საქმე №ას-1173-2022 24 სექტემბერი, 2024 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: გიორგი მიქაუტაძე (თავმჯდომარე),

თამარ ზამბახიძე (მომხსენებელი),

რევაზ ნადარაია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – სს „ბ.ლ.ი–ლი“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ო.კ–ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 13.06.2022 წლის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

დავის საგანი – ბრძანების ბათილად ცნობა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

საკითხი, რომელზეც მიღებულია განჩინება – საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძვლები:

1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 29.01.2019 წლის გადაწყვეტილებით ო.კ–ის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მოსარჩელე“ ან „დასაქმებული“) სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. ბათილად იქნა ცნობილი სს „ბ.ლ.ი–ლის“ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მოპასუხე“, „დამსაქმებელი“ ან „კასატორი“) დირექტორის 21.03.2016 წლის ბრძანება მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ. მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება 2016 წლის მარტიდან 2016 წლის 30 სექტემბრის ჩათვლით მისი ყოველთვიური ხელფასის, 7500 აშშ დოლარის ოდენობით, სულ - 52 500 აშშ დოლარი (საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი გადასახადების გარეშე - ხელზე მისაღები); მოსარჩელეს უარი ეთქვა დაყოვნებული თანხის 0.07%-ის ანაზღაურებაზე.

გადაწყვეტილება ეფუძნება შემდეგს:

1.1. 04.08.2015 წელს მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის დაიდო შრომითი ხელშეკრულება, რომლითაც მოსარჩელე დაინიშნა Rixos Borjomi Hotel-ის გენერალური მენეჯერის პოზიციაზე (უდავოა, რომ მოსარჩელე დამსაქმებელთან იყო შრომით ურთიერთობაში და არ წარმოადგენდა სამეწარმეო სამართლით გათვალისწინებულ დირექტორს). უდავოა, რომ ხელშეკრულება მოქმედებდა 30.09.2016 წლის ჩათვლით.

1.2. მოსარჩელის შრომის ანაზღაურება პირველ თვეს შეადგენდა 7000 აშშ დოლარს, ხოლო შემდეგ თვეებში - 7500 აშშ დოლარს (საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი გადასახადების გარეშე - ხელზე მისაღები); სადავო არ არის კალკულაცია, რომლითაც მოსარჩელე ითხოვს განაცდურს 52 500 აშშ დოლარის ოდენობით (კალკულაციაში ასევე შედის დათხოვნის თვის ხელფასიც, რომელიც არ მიუღია მოსარჩელეს).

1.3. დამსაქმებლის 21.03.2016 წლის ბრძანებით მოსარჩელესთან შეწყდა შრომითი ურთიერთობა საქართველოს შრომის კოდექსის (შემდეგში სშკ) 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ზ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

1.4. დამსაქმებლის 13.04.2016 წლის დასაბუთებაში აღწერილია ის მიზეზები, რამაც გამოიწვია დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა. სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ) მე-4, 102-ე, 105-ე მუხლებზე, შრომით დავებში მტკიცების ტვირთის განაწილების თავისებურებაზე და განმარტა, რომ მოპასუხის მტკიცების ტვირთია იმ მოცემულობის წარმოჩენა და დამტკიცება, რომ მოსარჩელემ ჩაიდინა ისეთი უხეში ხასიათის ქმედებები, რომლებიც მისი სამსახურიდან დათხოვნის წინაპირობა გახდა. მოპასუხის განმარტებით, სადავო ბრძანებას საფუძვლად დაედო მოსარჩელის მიერ ჩადენილი არაერთი უხეში დარღვევა, კერძოდ:

1.4.1. 2015 წლის სექტემბრის თვიდან 2016 წლის იანვრის ბოლომდე მოსარჩელის მიერ სასტუმრო Rixos Borjomi-ს რესტორნებსა და ბარებში შეკვეთილი პროდუქტების ღირებულებამ შეადგინა დიდი თანხა, რასაც მოწმობს ე.წ. ,,ოფიცრის ჩეკები“ (Officer,s Cheque), რომლებზეც მოსარჩელის ხელმოწერაა დაფიქსირებული. პროდუქციის შეკვეთა ხდებოდა პირადი სარგებლობის მიზნით და მოსარჩელე არ იყო უფლებამოსილი ესარგებლა მსგავსი შეღავათით - აღნიშნულის საპასუხოდ მოსარჩელე განმარტავს, რომ ე.წ. ,,ოფიცრის ჩეკების“ გამოყენება ხდებოდა ბიზნეს პარტნიორებთან შეხვედრისა და გამასპინძლების დროს და არა პირადი მიზნებისთვის. სასამართლომ გაიზიარა მოსარჩელის პოზიცია და დადგენილად მიიჩნია, რომ ე.წ. ,,ოფიცრის ჩეკების“ გამოყენება მიღებული პრაქტიკა იყო და მას მოსარჩელის გარდა იყენებდა ის პირიც, ვინც მოსარჩელემდე იკავებდა გენერალური მენეჯერის თანამდებობას. ეს გარემოება დაადასტურა მოწმის სახით დაკითხულმა მთავარმა ბუღალტერმაც. მოპასუხემ ვერ დაამტკიცა მოსარჩელის მიერ ,,ოფიცრის ჩეკების“ არაკეთილსინდისიერად გამოყენების ფაქტი, ვერ წარმოადგინა მის მიერ შესაგებელში მითითებული ვიდეოჩანაწერი და ვერც აღნიშნულის დამადასტურებელი რაიმე სხვა მტკიცებულება.

1.4.2. ანაზღაურებული მივლინების ხარჯები აღემატება 5 000 ლარს. სასამართლო განმარტავს, რომ მოპასუხეს არ წარუდგენია მტკიცებულება იმის შესახებ, თუ რას შეადგენდა კომპანიის სამივლინებო ბიუჯეტი, რის გამოც შეუძლებელია იმის დადგენა, რა ოდენობის თანხის გამოყენება შეეძლო მოსარჩელეს მივლინებისთვის და შესაბამისად, გადააჭარბა თუ არა მან დადგენილ ლიმიტს.

1.4.3. სასტუმროს ბიუჯეტიდან 19 692 აშშ დოლარის ოდენობის ნაღდი ფულის გატანა აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში. მხარეები ადასტურებენ, რომ ეს თანხა წარმოადგენდა რეგიონული გაყიდვებისა და მარკეტინგის საფასურს, რომლის 21% მოპასუხეს უნდა გადაეხადა. მოპასუხე სადავოდ არ ხდის იმ ფაქტს, რომ აღნიშნული თანხა ნამდვილად გაიგზავნა ბაქოში და მიიღო ბაქოს ოფისმა. დამსაქმებელი სადავოდ მიიჩნევს იმ ფაქტს, რომ მოსარჩელეს არ ჰქონდა უფლება, ხელზე აეღო ნაღდი ფული. მოწმის სახით დაიკითხა მთავარი ბუღალტერიც. ამდენად, სასამართლო ადგენს, რომ მოსარჩელემ ზეპირი შეთანხმებით გააგზავნა ბაქოს ოფისში მის მიერ ხელზე აღებული თანხა სრულად, რაც ასევე დაადასტურა ბაქოს ოფისმა და ეს მოპასუხე კომპანიაში აქამდეც დადგენილი პრაქტიკა გახლდათ. შესაბამისად, სახეზე არ არის მოსარჩელის მიერ რაიმე თანხის მითვისების ფაქტი და მისი ქმედება არ შეიძლება შეფასდეს ნაკისრი ვალდებულებების უხეშ დარღვევად.

1.4.4. მოსარჩელემ სამსახურიდან გაათავისუფლა მეჰმეთ ბარანი, რომელიც არ გამოცხადებულა სამუშაო ადგილზე 03.02.2016 წლის შემდეგ. მიუხედავად ამისა, მოსარჩელის დავალებით, ბარანს გადაუხადეს თებერვლის თვის სრული ხელფასი. სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს, რომ მოსარჩელეს გააჩნდა უფლება სამსახურში მიეღო და გაეთავისუფლებინა თანამშრომლები, ამ უფლებამოსილების ფარგლებში მან მიიღო გადაწყვეტილება შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ, ხოლო შრომითი დავის თავიდან აცილების მიზნით, რომელსაც შეეძლო ფინანსური ზიანი მიეყენებინა მოპასუხისთვის, გათავისუფლებულ თანამშრომელს გადაუხადა კომპენსაცია.

1.4.5. ექვსი თვის განმავლობაში უსასყიდლოდ ცხოვრობდა სასტუმრო Rixos Borjomi-ს მესამე კატეგორიის Delux Suite ნომერში, რაც, დიდი მოთხოვნის მიუხედავად, შეუძლებელს ხდიდა სასტუმროს სტუმრების მიერ მის გამოყენებას. დადგენილია, რომ სასტუმროში მოსარჩელესთან ერთად ასევე ცხოვრობდნენ სხვა დასაქმებულებიც. მოწმემ - მთავარმა ბუღალტერმა დაადასტურა, რომ წინა გენერალური მენეჯერიც თავისი ოჯახით ასევე ცხოვრობდა სასტუმროში. მოწმემ ასევე განაცხადა, რომ დასაქმებულების მიერ დაკავებული ოთახები ჩამოწერილი იყო სასტუმროს გაქირავების სისტემიდან, ამდენად, მოსარჩელე სასტუმროში ცხოვრობდა კანონიერად, ხოლო მას შემდეგ, რაც მოსთხოვეს დაკავებული ნომრის გათავისუფლება, 14.02.2016 წლიან დატოვა ნომერი.

1.5. საყურადღებოა ის ფაქტიც, რომ მოსარჩელის საქმიანობა დადებითად აქვს შეფასებული დამსაქმებელს. წარმოდგენილია მოპასუხე კომპანიის ყოფილი დირექტორის 01.02.2016 წლის წერილი, სადაც იგი მადლობას უხდის მოსარჩელეს გაწეული სამსახურისა და სასტუმროს წარმატებულ საქმიანობაში შეტანილი წვლილისთვის. ასევე წარმოდგენილია 23.08.2015 წლის ელექტრონული წერილი რიქსოს აზერბაიჯანის ხელმძღვანელის სახელზე, რომელშიც ყოფილი დირექტორი დადებითად აფასებს მოსარჩელის საქმიანობას. სასამართლოს მოსაზრებით, გათავისუფლების საფუძვლად ჩამოთვლილ მიზეზებს ვერ მიეცემა უხეში დარღვევის კვალიფიკაცია. სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს, რომ მოსარჩელეს არ ჩაუდენია ისეთი ქმედება, რომელიც შეიძლება ჩაითვალოს ვალდებულებათა უხეშ დარღვევად.

1.6. საქართველოს კონსტიტუცის პრეამბულაში გამოხატულია ქართველი ხალხის ურყევი ნება, დაამკვიდრონ სოციალური სახელმწიფო. კონსტიტუციის 26-ე მუხლი ადგენს რომ შრომის თავისუფალია, რაც საკონსტიტუციო სასამართლოს განმარტებით, ნიშნავს, რომ ადამიანს მინიჭებული აქვს უფლება, თავად განკარგოს საკუთარი შესაძლებლობები შრომით საქმიანობაში და თავად აირჩიოს საქმიანობის სფერო. შრომის თავისუფლებაში იგულისხმება სახელმწიფოს ვალდებულება დაიცვას მოქალაქეთა შრომითი უფლებები (გადაწყვეტილება N2/2-389, 26.10.2007). დაცულია არა მარტო უფლება, აირჩიო სამუშაო, არამედ ასევე უფლება - განახორციელო, შეინარჩუნო და დათმო ეს სამუშაო.

1.7. სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისას უნდა დადგინდეს დასაქმებულის მიერ ვალდებულების უხეშად დარღვევის ფაქტი. აღნიშნულის შესახებ არსებობს მყარად ჩამოყალიბებული სასამართლო პრაქტიკა, რომელშიც განმარტებულია, რომ დასაქმებულის მიერ ჩადენილი ყოველი დარღვევა შეფასებულ უნდა იქნეს მისი ჩადენის სიხშირის, სიმძიმის და რაც მთავარია, შედეგობრივი თვალსაზრისით („Ultima Ratio“ - ს პრინციპი). განსახილველ შემთხვევაში საამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს არ ჩაუდენია ისეთი ქმედება, რომელიც შეიძლება ჩაითვალოს ვალდებულებათა უხეშ დარღვევად. ამდენად, ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი სადავო ბრძანება, რასაც შედეგად, თავის მხრივ, უნდა მოჰყვეს უფლების აღდგენა - იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება (ვინაიდან, მოსარჩელის შრომითი ხელშეკრულების ვადა გასული იყო, მოსარჩელემ მოხსნა მოთხოვნა სამსახურში აღდგენის ნაწილში).

1.8. სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე, 411-ე მუხლებზე, ასევე სშკ-ის 32-ე მუხლის პირველი ნაწილზე (თუ შრომითი ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული, დამსაქმებლის ბრალით გამოწვეული იძულებითი მოცდენის დროს დასაქმებულს შრომის ანაზღაურება მიეცემა სრული ოდენობით) და განმარტა, რომ მოსარჩელემ უნდა მიიღოს ის შრომის ანაზღაურება, რომელსაც ის მიიღებდა რომ არა ეს სადავო ბრძანება, ანუ ხელფასი 2016 წლის მარტიდან 30.09.2016 წლის ჩათვლით, მისი ყოველთვიური შრომის ანაზღაურების - 7500 აშშ დოლარის ოდენობით, სულ - 52 500 აშშ დოლარი (საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი გადასახადების გარეშე - ხელზე მისაღები).

1.9. სასამართლომ არ დააკმაყოფილა მოთხოვნა მოპასუხისთვის პირგასამტეხლოს სახით თანხის დაყოვნების ყოველი დღისთვის, ამ თანხის 0.07 პროცენტის დაკისრების ნაწილში. სასამართლოს განმარტებით, სშკ-ის 31-ე მუხლის მესამე ნაწილი ეხება მისაღები შრომის ანაზღაურების, ანგარიშსწორების და ა.შ. გადახდის დაყოვნებას, რაც განსახილველ შემთხვევაში არ გამოვლენილა. მოსარჩელე ითხოვს იძულებითი მოცდენით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების დაყოვნებისთვის მოპასუხისთვის პირგასამტეხლოს დაკისრებას, რაც არ გამომდინარეობს მოქმედი შრომის კანონმდებლობიდან.

2. გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძველი:

3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 13.06.2022 წლის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, მათ სამართლებრივ შეფასებებს.

საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა:

4. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი წარადგინა მოპასუხემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებით, სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

6. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

7. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

8. წინამდებარე საკასაციო საჩივრის ფარგლებში სასამართლოს მსჯელობის საგანია მოსარჩელის გათავისუფლების თაობაზე ბრძანების კანონიერება.

9. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ არაერთ საქმეში განმარტა, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძვლების კვლევისას, სასამართლო ამოწმებს დამსაქმებლის მიერ უფლების გამოყენების მართლზომიერების საკითხს, რის საფუძველზეც აფასებს მხარეთა მიერ სასამართლოს წინაშე დაყენებულ მოთხოვნათა მართებულობას. ამისათვის აუცილებელია მისი გამოყენების განმაპირობებელი გარემოებების მართლზომიერების საკითხის შესწავლა. სასამართლომ უნდა შეამოწმოს, რამდენად მართლზომიერად მოქმედებდა დამსაქმებელი დასაქმებულის სამუშაოდან განთავისუფლებისას. აღნიშნული საკითხის გამორკვევა შესაძლებელია მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე გამოცემულ ბრძანებაში მითითებული დასაქმებულის გათავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად (შდრ. სუსგ №ას-861-861-2018, 25.09.2018წ; №ას-483-457-2015, 07.10.2015წ.).

10. შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა უკიდურესი ღონისძიებაა, რომელიც გამოყენებულ უნდა იქნეს გამონაკლის და მხოლოდ კანონით პირდაპირ გათვალისწინებულ შემთხვევაში, მყარი საფუძვლის არსებობის პირობებში. საქართველოში განხორციელებული შრომის კანონმდებლობის რეფორმის ერთ-ერთი მიზანი სწორედ დასაქმებულის უფლებების დაცვა იყო. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ შრომის სამართალი დაკავშირებულია ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებასთან და თითოეული დასაქმებულის საქმის ინდივიდუალური შეფასებისას მოქმედებს ე.წ. „favor prestatoris“ პრინციპი, რაც დასაქმებულთათვის სასარგებლო წესთა უპირატესობას ნიშნავს. აღნიშნული პრინციპის გამოყენებისას საჭიროა დამსაქმებლისა და დასაქმებულის მოთხოვნებისა და ინტერესების წონასწორობის დაცვა სამართლიანობის, კანონიერებისა და თითოეული მათგანის ქმედების კეთილსინდისიერების კონტექსტით (შდრ. სუსგ №ას-941-891-2015, 29.01.2016წ; №ას-1421-2020, 05.03.2021წ; №ას-512-2020, 18.02.2021წ.).

11. სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობაში მოქმედებს მტკიცების ტვირთის განაწილების ზოგადი წესი, რომლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებები, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს (სსსკ-ის 102-ე მუხლი). შრომითსამართლებრივ დავებში კი მტკიცების ტვირთის განაწილების წესი განსხვავებული და თავისებურია. ამ წესის თანახმად, დამსაქმებელი ვალდებულია, ადასტუროს დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების კანონიერი და საკმარისი საფუძვლის არსებობა. ეს იმითაა გამოწვეული, რომ მტკიცებულებების წარმოდგენის თვალსაზრისით, დამსაქმებელსა და დასაქმებულს არათანაბარი შესაძლებლობები გააჩნიათ, დამსაქმებელს მტკიცებითი უპირატესობა აქვს, სასამართლოს მისთვის ხელსაყრელი მტკიცებულებები წარუდგინოს. ამდენად, მოსარჩელის მითითება, რომ იგი სამსახურიდან უკანონოდ გაათავისუფლეს, მტკიცების ტვირთს დამსაქმებლის მხარეს აბრუნებს, რომელსაც აკისრებს დასაქმებულის სამსახურიდან მართლზომიერად გათავისუფლების მტკიცების ვალდებულებას (შდრ. სუსგ №ას-151-147-2016, 19.04.2016წ; №ას-483-457-2015, 07.10.2015წ.).

12. მოცემულ შემთხვევაში, სადავო ბრძანების სამართლებრივი საფუძველია სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტი (წინამდებარე განჩინებაში მითითებულია და შეფასებულია სშკ-ის ნორმები დასაქმებულის გათავისუფლების მომენტში მოქმედი რედაქციით), რომლითაც: შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველია, დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა.

13. საკასაციო პალატა იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას, რომ განსახილველ შემთხვევაში დამსაქმებელმა ვერ დაადასტურა დასაქმებულის მიერ დაკისრებული შრომითი ვალდებულებების უხეში დარღვევა და უკიდურესი ღონისძიების გამოყენების - შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის წინაპირობების არსებობა.

14. დადგენილია და საკასაციო საჩივრით დასაბუთებულად შედავებული არ არის, რომ: მოსარჩელეს ე.წ. ,,ოფიცრის ჩეკები“ არ გამოუყენებია საკუთარ ინტერესებში (არასამსახურებრივი მიზნით); არ გადაუჭარბებია სამივლინებო ანაზღაურების ლიმიტისთვის (არ დადასტურდა ასეთი ლიმიტის არსებობა, ასევე ხარჯების არამიზნობრიობა); არ მიუთვისებია დამსაქმებლის რაიმე თანხა; მოქმედებდა თანამდებობრივი დისკრეციის ფარგლებში; დამსაქმებლის ნების შესაბამისად სარგებლობდა მის მიერ დაკავებულ თანამდებობაზე დასაქმებული პირებისათვის განკუთვნილი სპეციალური პირობით (მოპასუხე სასტუმროში დასაქმების პერიოდში სასტუმროს ნომერში უსასყიდლოდ ცხოვრების უფლება). მოსარჩელეს არ ჩაუდენია რაიმე ისეთი ქმედება, რომელიც შეიძლება ჩაითვალოს ვალდებულების უხეშ დარღვევად და საფუძვლად დაედოს უკიდურესი ღონისძიების, გათავისუფლების, გამოყენებას. შესაბამისად, სასამართლომ მართებულად გააბათილა სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანება.

15. ვინაიდან პრეზუმირებულია, რომ დასაქმებული სახელშეკრულებო პერიოდში შეასრულებდა შრომით მოვალეობებს, მას კი არამართლზომიერად არ მიეცა შესაძლებლობა, ხელშეკრულების დარჩენილ ვადაში ემუშავა და მიეღო შესაბამისი ანაზღაურება, შრომითი ხელშეკრულების ვადის ამოწურვამდე მიუღებელი თანხა კომპენსაციის გონივრულ ოდენობას წარმოადგენს (შდრ.სუსგ.-ებები: №ას-1276-1216-2014, 18.03.2015წ; №ას-368-342-2017, 24.05.2017წ; №ას-862-862-2018, 15.03.2019წ.). რადგან კანონიერად იქნა მიჩნეული მოსარჩელის გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამართლიანია მოპასუხეს დაეკისროს დარჩენილი პერიოდის შრომის ანაზღაურების ვალდებულება.

16. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

17. კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივსამართლებრივი დასაბუთება და ვერ შეძლო მისი გაბათილება სარწმუნო მტკიცებულებებით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. ასეთ საფუძველზე ვერც კასატორი მიუთითებს. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით. გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

18. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია და კასატორს გადახდილი აქვს საკასაციო სამართალწარმოებისათვის განსაზღვრული სახელმწიფო ბაჟი - 7 254 ლარი, მას უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70% – 5077.8 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსსკ-ის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. სს „ბ.ლ.ი–ლის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. სს „ბ.ლ.ი–ლს“ (ს/კ: .....) უკან დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 7 254 ლარის (საგადასახადო დავალება #1659078755, გადახდის თარიღი 29.07.2022წ.) 70% – 5077.8 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150.

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: გიორგი მიქაუტაძე

მოსამართლეები: თამარ ზამბახიძე

რევაზ ნადარაია