცესის რომელიმე მხარის (მოსარჩელე, მოპასუხე, მე-3 პირი დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნით) მხარდაჭერა მათთვის განკუთვნილ მტკიცებით საქმიანობაში. ექსპერტიზის დანიშვნის აუცილებლობა უშუალოდ გამომდინარეობს დავის მომწესრიგებელი მატერიალურსამართლებრივი დანაწესებიდან, ხოლო ზოგიერთ შემთხვევაში ექსპერტიზის დანიშვნა განპირობებულია საქმის პროცედურული ასპექტებით (იხ. სუსგ საქმე №ას-719-2021, 04 ნოემბერი, 2021 წელი).

33. განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის კვლევის საგანს არ წარმოადგენდა ღირებულების შემცირებისა და ფუნქციური დანიშნულების შეცვლის გარეშე, თანამესაკუთრეთა წილის პროპორციულად, სადავო მიწის ნაკვეთის ნატურით გაყოფის შესაძლებლობის დადგენა, რაც მიუთითებდა იმაზე, რომ ექსპერტის დასკვნა არასრული იყო. ამასთან, აღნიშნული საკითხი საქმის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის იყო, რომლის დადგენისათვის სპეციალური ცოდნა მოსამართლეს არ გააჩნდა. მოცემულ შემთხვევაში დამატებითი ექსპერტიზის დანიშვნის აუცილებლობა უშუალოდ გამომდინარეობს, როგორც დავის მომწესრიგებელი მატერიალურ-სამართლებრივი დანაწესებიდან, ასევე საპროცესო კანონმდებლობიდან. შესაბამისად, სასამართლომ სრულიად ლეგიტიმურად ისარგებლა კანონით მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილებით, რაც არ შეიძლება იყოს მიჩნეული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით დადგენილი მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპის დარღვევად.

34. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი წინაპირობა, რომლის საფუძველზეც საკასაციო სასამართლო დასაშვებად ცნობს წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

35. საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი [სსსკ-ის 401.4 მუხლი]. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან უნდა დაუბრუნდეთ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 150 ლარის 70% – 105 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. მ.ჭ–ისა და მ.ჭ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორებს დაუბრუნდეთ მ.ჭ–ის (პ/ნ: .........) მიერ 2024 წლის 16 იანვარს №20202590321 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 150 ლარის 70% – 105 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე გ. ჯეირანაშვილი

მოსამართლეები: ლ. ქოჩიაშვილი

ა. ძაბუნიძე