საქმე №ას-1631-2022 12 ოქტომბერი, 2023 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

ვლადიმერ კაკაბაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლევან მიქაბერიძე,

მირანდა ერემაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ნ.მ–ე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - მ.ჟ–ნი, ზ.ჟ–ნი (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 27 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი - ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, თანაცხოვრების პერიოდში შეძენილი უძრავი ქონების 1/2 ნაწილის მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. ნ.მ–ე (შემდეგში - მოსარჩელე ან კასატორი) და მ.ჟ–ნი (შემდეგში - პირველი მოპასუხე) 2004 წლის 3 ოქტომბრიდან რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებიან.

2. მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს შორის თანაცხოვრება 2020 წლის 11 მარტს შეწყდა.

3. პირველი მოპასუხის საკუთრებაში ირიცხებოდა ქ.თბილისში, .......... მდებარე N52 ბინა (შემდეგში - სადავო ბინა, უძრავი ნივთი ან სადავო ქონება).

4. 2003 წლის 17 მარტს ამხანაგობა „გ-ბ–თან“ დადებული ხელშეკრულების (შემდეგში - ნარდობის ხელშეკრულება) საფუძველზე უძრავი ნივთი პირველმა მოპასუხემ შეიძინა (ხელშეკრულებას ხელს ეს უკანასკნელი აწერს).

5. ნარდობის ხელშეკრულების მე-2 პუნქტის 2.4 ქვეპუნქტში მითითებულია, რომ 1 140 აშშ დოლარის ოდენობით შენატანი პირველ მოპასუხეს წინამდებარე ხელშეკრულებაზე ხელმოწერისას უკვე გადახდილი ჰქონდა. ამ ხელშეკრულებისა და N1 დანართის თანახმად, 49 140 აშშ დოლარი პირველ მოპასუხეს ეტაპობრივად (გრაფიკის მიხედვით 21 შენატანით) უნდა გადაეხადა, თითოეული (ფულადი) შენატანის განხორციელებისას შესაბამის გრაფაში ხელმოწერა სრულდებოდა.

2004 წლის 17 სექტემბრის მდგომარეობით ამხანაგობისათვის 48 000 აშშ დოლარი იყო გადახდილი, ხოლო, ხელმოწერის გრაფაში, ყველა შემთხვევაში, ზ.ჟ–ნის (შემდეგში - მეორე მოპასუხე) ხელმოწერაა დაფიქსირებული.

6. საჯარო რეესტრის ამონაწერში უძრავ ნივთზე უფლების დამადასტურებელ ერთ-ერთ დოკუმენტად მითითებულია, ამხანაგობა „გეო-ბელგიას“ წევრთა საერთო კრების გადაწყვეტილებაზე, რომელიც 2005 წლის 29 მარტს ნოტარიუსმა ო.ზოიძემ დაამოწმა.

ხსენებული სანოტარო აქტის მიხედვით, ამხანაგობა „გ-ბ–ას“ წევრთა საერთო კრების გადაწყვეტილებით, ამხანაგობის საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი ფართები განაწილდა და სადავო ქონება პირველ მოპასუხეს საკუთრებაში გადაეცა.

ამასთან, 2005 წლის 25 მაისის დადგენილებით, შესაბამისი ობიექტი ექსპლუატაციაში შევიდა და დასახელებული დოკუმენტების საფუძველზე 2005 წლის 10 ივნისს საჯარო რეესტრში პირველი მოპასუხის საკუთრების უფლების რეგისტრაცია განხორციელდა. ამხანაგობაში პირველი მოპასუხის მიღების საფუძველია ნების გამოვლენის აქტი (თანხმობა, ხელმოწერა დამოწმებული 2005 წლის 29 მარტს, ნოტარიუს ო.ზ–ძის მიერ) და პირველი მოპასუხის მიერ განხორციელებული შენატანი.

7. 2019 წლის 24 აპრილს დამოწმებული ჩუქების ხელშეკრულების (შემდეგში - ჩუქების პირველი ხელშეკრულება ან ჩუქების პირველი სადავო ხელშეკრულება) საფუძველზე უძრავი ნივთის 1/2 ნაწილი საკუთრების უფლებით მეორე მოპასუხის სახელზე აღირიცხა, ხოლო 2020 წლის 11 მარტს დამოწმებული ჩუქების ხელშეკრულებით (შემდეგში - ჩუქების მეორე ხელშეკრულება ან ჩუქების მეორე სადავო ხელშეკრულება) სადავო ქონება საკუთრების უფლებით სრულად გადაეცა მეორე მოპასუხეს.

8. სადავო ჩუქების ხელშეკრულებების ბათილად ცნობისა და უძრავი ნივთის ½ ნაწილის მესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნით მოპასუხეთა წინააღმდეგ მოსარჩელემ სასამართლოში სარჩელი შეიტანა.

9. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2022 წლის 14 აპრილის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

10. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

11. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2022 წლის 27 ოქტომბრის განჩინებით მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

11.1. სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო წინამდებარე განჩინების 1-7 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები და მიიჩნია, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში - სსკ-ის) 1158-ე, 1164-ე, 1168-ე მუხლების თანახმად უძრავი ქონების მეუღლეთა თანასაკუთრებად მიჩნევის საკითხის დადგენისას განმსაზღვრელია უძრავი ქონების მეუღლეთა მიერ ერთობლივად, რეგისტრირებული ქორწინების განმავლობაში საერთო სახსრებით შეძენის ფაქტი ასევე ქონებაზე საკუთრების უფლების მოპოვების საფუძვლის წარმოშობის თარიღი.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებითა და საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის პოზიცია იმის თაობაზე, რომ სადავო ქონებაზე პირველი მოპასუხის საკუთრების უფლება საჯარო რეესტრში რეგისტრაციიდან (2005 წლის 10 ივნისი) წარმოიშვა და შემდეგ გარემოებაზე მიუთითა:

მიუხედავად რეგისტრაციის თარიღისა, უძრავი ნივთი მეუღლეებს ერთობლივი შრომის, საერთო საოჯახო მეურნეობის გაძღოლის შედეგად არ შეუძენიათ, პირველი მოპასუხე სადავო უძრავ ქონებაზე საკუთრების შემძენი გახდა მასსა და ამხანაგობა „გეო-ბელგიას“ შორის ჯერ კიდევ დაქორწინებამდე, 2003 წლის 17 მარტს გაფორმებული ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, რომლითაც ხელშეკრულების საგანი და გრაფიკის მიხედვით გადასახდელი თანხის ოდენობაც განისაზღვრა.

კერძოდ, პირველ მოპასუხეს (ამხანაგობის წევრს) ჯამურად 49 140 აშშ დოლარი ეტაპობრივად უნდა გადაეხადა, თანხის ძირითადი ნაწილი ამ უკანასკნელმა ქორწინებამდე პერიოდში გადაიხადა და რეგისტრირებული ქორწინების შემდეგ მხოლოდ გადახდის 2 ეტაპი (2 400-2 400 აშშ დოლარი) იყო დარჩენილი.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, სადავო ქონების მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილად მიჩნევისთვის სსკ-ის 1158-ე მუხლის დანაწესიდან გამომდინარე წინაპირობები არ იყო სახეზე.

11.2. რაც შეეხებოდა მოსარჩელის მოსაზრებას მოპასუხეთა შორის დადებული ჩუქების ხელშეკრულებების მოჩვენებითობის თაობაზე, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნული მოსაზრებაც არ გაიზიარა, რაც შემდეგი არგუმენტით დაასაბუთა:

სსკ-ის 56.1 მუხლის (ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება) დისპოზიცია ისეთ შემთხვევებს შეეხება, როდესაც „ნების გამომვლენიც“ და „ნების „მიმღებიც“ იმ განზრახვის გარეშე მოქმედებენ, რომ ამ გარიგებას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყვეს.

მოჩვენებითი გარიგებისას მოჩვენებითი ნების გამოვლენის შესახებ მხარეთა „ურთიერთშეთანხმებას“ აქვს ადგილი. ასეთ შემთხვევაში, ორივე მხარეს გაცნობიერებული აქვს, რომ მათ მიერ ასეთი ნების გამოვლენას იურიდიული შედეგი არ მოჰყვება.

მყარად დადგენილი სასამართლო პრაქტიკის მიხედვით, მოჩვენებითი გარიგების დადება მესამე პირებთან არსებულ ურთიერთობას (მაგალითად, მოჩვენებითი გარიგების დადების ერთ-ერთ მოტივს შეიძლება, წარმოადგენდეს მესამე პირის მოტყუება, პასუხისმგებლობისაგან თავის არიდება და ა.შ.) უკავშირდება. მითითებული გარემოებების დადასტურება ეკისრება პირს, რომელიც ამ საფუძვლით გარიგების ბათილობას ითხოვს, რადგან, თუნდაც მოსარჩელე მიუთითებდეს გარიგების ერთი მხარის არაკეთილსინდისიერებაზე, ივარაუდება, რომ გარიგების მეორე მხარე კეთილსინდისიერად მოქმედებდა, რისი გაქარწყლებაც მოსარჩელეს ევალება (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 6 ივლისის განჩინება, საქმეზე №ას-97-2021).

იმ პირობებში, როდესაც სადავო ქონების შესაძენად შენატანებს მეორე მოპასუხე ახორციელებდა და მისი შეძენა რეალურად ქორწინებამდე პერიოდში განხორციელდა, ხელშეკრულების მხარეები უძრავ ნივთს მეუღლეთა თანასაკუთრებად ვერ ჩათვლიდნენ და ქონების ფიქტიურად გასხვისებისა და ყოფილ მეუღლესთან გაყოფისგან თავის არიდების მიზანი ვერ ექნებოდათ.

ამავეს ადასტურებდა ის გარემოება, რომ ჩუქების პირველი სადავო ხელშეკრულება ჯერ კიდევ 2019 წლის 24 აპრილს დაიდო, როდესაც 2020 წლის მარტში თანაცხოვრების შეწყვეტის მოლოდინი მხარეებს არ შეიძლება ჰქონოდათ. მხარის ასეთი სუბიექტური მოსაზრება მხოლოდ ვარაუდს ეფუძნებოდა და თავისი შეხედულებით საკუთარი ქონების განკარგვაზე მესაკუთრის უფლების შეზღუდვის საფუძველი ვერ გახდებოდა. ამასთან, გარიგების მოჩვენებით ხასიათს ვერც ის გარემოება ადასტურებდა, რომ ჩუქების მეორე სადავო ხელშეკრულება მხარეთა შორის თანაცხოვრების შეწყვეტისას დაიდო.

12. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოსარჩელემ საკასაციო საჩივარი წარმოადგინა, ამ განჩინების გაუქმებისა და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილების მოთხოვნით:

კასატორის მოსაზრებით, სადავო ქონებაზე საკუთრების უფლება პირველმა მოპასუხემ მხარეთა შორის გენერალური შეთანხმების დადებისა და მის მიერ ფულადი ვალდებულების შესრულების შემდეგ, კერძოდ კი, 2005 წლიდან დაირეგისტრირა. შესაბამისად, მის მესაკუთრედ და ამხანაგობის წევრად ის სწორედ აღნიშნული თარიღიდან მიიჩნევა, ამდენად საკასაციო სასამართლოს სრული საფუძველი გააჩნია ქონება თანასაკუთრების რეჟიმში მოაქციოს და კასატორი ნივთის ნაწილის მესაკუთრედ აღიაროს.

13. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2023 წლის 7 თებერვლის განჩინებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში - სსსკ-ის) 391-ე მუხლის მიხედვით, მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

2023 წლის 12 აპრილის განჩინებით, სსსკ-ის 391.5 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე საკასაციო პალატამ საკასაციო საჩივარი დასაშვებად ცნო და საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვა დაადგინა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მოსარჩელის საკასაციო მოთხოვნები ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

14. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო პალატის მიერ განსახილველი ძირითადი საკითხი შემდეგია: რამდენად კანონიერია უძრავი ნივთის თანამესაკუთრედ ცნობისა და სადავო ჩუქების ხელშეკრულებების ბათილად ცნობის თაობაზე მოსარჩელის მოთხოვნები.

15. განსახილველი საკითხების გადაწყვეტის მიზნით სამართლებრივად სწორადაა გასაანალიზებელი შემდეგი საკვანძო გარემოება: უძრავი ნივთი, რომლის ½ ნაწილის მესაკუთრედ ცნობასაც მოსარჩელე მოითხოვს, არის თუ არა მეუღლეთა თანასაკუთრება.

დასმულ შეკითხვაზე პასუხის კვლევის პროცესში თავდაპირველად მივმართოთ სსკ-ის 1158-ე მუხლის დისპოზიციას, რომელიც მეუღლეთა თანასაკუთრების უფლების წარმოშობის წესს განსაზღვრავს. ამ მუხლის შინაარსი ასეთია: მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონება წარმოადგენს მათ საერთო ქონებას (თანასაკუთრებას), თუ მათ შორის საქორწინო ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის დადგენილი; ასეთ ქონებაზე მეუღლეთა თანასაკუთრების უფლება წარმოიშობა მაშინაც, თუ ერთ-ერთი მათგანი ეწეოდა საოჯახო საქმიანობას, უვლიდა შვილებს ან სხვა საპატიო მიზეზის გამო არ ჰქონია დამოუკიდებელი შემოსავალი.

კანონის დასახელებული ნორმის სიტყვასიტყვითი განმარტებაც ცხადყოფს, რომ ამა თუ იმ ქონების მეუღლეთა საერთო ქონებად (თანასაკუთრებად) მიჩნევისათვის ერთ-ერთი არსებითი გარემოებაა, ხსენებული ქონების ქორწინების განმავლობაში შეძენის ფაქტის დადასტურება.

16. მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილია, რომ:

1). მოსარჩელე და პირველი მოპასუხე 2004 წლის 3 ოქტომბრიდან იმყოფებიან რეგისტრირებულ ქორწინებაში, მათ შორის თანაცხოვრება 2020 წლის 11 მარტს შეწყდა.

2). სადავო ბინა პირველმა მოპასუხემ 2003 წლის 17 მარტს ამხანაგობა „გ-ბ–თან“ დადებული ნარდობის ხელშეკრულების საფუძველზე შეიძინა.

3). ნარდობის ხელშეკრულების მიხედვით, პირველ მოპასუხეს ამხანაგობაში შენატანი შეჰქონდა, ხოლო, მის მიერ წინამდებარე ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვალდებულებების სრულად შესრულების შემდეგ, ამხანაგობა ინდივიდუალურ საკუთრებაში მხარეს სათანადო წილს (სადავო ბინას) გამოუყოფდა.

4). ნარდობის ხელშეკრულების მე-2 პუნქტის 2.4 ქვეპუნქტის მიხედვით, 1 140 აშშ დოლარის ოდენობით შენატანი პირველ მოპასუხეს გარიგებაზე ხელმოწერისას უკვე გადახდილი ჰქონდა. ამ ხელშეკრულებისა და მისი N1 დანართის თანახმად, 49 140 აშშ დოლარი პირველ მოპასუხეს ეტაპობრივად (გრაფიკის მიხედვით 21 შენატანით) უნდა გადაეხადა, თითოეული (ფულადი) შენატანის განხორციელებისას შესაბამის გრაფაში ხელმოწერა სრულდებოდა. გადახდის დასრულების თარიღი იყო 2004 წლის 17 ნოემბერი. 2004 წლის 17 სექტემბრის მდგომარეობით ამხანაგობისათვის 48 000 აშშ დოლარი იყო გადახდილი, ხოლო, თანხის შემტანის ხელმოწერის გრაფაში, ყველა შემთხვევაში, მეორე მოპასუხის ხელმოწერაა დაფიქსირებული.

5). მოსარჩელისა და პირველი მოპასუხის ქორწინების რეგისტრაციის მომენტისთვის (2004 წლის 3 ოქტომბერი) უძრავი ნითვის შესაძენად გადასახდელი თანხის ძირითადი ნაწილი გასტუმრებული იყო, დარჩენილი გადასახადი მხოლოდ ორ ეტაპს (2 თვეს) (2400-2400 დოლარის ოდენობით) შეადგენდა.

6). საჯარო რეესტრის ამონაწერში უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების დამადასტურებელ ერთ-ერთ დოკუმენტად ამხანაგობა „გეო-ბელგიას“ წევრთა საერთო კრების გადაწყვეტილებაა მითითებული.

დასახელებული სანოტარო აქტის თანახმად, ამხანაგობა „გეო-ბელგიას“ წევრთა საერთო კრების გადაწყვეტილებით, ამხანაგობის საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი ფართები განაწილდა და სადავო ქონება პირველ მოპასუხეს საკუთრებაში გადაეცა.

2005 წლის 25 მაისის დადგენილებით, იგივე ობიექტი ექსპლუატაციაში შევიდა და დასახელებული დოკუმენტების საფუძველზე 2005 წლის 10 ივნისს საჯარო რეესტრში მასზე პირველი მოპასუხის საკუთრების უფლების რეგისტრაცია შესრულდა. ამავე დოკუმენტის მიხედვით, ამხანაგობაში პირველი მოპასუხის მიღების საფუძველია ნების გამოვლენის აქტი (თანხმობა, რომელზეც ხელმოწერა დამოწმებულია 2005 წლის 29 მარტს, ნოტარიუს ო.ზოიძის მიერ) და პირველი მოპასუხის მიერ განხორციელებული შენატანი.

რაკი კასატორს ზემომითითებული გარემოებები სადავოდ არ გაუხდია, ამიტომ სსსკ-ის 407.2 მუხლიდან (სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება)) გამომდინარე, საკასაციო პალატისათვის ისინი სავალდებულოა.

17. შექმნილ ფაქტობრივ მოცემულობაში დღის წესრიგშია შემდეგი გარემოების სწორად განსაზღვრა: სადავო ქონება რა პერიოდიდან მიიჩნევა პირველი მოპასუხის მიერ შეძენილად, კერძოდ, ნარდობის ხელშეკრულების საფუძველზე ამ უკანასკნელს როდიდან წარმოეშვა უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლება.

სსკ-ის 629.1 და 629.2 მუხლის თანახმად, ნარდობის ხელშეკრულებით მენარდე კისრულობს შეასრულოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო, ხოლო შემკვეთი ვალდებულია გადაუხადოს მენარდეს შეთანხმებული საზღაური; თუ ნარდობა ითვალისწინებს რაიმე ნაკეთობის დამზადებას და მენარდე მას ამზადებს თავის მიერ შეძენილი მასალით, მაშინ იგი შემკვეთს გადასცემს საკუთრებას დამზადებულ ნაკეთობაზე. თუ დამზადებულია გვაროვნული ნივთი, მაშინ გამოიყენება ნასყიდობის წესები.

ზემოაღნიშნული ნორმიდან გამომდინარე, ნარდობის სახელშეკრულებო ურთიერთობით გათვალისწინებული შედეგი ამ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოს მენარდის მიერ შესრულებისა და შემკვეთის მიერ მენარდისათვის საზღაურის გადახდის პირობებში მიიღწევა. ამასთან, ნაკეთობის დამზადების შემთხვევაში, მოცემული ნორმით გათვალისწინებული საკუთრების უფლების წარმოშობა შესაბამისი ნაკეთობის დამზადებასთანაა დაკავშირებული, რაც, კონკრეტულ შემთხვევაში, მრავალსართულიანი საცხოვრებელი კომპლექსის (სადაც სადავო ბინაა განთავსებული) აშენების ვალდებულების შესრულებაში გამოიხატება.

ამდენად, ნარდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საცხოვრებელი ბინის აშენებისა და მენარდისათვის შეთანხმებული საზღაურის ანაზღაურების შემთხვევაში, შემკვეთი ნარდობის საგანზე საკუთრების უფლების მისთვის გადაცემის მოთხოვნის უფლებით აღიჭურვება და სახელშეკრულებო ვალდებულებების პირნათლად შესრულების დროიდან მოცემული საგნის მესაკუთრედ მიიჩნევა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სადავო ქონება პირველი მოპასუხის მიერ შეძენილად ამ უკანასკნელის მიერ ნარდობის საზღაურის სრულად დაფარვის პერიოდიდან მიიჩნევა;

თუმცა აქვე უნდა გავითვალისწინოთ, რომ რაკი ხსენებული საზღაურის ძირითადი ნაწილი მოპასუხეს ქორწინების რეგისტრაციამდე (2004 წლის 3 ოქტომბერი) უკვე გადახდილი ჰქონდა, თანასაკუთრების რეჟიმის ნარდობის საგნის იმ ნაწილზე გავრცელებაც, რომელთან დაკავშირებითაც ანაზღაურება დამკვეთმა რეგისტრირებულ ქორწინებმადე გადაიხადა სამართლებრივ საფუძველს მოკლებულია.

ამავე მსჯელობიდან გამომდინარე საკასაციო პალატის დასკვნით სახეზეა მოსარჩელის მოთხოვნების მხოლოდ ნაწილობრივ დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი და დასაბუთებასაა მოკლებული თანასაკუთრების რეჟიმი გავრცელდეს ნარდობის საგნის სრულ მოცულობაზე.

შესაბამისად, სსკ-ის 1158-ე მუხლის საფუძველზე უძრავი ნივთის თანამესაკუთრედ ცნობის შესახებ მოსარჩელის მოთხოვნა სამართლებრივად ვარგისია უძრავი ქონების მხოლოდ იმ ნაწილთან მიმართებით, რომელიც მოსარჩელისა და პირველი მოპასუხის ქორწინების რეგისტრაციის (2004 წლის 3 ოქტომბერი) შემდეგ გადახდილი თანხების მოცულობის გათვალისწინებით უძრავ ქონებაში შესაბამისი პროპორციის წილს შეესაბამება.

უფრო კონკრეტულად რომ განვმარტოთ: უძრავი ქონების სრული ფართობია 287 კვ.მ. ნივთის სრული ღირებულებაა 49140 აშშ დოლარი საიდანაც მხარეთა რეგისტრირებული ქორწინების პერიოდში გადახდილია მხოლოდ 4800 აშშ დოლარი, ანუ უძრავი ქონების შესაძენად ეტაპობრივად ასანაზღაურებელი უკანასკნელი ორი გადახდით გათვალისწინებული თანხა.

თვალნათელია, რომ რეგისტრირებული ქორწინებისას შეძენილი უძრავი ქონების მოცულობა შეადგენს ნივთის მხოლოდ 9,76% ანუ შეესაბამება 28 კვ.მ. (49140:100=491,4.) (4800:491,4=9,76) (287:100X9,76=28,0) რომლის ნახევარიც როგორც თანასაკუთრებისას შეძენილი ქონების წილი (14 კვ.მ.) საბოლოდ უნდა მიეკუთვნოს მოსარჩელე მხარეს.

18. საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების, სსკ-ის 56.1 მუხლისა (ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება)) და საკასაციო პალატის ზემოთ მოყვანილი მსჯელობის გათვალისწინებით სადავო ჩუქების ხელშეკრულებების ბათილად ცნობის მოთხოვნა წარმატებულია მხოლოდ უძრავი ნივთის 14კვ.მ განკარგვის ნაწილში.

19. სსსკ-ის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ, განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველი, ვინაიდან საჭირო არაა მტკიცებულებათა დამატებით გამოკვლევა. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილია, თვითონ მიიღოს გადაწყვეტილება საქმეზე.

სსსკ-ის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. თუ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მაშინ ამ მუხლში აღნიშნული თანხა მოსარჩელეს მიეკუთვნება სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რომელიც სასამართლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული, ხოლო მოპასუხეს – სარჩელის მოთხოვნის იმ ნაწილის პროპორციულად, რომელზედაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა. იმ მხარის წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეულ ხარჯებს, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, სასამართლო დააკისრებს მეორე მხარეს გონივრულ ფარგლებში, მაგრამ არაუმეტეს დავის საგნის ღირებულების 4 პროცენტისა, ხოლო არაქონებრივი დავის შემთხვევაში – განსახილველი საქმის მნიშვნელობისა და სირთულის გათვალისწინებით, 2 000 ლარამდე. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, ამ მუხლში აღნიშნული წესები შეეხება, აგრეთვე, სასამართლო ხარჯების განაწილებას, რომლებიც გაწიეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში წარმოებისას, ხოლო, ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, შესაბამისად, შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც.

ამდენად, მოსარჩელის სასარგებლოდ მოპასუხეებს უნდა დაეკისროთ ამ უკანასკნელის მიერ საკასაციო ინსტანციის სასამართლოში გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (6 000 ლარი) სათანადო პროპორციული ნაწილი - 292.8 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, მე-8, 53-ე, 264.3, 257.1, 253-ე, 411-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

1.ნ.მ–ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;

2.გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 27 ოქტომბრის განჩინება იმ ნაწილში, რომლითაც უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 14 აპრილის გადაწყვეტილების მე-2 პუნქტი და ამ ნაწილში მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. ნ.მ–ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;

3.1. 14 კვ.მ ფართის განკარგვის ნაწილში ბათილად იქნეს ცნობილი მ.ჟ–ნსა (პ/ნ .......) და ზ.ჟ–ნს (პ/ნ ........) შორის 2019 წლის 24 აპრილს და 2020 წლის 11 მარტს დადებული ჩუქების ხელშეკრულებები, უძრავ ნივთზე - მდებარე ქ.თბილისი, ............, სართული 9, ბინა 52, ს/კ ..........;

3.2. ნ.მ–ის საკუთრებად აღირიცხოს ქ.თბილისში, .......... მდებარე ბინა 52-ის (ს/კ ..........) ნაწილი - 14 კვ.მეტრი.

4. დანარჩენ ნაწილში თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 27 ოქტომბრის განჩინება დარჩეს უცვლელად;

5. მ.ჟ–ნსა და ზ.ჟ–ნს ნ.მ–ის სასარგებლოდ დაეკისროთ ამ უკანასკნელის მიერ საკასაციო ინსტანციის სასამართლოში გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (6 000 ლარი) ნაწილი - 292.8 ლარი;

6. გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები : ვლადიმერ კაკაბაძე

ლევან მიქაბერიძე

მირანდა ერემაძე