საქმე №ას-391-2023 27 დეკემბერი, 2024 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ამირან ძაბუნიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი,

გოჩა ჯეირანაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერია (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ა.ძ–ძე (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 19 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

საკითხი, რომელზეც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიამ (შემდგომში - „მოსარჩელე“, „კასატორი“ ან „საკასაციო საჩივრის ავტორი“) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ა.ძ–ძის (შემდგომში - „მოპასუხე“, „მოწინააღმდეგე მხარე“) მიმართ და მოითხოვა მოპასუხისათვის საიჯარო ქირის დავალიანების - 2 034.67 ლარის, დაკისრება.

2. სარჩელის საფუძვლები:

2.1. 2011 წლის 23 ივნისს რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიასა და ა.ძ–ძეს შორის დაიდო ქირავნობის N19 ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე მოპასუხეს სარგებლობისათვის გადაეცა უძრავი ქონება მდებარე რუსთავი, ...... ქუჩის მიმდებარე ტერიტორიაზე (კოდი ......). ქირის საფასური შეადგენდა თვეში 400 ლარს. ხელშეკრულება დაიდო 5 წლის ვადით.

2.2. მოიჯარემ გადაიხადა საიჯარო საფასური 2400 ლარი, ხოლო გადასახდელი დარჩა 2016 წლის 23 ივნისიდან 2020 წლის 17 სექტემბრის ჩათვლით იჯარის საფასურის დავალიანება - 2034,67 ლარი.

2.3. დამქირავებელს იჯარის ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგ მესაკუთრისათვის არ დაუბრუნებია საიჯარო ფართი, რის გამოც მხარეებს შორის უვადოდ გაგრძელდა იჯარის ხელშეკრულება, ხოლო 2016 წლის შემდეგ იჯარის საფასური არ გადაუხდია. ამის გამო, მერიის 2020 წლის 17 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ცალმხრივად შეწყდა იჯარის ხელშეკრულება.

3. მოპასუხის პოზიცია:

3.1. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

3.2. მოპასუხის მითითებით, მხარეებს შორის უვადოდ არ გაგრძელებულა ხელშეკრულება. იჯარით აღებული ფართით ფაქტობრივად არც ხელშეკრულების ვადის განმავლობაში უსარგებლია, რადგან მიწის ნაკვეთზე აღმოჩნდა გაზის გამანაწილებელი, რის გამოც იქ ჯიხურის განთავსება შეუძლებელი იყო, ხელშეკრულებით კი გათვალისწინებული ფართის გამოყენება გამიზნული იყო ჯიხურის განთავსებისათვის.

4. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

4.1. რუსთავის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 12 ივლისის გადაწყვეტილებით მოსარჩელე ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის სარჩელი ა.ძ–ძისათვის საიჯარო ქირის დაკისრების შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

4.2. რუსთავის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიამ წარადგინა სააპელაციო საჩივარი, რომლითაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით – სარჩელის დაკმაყოფილება.

5. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძველი:

5.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 19 დეკემბრის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

5.2. სააპელაციო პალატამ, სამოქალაქო სამართალში მოქმედი შეჯიბრებითობისა და დისპოზიციურობის პრინციპზე დაყრდნობით განმარტა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 559-ე მუხლის თანახმად, ქირავნობის ურთიერთობის გაგრძელება შესაძლებელია დამქირავებლის მიერ ქირავნობის საგნით ნებაყოფლობით სარგებლობის გაგრძელებით იმ პირობით, რომ ამ ფაქტს გამქირავებელი არ ეწინააღმდეგება. ასეთ შემთხვევაში ქირავნობის ხელშეკრულება განახლდება განუსაზღვრელი ვადით. ამდენად, ზემოაღნიშნული ნორმის დისპოზიციის მოქმედების წინაპირობა დამქირავებლის მიერ ქირავნობის საგნით რეალური სარგებლობის გაგრძელებაა, რასაც იწონებს გამქირავებელი, მათ შორის, კონკლუდენტური მოქმედებით - დუმილით.

5.3. სასამართლომ დასძინა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 559-ე მუხლის მიხედვით დუმილი გამოიხატება იმაში, რომ ვადის გასვლის შემდეგ მესაკუთრე არ მოითხოვს ქონების დაბრუნებას, ხოლო დამქირავებელი აგრძელებს ქონების სარგებლობას, რის შედეგად ვადიანი ქირავნობის ხელშეკრულება განუსაზღვრელი ვადით ქირავნობად გარდაიქმნება. პალატის აზრით, ამ ნორმის საფუძველზე სამართლებრივი მნიშვნელობის ქმედებაა დამქირავებლის მიერ დაქირავებული ქონების სარგებლობის ფაქტი და გამქირავებლის მიერ ამ გარემოების შეუდავებლობა, რაც კონკლუდენტური ქმედებებით მხარეების შეთანხმებად მიიჩნევა და ადასტურებს ქირავნობის ურთიერთობის გაგრძელების შესახებ ორმხრივ შეთანხმებას.

5.4. მოხმობილი ნორმის საფუძველზე პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია რაიმე მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა ხელშეკრულების ვადის ამოწურვის შემდეგ მოპასუხის მიერ საიჯარო უძრავი ქონებით სარგებლობის ფაქტს, ამასთან, მოსარჩელეს ოთხი წლის განმავლობაში არ მოუთხოვია ყოველთვიურად შეთანხმებული საიჯარო თანხის გადახდა, რაც პალატის აზრით, სარჩელის დაუსაბუთებლობას მოწმობდა.

5.5. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი წარადგინა ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიამ, რომლითაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილება.

6. კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

6.1. კასატორი მიიჩნევს, რომ ქვემდგომმა ინსტანციის სასამართლოებმა არასწორად დაადგინეს დავის გადაწყვეტისთვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები და არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცეს მათ.

6.2. კასატორი ამტკიცებს, რომ სადავო ფართზე მართალია არ არის განთავსებული ჯიხური, თუმცა განლაგებულია გარე სავაჭრო სივრცე, შესაბამისად ჯიხურის არარსებობის პირობებშიც, სადავო საიჯარო ქონების კომერციული მიზნით გამოყენება მაინც ხდებოდა, რაც ქირის დაკისრების საფუძველი უნდა გამხდარიყო.

6.3. კასატორი ამტკიცებს, რომ მოპასუხე ვალდებული იყო იჯარის ხელშეკრულების დასრულების შემდგომ მერიაში წარედგინა განცხადება და დაებრუნებინა ქონება, რაც არ განხორციელებულა, შესაბამისად სასამართლოს საიჯარო ხელშეკრულება უვადოდ გაგრძელებულად უნდა მიეჩნია.

6.4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2023 წლის 11 აპრილის განჩინებით, ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

7. საკასაციო სასამართლომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

8. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

9. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

10. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება - დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

11. საკასაციო პალატის განსჯით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, კასატორს არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), რის გამოც დადგენილად მიიჩნევა შემდეგი:

- 2011 წლის 23 ივნისს რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიასა და ა.ძ–ძეს შორის წერილობითი დაიდო იჯარის N19 ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე მოპასუხეს სარგებლობაში გადაეცა უძრავი ქონება, მდებარე რუსთავი, ...... ქუჩის მიმდებარე ტერიტორიაზე არსებული 26 კვ.მ ფართის არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი (კოდი ........), შემდგომში ამ ნაკვეთზე ჯიხურის განსათავსებლად;

- იჯარის ხელშეკრულება დაიდო 5 წლის ვადით - 2016 წლის 23 ივნისამდე. ხელშეკრულება დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრში;

- ხელშეკრულების 4.1. პუნქტის თანახმად, საიჯარო ქირის ოდენობა განისაზღვრა 400 ლარით, ერთი კალენდარული თვის განმავლობაში. 4.2. პუნქტის თანახმად, კი თანხის გადახდა უნდა განხორციელებულიყო ყოველთვიურად;

- ხელშეკრულების 11.1 პუნქტის მიხედვით, ხელშეკრულებაში ნებისმიერი ცვლილება, შესწორება და დამატება იურიდიული ძალას იძენდა მხოლოდ მხარეთა მიერ მისი ორმხრივი წერილობითი შეთანხმებისა და ხელმოწერის შემთხვევაში;

- 2011 წლის 23 ივნისის იჯარის ხელშეკრულების საფუძველზე, ხელშეკრულების დადებიდან 2016 წლის 23 ივნისამდე პერიოდზე, ა.ძ–ძეს წარმოეშვა ჯამურად 2400 ლარის გადახდის ვალდებულება, რაც მას სრულად აქვს გადახდილი. კერძოდ: 2012 წლის 6 მაისს გადახდილია 400 ლარი, 2013 წლის 2 ივლისს - 400 ლარი, 2016 წლის 3 ივნისს - 1600 ლარი;

- ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის 2020 წლის 17 სექტემბრის N8/დელ ბრძანებით ა.ძ–ძესა და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიას შორის 2011 წლის 23 ივნისს დადებული იჯარის ხელშეკრულება შეწყდა. ბრძანების გამოცემის სამართლებრივი საფუძველია სამოქალაქო კოდექსის 558-ე, 559-ე მუხლის მე-2-3 ნაწილები და 581- ე მუხლის მე-2 ნაწილი.

12. განსახილველი დავის ფარგლებში საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანია მხარეთა შორის ვადის გასვლის შედეგად დასრულებული იჯარის ხელშეკრულების უვადოდ გაგრძელებულად ცნობის მართლზომიერება და მოიჯარისთვის შესაბამისი ქირის გადახდის დაკისრების კანონიერება.

13. იმ შედეგის გათვალისწინებით, რისი მიღწევაც მხარეს სურს, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ დავის მომწესრიგებელ დამფუძნებელ ნორმას წარმოადგენს სამოქალაქო კოდექსის 581-ე მუხლი (იჯარის ხელშეკრულებით მეიჯარე მოვალეა გადასცეს მოიჯარეს განსაზღვრული ქონება დროებით სარგებლობაში და საიჯარო დროის განმავლობაში უზრუნველყოს ნაყოფის მიღების შესაძლებლობა, თუ იგი მიღებულია მეურნეობის სწორი გაძღოლის შედეგად შემოსავლის სახით. მოიჯარე მოვალეა გადაუხადოს მეიჯარეს დათქმული საიჯარო ქირა. საიჯარო ქირა შეიძლება განისაზღვროს როგორც ფულით, ისე ნატურით. მხარეებს შეუძლიათ შეთანხმდნენ საიჯარო ქირის განსაზღვრის სხვა საშუალებებზედაც), ამავე მუხლის მე-2 ნაწილი (იჯარის ხელშეკრულების მიმართ გამოიყენება ქირავნობის ხელშეკრულების წესები, თუ 581-606-ე მუხლებით სხვა რამ არ არის დადგენილი) და სამოქალაქო კოდექსის 559-ე მუხლი (ქირავნობის ურთიერთობა შეწყდება ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგ. თუ დამქირავებელი სარგებლობს ნივთით ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგაც და გამქირავებელი ამაზე არ ედავება, მაშინ ხელშეკრულება განახლდება განუსაზღვრელი ვადით).

14. საკასაციო პალატა უპირველესად განმარტავს, რომ ფაქტობრივად დამთავრებული ქირავნობის ურთიერთობა შეიძლება გაგრძელდეს ახალი შეთანხმების საფუძველზე, განუსაზღვრელი ვადით, თუ დამქირავებელი აგრძელებს ქირავნობის საგნის გამოყენებას და დამქირავებელი არ გამოთქვამს ამასთან დაკავშირებულ პრეტენზიას (559 II). ამ დანაწესით კანონმდებელი აფუძნებს გაუქარწყლებელ ვარაუდს ხელშეკრულების გაგრძელებისა, რომელიც, განსხვავებით ფიქციისაგან, არ საჭიროებს მხარეთა გარიგებაუნარიანობას. ამ შემთხვევაში მხარეთა რეალური ნება უმნიშვნელოა და არ ანიჭებს მათ შეცილების უფლებას 73-ე და მომდევნო მუხლების მიხედვით. გამქირავებელმა პრეტენზია ქირავნობის ურთიერთობის გაგრძელებასთან დაკავშირებით უნდა გამოთქვას იმ ვადაში, რომლის ათვლაც იწყება ნივთით სარგებლობის ფაქტის გაგრძელების შეტყობიდან და მისი ხანგრძლივობა განისაზღვრება ნდობისა და კეთილსინდისიერების პრინციპის მიხედვით (8 III) კონკრეტული შემთხვევის თავისებურებების გათვალისწინებით. ნივთის გამოყენების გაგრძელება, 559-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, გულისხმობს, რომ დამქირავებელი ქირავნობის დასრულების შემდეგაც ზუსტად ისევე ექცევა ნივთს, როგორც მანამდე. ამასთან, მხოლოდ ნივთის დაბრუნებაზე უარის თქმა საკმარისი არ არის. მნიშვნელოვანია, რომ ამ დროს, გაგრძელებული ქირავნობის შინაარსი შეესატყვისება თავდაპირველი ქირავნობის შინაარსს იმ განსხვავებით, რომ ის განუსაზღვრელი ვადით გრძელდება. შესაბამისად, მიიჩნევა რომ სამოქალაქო კოდექსის 559-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული პრეტენზია (შედავება) წარმოადგენს მიღებასავალდებულო ნების გამოხატვას, რომელიც განცხადებულად და კონკლუდენტურად უნდა ნათელყოფდეს ხელშეკრულების დასრულების ნებას. მაგალითად, საკმარისია თუ გამქირავებელი აღძრავს სარჩელს დამქირავებლის წინააღმდეგ მისი გამოსახლების მოთხოვნით. პალატა განმარტავს, რომ პრეტენზიის გაცხადების ვადის ათვლა იწყება იმ მომენტიდან, როდესაც გამქირავებელმა შეიტყო დამქირავებლის მიერ სარგებლობის გაგრძელების შესახებ. გაუფრთხილებლობით ვერ შეტყობა, ჩვეულებრივ, საკმარისი არ არის. პრეტენზიის გაცხადება შეიძლება ამ ვადის დაწყებამდეც, მაგალითად, მოშლის განცხადებასთან ერთად. ამასთან, თუ მხარეები შეთანხმდნენ 559-ე მუხლისაგან განსხვავებულ წესზე და შეთანხმება ნამდვილია, ეს მაინც არ გამორიცხავს მხარეთა კონკლუდენტური მოქმედებით ქირავნობის ურთიერთობის გაგრძელების შესაძლებლობას (იხ. სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი 3, https://gccc.tsu.ge/).

15. ზემოაღნიშნულის შესაბამისად, ვინაიდან მოსარჩელე საკუთარ მოთხოვნას აფუძნებდა სწორედ სამოქალაქო კოდექსის 559-ე მუხლს, მასვე ეკისრებოდა მოპასუხის მიერ საიჯარო ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგ, სადავო ფართით სარგებლობის გაგრძელების დადასტურების მტკიცების ტვირთიც. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. სასამართლო განმარტავს, რომ მართლმსაჯულების მიზანი მტკიცებულებათა ერთობლივი ანალიზის, მათი ობიექტური და სრულყოფილი შესწავლის შედეგად ჭეშმარიტების უტყუარად გამორკვევაა იმგვარად, რომ დადგენილი გარემოება არ ემყარებოდეს მხოლოდ ვარაუდს, არამედ განპირობებული იყოს საქმის მასალების ერთობლივი ანალიზით (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლი). პალატა აქვე განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო სამართლის მიზნებისათვის, კანონმდებლობა ადგენს დასაშვები მტკიცებულებების ნუსხას. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. დასახელებული ნორმა წარმოადგენს მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის განაწილების ზოგად, პროცესუალურ სტანდარტს და ადგენს ვალდებულ პირს, რომელმაც მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტი სათანადო გარემოებებზე მითითებითა და დასაშვები მტკიცებულებების წარდგენით უნდა დაადასტუროს.

16. განსახილველ შემთხვევაში, უპირველესად უნდა აღინიშნოს, რომ არ დგინდება საიჯარო ქონების განგრძობადი ფლობისა და მისგან სარგებლის მიღების ფაქტი. მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულებით დგინდება, რომ სადავო მიწის გადაცემა მიზნად ისახავდა მოიჯარის მიერ ჯიხურის აღმართვას და მისგან სარგებლის მიღებას რაც არ განხორციელებულა ხელშეკრულების ვადაში, შესაბამისად არალოგიკურია მივიჩნიოთ, რომ მიუხედავად აღნიშნულისა საიჯარო ხელშეკრულება სარგებლობის ფაქტის დაუდასტურებლობის პირობებშიც უვადოდ გაგრძელდა. ამ მტკიცებას ვერ გამორიცხავს საკასაციო საჩივარში მითითებული ის არგუმენტი, რომ მართალია სადავო მიწაზე ჯიხური არ აღმართულა, თუმცა იქ განლაგებული არიან გარე მოვაჭრეები და მოიჯარე სადავო პერიოდში იღებდა სარგებელს. გარდა იმისა, რომ საქმის მასალებში წარმოდგენილი არცერთი მტკიცებულებით არ დგინდება სადავო მიწაზე გარე მოვაჭრეების განთავსების ფაქტი, ეს არგუმენტი საქმის განხილვისთვის მნიშვნელობის მქონე მაინც ვერ იქნება, რადგან მისი დადასტურების პირობებშიც, არ იკვეთება გარე მოვაჭრეებსა და მოსარჩელის კომერციულ საქმიანობასთან მიზეზობრივი კავშირი.

17. გარდა ზემოაღნიშნულისა, სადავო შემთხვევაში სამოქალაქო კოდექსის 559-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე საიჯარო ხელშეკრულების გაგრძელებულად ცნობას გამორიცხავს ის გარემოებაც, რომ ხელშეკრულების თანახმად, ქირის გადახდა უნდა მომხდარიყო ყოველთვიურად, რაც სახელშეკრულებო პერიოდში მოიჯარის მიერ კეთილსინდისიერად სრულდებოდა, 2016 წლის შემდეგ კი მის მიერ არცერთი გადახდა არ განხორციელებულა. საგულისხმოა, რომ მთელი სადავო პერიოდის განმავლობაში (4 წელი) კასატორს არც ერთხელ არ განუცხადებია რაიმე პრეტენზია და არ მოუთხოვია მოპასუხისაგან საიჯარო ქირის გადახდა, რაც, ერთობლიობაში, არ ქმნის მოსარჩელის იმ განმარტების გაზიარების საფუძველს, რომ ხელშეკრულების ვადის ამოწურვის შემდგომ მოიჯარემ გააგრძელა საიჯარო ქონებით სარგებლობა და მხარეთა შორის იჯარის ხელშეკრულება განუსაზღვრელი ვადით გაგრძელდა.

18. წარმატების პერსპექტივა ვერ ექნება ვერც კასატორის იმ არგუმენტს, რომ თითქოს მოპასუხე ვალდებული იყო იჯარის ხელშეკრულების დასრულების შემდგომ მერიაში წარედგინა განცხადება და დაებრუნებინა ქონება, რაც არ განხორციელებულა. უნდა აღინიშნოს, რომ საიჯარო ურთიერთობის საგანი უძრავი ქონებაა, რომელიც განსხვავებით მოძრავი ნივთისგან, ფორმალურად დაბრუნებადუნარიანი არ არის, მისი დაბრუნება მფლობელობიდან გათავისუფლებას გულისხმობს, რაც მოცემულ შემთხვევაში არარელევანტურია, ვინაიდან საერთოდ არ დგინდება სადავო უძრავი ქონების მოსარჩელის მიერ დაუფლების/სარგებლობის ფაქტი. რაც შეეხება განცხადების დაწერის ვალდებულებას, უდავოა, რომ მხარეთა შორის ურთიერთობა შეწყდა ხელშეკრულების ვადის გასვლით, რაც მოპასუხისთვის მერიაში განცხადების დაწერის ვალდებულების დაკისრებას ზედმეტ ფორმალობად აქცევს და ხელშეკრულების უვადოდ გაგრძელების გაუქარწყლებელ ვარაუდს არ ქმნის.

19. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა ეთანხმება გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილ იმ გარემოებას, რომ იჯარის ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგ საიჯარო ქონება მოიჯარის ფაქტობრივ მფლობელობაში აღარ იმყოფებოდა და შესაბამისად, იჯარის ხელშეკრულების მოქმედება დასრულდა შეთანხმებული ვადის გასვლით - 2016 წლის 23 ივნისს, რაც სასარჩელო მოთხოვნის უარყოფის საფუძველი მართებულად გახდა.

20. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი ვერ მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, რის გამოც საკასაციო პალატა მოკლებულია შესაძლებლობას იგი არსებითად განსახილველად დაუშვას.

21. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

22. ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან, ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

23. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ ბაჟის გადახდის ვალდებულებისგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად; საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ამირან ძაბუნიძე

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

გოჩა ჯეირანაშვილი