საქმე №ას-123-2023 22 ნოემბერი, 2024 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ამირან ძაბუნიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი,

გოჩა ჯეირანაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „ჯ.უ.ე.ფ–ი“ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ჭ.ა–ო“ (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 17 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება (სარჩელით), დომინირებული მდგომარეობის ბოროტად გამოყენების აკრძალვა, იძულებითი კონტრაჰირება (შეგებებული სარჩელით)

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. შპს „ჯ.უ.ე.ფ–მა“ (შემდგომში - „მოსარჩელე“, „კასატორი“) სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ჭ.ა–ოს“ (შემდგომში - „მოპასუხე“, „მოწინააღმდეგე მხარე) მიმართ და მოითხოვა მოპასუხისათვის 27 832,07 ლარის დაკისრება.

2. სარჩელის საფუძვლები:

2.1. მოსარჩელის განმარტებით, ის წარმოადგენს წყლის განაწილების ლიცენზიანტს, რომელიც ფუნქციონირებს სემეკის 2008 წლის 26 ნოემბრის N32 დადგენილებით დამტკიცებული „სასმელი წყლის მიწოდებისა და მოხმარების წესებისა“ და სემეკის მიერ 2011 წლის 21 დეკემბერს გაცემული N005 წყალმომარაგების ლიცენზიის შესაბამისად. კომპანიის მონაცემთა ბაზაში აბონენტად რეგისტრირებულია ე.წ. „გოგირდის აბანოები“, სულ ხუთი ობიექტი, რომელთა შორის არის მოპასუხე (აბონენტის ნომრით N7510.....). მას სასმელი წყლის მიწოდების სისტემაზე დამონტაჟებული აქვს წყლის მრიცხველი და მოხმარებული სასმელი წყლის ხარჯი ერიცხება მრიცხველის ჩვენების მიხედვით, საკანალიზაციო მომსახურების ტარიფის გათვალისწინებით. გარდა ამისა, მოპასუხე მოიხმარს არტეზიული ჭის წყალს - ე.წ. „გოგირდის წყალს“, რომლის გადინება ხორციელდება ლიცენზიანტი კომპანიის კუთვნილი საკანალიზაციო ქსელით. ვინაიდან გოგირდის წყალს მწყობრიდან გამოჰყავს მრიცხველი, შეუძლებელია არტეზიული ჭიდან მოპოვებული და მოხმარებული გოგირდის წყლის მრიცხველით აღრიცხვა, რის გამოც 2015 წლის მარტამდე გოგირდის აბანოებს, მათ შორის მოპასუხეს, არტეზიული ჭიდან მოპოვებულ და მოხმარებულ გოგირდის წყალზე გადასახადი ერიცხებოდა გარკვეული ნორმით.

2.2. 2015 წლის მარტიდან გოგირდის აბანოების ადგილზე დაკვირვების შედეგად დადგინდა, რომ ისინი რეალურად მოიხმარდნენ იმაზე მეტი რაოდენობის გოგირდის წყალს, ვიდრე მათ ერიცხებოდათ. კერძოდ, დადგინდა, რომ ერთი დღის განმავლობაში არტეზიული ჭიდან ხორციელდებოდა 996 მ³ გოგირდის წყლის მოპოვება და იდენტური დიამეტრის მილების საშუალებით ამოტუმბული გოგირდის წყლის ხუთივე ობიექტზე, მათ შორის - მოპასუხისთვის, მიწოდება.

2.3. მოსარჩელის განმარტებით, ტექნოლოგიურად შეუძლებელია გოგირდის წყლის ამოტუმბვის პროცესის შეჩერება და ობიექტზე 24 საათის განმავლობაში ხორციელდება ჭიდან მოპოვებული წყლის ამოქაჩვა, აბანოებში მოხმარება და საკანალიზაციო ქსელში გატარება. ამდენად, მოპასუხის მიერ არტეზიული ჭიდან მოხმარებული წყლის ყოველთვიურმა რაოდენობამ შეადგინა 4980 მ³, ხოლო მისი საკანალიზაციო ქსელში გატარების ღირებულებამ კი - 4207.50 ლარი.

2.4. 2015 წლის მარტის შემდეგ საკანალიზაციო ქსელით მომსახურების დარიცხვა სადავოდ გახადა მოპასუხემ, რის გამოც, აბონენტზე დაგროვდა საკანალიზაციო ქსელით მომსახურების დავალიანება, რამაც 2015 წლის მარტიდან 01 ოქტომბრის მდგომარეობით შეადგინა 27832.07 ლარი.

3. მოპასუხის პოზიცია:

3.1. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

3.2. შესაგებლის თანახმად, მოსარჩელე არის ქ.თბილისის და მისი მიმდებარე ტერიტორიების ფარგლებში სასმელი წყლის განაწილებისა და წყალარინების ლიცენზიანტი. სემეკის დადგენილების NO17-ის საფუძველზე მას განსაზღვრული აქვს წყალმომარაგებისა და წყალარინების მომსახურების ღირებულების მაქსიმალური ზედა ზღვარი. „ზედა ზღვარის“ პრინციპი ნიშნავს იმას, რომ ლიცენზიანტი უფლებამოსილია განახორციელოს, ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე, მომსახურების ტარიფის შეთანხმება ხელშემკვრელ მხარესთან - აბონენტთან. მოპასუხის განმარტებით, ლიცენზიანტი იყენებს დომინირებულ მდგომარეობას, რაც გამოიხატება იმაში, რომ რაკი არ არსებობს სხვა ალტერნატივა, მომხმარებელს უწესებს მომსახურების ღირებულებად მაქსიმალურ ზღვარს.

3.3. გოგირდის თერმული წყლების აბანოები აბონენტად აღრიცხულია 1999 წლიდან. განაწილების ლიცენზიანტისათვის ცნობილია, რომ აბანოები გოგირდის წყლით მომარაგების მიზნით იყენებენ ქ.თბილისის თერმული წყლების ცენტრალური უბნის გეოთერმული საბადოს ჭაბურღილებს და საბადოების დაკეტვა ფიზიკურად შეუძლებელია, თუ არ განხორციელდება საბადოს ლიკვიდაცია (აგრესიული გოგირდის წყალი ხასიათდება თვისებით - წარმოქმნას წნევა საბადოს ჭაბურღილზე და მისი დაკეტვა გამოიწვევს ჭაბურღილის მწყობრიდან გამოსვლას - ჩანგრევას/წყლის დაკარგვას და სხვა), შესაბამისად, "გოგირდის წყლების" მოპოვება ხდება თვითდენით (წნევიანი ჭაბურღილი) და მრიცხველის დამონტაჟება შეუძლებელია საბადოზე. აღნიშნულის გამო, განაწილების ლიცენზიანტი ატარებდა ე.წ. „ქრონომეტრაჟს“ და ადგენდა თითოეული აბანოს მიერ ჭაბურღილიდან მიღებული წყლის რაოდენობას და წყალარინების/საკანალიზაციო ქსელის მომსახურებისთვის ერიცხებოდა 1მ³ "გოგირდის წყლის" საკანალიზაციო/წყალარინების ჩაღვრაზე 10 თეთრი, რაც, აბანოების პროფილის გათვალისწინებით, შეადგენს 500-900 ლარს. სემეკის მიერ 2010 წლის 17 აგვისტოს NO17 დადგენილების პირველი მუხლის მეორე პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტის, „გ.ბ“ დანაწესის შესაბამისად, მოსარჩელეს განესაზღვრა კომერციული ობიექტებისათვის წყალარინების ზღვრული (ზედა ზღვარი) ტარიფად 0.716 ლარი 1მ³ წყლის დაღვრაზე, რასაც ემატება დამატებითი ღირებულების გადასახადი. შესაბამისად, მარეგულირებელმა ორგანომ დაუდგინა განაწილების ლიცენზიანტს წყალარინებისა და წყალმომარაგების ტარიფის მაქსიმალური ზღვარი, ხოლო მინიმალური ზღვარი დატოვა მხარეთა მოლაპარაკებისათვის განკუთვნილ არეალში.

3.4. 2015 წლის მარტის თვიდან განაწილების ლიცენზიანტმა, გაურკვეველი მოტივებით, განიზრახა მხარეთა შორის მყარად შეთანხმებული ტარიფების ცალმხრივად გადახედვა და გაზრდა მაქსიმალურ ზღვრულ ოდენობამდე, ისე, რომ წერილობით არ შეუტყობინებია ხელშემკვრელი მხარისათვის.

4. შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა და საფუძვლები:

4.1. შპს „ჭ.ა–ომ“ შეგებებული სარჩელით მოითხოვა მოპასუხეს აკრძალვოდა დომინირებული მდგომარეობის ბოროტად გამოყენება და მომხდარიყო მისი იძულებითი კონტრაჰირება შეგებებული სარჩელით მოსარჩელესთან, სამართლიანი პირობებით, კერძოდ, დავალებოდა შეგებებული სარჩელით მოსარჩელესთან წყალარინების მომსახურება განეხორციელებინა 2015 წლის მარტის თვემდე არსებული და ორმხრივად შეთანხმებული პირობით - აბონენტის ნომერზე N751018760 - თვეში 623,70 ლარის, ხოლო აბონენტის ნომერზე N751018745 - თვეში 22 ლარის ოდენობით.

4.2. შეგებებული სარჩელით მოპასუხე ბოროტად იყენებს ბაზარზე დომინირებულ მდგომარეობას. შესაბამისად, ის ვერ გადაიხდის განაწილების ლიცენზიანტის მიერ ცალმხრივად გაზრდილ გადასახადს და იძულებული იქნება საერთოდ შეწყვიტოს ფუნქციონირება. გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ "გოგირდის წყლის" წიაღის საბადოს სპეციფიკიდან გამომდინარე, ვერ ხდება გოგირდის წყლის გადაკეტვა, რაც უწყვეტ რეჟიმში საკანალიზაციო სისტემით სარგებლობას აიძულებს შეგებებული სარჩელით მოსარჩელეს.

5. შეგებებული მოპასუხის პოზიცია:

5.1. შპს „ჯ.უ.ე.ფ–მა“ შეგებებული სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ თერმული წყლის გადაკეტვა შეუძლებელი არ არის, არამედ მისი მუდმივად დინება აუცილებელია იმისთვის, რომ შეგებებული სარჩელით მოსარჩელემ გააგრძელოს ფუნქციონირება. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ვერ გაიწმინდება აუზები და ყველა მომხმარებელს მოუწევს ერთი და იგივე წყლით სარგებლობა, ან საჭირო იქნება აუზის დაცლა ყოველი მომხმარებლის მომსახურების შემდეგ და მისი ხელახლა ავსება, რაც, ასევე წარმოუდგენელია.

5.2. შეგებებული სარჩელით მოპასუხის განმარტებით, სინამდვილეს არ შეესაბამება ის გარემოება, თითქოს მხარეთა შორის 2015 წლამდე არსებობდა რაიმე შეთანხმება და ამ შეთანხმების შესაბამისად, მოსარჩელე უხდიდა კომპანიას 623,70 ლარს და 22 ლარს. ასევე, არავითარი შეთანხმება წყალარინების ტარიფთან დაკავშირებით მხარეთა შორის არ ყოფილა.

5.3. წყალარინების ტარიფი დადგენილია მარეგულირებელი კომისიის მიერ, იგი შეადგენდა 0,90 ლარს. აღსანიშნავია, რომ წყალარინების საფასურის დარიცხვა ხდებოდა უმრიცხველოდ, გარკვეულ მოცულობაზე, რადგან ვერ ხდებოდა მის მიერ მოხმარებული და წყალარინების ქსელში გატარებული თერმული წყლის ზუსტი მოცულობის დადგენა.

6. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

6.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 22 აპრილის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა ხოლო, შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ.

6.2. შეგებებული სარჩელით მოპასუხეს აეკრძალა დომინირებული მდგომარეობის ბოროტად გამოყენება და მოხდა მისი იძულებითი კონტრაჰირება შეგებებული სარჩელით მოსარჩელესთან სამართლიანი პირობებით. კერძოდ, შეგებებული სარჩელით მოპასუხეს დაევალა წყალარინების მომსახურეობის განხორციელება 2015 წლის მარტის თვემდე არსებული და ორმხრივად შეთანხმებული პირობით - აბონენტის ნომერზე N751018760 - თვეში, 623,70 ლარის ოდენობით. ამავე გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა შეგებებული სარჩელით მოსარჩელის მოთხოვნა იძულებითი კონტრაჰირების თაობაზე აბონენტის ნომერზე N751018745 - თვეში 22 ლარის ოდენობით დარიცხვასთან დაკავშირებით.

6.3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა შპს „ჯ.უ.ე.ფ–მა“.

7. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძველი:

7.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 17 მაისის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

7.2. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ 2015 წლის მარტის თვემდე მოპასუხისთვის საფასურის დარიცხვა არ ხდებოდა, მრიცხველით აღრიცხვის გარეშე, შეთანხმებული ტარიფის შესაბამისად. ამ მიმართებით სასამართლომ მოიხმო განაწილების ლიცენზიანტის კომერციული დირექტორის სამსახურებრივი წერილი, რომლის თანახმადაც 2015 წლის მარტის თვემდე, ზემოთ ჩამოთვლილ ობიექტებს, არტეზიული ჭიდან მოპოვებულ და მოხმარებულ „გოგირდის წყალზე“ ერიცხებოდათ გარკვეული ნორმით, მოპასუხეს - 693 მ³-ზე, 623,70 ლარი - ყოველთვიურად. სასამართლომ ასევე, ყურადღება გაამახვილა საქმეში წარმოდგენილ გადახდის ქვითრებზე (2014 წლის სექტემბრიდან 2015 წლის თებერვლამდე), რომლებშიც მითითებული იყო, რომ ტარიფი არის უმრიცხველო, 693 მ³, თანხა - 623.70 ლარი. ამასთან, საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2010 წლის 17 აგვისტოს №17 დადგენილების თანახმადაც, სააპელაციო პალატის აზრით, ლიცენზიანტი კომპანიის მომხმარებლებისათვის, მომხმარებელთა კატეგორიის მიხედვით, განისაზღვრა წყალმომარაგების ზღვრული ტარიფები (ზედა ზღვარი): როგორც გამრიცხველიანებული ისე, გაუმრიცხველიანებელი მოხმარებისთვის, რაც ნიშნავს, რომ შპს „ჭ.ა–ოსთვის“ საფასურის დარიცხვა ხდებოდა, მრიცხველით აღრიცხვის გარეშე, შეთანხმებული ტარიფის შესაბამისად.

7.3. სააპელაციო პალატამ იმსჯელა ძირითადი მოსარჩელის მიერ უფლების ბოროტად გამოყენების შესახებ, რა დროსაც ყურადღება მიაქცია ხელშეკრულების დადების იძულების ინსტიტუტს, სამოქალაქო სამართალში მოქმედ კეთილსინდისიერების პრინციპს, დისკრიმინაციის გარეშე სერვისის მიწოდების ვალდებულებას და განმარტა, რომ მოდავე მხარეები წარმოადგენენ მოგებაზე ორიენტირებულ მეწარმე სუბიექტებს. მოპასუხე სხვა მომხმარებლებთან შედარებით განსხვავებული სუბიექტი იყო, რადგან „აბანოს“ სპეციფიკიდან და დანიშნულებიდან გამომდინარე, ვერ ხერხდებოდა წყლის გადაკეტვა, რაც მის უწყვეტ რეჟიმში საკანალიზაციო სისტემაში ჩაღვრას განაპირობებდა. ამასთან, პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ წყლის გადაკეტვა არ იყო დამოკიდებული მოპასუხის სურვილსა და შესაძლებლობაზე. ამდენად, პალატამ მიიჩნია, რომ მოპასუხე არ წარმოადგენდა ჩვეულებრივ მოსარგებლეს (მომხმარებელს) და მის მიმართ ისეთი ტარიფის დაწესება, რომელსაც მოსარჩელე სთავაზობს სხვა მოსარგებლეებს, წარმოადგენდა მოპასუხის მიმართ არათანაბარ პირობებში ჩაყენებას.

7.4. მოხმობილი ვრცელი სასამართლო პრაქტიკისა და სამართლის თეორიის შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ დაასკვნა, რომ "გოგირდის აბანოს" ფუნქციონირების სპეციფიკისა და იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ ჭაბურღილიდან თერმული წყალი მიწის სიღრმიდან მოდის თვითდინებით და მასზე ხელოვნური ზემოქმედება კატეგორიულად დაუშვებელია, მოპასუხე მოკლებულია წყლის მოხმარების რაოდენობის ხელოვნურად შემცირების ან/და წყლის გადაკეტვის შესაძლებლობას. ამასთანავე, ვინაიდან არ არსებობდა მომსახურების მიღების სხვა ალტერნატიული გზა, მოპასუხის მიერ წყალარინების ქსელში ჩაღვრილი თერმული წყლის მოცულობის დადგენა და ამის მიხედვით ღირებულების განსაზღვრა, მოპასუხეს, როგორც სამოქალაქო ბრუნვის სპეციფიკურ მონაწილეს, აყენებდა არახელსაყრელ მდგომარეობაში და არ შეესაბამებოდა ხელშეკრულების სამართლიანობისა და კეთილსინდისიერების მოთხოვნებს.

7.5. ამდენად, სააპელაციო პალატის აზრით, საქმეზე არსებობდა „სახელშეკრულებო უთანასწორობა“, რა დროსაც სასამართლო უფლებამოსილი იყო, ხელშეკრულების „სუსტი მხარის“ ინტერესების დაცვისა და „სახელშეკრულებო სამართლიანობის“ დამყარების უზრუნველსაყოფად, ჩარეულიყო კერძოსამართლებრივ ურთიერთობაში და დომინანტი მხარისთვის მოეთხოვა კონტრაჰენტის ინტერესების გათვალისწინება, რის გამოც სააპელაციო საჩივარი დაუსაბუთებლად იქნა მიჩნეული.

7.6. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი წარადგინა შპს „ჯ.უ.ე.ფ–მა“, რომლითაც ითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილებას, ასევე, შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

8. კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

8.1. კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო პალატამ სამოქალაქო პროცესში მოქმედი დისპოზიციურობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპის დარღვევით გამოიკვლია საქმის მასალებში წარმოდგენილი მტკიცებულებები და არასწორად დაადგინა დავის გადაწყვეტისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები.

8.2. კასატორი მიუთითებს, რომ ქვემდგომმა ინსტანციის სასამართლოებმა არასწორად დაადგინეს ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ მოწინააღმდეგე მხარეს მომსახურების ღირებულება იმავე ტარიფით უნდა გადაეხადა, რასაც 2015 წლამდე იხდიდა. სასამართლომ ერთმანეთისგან ვერ გამიჯნა წყალმომარაგების ტარიფი, წყლის მოცულობა და წყალარინების მომსახურების საფასური. პალატამ მიუთითა, რომ საქმის მასალებში წარმოდგენილ ქვითრებში წყლის ტარიფი არის უმრიცხველო, 693 მ³, თანხა 623,70 ლარი. ამავე ქვითრებში, 2015-2016 წლებში 1მ³ გატარების ღირებულება იყო 0,844488 ლარი, ხოლო 2017 წელს სემეკმა ტარიფი 0,89562 ლარამდე გაზარდა. შესაბამისად მოცემულ შემთხვევაში ტარიფი კი არ არის უმრიცხველო, არამედ დარიცხვაა უმრიცხველო, ხოლო უმრიცხველო დარიცხვის შემთხვევაში, გატარებული წყლის მოცულობა არის ერთიდაიგივე - 693 მ³. სწორედ ეს მოცულობაა კასატორის მიერ შედავებული, რადგან მოპასუხის მიერ ყოველთვიურად წყალარინების ქსელში გატარებული გოგირდის წყლის მოცულობა არის 4980 მ³, რაც შვიდჯერ აღემატება მითითებულ ოდენობას.

8.3. კასატორი ამტკიცებს, რომ ერთი მხრივ, სასამართლომ აღნიშნა, თითქოს მოსარჩელე სათანადოდ ვერ ასაბუთებდა მოპასუხის მიერ ყოველთვიურად წყალარინების ქსელში გატარებული გოგირდის წყლის მოცულობის შეუსაბამობას 693მ³-თან, თუმცა მეორე მხრივ, სასამართლომ არ დააკმაყოფილა შუამდგომლობა და არ მისცა კომპანიას ხსენებული გარემოების დამამტკიცებელი დოკუმენტაციის მოპოვების შესაძლებლობა (აღნიშნული გარემოების ექსპერტიზის დასკვნის გარეშე დადგენა შეუძლებელია). კასატორი აცხადებს, რომ ამ მიდგომით, სასამართლომ შეუძლებელი გახადა მოპასუხისთვის ტარიფის მომატება, იმ პირობებში კი, როდესაც ყველაფერი ძვირდება და არაგონივრულია მომსახურების ღირებულება შპს „ჭ.ა–ოსთვის“ მუდმივად უცვლელი დარჩეს.

8.4. კასატორის აზრით, საქმის მასალებიდან არც ის დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება გამომდინარეობს, რომ მოპასუხეს არ შეუძლია წყლის გადაკეტვა. ამ მიმართებით კასატორი ამტკიცებს, რომ მოწინააღმდეგე საკუთარი სურვილით არ კეტავს წყალს, რათა ყველა შემდგომ მომხმარებელს მიაწოდოს სუფთა წყალი. ამასთან, მისივე მტკიცებით, გამოყენებული გოგირდის წყლის ნაწილს, მოპასუხე ლეღვთახევში ღვრის, რაც შესაძლებელს ხდის მან საერთოდ არ ისარგებლოს მოსარჩელის მომსახურებით, რაც ბაზარზე დომინირებული მდგომარეობის დასადგენად უმნიშვნელოვანეს ფაქტს წარმოადგენდა, თუმცა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებს მასზე ყურადღება არ გაუმახვილებიათ.

8.5. გარდა ზემოაღნიშნულისა, კასატორის მტკიცებით, არასწორია მითითება თითქოს მოპასუხე ვერ შეძლებს დაწესებული ტარიფის შესაბამისად გადაიხადოს მომსახურების საფასური, ვინაიდან ამ გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულებები საქმის მასალებში არ არსებობს.

8.6. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2023 წლის 14 მარტის განჩინებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

9. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

10. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

11. სააპელაციო სასამართლოს საქმე არ განუხილავს მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით და ვერც კასატორმა ვერ მიუთითა რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. სააპელაციო სასამართლომ საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშე დაადგინა მოცემული დავის გადაწყვეტისათვის სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებები და იურიდიულად სწორად შეაფასა ისინი, შესაბამისად, სააპელაციო პალატის მიერ გამოტანილი სამართლებრივი დასკვნები მართებულია.

12. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება - დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), რის გამოც საქმეზე დადგენილად მიიჩნევა სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილად ცნობილი შემდეგი გარემოებები:

- მოსარჩელე წარმოადგენს წყლის მიმწოდებელ კომპანიას. მას ბაზარზე დაკავებული აქვს დომინირებული მდგომარეობა, თავის ფუნქციებს ახორციელებს სემეკის 2008 წლის 26 ნოემბრის N32 დადგენილებით დამტკიცებული „სასმელი წყლის მიწოდებისა და მოხმარების წესებისა“ და სემეკის 2011 წლის 21 დეკემბერს გაცემული №005 წყალმომარაგების ლიცენზიის შესაბამისად;

- მხარეები ერთმანეთთან იმყოფებიან სახელშეკრულებო ურთიერთობაში. განაწილების ლიცენზიანტის მონაცემთა ბაზაში აბონენტად რეგისტრირებულია მოპასუხე აბონენტის ნომრით N751018760. მოპასუხე ფუნქციონირებს აბანოს პროფილით. განაწილების ლიცენზიანტი აბონენტს აწვდის სასმელ წყალს, რომელიც ცალკე მრიცხველით აღირიცხება აბონენტის N751018745;

- მოპასუხეს მოხმარებული წყლის ტარიფი ეკისრებოდა 2015 წლის მარტის თვემდე გარკვეული ნორმით, რაც ყოველთვიურად შეადგენდა 623,70 ლარს;

- მოპასუხე იხდის ყოველთვიურად 623,70 ლარს მოსარჩელის სასარგებლოდ, სწორედ იმ ტარიფით, რა ტარიფიც იყო განსაზღვრული 2015 წლის მარტამდე;

- მოპასუხეს, სასმელი წყლის მიწოდების სისტემაზე დამონტაჟებული აქვს წყლის მრიცხველი და მოხმარებული სასმელი წყლის ხარჯი ერიცხება მრიცხველის ჩვენების მიხედვით, საკანალიზაციო მომსახურების ტარიფის გათვალისწინებით. ის, ასევე, მოიხმარს არტეზიული ჭის წყალს „გოგირდის წყალს“, რომელიც გაედინება კომპანიის კუთვნილი საკანალიზაციო ქსელით. ვინაიდან, გოგირდის წყალს მწყობრიდან გამოჰყავს მრიცხველი, შეუძლებელია არტეზიული ჭიდან მოპოვებული და მოხმარებული გოგირდის წყლის მრიცხველით აღრიცხვა, რის გამოც, 2015 წლის მარტამდე გოგირდის აბანოებს, მათ შორის, ძირითადი სარჩელის მოპასუხეს, არტეზიული ჭიდან მოპოვებულ და მოხმარებულ გოგირდის წყალზე გადასახადი ერიცხებოდა გარკვეული ნორმით. მოპასუხე წყალარინებით სარგებლობის გადახდას ახორციელებდა უმრიცხველო დარიცხვის გზით;

- 2015 წლის მარტის თვიდან მოსარჩელის მიერ შეიცვალა გოგირდის წყლის საკანალიზაციო ქსელით მომსახურების საფასური, რამაც ყოველთვიურად შეადგინა 4207,50 ლარი;

- მოპასუხე მოიხმარს არტეზიული ჭის წყალს „გოგირდის წყალს“, რომელიც, მართალია, არ მიეწოდება მოსარჩელის მიერ, თუმცა იყენებს მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ წყალარინების ქსელს, სადაც გადის აბანოს მიერ მოხმარებული წყალი;

- 2007 წლის 13 დეკემბრის საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების მინისტრის ბრძანებით, მოპასუხეზე გაიცა თერმული წყლის (გოგირდის წყლის) მოპოვების მიზნით სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების ლიცენზია, რომელიც საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2008 წლის 25 ივლისის N1-1/1551 ბრძანების საფუძველზე მთლიანად საკუთრებაში გადაეცა შპს „გ.წ–ს“.

- თერმული წყლის მოპოვება განისაზღვრა 1450 მ³/დღდ. თერმული წყლების ლიცენზიანტს წარმოადგენს შპს „გ. წ–ბი“, რომელსაც დამონტაჟებული აქვს სპეციალური მრიცხველი, რომელიც აღრიცხავს ჭიდან მოპოვებული გოგირდის წყლის საერთო რაოდენობას, რაც ერთი დღე-ღამის განმავლობაში შეადგენს 996 მ³, რომელიც ერთი საერთო მილის საშუალებით მიეწოდება გოგირდის აბანოებს, მათ შორის, ძირითადი სარჩელით მოპასუხეს;

- მხარეებს შორის გაფორმებული ზეპირი ხელშეკრულების მიხედვით, 2015 წლის მარტის თვემდე მოპასუხე გოგირდის თერმულ წყალზე იხდიდა უმრიცხველო დარიცხვის წესით ფიქსირებულ გადასახადს აბონენტის ნომერზე N751018760 - თვეში 623,70 ლარის ოდენობით და აბონენტის ნომერზე N751018745 - თვეში 22 ლარის ოდენობით.

13. თავდაპირველი მოსარჩელის მოთხოვნაა მისი კუთვნილი წყალარინების სისტემის გამოყენების საზღაურის გადახდა. ამ მოთხოვნის დამფუძნებელი სამართლებრივი ნორმა ქვემდგომმა ინსტანციის სასამართლომ სწორად განსაზღვრა. კერძოდ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 629-ე მუხლის საფუძველზე, ნარდობის ხელშეკრულებით მენარდე კისრულობს შეასრულოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო, ხოლო შემკვეთი ვალდებულია გადაუხადოს მენარდეს შეთანხმებული საზღაური. შეგებებული სარჩელის მოთხოვნას კი, მოპასუხის იძულებითი კონტრაჰირება წარმოადგენდა, რის გამოც მოთხოვნის დამფუძნებელ ნორმას წარმოადგენს სამოქალაქო კოდექსის 319-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, რომლის თანახმად, თუ ხელშეკრულების ერთ-ერთ მხარეს უკავია დომინირებული მდგომარეობა ბაზარზე, მაშინ საქმიანობის ამ სფეროში მას ეკისრება ხელშეკრულების დადების ვალდებულება. მას არ შეუძლია კონტრაჰენტს უსაფუძვლოდ შესთავაზოს ხელშეკრულების არათანაბარი პირობები.

14. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სახელშეკრულებოსამართლებრივი ურთიერთობა ეფუძნება ხელშემკვრელი მხარეების მიერ ნამდვილი ნების გამოვლენის შედეგად მათთვის სასურველი უფლება-მოვალეობების წარმოშობას. სახელშეკრულებო სამართალში მოქმედებს მხარეთა ნების ავტონომია, რომლის ფარგლებში შესაძლებელია ხელშეკრულების იმგვარ პირობებზე შეთანხმება, რომლებიც ოპტიმალურად მისაღებია გარიგების ყველა მონაწილისათვის, თუმცა ხელშეკრულების მხარეთა მდგომარეობა ყოველთვის თანაბარი არ არის. განსახილველ შემთხვევაში, მხარეებს შორის სადავო არ არის, რომ მოპასუხე შპს „ჭ.ა–ო“ ჩვეულებრივი წყლის გარდა, ასევე მოიხმარს არტეზიული ჭის ე.წ. „გოგირდის წყალს“ (გეოთერმული წყალი). მისი მიწოდება მართალია არ ხორციელდება მოსარჩელის მიერ, თუმცა იგი გაედინება მოსარჩელე კომპანიის კუთვნილი წყალარინების (საკანალიზაციო) ქსელით. მხარეებს შორის სადავოა სწორედ ამ გადინების საფასურის დადგენა.

15. საკასაციო პალატა, უპირველესად, განმარტავს, რომ ხელშეკრულების დადების თავისუფლება სახელშეკრულებო ურთიერთობის წარმოშობის საფუძველია (იხ. სუსგ, საქმე №ას-664-635-2016, 11 02.03.2017წ). ხელშეკრულების თავისუფლების სამართლებრივ საფუძველს, რომელიც, ხელშეკრულების დადების თავისუფლებასთან ერთად, მოიცავს ხელშეკრულების შინაარსის განსაზღვრის თავისუფლებას, წარმოადგენს სამოქალაქო კოდექსის 319-ე მუხლის პირველი ნაწილი (კერძო სამართლის სუბიექტებს შეუძლიათ, კანონის ფარგლებში თავისუფლად დადონ ხელშეკრულებები და განსაზღვრონ ამ ხელშეკრულებათა შინაარსი). ამასთან, სახელშეკრულებო თავისუფლება არ წარმოადგენს აბსოლუტურ სამართლებრივ კატეგორიას და იგი არსებობს დადგენილი წესრიგის ფარგლებში (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, 17.10.2017, წიგნი III, კარი I, თავი I, მუხლი 319-ე). სამოქალაქო კანონმდებლობა თავისუფლებას ანიჭებს მხარეებს, თავად განსაზღვრონ რა სახის სახელშეკრულებო ურთიერთობა დაამყარონ და ისარგებლონ მათთვის ხელსაყრელი პირობებით (იხ. სუსგ, საქმე №ას-668-668-2018 , 20.07.2018 წ.)

16. საქმის მასალების კვლევის შედეგად ნათელი ხდება, რომ მოდავე მხარეთა შორის, რომლებიც კერძო სამართლის სუბიექტები არიან, ვერ მოხერხდა კონტრაჰენტისათვის მისაღებ პირობებზე შეთანხმება, რადგან, მოპასუხის მითითებით, არსებულზე გაცილებით მომატებული ტარიფის დადგენა გამოუსწორებელ ზიანს მიაყენებს საზოგადოებას, ხოლო მოსარჩელის განმარტებით, სადავო ტარიფი დგინდება სემეკის დადგენილებით, იმ პირობებში როდესაც ყველაფერი ძვირდება, წარმოუდგენელია მხოლოდ მოსარჩელის მომსახურება დარჩეს უცვლელი. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ მართალია, მოქმედი სამოქალაქო კანონმდებლობა თავისუფლებას ანიჭებს მხარეებს, თავად განსაზღვროს რა სახის სახელშეკრულებო ურთიერთობა დაამყარონ და ისარგებლონ მათთვის ხელსაყრელი პირობებით, თუმცა კანონმდებელი, ამავდროულად, ავალდებულებს მხარეებს, იმოქმედონ კეთილსინდისიერად.

17. მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ კეთილსინდისიერების ინსტიტუტი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სამოქალაქო სამართლისათვის და იგი მთლიანად კერძო სამართლის უმთავრეს პრინციპს წარმოადგენს. სამოქალაქო კოდექსის მე-8 მუხლის მესამე ნაწილის დანაწესის შესაბამისად, სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილენი ვალდებულნი არიან კეთილსინდისიერად განახორციელონ თავიანთი უფლებები და მოვალეობები. კოდექსის ეს დანაწესი, მოიცავს მთელ კერძო სამართალს. აღნიშნული ნორმის დანაწესის მოქმედება ცალსახა და იმპერატიულია, ამიტომაც მხარეებს არ აქვთ უფლება ხელშეკრულებით ან შეთანხმებით გამორიცხონ მისი მოქმედება. სამოქალაქო კოდექსის მე-8 მუხლის მესამე ნაწილი განსაზღვრავს კეთილსინდისიერებას, როგორც ვალდებულების ძირითად და აუცილებელ კომპონენტს და მხოლოდ ვალდებულებათა შესრულებით არ შემოიფარგლება. იგი წარმოადგენს კანონისმიერ მოთხოვნას და გულისხმობს, ზოგადად, სამოქალაქოსამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეთა მიერ ურთიერთობის სხვა მონაწილის ინტერესების პატივისცემას, საკუთარი როლისა და პასუხისმგებლობის გათავისებას, თუნდაც იმ შემთხვევაში, როდესაც მას კონკრეტული პირდაპირი ვალდებულება არ ეკისრება (სუსგ 9.03.2016წ. საქმე №ას-898-848-2015). თანამედროვე ქართულ სამართლებრივ სივრცეში კეთილსინდისიერება მატერიალურ სამართლებრივ ნორმად გადაიქცა და სამართლიანობასა და თანასწორობაზე დამყარებულ სამართლებრივ სისტემაში გაერთიანდა, რითაც უფრო ფართო დატვირთვა შეიძინა. კეთილსინდისიერების პრინციპი თანამედროვე განვითარებული ქვეყნების კანონმდებლობასა და დოქტრინაში დიდწილად დაკავშირებულია მორალურ სტანდარტებთან. კეთილსინდისიერება ნიშნავს გულწრფელობას, სამართლიანობას, ვალდებულებების მიმართ პატიოსან დამოკიდებულებას. კეთილსინდისიერების პრინციპის ძირითადი ფუნქცია ურთიერთობის მონაწილეთა ინტერესების არა დაპირისპირება, არამედ მათი სოლიდარობაა, რაც ნორმალური სამოქალაქო ბრუნვის საფუძველია.

18. კეთილსინდისიერება გულისხმობს სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილეთა მოქმედებას პასუხისმგებლობით, და ერთმანეთის უფლებებისადმი პატივისცემით მოპყრობას. კეთილსინდისიერება როგორც ნორმატიული, ისე სუბიექტური ნების განმარტების ინსტრუმენტია. მის საფუძველზე აღმოიფხვრება როგორც კანონის, ისე ხელშეკრულების ხარვეზი. კეთილსინდისიერების პრინციპის შინაარსი, უპირველეს ყოვლისა, იმით გამოიხატება, რომ მხარეს, გარდა ვალდებულების ჯეროვანი შესრულებისა, ევალება ვალდებულების კეთილსინდისიერად შესრულებაც, ანუ კონტრაჰენტის პატივსადები ინტერესების გათვალისწინება და დაცვა. ამ მოთხოვნის დარღვევა კი არა მხოლოდ სახელშეკრულებო ვალდებულების შესრულების პროცესში, არამედ სახელშეკრულებო მოლაპარაკებათა და ძირითადი ვალდებულებების შესრულების შემდგომ ეტაპზეც შეიძლება პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველი გახდეს.

19. კეთილსინდისიერების ზემოაღნიშნული ფუნქციებიდან გამომდინარეობს, რომ ნებისმიერ ვალდებულებითსამართლებრივ ურთიერთობაში, კრედიტორს არ შეუძლია უარი თქვას მოვალის მიერ ვალდებულების შესრულების მცირე ხელშეწყობაზე, როდესაც მოვალეს კრედიტორის მხრიდან ესაჭიროება ასეთი ხელშეწყობა მასზე ნაკისრი ვალდებულების ჯეროვნად შესრულებისათვის. კეთილსინდისიერების პრინციპი უპირველეს ყოვლისა, გულისხმობს კონტრაჰენტის ინტერესების გათვალისწინებას, რომლის არარსებობის შემთხვევაში ადგილი აქვს უფლების ბოროტად გამოყენებას. (სუსგ 29.06.2015წ., საქმე №ას-1338-1376- 2015) იგი წარმოადგენს სამოქალაქო სამართლის შეფასებით კრიტერიუმს, რომლის შესაბამისადაც, სამართლიანისა და უსამართლოს გამიჯვნის გზით, პირი იღებს ობიექტური დამკვირვებლის შეფასებით ყველაზე სამართლიან გადაწყვეტილებას. კეთილსინდისიერების პრინციპი ქართულ სასამართლო პრაქტიკაში მიჩნეულია უშუალოდ მოქმედ სამართლად და მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად (სუსგ 21.05.2012წ. საქმე №ას221-213-2012), რომლის მიზანი სამართლიანი შედეგის დადგომა და უსამართლო შედეგის თავიდან აცილებაა (სუსგ 24.06.2011წ. საქმე №ას-23-18-2011).

20. საკასაციო პალატა მოდავე მხარეებს განუმარტავს, რომ კეთილსინდისიერების პრინციპის გამოყენება და სასამართლოს მიერ ქმედების ამ ჭრილში შეფასება, აქტუალური ხდება მაშინ, როცა პირის მოთხოვნა ან ქმედება ფორმალურად შეესაბამება მოქმედ მატერიალურ კანონმდებლობას, მაგრამ მისი განხორციელება კონკრეტულ შემთხვევაში უსამართლოა (სუსგ 4.11.2015წ. საქმე №ას-528-501-2015). შესაბამისად, მისი ფუნქცია აშკარად უსამართლო შედეგების თავიდან აცილებაა, რაც პირდაპირ უკავშირდება სამოქალაქო ურთიერთობათა სტაბილურობასა და სიმყარეს (სუსგ 18.11.2015, საქმე №ას549-521-2015).

21. ამ მხრივ საინტერესოა ევროპის სახელშეკრულებო სამართლის პრინციპებიც, რომლის მიხედვით, თითოეული მხარე ვალდებულია მოქმედებდეს კეთილსინდისიერებისა და სამართლიანობის ფარგლებში, რაც არ შეიძლება შეიზღუდოს ან გამოირიცხოს ხელშეკრულებით (Principles of European Contract Law (PECL), Art. 1:201). კეთილსინდისიერებისა და ნდობის პრინციპის პრინციპი მიჩნეულია ყოვლისმომცველ პრინციპად, თუ არ არის დადგენილი კონკრეტული შემთხვევისთვის სპეციალური დანაწესი (Lando O., Is Good Faith an Over-Arching General Clause in The Principles of European Contract Law, European Review of Private Law, 6-2007, Kluwer Law International, 842.).

22. კეთილსინდისიერებისა და ნდობის პრინციპები ნაცნობია როგორც გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის 1980 წლის ვენის კონვენციისთვის საქონლის საერთაშორისო ნასყიდობის ხელშეკრულებათა შესახებ (CISG) (Convention on Contracts for the International Sale of Goods) საქართველოში რატიფიცირებულია საქართველოს პარლამენტის 1994 წლის 3 თებერვლის №407 დადგენილებით. <https://matsne.gov.ge/ka/document/view/37228>[15.06.2016]), ასევე საერთაშორისო კომერციულ ხელშეკრულებათა პრინციპებისათვის (UNIDROIT) და ისინი მოიაზრება როგორც გენერალური საფუძვლები ამ აქტებისათვის (მუხლი 7(1) ჩIშG; მუხლი 1.2. PIჩჩ). მისი შინაარსი საკმაოდ ზოგადი ხასიათისაა და კონკრეტიზაციას ცალკეულ მოთხოვნებში, კერძოდ ურთიერთგამომრიცხველი მოქმედებების აკრძალვაში, ასევე ორმხრივ ინფორმირებულების ვალდებულებაში პოვებს (Magnus U., Die UNIDROIT Principles und die Wiener Kaufrechtskonvention, The UNIDROIT Principles 2004, Their Imapact on Contractual Practice, Jurisprudence and Codification, Reports of the ISDC Colloquium (8/9 June 2006), Zürich 2007, 59.).

23. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, კეთილსინდისიერების პრინციპიდან გამომდინარე, ვალდებულებითსამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილე მხარეთა თანამშრომლობა, მეორე მხარის ინტერესების გათვალისწინება, მეორე მხარის უფლებებისა და ქონებისადმი განსაკუთრებული გულისხმიერების გამოჩენა საჭიროა ამ ურთიერთობის ნორმალურად განვითარებისათვის. ასეთ შემთხვევაში, ორივე მხარე იქნება კმაყოფილი: კრედიტორი - ვალდებულების შესრულების მიღებით, ხოლო მოვალე - ვალდებულებისაგან გათავისუფლებით (იხ. სუსგ. საქმე №ას-862-828-2016, 2017 წლის 24 თებერვალი).

24. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო, ერთი მხრივ, ეთანხმება კასატორის მითითებას, რომ მან სადავო ტარიფის განსაზღვრისას უნდა იხელმძღვანელოს საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის 2010 წლის 17 აგვისტოს №17 დადგენილებით, თუმცა, მეორე მხრივ, მიიჩნევს, რომ მოპასუხე შპს-ს საქმიანობისა და წყალმომარაგების სისტემის სპეციფიკიდან გამომდინარე, დასაშვებია მოსარჩელემ მოპასუხისათვის ტარიფი განსაზღვროს სემეკის მიერ დადგენილი ზღვრული ოდენობის ფარგლებში მოპასუხის ინტერესების მხედველობაში მიღების გზით (სამოქალაქო კოდექსის 319-ე მუხლის მეორე ნაწილი), როგორც ეს სააპელაციო პალატამ სრულიათ მართებულად დაადგინა. ამასთან, ხაზგასასმელია, რომ აღნიშნული გზით, გათვალისწინებული იქნება მოპასუხის საქმიანობის არცთუ უმნიშვნელო საზოგადოებრივი და ისტორიულ-კულტურული როლიც (იხ. სუსგ. საქმეზე №ას-668-668-2018 20 ივლისი, 2018 წელი).

25. რაც შეეხება კასატორის იმ შედავებას, რომ მხარე ვერ ადასტურებს გაზრდილი ტარიფის გადახდის შეუძლებლობას, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მას აღნიშნულის მტკიცების ვალდებულება არც გააჩნდა, რადგან საკვლევი საკითხია არა გაზრდილი საფასურის გადახდის შეუძლებლობა, არამედ ბაზარზე დომინირებული მდგომარეობის მქონე პირის მიერ დადგენილი მომსახურების საფასურის გაუმართლებელი და არაკეთილსინდისიერი გაზრდის შეზღუდვა. ამავდროულად, ისიც საყურადღებოა, რომ თავად კასატორსაც არ დაუდასტურებია თუ რა კონკრეტული ზიანი მიადგება მას თუ მოპასუხესთან ექნება მომსახურების განსხვავებული ტარიფი, რაც საკასაციო საჩივრის ამ არგუმენტსაც დაუსაბუთებლად აქცევს.

26. კასატორის შემდეგი შედავება მიემართება სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილად ცნობილ იმ გარემოებას, რომლის თანახმად, მოსარჩელე ბაზარზე დომინირებული მდგომარეობის მქონე პირია. ამ მიმართებით მართალია, კასატორი უთითებს, რომ მოპასუხე გამოყენებული გოგირდის წყლის ნაწილს ლეღვთახევში ღვრის, რაც შესაძლებელს ხდის მან საერთოდ არ ისარგებლოს მოსარჩელის მომსახურებით, თუმცა ამ გარემოების სამტკიცებელი დოკუმენტაცია, საქმისწარმოების არცერთ ეტაპზე არ წარუდგენია, რაც, რა თქმა უნდა, დასაბამშივე გამორიცხავს მის საფუძვლიანობას.

27. საკასაციო პალატის აზრით, დაუსაბუთებელია კასატორის ის შედავებაც, რომ მოპასუხეს თავად არ სურს „გოგირდის წყლის“ გადაკეტვა, აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ საქმის მასალებში წარმოდგენილია შეუცილებადი მტკიცებულებები, რომლითაც დასტურდება, რომ წყლის გადაკეტვა არ არის დამოკიდებული მოპასუხის სურვილსა და შესაძლებლობაზე. სახელდობრ, აღნიშნული გარემოებები დადასტურებულია საქმეში წარმოდგენილი სსიპ გარემოს ეროვნული სააგენტოს წერილით, რომლის თანახმად, სააგენტომ განიხილა მოპასუხის განცხადება გოგირდის გეოთერმული წყლების საკანალიზაციო სისტემაში ჩაღვრის გადასახადისგან ამ წყლებით მოსარგებლე სუბიექტების გათავისუფლების შესახებ და მიაჩნია, რომ პრობლემის გადაჭრა ჭაბურღილების ჩაკეტვით დაუშვებელია. კერძოდ, ჭაბურღილების ჩაკეტვამ შესაძლებელია გამოიწვიოს მათი დაზიანება და დადგეს გამოუსწორებელი შედეგები (იხ. ტომი II, ს.ფ. 26-27). ასევე, საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტროს 01.06.2015 წლის წერილში მითითებულია, რომ სამინისტრო იზიარებს გარემოს ეროვნული სააგენტოს პოზიციას, რომ გოგირდის თერმული წყლების ჭაბურღილების დაკეტვამ შესაძლოა გამოიწვიოს მათი დაზიანება...“(იხ. ტომი II, ს.ფ. 28-29).

28. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია, რადგანაც კასატორმა ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით კერძოდ, მან დამაჯერებლად ვერ დაასაბუთა მოპასუხესთან განსაზღვრული ტარიფის გადახედვის აუცილებლობა/საჭიროება.

29. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

30. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

31. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 399-ე, 372-ე და 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. შპს „ჯ.უ.ე.ფ–ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. შპს „ჯ.უ.ე.ფ–ს“ სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაუბრუნდეს მის მიერ 28.02.2023 წელს №15 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 3541,90 ლარის 70% – 2479,33 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ამირან ძაბუნიძე

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

გოჩა ჯეირანაშვილი