საქმე №ას-1034-2024

27 ნოემბერი, 2024 წელი ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გიზო უბილავა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლევან მიქაბერიძე, ვლადიმერ კაკაბაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – გ.ს–ნი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – თ.კ–ნი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 20 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფლება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. გ.ს–ნმა (შემდგომში - „მოსარჩელე“ ან „კასატორი“) სარჩელი აღძრა სასამართლოში თ.კ–ნის (შემდგომში - „მოპასუხე“) მიმართ და მოითხოვა მოპასუხისათვის ზიანის ანაზღაურების სახით, 14 537,74 ლარის გადახდის დაკისრება.

2. მოპასუხემ წარადგინა მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებელი, რომლითაც სარჩელი არ ცნო.

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 22 იანვრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ, ზიანის ანაზღაურების სახით, დაეკისრა 3 000 ლარის გადახდა; დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

4. მოსარჩელემ საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე წარადგინა სააპელაციო საჩივარი, რომლითაც მისი ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 20 მაისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

6. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

6.1. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ამონაწერის მიხედვით, უძრავი ნივთი, მდებარე: ქ. თბილისი, ......., რაც მოიცავს პირველ და სარდაფის სართულს, არის მოსარჩელის საკუთრება (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 16-17);

6.2. ქ. თბილისში, ........ მდებარე ბინა N5, რომელიც მდებარეობს მეორე სართულზე და მოიცავს საცხოვრებელ ფართს, შემინულ აივანს, ღია აივანსა და თანასაკუთრებაში არსებულ საპირფარეშოს, საჯარო რეესტრში აღრიცხულია მოპასუხის საკუთრებად. აღნიშნული ფართი მესაკუთრემ შეიძინა ლ.ღ–გან 2023 წლის 15 მარტს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 18);

6.3. დადგენილია, რომ უშუალოდ ზიანის მიყენების ფაქტი მხარეთა შორის სადავო არ არის (იხ. მხარეთა ახსნა-განმარტება);

6.4. თბილისის საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია სადავო გარემოება, რომ არსებული ზიანი გამოწვეულია როგორც მოსარჩელის, ისე მოპასუხის ქმედებებით;

6.5. თბილისის საქალაქო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია სადავო გარემოება, რომ მოპასუხის მიერ წარდგენილი კვალიფიციური შედავების პირობებში, მოსარჩელემ მოძრავი ნივთებისა და საჰაერო მილის შესაცვლელად გაწეული ხარჯის ნაწილში ზიანის ოდენობა სარწმუნო და ვარგისი მტკიცებულებებით ვერ დაადასტურა (იხ. არქიტექტურის სამსახურის გადაწყვეტილებები; მუნიციპალიტეტის მერიის N808 ბრძანება; ექსპერტიზის დასკვნები; შეფასების დასკვნა; 15.08.2023წ. დასკვნა; მხარეთა ახსნა-განმარტება).

7. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ მხარეები მორიგების ერთ-ერთ ვარიანტად 3000 ლარის ოდენობით ზიანის ანაზღაურების შესაძლებლობას ითვალისწინებდნენ, თბილისის საქალაქო სასამართლომ სარჩელის დაკმაყოფილება მიზანშეწონილად სწორედ ამ ფარგლებში მიიჩნია.

8. სააპელაციო პალატის განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში სასამართლოს შეფასების საგანს წარმოადგენდა რამდენად არსებობდა მოპასუხისათვის დაკისრებული ზიანის ოდენობის გაზრდის საფუძველი. აპელანტი გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას სადავოდ ხდიდა ფაქტობრივი თვალსაზრისით. მისი პრეტენზია, ძირითადად, იმ არგუმენტს ემყარებოდა, რომ მოპასუხემ საკანალიზაციო სისტემა მოქმედი სამშენებლო ნორმების დარღვევით მოაწყო. მოპასუხემ (მესამე პირის მეშვეობით, რომელთანაც იგი ნარდობით-სამართლებრივ ურთიერთობაში იმყოფებოდა) საკანალიზაციო მილი მოსარჩელის სავენტილაციო სისტემაზე დააერთა, რამაც, რეალურად, საკანალიზაციო წყლის მოსარჩელის კუთვნილ ფართში ჩადინება გამოიწვია. აპელანტის განმარტებით, აღნიშნული დარღვევის გამომწვევ მიზეზად სასამართლომ არასწორად მიუთითა ის გარემოება, რომ მოსარჩელემ სავენტილაციო მილი გრუნტში მოაწყო, ვინაიდან მოსარჩელეს სავენტილაციო მილი არქიტექტურის სამსახურის გადაწყვეტილების შესაბამისად კანონიერად აქვს მოწყობილი. მოსარჩელის წარმომადგენლის განმარტებით, მოპასუხემ, არაპროფესიონალი ხელოსნების გამო, საკანალიზაციო მილის ნაცვლად სავენტილაციო მილზე დააერთა საკანალიზაციო სისტემა, შესაბამისად, ზიანის დადგომაში მოსარჩელეს ბრალი არ მიუძღვის. აპელანტის მტკიცებით, მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის ჯამური ოდენობა 14537,74 ლარია, რაც საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდება; გაუგებარია ზიანის ოდენობად სასამართლომ 3 000 ლარი რის საფუძველზე ან რომელ კრიტერიუმზე დაყრდნობით განსაზღვრა (იხ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 29.04.2024წ. სხდომის ოქმის აუდიოჩანაწერი, 15:07:29-5:26:54 სთ).

9. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მოსარჩელის მიერ საქმეში წარდგენილია სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 12.07.2023წ. N004837623 დასკვნა, სადაც აღნიშნულია, რომ ქ. თბილისში, ...... ქ. N19-ში მდებარე N4 ბინაში, სარდაფის სართულზე არსებულ ფართში, შენობის ფასადზე და ეზოს ნაწილში განთავსებული მეზობლის კუთვნილი სველი წერტილის საკანალიზაციო მილიდან შემოსული ფეკალური მასებისგან მიღებული დაზიანებების აღმოსაფხვრელად ჩასატარებელი სარემონტო სამუშაოების ღირებულებამ, საორიენტაციოდ, 8 117,74 ლარი შეადგინა, შესაბამისი ნორმატიული დარიცხვების გათვალისწინებით (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 21-27).

10. აღნიშნული დასკვნით განსაზღვრული ზიანის ოდენობის გაზიარების საკითხზე მსჯელობისათვის სააპელაციო სასამართლომ დიდი მნიშვნელობა მიანიჭა იმ გარემოებას, თუ რა პირობებში განისაზღვრა ზიანის ოდენობა. კერძოდ, ზიანის რეალური ოდენობის დასადასტურებლად მხარეებს რამდენად ჰქონდათ თანაბარი შესაძლებლობა. მაგალითად, რა ბერკეტი ჰქონდა მოწინააღმდეგე მხარეს, რომ საწინააღმდეგო მტკიცებულების წარდგენის პირობებში მოსარჩელის მიერ მითითებული ზიანის ოდენობა გაექარწყლებინა. ამ თვალსაზრისით, სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ მოცემულობაზე, რომ ზემოაღნიშნული ექსპერტიზის დასკვნა მომზადებულია 2023 წლის 12 ივლისს. მოპასუხემ სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროს ექსპერტიზის დაჩქარებული წესით დანიშვნის შესახებ იმავე წლის 17 ივლისს მიმართა. ექსპერტის წინაშე დაისვა კითხვები: გამოკვლეულიყო მოსარჩელის სარდაფში ჩასული საკანალიზაციო წყლის და მისგან გამოწვეული ნესტის შედეგად დაზიანდა თუ არა სარდაფის გრანიტის იატაკი, ჭერი, კედლები, მეტალოპლასტმასის კარი და სარდაფის რა ნაწილს ესაჭიროებოდა სარემონტო სამუშაოები თავდაპირველი იერსახის აღსადგენად. სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ 2023 წლის 08 აგვისტოს შედგენილია აქტი (N005610223), რომლის თანახმად, ექსპერტიზის წინაშე დასმულ კითხვაზე პასუხის გაცემა შეუძლებელი იყო, ვინაიდან განმცხადებელმა საკვლევ ობიექტზე ექსპერტის დაშვება ვერ უზრუნველყო (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 125-127). ამდენად, იმისათვის რომ მოპასუხეს შესაძლებლობა ჰქონოდა, ზიანის ოდენობის განსაზღვრის მიზნით, ექსპერტიზა ჩაეტარებინა, საჭირო იყო უძრავ ნივთზე არსებული დაზიანებების ადგილზე შესწავლა, თუმცა დადგენილია, რომ ობიექტის მესაკუთრემ უარი განაცხადა საკუთრებაში არსებულ ფართში ექსპერტის დაშვებაზე. აღნიშნულთან დაკავშირებით თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიაში 2024 წლის 15 იანვარს გამართულ სასამართლო სხდომაზე მოპასუხემ განმარტა, რომ აღნიშნული ფართი მყისიერად გარემონტდა, რის გამოც მას აღარ ჰქონდა შესაძლებლობა, ზიანის რეალური ოდენობა დაედგინა. ამდენად, ამ მიმართებით მტკიცებულების შექმნას მოსარჩელემ მიზანმიმართულად შეუშალა ხელი, რაც იმაში გამოიხატა, რომ დაზიანებულ ფართის დათვალიერების შესაძლებლობა ექსპერტს არ მისცა.

11. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102.1, 169.4 მუხლებით და ზემოაღნიშნული გარემოებებიდან გამომდინარე, მიიჩნია, რომ მოცემულ პირობებში მოპასუხეს, მოსარჩელის ქმედების გამო, ობიექტურად არ ჰქონდა შესაძლებლობა ზიანის ოდენობის თაობაზე მოსარჩელის მიერ წარდგენილ ექსპერტიზის დასკვნას შედავებოდა. შესაბამისად, სასამართლო იმაზე მეტ მტკიცების ტვირთს ვერ დააკისრებდა მხარეებს, რაც მათ ობიექტურად მოეთხოვებათ და შეუძლიათ დაძლიონ.

12. სააპელაციო პალატის მითითებით, მიყენებული ზიანის ოდენობის განსაზღვრის მიზნით, მოსარჩელემ ასევე წარადგინა შპს „შ.ც–ის“ მიერ 2023 წლის 26 ივლისს შედგენილი შეფასების დასკვნა, სადაც აღნიშნულია, რომ ქ. თბილისში, ......... მდებარე N4 ბინაში განთავსებული, საკანალიზაციო წყლის ჩასვლის გამო მატერიალური აქტივის (იხ. ცხრილი N1) დაზიანებით დამდგარი ზარალის ჯამური საბაზრო ღირებულება, 2023 წლის 26 ივლისის მდგომარეობით, განისაზღვრა 5 770 ლარით (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 59-83). აღნიშნული დასკვნის ანალიზის შედეგად დგინდება, რომ ექსპერტი მოცემულ დასკვნაში უშუალოდ დაზიანებულ ნივთებს ჩამოთვლის და მათ საბაზრო ღირებულებას აღწერს. კერძოდ, შეფასებაში მითითებული არ არის, თუ რა სახის დაზიანებები აქვს კონკრეტულ ნივთს, მაგალითად, ზოგიერთი ნივთის სუბსტანცია განადგურდა, დაკარგა ფუნქციური დანიშნულება, მათი აღდგენა/შეკეთება შეუძლებელია, აღარ არის ვარგისი ექსპლუატაციისათვის და ა.შ. ექსპერტი, მატერიალური აქტივის დასახელების მიხედვით, მხოლოდ თითოეული ნივთის საბაზრო ღირებულებას უთითებს. მოცემულ შემთხვევაში კი, ზიანის ოდენობის განსასაზღვრად მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ ის, თუ რომელი ნივთები დაზიანდა და რა არის მისი საბაზრო ღირებულება, არამედ ის გარემოება, რეალურად რა დანაკლისია სახეზე, რომლის დადგენაც მხოლოდ ნივთების საბაზრო ღირებულებაზე დაყრდნობით შესაძლებელი არ არის, იმაზე მითითების გარეშე, თუ რა სახის (ღირებულების) დაზიანება განიცადა თითოეულმა ნივთმა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაცო სასამართლომ მიიჩნია, რომ შპს „შ.ც–ის“ ზემოაღნიშნულ დასკვნაში აღწერილია არა ნივთების დაზიანების შედეგად დამდგარი დანაკლისი, არამედ მატერიალური აქტივის საბაზრო ღირებულება.

13. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მნიშვნელოვანია ის გარემოებაც, რომ მოპასუხემ წარადგინა ცალკეული სადავო ნივთების (სამზარეულო, მაცივარი, ხალიჩა) ღირებულების თაობაზე სხვადასხვა ვებგვერდზე განთავსებული ინფორმაცია, რომელიც შპს „შ.ც–ის“ დასკვნაში მითითებულ ღირებულებაზე ბევრად ნაკლებია. ამდენად, პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას მოპასუხემ სარწმუნოდ დაადასტურა სადავო მეორეული ნივთების ალტერნატიული ღირებულება. ამასთან, საგულისხმოა, რომ აღნიშნული ნივთების სრული განადგურება საქმის მასალებით არ დასტურდება. საქმის მასალებით არც ის დგინდება, თუ რა სახითა და სუბსტანციით შენარჩუნდა დაზიანებული ნივთები. ამდენად, სააპელაციო სასამართლო ვერ მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ უძრავ ქონებაში განთავსებული მოძრავი ნივთებისათვის მიყენებული ზიანის ოდენობა 5 770 ლარს შეადგენს.

14. სააპელაციო პალატამ ზემოაღნიშნული საექსპერტო დასკვნები შეაფასა იმ კონტექსტში, რომ სააპელაციო საჩივრით მოპასუხისათვის 3 000 ლარზე მეტი ოდენობით ზიანის დაკისრება იყო მოთხოვნილი. ამასთან, იმის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელის მიერ მითითებულ 8117,74 ლართან მიმართებით მოპასუხე, ზემოაღნიშნული ობიექტური საფუძვლის გამო, მოკლებული იყო საწინააღმდეგო მტკიცებულების წარდგენის შესაძლებლობას, ასევე, იმ გარემოების მხედველობაში მიღებით, რომ მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი კვალიფიციური შედავების პირობებში, მოსარჩელემ მოძრავი ნივთებისა და საჰაერო მილის შესაცვლელად გაწეული ხარჯის ნაწილში ზიანის ოდენობა სარწმუნო მტკიცებულებებით ვერ დაადასტურა, მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში ვერ დადგინდა, რომ ის დანაკლისი, რომელიც მოსარჩელეს შერეული ბრალის პირობებში მიადგა, 3 000 ლარს აღემატება.

15. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, თბილისის საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ არსებული ზიანი გამოწვეულია შერეული ბრალით - როგორც მოსარჩელის, ისე მოპასუხის ქმედებებით. აპელანტის განმარტებით, ზიანის დადგომაში მოსარჩელეს ბრალი არ მიუძღვის, თუმცა სააპელაციო პალატამ ამ თვალსაზრისით ყურადღება გაამახვილა შემდეგ გარემოებებზე: საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებებით დგინდება, რომ მოპასუხემ 2023 წლის 20 მარტს მიმართა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურს და მოითხოვა ......ქ. N19-ში არსებულ შენობაზე საკანალიზაციო მილის მოწყობა, რასაც არქიტექტურის სამსახური დაეთანხმა და 2023 წლის 04 აპრილის N6398373 გადაწყვეტილებით მიეცა აღნიშნული მილის მოწყობის შესაძლებლობა (იხ. ტ, 1, ს.ფ. 102-103); აღნიშნული გადაწყვეტილება გაასაჩივრა მოსარჩელემ, თუმცა საჩივარი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 15.06.2023წ. N808 გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნულ გადაწყვეტილებაში განმარტებულია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 29.11.2018წ. გადაწყვეტილების საფუძველზე მოსარჩელესა და რ.ს–ს აღეკვეთათ, ხელი შეუშალონ ლ.ღ–ს მის კუთვნილ საცხოვრებელ სადგომში, მდებარე: ქ. თბილისი, ...... ქ. N19, შემინული აივნის ბოლოს მათი თანხმობის გარეშე მოაწყოს სანიტარული კვანძი (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 115-121; 100-101); მოპასუხემ ასევე წარადგინა სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 29.09.2015წ. დასკვნა, სადაც მითითებულია, რომ „სველი“ წერტილების მოწყობა ისე, როგორც ეს აქვს დაგეგმილი ზ. ღ–ს (იგულისხმება ქონების ადრინდელი მესაკუთრე), შესაძლებელია მხოლოდ ტექნიკური თვალსაზრისით, მაგრამ აღნიშნული სამუშაოების პრაქტიკული განხორციელება არის სნ და წ 2.08.01-89 დარღვევა (პუნქტი 2.6. უშუალოდ საცხოვრებელი ოთახის ან სამზარეულოს ზევით დაუშვებელია სააბაზანოს ან საპირფარეშოს მოწყობა). ბინის დათვალიერებისას სანკვანძისთვის განკუთვნილი საკვლევი ფართის ნაცვლად სხვა ალტერნატიული ფართი, ბინაში სანკვანძის და სამზარეულოს მოსაწყობად, არ არსებობს (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 111-114). ამდენად, აშკარაა, ჯერ კიდევ უძრავი ნივთის წინა მესაკუთრე ცდილობდა, კანონით დადგენილი წესით საკანალიზაციო მილის მოსაწყობად შესაბამისი ნებართვების მოპოვებას. აღნიშნულ გარემოებას მოწმობს სწორედ მის მიერ წარმოებული წარმატებით დასრულებული სამოქალაქო დავა, მერიის მიმართვები და შესაბამისი ნებართვები. ამასთან, აშკარაა ის გარემოებაც, რომ სველი წერტილების მოსაწყობად მოპასუხეს სხვა ალტერნატიული ფართი ბინაში არ გააჩნდა. მოპასუხე მიუთითებს და არც თავად მოსარჩელე უარყოფს, რომ მოპასუხემ საკანალიზაციო მილი მოსარჩელის სავენტილაციო სისტემაზე დააერთა. თუმცა, საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებებით ნათლად ჩანს, რომ მოპასუხეს აღნიშნული ქმედება უკანონოდ არ განუხორციელებია, მას ჰქონდა ნებართვა შესაბამისი ორგანოდან საკანალიზაციო მილის მოწყობაზე, ხოლო, რაც შეეხება მის სავენტილაციო სისტემაზე დაერთებას, რამაც, რეალურად, საკანალიზაციო წყლის მოსარჩელის კუთვნილ ფართში ჩადინება გამოიწვია, აღნიშნულის მიზეზად მოპასუხე მოსარჩელის მხრიდან არაინფორმირებულობას უთითებს.

16. მოპასუხის მიერ საკანალიზაციო მილის მონტაჟთან დაკავშირებით მოსარჩელის ინფორმირებულობასთან მიმართებით სააპელაციო პალატამ ყურადღება გამახვილა საქმეში წარდგენილ მიმოწერაზე (WhatsApp-ის გამოყენებით), რომლითაც დასტურდება, რომ მოპასუხემ რ.ს–ს ჩასატარებელი სამუშაოების შესახებ წინასწარ შეატყობინა (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 104-105). ასევე, მნიშვნელოვანია, რომ არქიტექტურის სამსახურში დაცულ მონაცემებში არ იყო დაფიქსირებული ის ფაქტი, რომ მოსარჩელემ სავენტილაციო მილი გრუნტში მოაწყო. ამდენად, ის პირი, რომლისგანაც აღნიშნულის თაობაზე მოპასუხეს შეეძლო ინფორმაცია მიეღო, მოცემულ შემთხვევაში, რ.ს–ი იყო. აღნიშნული ინფორმაციის მიუწოდებლობა კი მიუთითებს მოსარჩელის უმოქმედობაზე, თავიდან აეცილებინა ან შეემცირებინა ზიანი, რაც ზიანის წარმოშობაში მისი ბრალის არსებობას ადასტურებს. ამ მიმართებით, საგულისხმოა აღინიშნოს, რომ მითითებული მსჯელობა მოპასუხის პასუხისმგებლობის გამომრიცხველ გარემოებად არ განიხილება, არამედ მისი პასუხისმგებლობის შემცირების მიზნებს ემსახურება. მოპასუხისაგან იმ ინფორმაციის მიღების შემდგომ, რომ ის აპირებდა საკანალიზაციო ქსელის მოწყობას პროექტის შესაბამისად, მოსარჩელის უმოქმედობა - შეუტყობინებლობა, რომ გრუნტში სავენტილაციო სისტემა ჰქონდა მოწყობილი - მეზობლის უფლებების მიმართ მის გულისხმიერ დამოკიდებულებად ვერ შეფასდება. მით უფრო, რომ სავენტილაციო მილის გრუნტში მოწყობის პრეზუმფცია, როგორც წესი, არ ეშვება. შესაბამისად, მითითებული ინფორმაცია ან ოფიციალურ დოკუმენტაციაში უნდა იყოს დაცული ან თავად მოსარჩელეს (მესაკუთრეს) უნდა მიეწოდებინა მოპასუხისათვის. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, რა თქმა უნდა, აღნიშნული არ გამორიცხავს მოპასუხის პასუხისმგებლობას სრულად, რადგან მისი მხრიდან გაუფრთხილებელი ბრალი სახეზეა, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 415-ე, 326-ე და 396-ე მუხლების კონტექსტში.

17. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 415-ე, 316.2 მუხლებით და მიიჩნია, რომ ვინაიდან დამდგარი ზიანი არ არის განპირობებული ერთმნიშვნელოვნად მხოლოდ მოპასუხის ბრალეული ქმედებით და აღნიშნული შედეგის დადგომაში თავად მოსარჩელესაც მიუძღვის ბრალი, სახეზეა სწორედ სამოქალაქო კოდექსის 415-ე მუხლით გათვალისწინებული შერეული ბრალის შემთხვევა. აღნიშნული კი თავისთავად გავლენას ახდენს ზიანის ოდენობის განსაზღვრაზე. შესაბამისად, შერეული ბრალის დადგენის პირობებში, სააპელაციო სასამართლომ მოპასუხისათვის ზიანის ანაზღაურების სახით 3 000 ლარის დაკისრება გონივრულ ოდენობად მიიჩნია.

18. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნულ განჩინებაზე მოსარჩელემ წარადგინა საკასაციო საჩივარი, რომლითაც მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

19. საკასაციო საჩივარი ემყარება შემდეგ საფუძვლებს:

19.1. სააპელაციო სასამართლო გასცდა სააპელაციო საჩივრის ფარგლებს და იმსჯელა იმ გარემოების შესახებ, რაც პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი იყო, ხოლო სააპელაციო საჩივრით სადავოდ არ ყოფილა გამხდარი. კერძოდ, სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნით დადგენილი ზიანის - 8117,74 ლარის ოდენობა, რომელიც გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლომ და სადავოდ არ ყოფილა გამხდარი მოპასუხის მიერ, ვინაიდან მას საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება არ გაუსაჩივრებია;

19.2. ვინაიდან მოპასუხე არ დაეთანხმა მოსარჩელის მიერ წარდგენილ 12.07.2023წ. დასკვნას, დასკვნის გაცემის მიზნით, მიმართა იგივე საექსპერტო დაწესებულებას. 2023 წლის 08 აგვისტოს შედგა აქტი დასკვნის გაცემის შეუძლებლობის თაობაზე. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ამ მიმართებით მტკიცებულების შექმნას მოსარჩელემ მიზანმიმართულად შეუშალა ხელი, რაც გამოიხატა იმაში, რომ დაზიანებული ფართის დათვალიერების შესაძლებლობა ექსპერტს არ მისცა. აღსანიშნავია, რომ 2023 წლის 08 აგვისტოსთვის მოსარჩელის ფართი არ იყო იმ მდგომარეობაში, რა მდგომარეობაშიც იყო 2023 წლის 12 ივლისისთვის, რადგან იქ ჩატარებული იყო სარემონტო სამუშაოები, რაც 2024 წლის 15 იანვრის სასამართლო სხდომაზე დაადასტურა კიდევაც მოპასუხემ. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებაში მითითებულია შემდეგი: „2024 წლის 15 იანვარს გამართულ სასამართლო სხდომაზე მოპასუხემ განმარტა, რომ აღნიშნული ფართი შემდეგში გარემონტდა, რის გამოც მას აღარ ჰქონდა შესაძლებლობა ზუსტად დაედგინა ზიანის რეალური ოდენობა.“ აღნიშნულის თაობაზე ასევე მითითებულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში: „თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიაში 2024 წლის 15 იანვარს გამართულ სასამართლო სხდომაზე მოპასუხემ განმარტა, რომ აღნიშნული ფართი მყისიერად გარემონტდა, რის გამოც მას არ ჰქონდა შესაძლებლობა, ზიანის რეალური ოდენობა დაედგინა.“ შესაბამისად, გაუგებარია, რაში გამოიხატა მოპასუხისათვის ექსპერტიზის ჩატარებაში ხელშეშლა. აღნიშნული ლოგიკის შესაბამისად, მოსარჩელეს საკუთარი ფართის რემონტი არ უნდა დაეწყო და უნდა დალოდებოდა, როდის გადაწყვეტდა მოპასუხე ექსპერტიზის ჩატარებას. ვერც მოპასუხემ და ვერც სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა რაიმე დასაბუთებულ გარემოებაზე, რატომ არ უნდა მომხდარიყო ექსპერტიზის დასკვნის გაზიარება. თუკი, მოპასუხეს ექსპერტიზის ჩატარება ესაჭიროებოდა და ამაში მას ხელს უშლიდნენ, შეეძლო დაეყენებინა შუამდგომლობა და სასამართლოს განჩინების საფუძველზე დაენიშნა ექსპერტიზა, თუმცა მოპასუხეს ასეთი შუამდგომლობა არ დაუყენებია. ასევე, არ მიუთითებია ექსპერტიზის დასკვნის არასწორი ან ბუნდოვანი მონაცემების თაობაზე;

19.3. რაც შეეხება მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული ავეჯისა და სხვა მოძრავი ნივთების (მატერიალური აქტივი) დაზიანებით მიყენებული ზიანის ოდენობას, 2023 წლის 26 ივლისის დასკვნის დასკვნით ნაწილში მითითებულია, რომ „ქ. თბილისში, .........ქ. N19, ბინა N4-ში განთავსებული, საკანალიზაციო წყლის ჩასვლის გამო მატერიალური აქტივის (იხ. ცხრილი N1) დაზიანებით დამდგარი ზარალის საბაზრო ღირებულება, 2023 წლის 26 ივლისი მდგომაროებით, განისაზღვრა 5 770 ლარით. შესაბამისად, გაურკვეველია როგორ მივიდა სასამართლო იმ დასკვნამდე, რომ დასკვნაში ნივთების საბაზრო ღირებულებაა შეფასებული;

19.4. სააპელაციო სასამართლომ საერთოდ არ იმსჯელა საჰაერო მილის შესაცვლელად დამატებით ჩატარებული სამუშაოებისათვის გაწეული მომსახურების ღირებულების ანაზღაურების თაობაზე;

19.5. მოცემულ შემთხვევაში შერეულ ბრალს ადგილი არ ჰქონია შემდეგი გარემოებების გამო: საქმეში არსებული მტკიცებულებებით დგინდება, რომ მოპასუხემ 2023 წლის 20 მარტს მიმართა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურს და მოითხოვა .......... ქ. N19-ში არსებულ შენობაზე საკანალიზაციო მილის მოწყობა, რასაც არქიტექტურის სამსახური დაეთანხმა და 04.04.2023წ. N6398373 გადაწყვეტილებით მოპასუხეს მიეცა აღნიშნული მილის მოწყობის შესაძლებლობა. აღსანიშნავია, რომ არქიტექტურის სამსახურის გადაწყვეტილებით მოპასუხეს არ მიცემია საკანალიზაციო სისტემის მოწყობის უფლება, არამედ მას მიეცა შესაძლებლობა, შენობის ფასადზე საკანალიზაციო მილის გატარება მოეხდინა საპროექტო ფოტომონტაჟზე დაფიქსირებული ფორმით, ხოლო ფასადიდან სად უნდა გატარებულიყო შემდგომში მილი, რა ქსელს უნდა დაერთებოდა და სად უნდა მოწყობილიყო მოპასუხის საკანალიზაციო სისტემა, ამის თაობაზე არავითარი შეთანხმება თუ ნებართვა არ გაცემულა, რადგანაც ეს არ წარმოადგენს სსიპ არქიტექტურის სამსახურის დისკრეციას. არქიტექტურის სამსახურმა მხოლოდ ფასადზე მილის გაყვანის შეთანხმება მოახდინა, ისიც იმ კუთხით, რომ არ ამახინჯებდა იერსახეს;

19.6. საქმეში წარდგენილია ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 29.09.2015წ. დასკვნა, სადაც სიტყვა-სიტყვით წერია, რომ „სამშენებლო ნორმების თანახმად, სნიპ 2.08.01-89 პუნქტის 2.6: „უშუალოდ საცხოვრებელი ოთახის ან სამზარეულოს ზევით დაუშვებელია განთავსება საპირფარეშოსი ან სააბაზანოსი“. შესაბამისად, ნათელია, რომ მოპასუხის მიერ მოწყობილი საკანალიზაციო სისტემა, მათ შორის, ფასადზე მილი მოწყობილია უკანონოდ და არ შეესაბამება საქართველოში მოქმედ სამშენებლო ნორმებს;

19.7. მოსარჩელემ სავენტილაციო მილი მოაწყო კანონიერად, 2017 წელს, რაზეც მიღებულია არქიტექტურის სამსახურის გადაწყვეტილება N3214945 (თარიღი: 20.04.2017). გაუგებარია, სასამართლომ როგორ დაადგინა, რომ სავენტილაციო მილი უნდა ყოფილიყო ღია მდგომარეობაში და არა გრუნტში. არსად არ ეწყობა სავენტილაციო მილი ისე, რომ იგი არ იყოს მოწყობილი დაფარულ ადგილას. უბრალოდ, მოპასუხემ დაიქირავა არაპროფესიონალი ხალხი, რომლებმაც ქ. თბილისის მუნიციპალური განვითარების ფონდის მიერ ეზოში მოწყობილი ქვის ფილების აყარეს და ვერ გაარჩიეს სავენტილაციო და საკანალიზაციო მილები, რომლებიც რადიკალურად განსხვავდება ერთმანეთისგან, როგორც ვიზუალურად, ისე ტექნიკურად და მოახდინეს საკანალიზაციო მილის ნაცვლად სავენტილაციო მილზე დაერთება. შესაბამისად, გაუგებარია რაში მიუძღვის ბრალი მოსარჩელეს;

19.8. მოსარჩელე 2020 წლიდან ცხოვრობს საფრანგეთში, შესაბამისად, მას როგორ და რა ფორმით უნდა მოეხერხებინა მოპასუხისთვის აეხსნა, რას ნიშნვას სავენტილაციო მილი, საკანალიზაციო მილი და როგორ უნდა მოეწყოს იგი. გაუგებარია სასამართლომ რის საფუძველზე დაადგინა, რომ მოსარჩელე ვალდებული იყო მოპასუხისთვის აეხსნა სამშენებლო სამუშაოები როგორ ეწარმოებინა.

20. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 05 სექტემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

21. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

22. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

23. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

24. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

25. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) არ წარმოუდგენია.

26. მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანია მოპასუხისათვის დაკისრებული ზიანის ანაზღაურების ოდენობის მართლზომიერება. კასატორის ძირითადი პრეტენზია საქმეში არსებული მტკიცებულებების არასათანადოდ შეფასებას ემყარება.

27. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სამოქალაქოსამართლებრივი პასუხისმგებლობის ერთ-ერთ სახეს წარმოადგენს დელიქტური ვალდებულება. იგი არასახელშეკრულებო ვალდებულებათა კატეგორიას მიეკუთვნება, რომელიც ზიანის მიყენების შედეგად წარმოიშობა. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლი შეიცავს იმ აუცილებელ წინაპირობებს, რომლებიც უნდა არსებობდეს დელიქტური ურთიერთობის წარმოშობისათვის. კერძოდ, უნდა დადგინდეს ზიანი, მართლსაწინააღმდეგო, ბრალეული ქმედება და მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის. სწორედ ამ ელემენტების ერთობლიობა ქმნის დელიქტური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის საფუძველს („გენერალური დელიქტი“). საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები უნდა შეესაბამებოდეს ზემოაღნიშნულ ნორმაში მითითებულ კონსტრუქციას. თუნდაც ერთ-ერთი ელემენტის არარსებობა, გამორიცხავს ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებას (იხ. სუსგ საქმე Nას-1335-1373-2014, 24 ივნისი, 2015 წელი; Nას-718-683-2015, 09 სექტემბერი, 2015 წელი; Nას-1131-1087-2016, 01 მარტი, 2017 წელი).

28. შესაბამისად, დელიქტურ ვალდებულებასთან დაკავშირებით სარჩელის აღძვრისას მოსარჩელეს ევალება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლით გათვალისწინებული მტკიცების სტანდარტის დაცვით, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტუროს ზემოაღნიშნული წინაპირობების არსებობა. მოსარჩელის მიერ თავისი პოზიციის დასადასტურებლად კონკრეტული მტკიცებულებების წარდგენის შემდეგ კი, საწინააღმდეგო გარემოებების მტკიცება მოპასუხის ვალდებულებას წარმოადგენს, რისი შეუსრულებლობაც მხარისათვის არახელსაყრელ მატერიალურსამართლებრივ შედეგს გამოიწვევს (იხ. სუსგ საქმე Nას-1127-1047-2017, 18 ოქტომბერი, 2017 წელი; Nას-72-72-2018, 15 თებერვალი, 2018 წელი; Nას-189-189-2018, 23 მარტი, 2018 წელი; Nას-923-2018, 26 ოქტომბერი, 2018 წელი).

29. წინამდებარე საქმეში მოსარჩელისათვის ზიანის მიყენების, კერძოდ კი, მისი უძრავი და მოძრავი ქონების დაზიანების ფაქტი სადავო არ არის. რაც შეეხება ზიანის დადგომაში მოპასუხის ბრალეულობას, საკასაციო სასამართლო საქმეში არსებული მტკიცებულებების, კერძოდ, სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 04.04.2023წ. გადაწყვეტილების (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 102-103), ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 15.06.2023წ. გადაწყვეტილების (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 115-121), სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 29.09.2015წ. დასკვნისა (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 111-114) და შეტყობინებების გაცვლის პროგრამის -WhatsApp-ის მიმოწერის ანალიზისა და ურთიერთშეჯერების შედეგად, იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანი გამოწვეულია არა მხოლოდ მოპასუხის ბრალეული ქმედების შედეგად, არამედ ზიანის დადგომას ხელი შეუწყო თავად მოსარჩელის ქმედებამაც (კერძოდ, მოსარჩელის უმოქმედობამ თავიდან აეცილებინა ან შეემცირებინა ზიანი) (დეტ. იხ. წინამდებარე განჩინების 15-16 პუნქტები). შესაბამისად, სახეზეა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 415-ე მუხლით [თუ ზიანის წარმოშობას ხელი შეუწყო დაზარალებულის მოქმედებამაც, მაშინ ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება და ამ ანაზღაურების მოცულობა დამოკიდებულია იმაზე, თუ უფრო მეტად რომელი მხარის ბრალით არის ზიანი გამოწვეული; ეს წესი გამოიყენება მაშინაც, როცა დაზარალებულის ბრალი გამოიხატება მის უმოქმედობაში – თავიდან აეცილებინა ან შეემცირებინა ზიანი] გათვალისწინებული ე.წ. შერეული ბრალის შემთხვევა, რაც გავლენას ახდენს ზიანის ანაზღაურების მოცულობაზე. კასატორს აღნიშნულის საწინააღმდეგო სამართლებრივად ვარგისი არგუმენტები არ წარმოუდგენია.

30. მიყენებული ზიანის ოდენობასთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ექსპერტიზის დასკვნა მტკიცებულების ერთ-ერთ სახეს წარმოადგენს, რომელიც შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს საქმის გარემოებათა დასადგენად. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 172-ე მუხლის შესაბამისად, ექსპერტის დასკვნა სასამართლოსათვის სავალდებულო არ არის და ის სსსკ-ის 105-ე მუხლით დადგენილი წესით ფასდება. აღნიშნული მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების თანახმად, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. ამდენად, სასამართლო სადავო გარემოებათა არსებობა-არარსებობის დადგენისას, ინდივიდუალურად და ერთობლივად აფასებს საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს, რის შედეგად აყალიბებს თავის შინაგან რწმენას გამოსაკვლევი საკითხის მიმართ. ამასთან, მტკიცებულების გამოკვლევა უპირველესად გულისხმობს მისი შინაარსის სრულყოფილ შესწავლა-ანალიზს, ხოლო შემდეგ მისი იურიდიული ძალის (დამაჯერებლობის, სარწმუნოობის) შემოწმებას (იხ. სუსგ საქმე Nას-406-383-2014, 17 აპრილი, 2015 წელი).

31. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელემ მისი კუთვნილი უძრავი ქონების დაზიანებით მიყენებული ზიანის ოდენობის დასადასტურებლად სასამართლოს წარუდგინა სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 12.07.2023წ. დასკვნა, რომლის თანახმად, მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ქონებისათვის მიყენებული დაზიანებების აღმოსაფხვრელად ჩასატარებელი სარემონტო სამუშაოების ღირებულებამ, საორიენტაციოდ, შეადგინა 8 117,74 ლარი (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 19-27); ამასთან, დადგენილია, რომ ზიანის ოდენობის განსაზღვრის მიზნით, 2023 წლის 17 ივლისს იმავე ექსპერტიზის ბიუროს ასევე მიმართა მოპასუხემ (დეტ. იხ. წინამდებარე განჩინების მე-10 პუნქტი), თუმცა სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 08.08.2023წ. აქტის თანახმად, ექსპერტიზის წინაშე დასმულ კითხვებზე პასუხის გაცემა ვერ მოხერხდა, ვინაიდან განმცხადებელმა ვერ უზრუნველყო ექსპერტის საკვლევ ობიექტზე დაშვება. კერძოდ, მესაკუთრემ უარი განაცხადა ექსპერტის მის საკუთრებაში არსებულ ფართში დაშვებაზე (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 126-128). ამდენად, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 169-ე მუხლის მე-4 ნაწილის [თუ მხარე არასაპატიო მიზეზით არ ასრულებს ექსპერტის მითითებებს ან სხვაგვარად ხელს უშლის ექსპერტიზის ჩატარებას, მოწინააღმდეგე მხარის პოზიცია ჩაითვლება დადასტურებულად] შემადგენლობა, ვინაიდან მოპასუხეს მოსარჩელის ქმედების გამო ობიექტურად არ ჰქონდა შესაძლებლობა, მისი პოზიციის დასადასტურებლად და ზიანის ოდენობის თაობაზე მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულების გასაქარწყლებლად თავადაც მოეპოვებინა სათანადო მტკიცებულება.

32. აღსანიშნავია ის უდავო გარემოებაც, რომ მოსარჩელის კუთვნილი დაზიანებული ფართი მალევე გარემონტდა, რის გამოც შემდგომში მოპასუხეს აღარ ჰქონდა შესაძლებლობა ზიანის ოდენობის დადგენის მიზნით ექსპერტიზა ჩაეტარებინა. კასატორის მითითების საწინააღმდეგოდ, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოპასუხემ მის მიერ წარდგენილი შესაგებლით იშუამდგომლა განმეორებითი ექსპერტიზის დანიშვნის თაობაზე (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 95, 196), თუმცა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 06.12.2023წ. საოქმო განჩინებით მოპასუხის შუამდგომლობა არ დაკმაყოფილდა იმ საფუძვლით, რომ შუამდგომლობის განხილვის დროისათვის დაზიანებული ფართის მდგომარეობა შეცვლილი იყო (იხ. 06.12.2023წ. სხდომის ოქმი და მისი აუდიოჩანაწერი CD დისკზე, ტ. 1, ს.ფ. 220-223).

33. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მითითებას, რომ 2023 წლის 08 აგვისტოს, ექსპერტის დაზიანებულ ფართში გამოცხადების დროისათვის, აღნიშნული ფართი უკვე გარემონტებული იყო, ვინაიდან მოპასუხეს აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმეში არ წარუდგენია. ამასთან, ექსპერტის მიერ შედგენილ 08.08.2023წ. აქტში გარკვევით და არაორაზროვნად არის მითითებული, რომ ექსპერტიზის ჩატარება შეუძლებელი გახდა მესაკუთრის მიერ ექსპერტის საკვლევ ობიექტზე არდაშვების და არა ფართის გარემონტების გამო (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 126-128).

34. საკასაციო სასამართლო ასევე ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ მოსარჩელის მიერ საქმეში წარდგენილ შპს „შ.ც–ის“ 26.07.2023წ. შეფასების დასკვნაში აღწერილია არა მოსარჩელის კუთვნილი მოძრავი ნივთების დაზიანების შედეგად დამდგარი ზიანის ოდენობა, არამედ აღნიშნული ნივთების საბაზრო ღირებულება. კერძოდ, მითითებული დასკვნის თანახმად, ქ. თბილისში, .......... ქუჩა N19, ბინა N4-ში განთავსებული, საკანალიზაციო წყლის ჩასვლის გამო მატერიალური აქტივის (იხ. ცხრილი N1) დაზიანებით დამდგარი ზარალის ჯამური საბაზრო ღირებულება, 2023 წლის 26 ივლისის მდგომარეობით, შეადგენს 5 7 70 ლარს. თუმცა, დასკვნის შინაარსის შესწავლის შედეგად ირკვევა, რომ ქონების შემფასებელმა დაადგინა დაზიანებული მატერიალური აქტივის/მოძრავი ქონების საბაზრო ღირებულება და არა მათი დაზიანებით მიყენებული ზიანის ოდენობა (იხ. ცხრილი N2) (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 59-82). დასკვნაში აღნიშნულია, რომ „ბაზრის კვლევისა და ანალიზის შედეგად გამოვლენილ იქნა ანალოგები, რომლებსაც შესაფასებელი ობიექტის მსგავსი მახასიათებლები გააჩნიათ“...„შედეგად დადგინდა წარმოდგენილი მატერიალური აქტივის საბაზრო ღირებულება (იხ. ცხრილი N2)“ (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 80).

35. ამასთან, 26.07.2023წ. შეფასების დასკვნაში მითითებულია, რომ დაზიანებული მოძრავი ნივთებიდან უმეტესობა არის დანესტილი და მხოლოდ სამ ნივთთან მიმართებით არის აღნიშნული, რომ ნივთები დაზიანებულია და არ მუშაობს (იხ. ცხრილი N1, ტ. 1, ს.ფ. 69-70), თუმცა დასკვნაში არ არის მითითებული ვარგისია თუ არა ისინი შემდგომი ექსპლუატაციისათვის ან/და შესაძლებელია თუ არა ამ ნივთების შეკეთება/აღდგენა და აღნიშნულისათვის აუცილებელი სამუშაოების ღირებულება. უფრო მეტიც, დასკვნის შესავალ ნაწილში - „შეზღუდვები და დაშვებები“ მითითებულია სპეციალური დაშვების თაობაზე, რომლის თანახმად: „შესაფასებელი მოძრავი ქონება მეორადია, შესაძლებელია მათი დანიშნულებისამებრ გამოყენება, გააჩნია მხოლოდ ექსპლუატაციისათვის დამახასიათებელი დაზიანებები“ (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 62). შესაბამისად, იმ პირობებში, როდესაც შეფასების დასკვნით არ არის დადგენილი დაზიანებული ნივთების შემდგომი ექსპლუატაციის შეუძლებლობა, მხოლოდ მათი საბაზრო ღირებულების განსაზღვრით შეუძლებელია მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის ოდენობის დადგენა.

36. აღნიშნულთან დაკავშირებით ასევე გასათვალისწინებელია მოპასუხის მიერ საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებები - ვებგვერდიდან ამონარიდები, სადაც მითითებულია ცალკეული სადავო ნივთების (სამზარეულო, მაცივარი, ხალიჩა) მსგავსი ნივთების ღირებულებები (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 129-133), რომლებიც შპს „შ.ც–ის“ დასკვნაში მითითებულ ღირებულებებზე ნაკლებია.

37. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ 26.07.2023წ. შეფასების დასკვნით არ დგინდება მოძრავი ნივთების დაზიანების შედეგად მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის ოდენობა და ის სააპელაციო სასამართლომ მართებულად არ გაიზიარა.

38. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ მოპასუხის კვალიფიციური შედავების პირობებში, მოსარჩელემ მისი მტკიცების ტვირთის ფარგლებში სასამართლოს ვერ წარუდგინა საჰაერო მილის შესაცვლელად გაწეული ხარჯის გაწევის დამადასტურებელი სარწმუნო მტკიცებულებები. კასატორს აღნიშნულის საწინააღმდეგო კვალიფიციური შედავება არ წარმოუდგენია. გარდა ამისა, საკასაციო სასამართლო ითვალისწინებს იმ გარემოებას, რომ საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოპასუხეს ზიანის ანაზღაურების სახით მოსარჩელის სასარგებლოდ დაკისრებული აქვს 3 000 ლარის გადახდა, რაც მოპასუხის მიერ არ გასაჩივრებულა და რაც ბევრად აღემატება მოსარჩელის მიერ საჰაერო მილის შესაცვლელად გაწეული ხარჯის ოდენობას.

39. ზემოაღნიშნული მსჯელობების გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მართებულად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს მოპასუხისათვის დაკისრებული ზიანის ანაზღაურების ოდენობის გაზრდის ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.

40. ამრიგად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე წინაპირობა, კასატორს არ წარმოუდგენია იმგვარი დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რომელიც საკასაციო საჩივრის არსებითად განსახილველად დაშვების შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

41. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

42. ამდენად, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 576,90 ლარის 70% – 403,83 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. გ.ს–ნის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. გ.ს–ნს (პ.ნ. ........) დაუბრუნდეს გ.ჟ–ის (პ.ნ. ......) მიერ 2024 წლის 15 აგვისტოს №9483 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 576,90 ლარის 70% – 403,83 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი: TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი: 300773150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე გიზო უბილავა

მოსამართლეები: ლევან მიქაბერიძე

ვლადიმერ კაკაბაძე