საქმე №ას-1177-2024 13 დეკემბერი, 2024 წელი,
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მოსამართლეები: თეა ძიმისტარაშვილი,
მირანდა ერემაძე
საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე
I კასატორი – ლ.ვ–ვი (მოსარჩელე)
მოწინააღმდეგე მხარე – სსიპ ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფელ კაბალის #2 საჯარო სკოლა (მოპასუხე)
II კასატორი - სსიპ ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფელ კაბალის #2 საჯარო სკოლა (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – ლ.ვ–ვი (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 12 ივლისის განჩინება
I კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება
II კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება
საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრების დაუშვებლად ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
1. გურჯაანის რაიონული სასამართლოს 2023 წლის 9 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ლ.ვ–ვის (შემდეგში: მოსარჩელე, დასაქმებული, პირველი აპელანტი ან პირველი კასატორი) სარჩელი სსიპ სოფელ კაბალის #2 საჯარო სკოლის (შემდეგში: მოპასუხე, დამსაქმებელი, სკოლა, მეორე აპელანტი ან მეორე კასატორი) წინააღმდეგ სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობის, სამუშაოზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების თაობაზე, ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი სკოლის დირექტორის 2020 წლის 16 სექტემბრის #1/კ19 ბრძანება, ამავე სკოლის მასწავლებელთან - მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ; დასაქმებული აღდგენილ იქნა გათავისუფლებამდე არსებულ სკოლის მასწავლებლის პოზიციაზე, გათავისუფლებამდე არსებულ 13-საათიანი დატვირთვით; დამსაქმებელს დასაქმებულის სასარგებლოდ დაეკისრა იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება, სამსახურიდან გათავისუფლების დღიდან - 2020 წლის 16 სექტემბრიდან 2021 წლის 10 იანვრამდე, ყოველთვიურად 691.7 ლარი (დაბეგრილი) და 2021 წლის 10 იანვრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, ყოველთვიურდ 1124.58 ლარი (დაბეგრილი); მოსარჩელის მოთხოვნა სკოლის 2020-2021 სასწავლო წლის სასკოლო სასწავლო გეგმის იმ ნაწილში ბათილად ცნობის შესახებ, რომლითაც დასაქმებულს, ახალი სასწავლო გეგმით, არ მიეცა არცერთი საათი, არ დაკმაყოფილდა.
2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 12 ივლისის განჩინებით მოსარჩელისა და მოპასუხის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.
3. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
3.1. მოსარჩელე 2013 წლიდან მოპასუხე სკოლაში უწყვეტად იყო დასაქმებული;
3.2. დასაქმებულს, სასწავლო გეგმის შესაბამისად, 13-საათიანი დატვირთვა ჰქონდა და ხელფასის სახით 691,70 ლარს იღებდა, საიდანაც, თანხის ნაწილი იყო უშუალოდ საათების ჩატარების შედეგად დათვლილი თანხა, ნაწილი კი ეძლეოდა როგორც უფროს მასწავლებელს;
3.3. სკოლის დირექტორის 2020 წლის 16 სექტემბრის №1/კ19 ბრძანებით დასაქმებული გათავისუფლდა დაკავებული პოზიციიდან, საქართველოს შრომის კოდექსის (შემდეგში: სშკ) 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, იმის გამო, რომ აღნიშნულ სკოლაში აღარ იყო საკმარისი საათები;
3.4. მოსარჩელესა და მოპასუხე სკოლას შორის შრომითი ხელშეკრულება განუსაზღვრელი ვადით იყო დადებული;
3.5. სკოლის დირექტორის 2020 წლის 16 სექტემბრის №1/კ19 ბრძანების თანახმად, მოსარჩელესთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის სამართლებრივ საფუძვლად მითითებულია ხელშეკრულების ვადის გასვლა (სშკ-ის 37-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნტი). მოსარჩელე უთითებს, რომ მას ხელშეკრულებაზე არ აქვს ხელი მოწერილი. შესაბამისად, მხარეთა შორის არ არსებობდა ვადიანი შრომითი ურთიერთობა;
3.6. მოსარჩელემ განმარტა, რომ მოპასუხის მიერ წარმოდგენილ შრომით ხელშეკრულებაზე არ იყო მისი ხელმოწერა, სადავო საკითხის გადასაწყვეტად, სასამართლოს მიერ დანიშნული იქნა კალიგრაფიული ექსპერტიზა. სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნის თანახმად, გამოსაკვლევი ხელმოწერა შესრულებულია თუ არა დასაქმებულის მიერ, დადგენა შეუძლებელია;
3.7. დასაქმებულს აქვს უფროსი მასწავლებლის სტატუსი საგანში - „ქართული, როგორც მეორე ენა“;
3.8. სკოლის დირექტორის №1/კ19 ბრძანების თანხმად, მოსარჩელეს უარი ეთქვა შრომითი ხელშეკრულების გაგრძელებაზე, ხელშეკრულების მოქმედების ვადის ამოწურვისა და არასაკმარისი საათების გამო;
3.9. ქ. ლაგოდეხის საგანმანათლებლო რესურსცენტრის პასუხის თანახმად, სოფელ კაბალის №2 საჯარო სკოლაში, საგნის საათების განაწილებისას, მიენიჭათ უპირატესობა იმ მასწავლებლებს, რომელთაც ჰქონდათ მოპოვებული უფროსი მასწავლებლის სტატუსი, ხოლო მოსარჩელეს არ გააჩნდა მოცემულ საგანში შესაბამისი კომპეტენცია, რის გამოც ვერ მოხდა მისი დაკმაყოფილება;
3.10. საქართველოს მთავრობის 2019 წლის 23 მაისის №241 დადგენილებით დამტკიცებული, „მასწავლებლის პროფესიული განვითარებისა და კარიერული წინსვლის სქემის“ თანახმად, უფროსი მასწავლებელი არის მასწავლებელი, რომელიც აკმაყოფილებს პრაქტიკოსი მასწავლებლისათვის სქემით განსაზღვრულ მოთხოვნებს და სქემით დადგენილი წესით განაწილებულია სქემაში უფროს მასწავლებლად ან მიენიჭება უფროსი მასწავლებლის სტატუსი;
3.11. დასაქმებულმა 2017 წელს ჩააბარა მასწავლებელთა სასერტიფიკატო გამოცდა ქართულ ენასა და ლიტერატურაში (I-VI კლასი) და აქვს სერტიფიკატი. მანვე 2019 წელს დამატებით ჩააბარა მასწავლებელთა სასერტიფიკატო გამოცდა საგანში - „ქართული, როგორც მეორე ენა“ და მოპოვებული აქვს უფროსი მასწავლებლის სტატუსი. მოსარჩელეს ჰქონდა რა უკვე ერთი სერთიფიკატი, რის გამოც მასწავლებლის სახლმა განუმარტა, რომ მეორე სერთიფიკატის მატერიალური ვერსია არ გაიცემოდა და ნებისმიერ დაინტერესებულ მომხმარებელს შეეძლო შესაბამის ბაზაში მისი ნახვა;
3.12. სკოლის დირექტორის 2020 წლის 16 სექტემბრის №1/კ19 ბრძანება, დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ, სკოლაში არასაკმარისი საათების არსებობის გამო, არამართლზომიერია.
4. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სამუშაოდან გათავისუფლების თაობაზე შრომითი დავის განხილვისას, უპირველესად, სასამართლო ამოწმებს, რამდენად მართლზომიერად მოქმედებდა დამსაქმებელი დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლებისას. ამ საკითხის გამორკვევა კი შესაძლებელია მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე მიღებულ გადაწყვეტილებაში მითითებული გათავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად (შდრ. სუსგ №ას-151-147-2016, 19.04.2016 წ.; №ას-145-2019, 05.07.2019 წ.).
5. საქართველოში შრომითი ურთიერთობების შეწყვეტა მოწესრიგებულია სშკ-ის 47-ე და 48-ე მუხლებით (სადავო პერიოდში მოქმედი 37-38-ე მუხლებით), რომელთაგან, პირველი მოიცავს შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლებს, ხოლო მეორე არეგულირებს შეწყვეტის პროცესუალურ მხარეს. აღნიშნული მუხლების კუმულაციური საფუძვლით შეგვიძლია ვთქვათ, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისას დამსაქმებლის პოზიტიური ვალდებულებაა დაასრულოს დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობა მხოლოდ ლეგიტიმური გზებით, ხოლო ნეგატიური ვალდებულება წარმოადგენს იმას, რომ დამსაქმებელს არ უნდა შეეძლოს დასაქმებულის სამსახურიდან გაშვება შესაბამისი და გამართლებული საფუძვლის გარეშე, ამიტომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის იმ რეგულაციებს, რომლებიც სშკ-ის 47-ე და 48-ე მუხლებშია მოცემული, აქვთ ერთგვარი ,,შემაკავებელი ეფექტი“, რომლის საფუძველიც არის წინაპირობა შრომის ურთიერთობათა მხარეების თვითნებური, გაუმართლებელი გადაწყვეტილებების აღკვეთისთვის. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 115-ე მუხლი წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენების აღკვეთის საკანონმდებლო იმპერატივს, რომლის მიხედვითაც, აკრძალულია უფლების ბოროტად გამოყენება მარტოოდენ იმ მიზნით, რომ ზიანი მიადგეს სხვას. აღნიშნული ნორმა, სშკ-ის შესაბამის ნორმებთან ერთად, ქმნის საკანონმდებლო რეგულირების იმ ბადეს, რომელიც, ერთი მხრივ, იცავს დასაქმებულს - გაუმართლებლად არ მოხდეს მისი გათავისუფლება და მეორე მხრივ - დამსაქმებელს - შრომითი ურთიერთობის დარღვევისათვის დაითხოვოს თანამშრომელი. მითითებული ნორმები ქმნიან მოქმედების იმ ჩარჩოს, რომლის ფარგლებშიც შესაძლებელია გამართლებული იყოს როგორც პირის სამსახურიდან დათხოვნა, ისე სამსახურში აღდგენა. აღნიშნული შედეგების რეალიზებისთვის აუცილებელია ყურადღება გამახვილდეს მტკიცების ტვირთზე, რადგან სამოქალაქო სამართლებრივი მტკიცების კლასიკური ტვირთი შრომის დავებში სპეციფიკურადაა წარმოჩენილი და ხშირ შემთხვევაში მიმართულია ერთგვარად ,,სუსტი მხარის“, ანუ დასაქმებულის პროცესუალური თანადგომისაკენ, თუმცა, ეს არ უნდა მივიჩნიოთ შეჯიბრებითობისა და პროცესუალური თანასწორობის კონსტიტუციური უფლების დარღვევად, რადგან ასეთი ტიპის დავებში სწორედ რომ უთანასწორო დამოკიდებულებაში მყოფი სუბიექტების ერთგვარი პროცესუალური გათანაბრება ხდება მის ოპონენტთან.
6. შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა არის უკიდურესი ღონისძიება, რომელიც გამოყენებული უნდა იქნეს გამონაკლის და მხოლოდ კანონით პირდაპირ გათვალისწინებულ შემთხვევაში, მყარი საფუძვლის არსებობის პირობებში. საქართველოში განხორციელებული შრომის კანონმდებლობის რეფორმის ერთ-ერთი მიზანი სწორედ დასაქმებულის უფლებების დაცვა იყო. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ შრომის სამართალი დაკავშირებულია ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებასთან და თითოეული დასაქმებულის საქმის ინდივიდუალური შეფასებისას გამოყენებული უნდა იქნეს ე.წ. “favor prestatoris” პრინციპი, რაც დასაქმებულთათვის სასარგებლო წესთა უპირატესობას ნიშნავს. სწორედ აღნიშნული პრინციპის გამოყენებისას, საჭიროა დამსაქმებლისა და დასაქმებულის მოთხოვნებისა და ინტერესების წონასწორობის დაცვა სამართლიანობის, კანონიერებისა და თითოეული მათგანის ქმედების კეთილსინდისიერების კონტექსტით (შდრ. სუსგ № ას-941-891-2015, 29.01.2016 წ.).
7. იმ სამართლებრივი შედეგის გათვალისწინებით, რისი მიღწევაც სურს მოსარჩელეს - შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება, სარჩელის მატერიალურ-სამართლებრივი საფუძველია სშკ-ის 48-ე მუხლის მე-8 ნაწილი (სადავო პერიოდში მოქმედი 38.8-ე მუხლი), რომლის შესაბამისად, სასამართლოს მიერ, შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია, პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შრომითი ხელშეკრულება შეუწყდა, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით.
8. სშკ-ის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, შრომითი ურთიერთობა არის, შრომის ორგანიზაციული მოწესრიგების პირობებში, დასაქმებულის მიერ დამსაქმებლისათვის სამუშაოს შესრულება ანაზღაურების სანაცვლოდ. აღნიშნული მუხლი არ განსაზღვრავს, თუ რა შინაარსს უნდა შეიცავდეს მხარეთა შეთანხმება იმისათვის, რომ შრომითი ურთიერთობა წარმოიშვას, ვინაიდან შრომითი ურთიერთობა კერძო სამართლებრივი გარიგების სახეა. მხარეთა შეთანხმების შინაარსის განმარტებისთვის. გამოყენებული უნდა იქნეს სსკ-ის 327-ე მუხლი, რომლის თანახმად, ხელშეკრულება დადებულად ითვლება, თუ მხარეები მის ყველა არსებით პირობაზე შეთანხმდნენ, საამისოდ გათვალისწინებული ფორმით. არსებითად ჩაითვლება ხელშეკრულების ის პირობები, რომლებზედაც ერთ-ერთი მხარის მოთხოვნით, მიღწეულ უნდა იქნეს შეთანხმება, ანდა რომლებიც ასეთად მიჩნეულია კანონის მიერ.
9. შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლების ამომწურავ ჩამონათვალს განსაზღვრავს სშკ-ის 47-ე მუხლის პირველი ნაწილი, ხოლო ამავე მუხლის მე-5 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, დაუშვებელია შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა სხვა საფუძვლით, გარდა ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული საფუძვლისა.
10. მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხემ მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძვლად მიუთითა შრომითი ხელშეკრულების ვადის გასვლა. შესაბამისად, სადავოდ გამხდარი გადაწყვეტილების კანონიერება უნდა შემოწმდეს სადავო პერიოდში მოქმედი სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტთან მიმართებით. მითითებული ნორმა ადგენს შრომითი ხელშეკრულების ვადის გასვლის გამო, შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველს.
11. ვინაიდან მოსარჩელის გათავისუფლების საფუძველია სადავო პერიოდში მოქმედი სშკ-ის 37- ე მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტი, სახეზე უნდა იყოს ხელშეკრულების ვადის გასვლა. აღნიშნულის საპირისპიროდ პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაადგინა, რომ მოსარჩელესთან არსებული შრომითი ურთიერთობა იყო უვადო, რასაც სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა.
12. მოცემულ შემთხვევაში სადავო გახდა მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულება და ის საკითხი, მოპასუხის მიერ წარმოდგენილ შრომით ხელშეკრულებაზე იყო თუ არა მოსარჩელის ხელმოწერა. სადავო საკითხის გადასაწყვეტად, პირველი ინსტანციის სასამართლომ კალიგრაფიული ექსპერტიზა დანიშნა. სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნის თანახმად, გამოსაკვლევი ხელმოწერა შესრულებულია თუ არა მოსარჩელის მიერ, დადგენა შეუძლებელია.
13. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მოტივებს, რომ ვინაიდან სათუოა მოსარჩელის ხელმოწერის საკითხი, სასამართლო ვერ გაიზიარებს მოპასუხის მსჯელობას ხელშეკრულების მოქმედების ვადის გასვლასთან დაკავშირებით.
14. სადავო პერიოდში მოქმედი სშკ-ის მე-6 მუხლის მე-13 პუნქტის მიხედვით, თუ შრომითი ხელშეკრულება დადებულია 30 თვეზე მეტი ვადით, ან თუ შრომითი ურთიერთობა გრძელდება ვადიანი შრომითი ხელშეკრულებების ორჯერ ან მეტჯერ მიმდევრობით დადების შედეგად და მისი ხანგრძლივობა აღემატება 30 თვეს, ჩაითვლება, რომ დადებულია უვადო შრომითი ხელშეკრულება. ვადიანი შრომითი ხელშეკრულებები მიმდევრობით დადებულად ჩაითვლება, თუ არსებული შრომითი ხელშეკრულება გაგრძელდა მისი ვადის გასვლისთანავე ან მომდევნო ვადიანი შრომითი ხელშეკრულება დაიდო პირველი ხელშეკრულების ვადის გასვლიდან 60 დღის განმავლობაში.
15. მოცემულ შემთხვევაში უდავოა, რომ მოსარჩელე 2013 წლიდან უწყვეტად დასაქმებული იყო სოფელ კაბალის №2 საჯარო სკოლაში. შესაბამისად, მასთან არსებობდა შრომითი ურთიერთობა განუსაზღვრელი ვადით, რაც საფუძველს აცლის მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების ბრძანებას. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად ცნო ბათილად დამსაქმებლის 2020 წლის 16 სექტემბრის №1/კ19 ბრძანება, მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის თაობაზე, როგორც კანონსაწინააღმდეგო ნების გამოვლენა, თანახმად საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში:სსკ) 54-ე (ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს ან ზნეობის ნორმებს) მუხლისა.
16. სადავო პერიოდში მოქმედი სშკ-ის 38-ე მუხლის მე-8 პუნქტის მიხედვით, სასამართლოს მიერ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით.
17. სადავო პერიოდში მოქმედი სშკ-ის 44-ე მუხლის თანახმად, შრომითი ურთიერთობისას მხარის მიერ მეორე მხარისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. სსკ-ის 394-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ამავე კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. სსკ-ის 411-ე მუხლის მიხედვით, ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისთვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო.
18. განსახილველ შემთხვევაში სასარჩელო მოთხოვნებია მოსარჩელის აღდგენა სამსახურში და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება. ვინაიდან სამსახურიდან გათავისუფლების ბრძანება სასამართლომ ბათილად ცნო და არ არსებობს სამსახურში აღდგენის დამაბრკოლებელი გარემოებები, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნული მოთხოვნების დაკმაყოფილება საფუძვლიანია და გადაწყვეტილების შეცვლის საფუძველი არ არსებობს.
19. მოსარჩელე/აპელანტი ითხოვს, ბათილად იქნას ცნობილი სოფელ კაბალის №2 საჯარო სკოლის 2020-2021 სასწავლო წლის სასკოლო სასწავლო გეგმა, იმ ნაწილში, რომლითაც, მოსარჩელეს, ახალ სასკოლო სასწავლო გეგმით, არ მიეცა არცერთი საათი და შეუწყდა შრომითი ურთიერთობა.
20. სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას, რომ წარმოდგენილი სასწავლო გეგმა გათვლილია 2020-2021 წლის სასაწავლო წლისათვის, რომლითაც გაწერილია მასწავლებელთა საათობრივი დატვირთვა, რაც იმას ნიშნავს, რომ იგი მოქმედებდა ერთი სასწავლო წლის განმავლობაში და ამჟამად ძალადაკარგულია. შესაბამისად, სასწავლო გეგმის კანონიერების შემოწმების საფუძველი აღარ არსებობს და ამ ნაწილში მოსარჩელეს/აპელანტს ნამდვილი იურიდიული ინტერესი არ გააჩნია. შესაბამისად, არ არსებობს მოსარჩელის/აპელანტის მოთხოვნის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი.
21. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი
21.1. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო საჩივრებით გაასაჩივრეს მოსარჩელემ და მოპასუხემ.
21.2. პირველი კასატორის (მოსარჩელის) განმარტებით, სასამართლომ სარჩელის სრულად დაკმაყოფილებისთვის არ გაითვალისწინა, რომ მოსარჩელე ჯეროვნად ასრულებდა თავის მოვალეობებს, იცავდა შინაგასაწესს, ზრუნავდა თითოეული მოსწავლის პიროვნულ განვითარებაზე. მოსარჩელის წინააღმდეგ არასდროს გამოყენებულა დისციპლინური ღონისძიების რაიმე ფორმა, ხასიათდებოდა სანიმუშო ქცევით და სიტყვიერი შენიშვნაც არასდროს დაუმსახურებია. მოცემულ შემთხვევაში სასწავლო საათების არამართლზომიერი განაწილება გახდა ერთ-ერთი საფუძველი მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების, რაც ქმნის საკმარის საფუძველს, რომ აღნიშნული მოთხოვნა ცალკე დადგეს და მისი ბათილად ცნობაც მიღწეულ იქნას.
21.3. მეორე კასატორის (მოპასუხის) განმარტებით, სასამართლოს შეეძლო დამატებითი ექსპერტიზა დაენიშნა იმის გასარკვევად, იყო თუ არა ხელშეკრულებაზე მოსარჩელის ხელმოწერა;
21.4. მეორე კასატორის (მოპასუხის) განმარტებით, სკოლას მოსარჩელესთან ვადიანი ხელშეკრულება ჰქონდა დადებული იმ საგნის მასწავლებლად მუშაობისათვის, რომელი საგნის საათების აღდგენასაც მოითხოვს იგი. ეს საგანია „ქართული, როგორც მეორე ენა“ და ამ საგნის მასწავლებლის ვაკანსია სკოლას არ აქვს;
21.5. მეორე კასატორის (მოპასუხის)მტკიცებით, სასამართლომ არასწორად დაადგინა რიგი ფაქტობრივი გარემოებები. სასამართლომ სათანადოდ არ გამოიკვლია, რომელ წლებში რა საგანს ასწავლიდა მოსარჩელე სკოლაში. წარმოდგენილი დოკუმენტებით ჩანს, რომ მოსარჩელე 2013-2014 სასწავლო წლიდან 2019- 2020 წლამდე აღნიშნულ სკოლაში ასწავლიდა მხოლოდ ინგლისურ ენას ქართულ სექტორზე და მხოლოდ 2019-2020 სასწავლი წლის განმავლობაში ასწავლიდა ქართულ ენასა და ლიტერატურას ამავე სექტორზე.
21.6. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 24 ოქტომბრისა და 6 ნოემბრის განჩინებებით დასაქმებულისა და დამსაქმებლის საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა წარმოებაში საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზებისა და საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მივიდა დასკვნამდე, რომ მოსარჩელისა და მოპასუხის საკასაციო განაცხადები არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ ისინი დაუშვებელია შემდეგი არგუმენტაციით:
22. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
23. სსსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396 - ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები; ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება); საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კასატორებს არ წარმოუდგენიათ დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), რაც საშუალებას მისცემდა სასამართლოს, არსებითად განსახილველად დაეშვა საკასაციო განაცხადები.
24. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.
25. საკასაციო პრეტენზიების მართებულობის საკითხის შემოწმებამდე საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გამოკვლეული აქვს სამართლებრივი მნიშვნელობის მქონე ყველა ფაქტობრივი გარემოება, რაც აუცილებელია საქმის სწორი იურიდიული კვალიფიკაციისათვის.
26. წინამდებარე სარჩელით მოსარჩელემ მოითხოვა გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება.
27. საკასაციო სასამართლო, უპირველეს ყოვლისა, აღნიშნავს, რომ განსახილველი დავა შრომითსამართლებრივი ხასიათისაა, რომელიც ეფუძნება მხარეთა თანასწორუფლებიანობის საფუძველზე ნების თავისუფალი გამოვლენის შედეგად მიღწეულ შეთანხმებას. სამოქალაქო სამართალსა და სამოქალაქო საპროცესო სამართალში მოქმედი მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის გადანაწილების ზოგადი პრინციპისაგან განსხვავებით, შრომითი ურთიერთობებისადმი წმინდა სახელშეკრულებო მიდგომის გამოყენება არ არის მიზანშეწონილი, რადგან კლასიკურად ასეთი ურთიერთობა მოიცავს მის მონაწილეთა შეთანხმებას თანაბარ საწყისებზე, მაშინ, როდესაც შრომით ურთიერთობაში ერთი პირი ნებაყოფლობით თანხმდება მეორის დაქვემდებარებაში ყოფნას (იხ. სუსგ-ები: N ას-98-94-2016, 26.07.2016წ; N ას-368-2019, 31.07.2019წ; N ას-1350-2019, 27.11.2019 წ; N ას-1061-2021, 18.02.2022წ.; №ას-283-2024 26.04.2024წ; №ას-1441-2023, 12.07.2024წ. ). ამასთან, შრომითსამართლებრივ დავებში მნიშვნელოვანია გამოირიცხოს დამსაქმებლის მიერ საკუთარი უფლების ბოროტად გამოყენება.
28. საკასაციო სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში უთითებს, რომ ყოველი კონკრეტული სამოქალაქო საქმის გადაწყვეტა სასამართლოში დაკავშირებულია გარკვეული ფაქტების დადგენასთან. ფაქტების დადგენის აუცილებლობა განპირობებულია იმით, რომ სასამართლო იხილავს და წყვეტს მხარეთა შორის წარმოშობილ დავებს, რომლებიც სამართლით რეგულირებული ურთიერთობებიდან წარმოიშობიან. სამართლებრივი ურთიერთობა კი, როგორც ეს ცნობილია, შეიძლება აღმოცენდეს, განვითარდეს ან შეწყდეს მხოლოდ იურიდიული ფაქტების საფუძველზე. სწორედ მტკიცების ტვირთსა და მის სწორ განაწილებაზეა დამოკიდებული დასაბუთებული და კანონიერი გადაწყვეტილების მიღება.
29. სსსკ-ის მე-3 მუხლის მიხედვით, მხარეები იწყებენ საქმის წარმოებას სასამართლოში, ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული წესების შესაბამისად, სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ. მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. მოსარჩელეს შეუძლია უარი თქვას სარჩელზე, ხოლო მოპასუხეს – ცნოს სარჩელი. ამავე კოდექსის მე-4 მუხლის მიხედვით სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული შესაგებლები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. მტკიცების ტვირთს აწესრიგებს სსსკ-ის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის მიხედვითაც თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. მოსარჩელემ უნდა ამტკიცოს ის გარემოებები, რომლებზედაც დაფუძნებულია სასარჩელო მოთხოვნა, ხოლო მოპასუხემ გარემოებები, რომლებსაც მისი შესაგებელი ემყარება. მტკიცების ტვირთი არის სამოქალაქო სამართალწარმოებაში საქმის სწორედ გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცების მოვალეობის დაკისრება მხარეებზე, რომლის შესრულება უზრუნველყოფილია მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით არახელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანით იმ მხარის მიმართ, რომელმაც ეს მოვალეობა სათანადოდ არ (ვერ) შეასრულა. მხარეთა მტკიცებითი საქმიანობის საბოლოო მიზანი – ესაა სასამართლოს დარწმუნება საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობაში. სასამართლოს დაურწმუნებლობა კი, მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს იწვევს. მტკიცების ტვირთი დამოკიდებულია არა მხარის როლზე პროცესში, არამედ მოთხოვნის საფუძველზე. ის ვინც ითხოვს ვალდებულების შესრულებას, უნდა დაამტკიცოს მოთხოვნის საფუძვლის არსებობა არა მხოლოდ მაშინ, როდესაც იგი ითხოვს თავისი მოთხოვნის შესრულებას, ან აღიარებას, არამედ მაშინაც, როდესაც იგი თავს იცავს მოწინააღმდეგე მხარის ნეგატიური აღიარებითი სარჩელისაგან (მოთხოვნისაგან). მტკიცების ტვირთისაგან უნდა გაიმიჯნოს ფაქტების მითითების ტვირთი, როგორც მხარის ფაკულტატური მოვალეობა. მხარეები სსსკ-ის მე-4 მუხლის თანახმად სრულიად თავისუფალი არიან მიუთითონ ნებისმიერ ფაქტზე. ეს მათი უფლებაა, მაგრამ მათ მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასება, ე.ი. იმის დადგენა და გარკვევა, თუ რამდენად ასაბუთებენ ეს ფაქტები იურიდიულად მხარეთა მოთხოვნებს და შესაგებელს – ეს უკვე სასამართლოს პრეროგატივაა. ამასთან, საკმარისი არ არის, რომ მხარემ ზოგადად გამოთქვას მოსაზრება საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებაზე, მაგალითად, განაცხადოს, რომ იგი მთლიანად უარყოფს მეორე მხარის მიერ მოხსენებულ საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს. მხარის მიერ წარმოდგენილი მოსაზრებები კონკრეტულად და დეტალურად უნდა ჩამოყალიბდეს და ეხებოდეს საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოებას. მხარეთა მიერ წარმოდგენილი ახსნა-განმარტებები უნდა იყოს დასაბუთებული და ეხებოდეს იმ გარემოებებს, რომლებსაც უშუალო კავშირი აქვს დავასთან. მოსარჩელემ, როგორც წესი, უნდა დაამტკიცოს ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველს, ხოლო მოპასუხემ კი – ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს (იხ. ჰაინ ბიოლინგი, ლადო ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, თბ., 2003, გვ.64; ასევე, შეად. სუსგ-ებს N ას-1298-2018; 22.03.2019წ; N ას-1329-2018, 22.02.2019წ; N ას-1610-2019, 07.02.2020წ.)
30. საკასაციო სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში განმარტავს, რომ დამსაქმებელსა და დასაქმებულს შორის შრომითი დავის განხილვისას მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციფიკურობა განპირობებულია მტკიცებულებების წარდგენის თვალსაზრისით დამსაქმებლისა და დასაქმებულის არათანაბარი შესაძლებლობების არსებობით. ამ კატეგორიის დავები მტკიცების ტვირთის განაწილების გარკვეული თავისებურებით ხასიათდება, რასაც მტკიცებულებების წარდგენის თვალსაზრისით, დამსაქმებლისა და დასაქმებულის არათანაბარი შესაძლებლობები განაპირობებს. აღნიშნული დასკვნა იმ ძირითადი პრინციპიდან გამომდინარეობს, რომ დამსაქმებელს დასაქმებულთან შედარებით გააჩნია მტკიცებითი უპირატესობა, სასამართლოს წარუდგინოს მისთვის ხელსაყრელი მტკიცებულებები (შეად. სუსგ-ებს: N ას-922-884-2014, 16.04.2015 წ; Nას-483-457-2015, 07.10.2015 წ; N ას-182-171-2017, 27.12.2019წ; N ას-1429-2020, 18.03.2022წ; N ას-456-2021, 22.03.2022წ; N ას-57-2022, 13.04.2022წ.; Nას-1438-2022, 2.02.2023წ.; №ას-283-2024 26.04.2024წ.).
31. განსახილველ შემთხვევაში, დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველია სშკ-ის 47-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტი, რომლის თანახმად, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველია შრომითი ხელშეკრულების ვადის გასვლა; შესაბამისად, საკასაციო სასამართლომ უნდა შეაფასოს მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის მართლზომიერება - შეწყდა თუ არა დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობა ზემოხსენებული ნორმის შემადგენლობის სრული დაცვით.
32. მუშაკის სამუშაოდან დათხოვნის შესახებ ყოველ კონკრეტულ ბრძანებას თავისი საფუძველი გააჩნია, რაც ამართლებს ან არ ამართლებს მის გამოცემას. ასეთ დროს, სასამართლოს როლი სწორედ ბრძანების საფუძვლის მართლზომიერების საკითხის გამორკვევაა, რაც დასაქმებულის სარჩელის იურიდიული ბედის განმსაზღვრელია (იხ. სუსგ-ები: №ას-151-147-2016,19.04.2016წ.; №ას-1304-2020, 11.06.2021წ.; №ას-157-2024 22.07.2024წ.). შესაბამისად, ხელშეკრულების შეწყვეტის სხვა საფუძვლის განმაპირობებელი გარემოებები, რომლებიც არ ყოფილა სადავო ბრძანებით მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძველი, ვერ გახდება სასამართლოს მსჯელობის საგანი.
33. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოსარჩელის საკასაციო პრეტენზია 2020-2021 წლების სასწავლო გეგმის იმ ნაწილის ბათილად ცნობას შეეხება, რომლითაც მოსარჩელეს არც ერთი საათი არ მიეცა. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა მართებულად უთხრეს უარი მოსარჩელეს ამ მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე, რადგან სასწავლო გეგმა ყოველწლიურად დგება და 2020-2021 წლების სასწავლო გეგმის ნაწილობრივ ბათილად ცნობის ნამდვილი იურიდიული ინტერესი არ იკვეთება. დასაქმებულის მოთხოვნა მისი გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობის, პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების თაობაზე დაკმაყოფილებულია. შესაბამისად, მოსარჩელის მიზანი, აღდგენილიყო პირვანდელ სამუშაო ადგილზე და იძულებითი განაცდური ანაზღაურებოდა, მიღწეულია იმ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით, რაც საქმეშია წარმოდგენილი. ძირითადი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების წინაპირობა არ არის 2020-2021 წლების სასწავლო გეგმის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა.
34. მეორე კასატორის (დამსაქმებლის) ძირითადი საკასაციო პრეტენზია ემყარება იმას, რომ სასამართლომ მოპასუხესთან გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულება არასწორად მიიჩნია უვადო ხელშეკრულებად.
35. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოცემულ საკითხზე დადგენილია უზენაესი სასამართლოს ერთგვაროვანი, მყარი სასამართლო პრაქტიკა, რომლითაც განმარტებულია, თუ რა შემთხვევებში შეიძლება ვადიანი შრომითი ხელშეკრულება ტრანსფორმირდეს უვადო ხელშეკრულებად და რა შემთხვევებში არ შეიძლება მიჩნეულ იქნას იგი უვადოდ დადებულად. აღნიშნული საკითხი მოაწესრიგა ორგანულ კანონში - სშკ-ში 2013 წლის 12 ივნისს განხორციელებულმა ცვლილებებმა.
36. სშკ-ის სადავო პერიოდში მოქმედი მე-6 მუხლის 13 ნაწილის თანახმად, თუ შრომითი ხელშეკრულება დადებულია 30 თვეზე მეტი ვადით, ან თუ შრომითი ურთიერთობა გრძელდება ვადიანი შრომითი ხელშეკრულებების ორჯერ ან მეტჯერ მიმდევრობით დადების შედეგად და მისი ხანგრძლივობა აღემატება 30 თვეს, ჩაითვლება, რომ დადებულია უვადო შრომითი ხელშეკრულება. ვადიანი შრომითი ხელშეკრულებები მიმდევრობით დადებულად ჩაითვლება, თუ არსებული შრომითი ხელშეკრულება გაგრძელდა მისი ვადის გასვლისთანავე ან მომდევნო ვადიანი შრომითი ხელშეკრულება დაიდო პირველი ხელშეკრულების ვადის გასვლიდან 60 დღის განმავლობაში.
37. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს უდავოდ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელე მოპასუხე სკოლაში 2013 წლიდან უწყვეტად იყო დასაქმებული, იგი სამსახურიდან 2020 წლის 16 სექტემბერს გათავისუფლდა. მოპასუხის არგუმენტი, რომ სკოლას დასაქმებულთან ვადიანი შრომითი ხელშეკრულება ჰქონდა გაფორმებული, საკასაციო სასამართლოს მიერ გაზიარებული ვერ იქნება ზემოთ მოხმობილი საკანონმდებლო მოწესრიგებისა და იმ პერიოდის გათვალისწინებით, რაც მოსარჩელის დასაქმებიდან მის უკანონოდ გათავისუფლებამდე გაგრძელდა. სწორედ ამ მიზეზთა გამო უსაფუძვლოა მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ სკოლის დირექტორის ბრძანება, რის გამოც იგი მართებულად იქნა მიჩნეული ბათილ აქტად. გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობის თანმდევი შედეგების თაობაზე საკასაციო სასამართლოს არაერთ განჩინება/გადაწყვეტილებაშია მითითებული.
38. მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ სადავო ბრძანების უკანონობის დადასტურება გულისხმობს სშკ-ის 48.8-ე მუხლით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგების დადგომასაც - პირვანდელ სამუშაოზე აღდგენის, ან ტოლფასი სამუშაოთი უზრუნველყოფის ან კომპენსაციის გადახდის სახით.
39. კანონმდებელი დასაქმებული პირის უფლებრივი რესტიტუციის საკითხს (პირვანდელ სამუშაოზე აღდგენას, ან მომდევნო ალტერნატიული რიგითობით ტოლფასი სამუშაოთი უზრუნველყოფას, ან კომპენსაციას), ასევე, იძულებითი განაცდურის დაკისრებას, უკავშირებს შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების მართლზომიერებას.
40. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს მეორე კასატორის (დამსაქმებლის) პრეტენზიას დასაქმებულის არაკვალიფიციურობასთან დაკავშირებით, რადგან მისი გათავისუფლების საფუძველი ეს არ ყოფილა, ამასთან, სარჩელს ერთვის სერტიფიკატები, რომელთა თანახმადაც მოსარჩელეს უფროსი მასწავლებლის სტატუსი აქვს მიღებული, საწინააღმდეგოს კი მოპასუხე ვერ ასაბუთებს.
41. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და წარმოდგენილი მტკიცებულებების შეფასების შედეგად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ დამსაქმებელმა მასზე დაკისრებული მტკიცების ტვირთის ფარგლებში, ვერ დაასაბუთა მოსარჩელესთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის კანონიერება, რასაც მართებულად მოჰყვა შედეგად დასაქმებულის პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება (სშკ-იდ 48.8-ე მუხლი).
42. ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).
43. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 პუნქტის საფუძველზე, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება, მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 407.1-ე, 408.3-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ლ.ვ–ვის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. სსიპ ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფელ კაბალის #2 საჯარო სკოლის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
3. სსიპ ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფელ კაბალის #2 საჯარო სკოლას (ს/ნ .....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს 10.10.2024 წლის #00377 საგადახდო დავალებით გადახდილი 2 127.99 ლარის 70% - 1489.59 ლარი.
4. ლ.ვ–ვს (პ/ნ .......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს, გ.ა–ძის (პ/ნ ........) მიერ, 30.10.2024 წლის #1730284487 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% - 210 ლარი.
5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი
მოსამართლეები: თ. ძიმისტარაშვილი
მ. ერემაძე
