საქმე №ას-1550-2024 31 იანვარი, 2025 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: თეა ძიმისტარაშვილი,

მირანდა ერემაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – შპს „ს.ქ.წ–ა“ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - პ.მ–ძე (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 11 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 22 მაისის გადაწყვეტილებით შპს „ს.ქ.წ–ის“ (შემდეგში: მოსარჩელე, კომპანია, აპელანტი ან კასატორი) სარჩელი პ.მ–ძის (შემდეგში: მოპასუხე ან ყოფილი დირექტორი) წინააღმდეგ, ზიანის ანაზღაურების თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა.

2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 11 ოქტომბრის განჩინებით მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

3. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

3.1. მოსარჩელე კომპანია 28.01.2005 წელს ისანი-სამგორის სასამართლოს მიერ რეგისტრირებული სამეწარმეო საზოგადოებაა, რომლის დირექტორიც 2011 წლიდან - 2020 წლის 18 ივნისამდე მოპასუხე იყო;

3.2. პარტნიორთა 2020 წლის 18 ივნისის კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილებით მოპასუხე გათავისუფლდა მოსარჩელე კომპანიის დირექტორის თანამდებობიდან და დირექტორად გ.ბ–ვი დაინიშნა;

3.3. კომპანიის წილები, 2020 წლის 19 ივნისის მდგომარეობით, გადანაწილებული იყო შემდეგი სახით: თ.ბ–ვი - 80 %, მ.ა–ძე - 5%, პ.მ–ძე (მოპასუხე) – 10 % და მ.ბ–ვი - 5%;

3.4. საწარმოს რეგისტრირებული მონაცემების ცვლილების შედეგად, 2022 წლის 5 აპრილის მდგომარეობით, კომპანიის წილობრივი მონაწილეობა განისაზღვრა შემდეგი სახით: ი.დ–ძე - 80 %, პ.მ–ძე (მოპასუხე)- 10 %, მ.ბ–ვი - 5 % და გ.ა–ძე - 5 %;

3.5. შპს „ჯ–სი“ არის სამეწარმეო საზოგადოება, რომლის 90 % წილის მესაკუთრე არის მ.მ–ძე, ხოლო 10 % წილის - ვ.ბ–ია. საზოგადოების დირექტორია მ.მ–ძე;

3.6. მოსარჩელე კომპანიასა და შპს „ჯ–სს“ შორის, 2015-2019 წლებში, არსებობდა ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობა, რომლის ფარგლებშიც მოსარჩელე კომპანია შპს „ჯ–სს“ პროდუქციას უმზადებდა და აწვდიდა;

3.7. მოსარჩელეს, 2020 წლის 15 იანვრის მდგომარეობით, დაერიცხა საგადასახადო დავალიანება 807 209.73 ლარი, საიდანაც ძირითადი საგადასახადო დავალიანებაა - 506 795.83 ლარი, ჯარიმა - 11 657.56 ლარი, საურავი - 286 756.34 ლარი;

3.8. საქართველოს მთავრობის 2020 წლის 31 მარტის N622 განკარგულებით შემოსავლების სამსახურს დაევალა გადასახადის გადამხდელებთან 30 კალენდარული დღის განმავლობაში საგადასახადო შეთანხმების აქტის გაფორმება. 2020 წლის 16 იანვარს მოსარჩელე კომპანიის ყოფილმა დირექტორმა განცხადებით მიმართა შემოსავლების სამსახურს და არსებულ დავალიანებაზე შეთანხმების გაფორმება ითხოვა;

3.9. საგადასახადო შეთანხმებით გადასახდელი თანხა 520 455 ლარით განისაზღვრა, რომლის გადახდასაც მოსარჩელე შეთანხმების გაფორმებიდან 60 დღის განმავლობაში განახორციელებდა. კომპანიის ყოფილმა დირექტორმა, 2020 წლის 2 აპრილის წერილით, შემოსავლების სამსახურს აცნობა, რომ გაფორმებული იყო საგადასახადო შეთანხმება და საგადასახადო დავალიანების გადახდევინების უზრუნველყოფის ღონისძიების (ინკასო, ყადაღა) გაუქმება და სააღსრულებო წარმოების შეჩერება ითხოვა;

3.10. სს ,,თ.ბ–სა“ და მოსარჩელე კომპანიას შორის, 2020 წლის 5 მაისს, გაფორმდა საბანკო კრედიტის შესახებ ხელშეკრულება #2072673-10946520, რომლის საფუძველზეც კომპანიას სესხის სახით მიეცა 700 000 ევრო, 2 560 დღის ვადით, წლიური საპროცენტო სარგებელი - 5.5 %;

3.11. მოსარჩელე კომპანიამ, 2020 წლის 4 სექტემბერს, შპს ,,ჯ–სს“ გაფრთხილების წერილით მიმართა და 2015-2019 წლებში მიწოდებული პროდუქციის სრული საფასურის 1 710 556 ლარის გადახდა მოსთხოვა;

3.12. შპს ,,ჯ–სმა“ 2020 წლის 4 სექტემბრის გაფრთხილების წერილზე, 2020 წლის 10 სექტემბერს, მოსარჩელე კომპანიას აცნობა, რომ დავალიანების წარმოშობიდან - 2015 წლიდან გასულია 5 წელი, რის გამოც მოთხოვნა ხანდაზმულია და უარს აცხადებს ვალდებულების შესრულებაზე; იმავდროულად აცნობა, რომ საწარმოს ფინანსური მდგომარეობის გათვალისწინებით არსებული დავალიანების დაფარვა შეუძლებელია;

3.13. მოსარჩელე კომპანიასა და შპს „ჯ–სს“ შორის, 2021 წლის 8 ივლისს, გაფორმდა ურთიერთშეთანხმების აქტი, რომლის თანახმადაც, კომპანიას შპს „ჯ–სისათვის“ 01.05.2015 წლიდან 12.12.2019 წლის ჩათვლით მიყიდული აქვს 6 981 597.49 ლარის პროდუქცია;

3.14. შემოსავლების სამსახურის 2023 წლის 9 თებერვლის წერილის თანახმად 2018 წლის 24 დეკემბრის საგადასახადო შემოწმების აქტში შპს „ჯ–სის“ მიერ მოსარჩელე/აპელანტი კომპანიისათვის გადახდილ თანხებთან დაკავშირებით ინფორმაცია არ იძებნება. ასევე შპს „ჯ–სის“ მიერ წარმოდგენილ საბანკო ამონაწერებში კომპანიისათვის გადახდილი თანხები არ ფიქსირდება.

4. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელის პოზიციით, შპს „ჯ–სის“ ხანდაზმული დებიტორული დავალიანების არსებობა, ასევე საგადასახადო დავალიანების დაფარვის მიზნით, საკრედიტო ხელშეკრულებით წარმოშობილ ვალდებულებასთან მიმართებით პასუხისმგებლობა ეკისრება კომპანიის ყოფილ დირექტორს- მოპასუხეს, რომლის მხრიდანაც საწარმოს მართვისას დარღვეულია ფიდუციური მოვალეობები.

5. სადავო ურთიერთობის დროს მოქმედი “მეწარმეთა შესახებ” საქართველოს კანონის (შემდეგში: სპეციალური კანონი) 9.1-ე მუხლის შესაბამისად, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებაში ხელმძღვანელობის უფლება აქვს დირექტორებს, თუ წესდებით (პარტნიორთა შეთანხმებით) სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, ხელმძღვანელობის უფლებამოსილება გულისხმობს უფლებამოსილების ფარგლებში საწარმოს სახელით გადაწყვეტილებების მიღებას, ხოლო წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება გულისხმობს საწარმოს სახელით გამოსვლას მესამე პირებთან ურთიერთობაში. მე-3 პუნქტის მიხედვით კი, ხელმძღვანელობის უფლებამოსილება გულისხმობს წარმომადგენლობით უფლებამოსილებასაც, თუ პარტნიორთა შეთანხმებით (წესდებით) სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.

6. მოცემულ შემთხვევაში უდავოა, რომ 2011 წლიდან - 2020 წლის 18 ივნისამდე მოსარჩელე კომპანიის დირექტორი იყო ამავე კომპანიის 10 % წილის მესაკუთრე პარტნიორი - წინამდებარე დავის მოპასუხე მხარე. ასევე, უდავოა, რომ 2020 წლის 18 ივნისიდან - დღემდე, კომპანიის დირექტორია გ.ბ–ვი, ხოლო საწარმოს პარტნიორები არიან: ი.დ–ძე (80%), პ.მ–ძე (10%)-მოპასუხე, მ.ბ–ვი (5%) და გ.ა–ძე (5%).

7. კომპანიის წინაშე დირექტორის პასუხისმგებლობის დაკისრების სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენს სპეციალური კანონის 9.6-ე მუხლი, რომლის თანახმად, ხელმძღვანელობითი უფლებამოსილების განმახორციელებელი პირები და სამეთვალყურეო საბჭოს წევრები საზოგადოების საქმეებს უნდა გაუძღვნენ კეთილსინდისიერად, კერძოდ, ზრუნავდნენ ისე, როგორც ზრუნავს ანალოგიურ თანამდებობაზე და ანალოგიურ პირობებში მყოფი ჩვეულებრივი, საღად მოაზროვნე პირი და მოქმედებდნენ იმ რწმენით, რომ მათი ეს მოქმედება ყველაზე ხელსაყრელია საზოგადოებისათვის. თუ ისინი არ შეასრულებენ ამ მოვალეობას, საზოგადოების წინაშე წარმოშობილი ზიანისთვის პასუხს აგებენ სოლიდარულად, მთელი თავისი ქონებით, პირდაპირ და უშუალოდ.

8. საკასაციო სასამართლომ არაერთ საქმეში განმარტა, რომ სპეციალური კანონის მე-9 მუხლის მე-6 პუნქტით განსაზღვრული მოვალეობები არის დირექტორის ფიდუციური მოვალეობები (იხ. სუსგ-ები: Nას-1307-1245-2014, 06.05.2015 წ.; N ას-457-436-2015, 06.06.2016 წ.; N ას-687-658-2016, 06.11.2018 წ.; N ას-370-344-2017, 08.04.2019 წ.), რომელთა დარღვევის გამოც კომპანიის დირექტორი პასუხს აგებს კომპანიის წინაშე. „ფიდუციური მოვალეობები, კერძოდ, ზრუნვისა და ერთგულების მოვალეობა, დირექტორს გააჩნია საზოგადოების წინაშე, შესაბამისად, ამ მოვალეობების დარღვევისათვის მისი პასუხისმგებლობა დგება საზოგადოების, და არა საზოგადოების პარტნიორების ან რომელიმე პარტნიორის მიმართ“ (იხ. სუსგ-ები Nას-766-766-2018, 10.06.2019წ.; N ას-457-436-2015, 06.06.2016 წ.).

9. სპეციალური კანონის 9.6-ე მუხლთან და დირექტორის ფიდუციურ მოვალეობასთან მიმართებით საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ განმარტა: საწარმოს ხელმძღვანელობაზე უფლებამოსილი პირის (დირექტორი) მოვალეობები სამ ნაწილად შეიძლება დაიყოს: ა) გულმოდგინება, ბ) ერთგულება და გ) კეთილსინდისიერება. გულმოდგინების მოვალეობა გულისხმობს, დირექტორის მიერ ისეთი გადაწყვეტილებების მიღებას, რომელსაც მიიღებდა ანალოგიურ თანამდებობაზე და ანალოგიურ პირობებში მყოფი ჩვეულებრივ საღად მოაზროვნე პირი. ერთგულების მოვალეობა მოიცავს კორპორაციის საუკეთესო ინტერესებიდან გამომდინარე გადაწყვეტილების მიღებას. კეთილსინდისიერება გულისხმობს სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილეთა მოქმედებას პასუხისმგებლობით, და ერთმანეთის უფლებებისადმი პატივისცემით მოპყრობას. კეთილსინდისიერება როგორც ნორმატიული, ისე სუბიექტური ნების განმარტების ინსტრუმენტია. მის საფუძველზე აღმოიფხვრება როგორც კანონის, ისე ხელშეკრულების ხარვეზი. დირექტორს გონივრულად უნდა სწამდეს, რომ მოქმედებს კორპორაციის საუკეთესო ინტერესებიდან გამომდინარე. ფიდუციური მოვალეობის საფუძველი კეთილსინდისიერების ზოგადი სტანდარტია. საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ თანამედროვე საკორპორაციო სამართალში დიდი მნიშვნელობა ენიჭება „სამეწარმეო განსჯის წესს“ ანუ, მოქმედებს პრეზუმფცია, რომ გადაწყვეტილების მიღებისას საწარმოს დირექტორები მოქმედებდნენ კორპორაციის საუკეთესო ინტერესებიდან გამომდინარე, კეთილსინდისიერებისა და ინფორმირებულობის პრინციპის დაცვით, შესაბამისად, დირექტორების წინააღმდეგ სარჩელის შეტანის შემთხვევაში, მოსარჩელე ვალდებულია, გადალახოს აღნიშნული პრეზუმფცია. საკასაციო სასამართლოს განმარტებით სპეციალური კანონის 9.6-ე მუხლის შესაბამისად, კომპანიის დირექტორს აკისრია განსაკუთრებული მოვალეობები კომპანიის წინაშე, რომლებსაც ეწოდება ფიდუციური მოვალეობები და რომლებიც, სხვასთან ერთად, მოიცავს დირექტორის მოვალეობას, საზოგადოების საქმეებს გაუძღვეს კეთილსინდისიერად, კერძოდ, ზრუნავდეს ისე, როგორც ზრუნავს ანალოგიურ თანამდებობაზე და ანალოგიურ პირობებში მყოფი ჩვეულებრივი, საღად მოაზროვნე პირი და მოქმედებდეს იმ რწმენით, რომ მისი ეს მოქმედება ყველაზე ხელსაყრელია საზოგადოებისათვის („ზრუნვის მოვალეობა“)... ფიდუციური ვალდებულებები (ერთგულება და გულისხმიერება (ზრუნვა) მოითხოვს ხელმძღვანელისგან (დირექტორისგან), არ იმოქმედოს ინტერესთა კონფლიქტის დროს საწარმოს ინტერესების საპირისპიროდ, ასევე არ განახორციელოს ქმედებები, რომლებიც აშკარად ეწინააღმდეგება საწარმოს ინტერესებს (მოგების მაქსიმიზაციას). დამოუკიდებელი (ინტერესთა კონფლიქტის გარეშე) მოქმედი დირექტორის ქმედების (სამეწარმეო გადაწყვეტილების მიღებისას) შეფასებისას გამოიყენება ე.წ. ,,მართებული სამეწარმეო გადაწყვეტილების პრეზუმფცია“ (იხ. სუსგ-ები: N ას-1158-1104-2014, 06.05.2015წ.; Nას-1307-1245-2014, 06.05.2015წ.; Nას-687-658-2016, 06.11.2018წ.).

10. მოსარჩელე/აპელანტი კომპანია სარჩელით მოითხოვს კომპანიის ყოფილი დირექტორისათვის - მოპასუხისათვის 2 065 270.31 ლარის დაკისრებას. კერძოდ, მოსარჩელე/აპელანტის მტკიცებით, დირექტორის უმოქმედობის შედეგად, კომპანიამ ვერ უზრუნველყო ვადამოსული მოთხოვნების რეალიზება, ხოლო დღეის მდგომარეობით კომპანიის მოთხოვნა შპს ,,ჯ–სის’’ მიმართ ხანდაზმულია. მოსარჩელე ასევე პრეტენზიას გამოთქვავს იმ გარემოებასთან მიმართებით, რომ კომპანიის ყოფილ დირექტორს (მოპასუხეს) სახელშეკრულებო ურთიერთობა არ უნდა დაემყარებინა და პროდუქცია არ უნდა მიეწოდებინა იმგვარი საწარმოსათვის, რომელიც წლების მანძილზე არ ასრულებს ვალდებულებას და ამავდროულად არავითარი აქტივი არ გააჩნია. მოსარჩელის/აპელანტის შეფასებით, დირექტორის მხრიდან ფიდუციური მოვალეობის დარღვევამ კომპანიას მიაყენა მნიშვნელოვანი ოდენობის ზიანი, რამაც შემდგომში საგადასახადო დავალიანება და საბანკო კრედიტის აღების საჭიროება წარმოშვა.

11. მოსარჩელის მტკიცებით, მოთხოვნილი ოდენობით ზიანის ანაზღაურება მოიცავს: 1) კომპანიის მიერ შპს „ჯ–სისათვის“ 2015-2019 წლებში მიწოდებულ პროდუქციის ღირებულებას - 1 710 556 ლარს და 2) ბანკიდან სესხის სახით აღებულ თანხაზე დარიცხულ სარგებელს - 354 714.31 ლარს. მოსარჩელის/აპელანტის მტკიცებით, მოპასუხეს დროულად რომ ამოეღო დებიტორული დავალიანება კომპანია 1 710 556 ლარით ნაკლებ სესხს აიღებდა და პროცენტის 354 714.31 ლარის ოდენობით გადახდა არ მოუწევდა.

12. დებიტორული დავალიანების ხანდაზმულობის ნაწილში სააპელაციო სასამართლომ საქალაქო სასამართლოს მოსაზრება გაიზიარა და განმარტა, რომ მხოლოდ შპს „ჯ–სის“ წერილსა და პოზიციაზე დაყრდნობით დებიტორული დავალიანების ხანდაზმულად მიჩნევის საკითხი დაუსაბუთებელია და იმ პირობებში, როდესაც ამ დრომდე კომპანიას არ მიუმართავს შპს „ჯ–სის“ წინააღმდეგ სარჩელით სასამართლოსათვის, მტკიცება მოთხოვნის ხანდაზმულად ცნობის თაობაზე გაუმართლებელია, რადგანაც აღნიშნული არ დადგენილა სასამართლოს მხრიდან და, დღეის მდგომარეობით, მოსარჩელე/აპელანტ კომპანიას უფლება აქვს, მოითხოვოს არსებული დავალიანების ანაზღაურება.

13. საქმეზე წარმოდგენილი შედარების აქტის თანახმად, კომპანიამ 2015-2019 წლებში შპს „ჯ–სს“ ეტაპობრივად მიაწოდა ჯამში 6 977 655.54 ლარის ღირებულების პროდუქცია, საიდანაც შპს „ჯ–სს“ ნაწილ-ნაწილ გადახდილი აქვს 2 725 456.05 ლარი, ამასთან, 2 541 643.46 ლარის პროდუქცია აქვს მიწოდებული მოსარჩელისათვის, ხოლო შპს „ჯ–სის“ დავალიანება შეადგენს 1 710 556 ლარს (იხ. შედარების აქტი ტ.1, ს.ფ. 30). საქმეზე ასევე წარმოდგენილია შპს „ე.ი.კ–ის“ აუდიტორული დასკვნა, რომლის თანახმადაც შპს „ჯ–სისათვის“ მიწოდებული პროდუქციის ღირებულებამ შეადგინა 6 981 597 ლარი, ხოლო შპს ,,ჯ–სისაგან“ მიღებული თანხები შეადგენს 2 468 170 ლარს (იხ. აუდიტორული დასკვნა - ტ. 4, ს.ფ.110-117; ტ.3, ს.ფ. 39-47).

14. მოსარჩელის მოთხოვნას უპირისპირდება მოპასუხის შედავება, კერძოდ მოპასუხის განმარტებით, 21.09.2021 წლით დათარიღებულ შედარების აქტში მოყვანილი მონაცემების მიხედვით, კომპანიის მოთხოვნა შპს „ჯ–სის“ მიმართ, აქტის შედგენის მომენტისთვის, ხანდაზმული არ ყოფილა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 387-ე მუხლის თანახმად. ამიტომაც, ახალ დირექტორს, გ.ბ–ვს თავისუფლად შეეძლო კომპანიის სახელით სასამართლოსთვის მიემართა და 21.09.2021 წლით დათარიღებულ შედარების აქტში აღნიშნული თანხა მოეთხოვა. მოპასუხის განმარტებით, დავალიანების არსებობა და მისი ოდენობა გ.ბ–ვმა გაარკვია ფინანსური დოკუმენტაციის შესწავლის შედეგად, მაგრამ ასეთი ფინანსური დოკუმენტაცია სასამართლოს არ წარუდგინა, რაც გამორიცხავს მისი მითითების ნამდვილობას.

15. საგულისხმოა, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დგინდება, თუ როდის უნდა მომხდარიყო მოსარჩელის მიერ მიწოდებული პროდუქციის საფასურის ანაზღაურება შპს „ჯ–სის“ მიერ. სსკ-ის 365-ე მუხლის თანახმად კი, თუ ვალდებულების შესრულებისათვის არ არის განსაზღვრული დრო და იგი სხვა გარემოებებიდანაც არ ირკვევა, მაშინ კრედიტორს ნებისმიერ დროს შეუძლია მოითხოვოს მისი შესრულება, ხოლო მოვალეს შეუძლია იგი დაუყოვნებლივ შეასრულოს.

16. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს დასკვნა, რომ შპს „ჯ–სის“ მიერ ვალდებულების შესრულებისას თუ არ იქნებოდა არჩეული, რომელ ვალდებულებას ასრულებდა მოვალე, უნდა დაფარულიყო ის ვალი, რომლის გადახდის ვადაც პირველად დადგა (სსკ-ის 387-ე მუხლი). იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელე/აპელანტი კომპანია კონტრაჰენტს პერიოდულად აწვდიდა პროდუქციას, ხოლო შემსყიდველი ახორციელებდა ეტაპობრივად თანხების გადახდას იმგვარად, რომ არ ირჩევდა შესასრულებელ ვალდებულებას, უპირველესად, დაიფარებოდა ძველი (პირველად ვადამოსული) დავალიანება და არა მიმდინარე დავალიანება. აღნიშნულ ნაწილში, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის პრეტენზია, რომ მხარეთა შეთანხმებით იფარებოდა მიმდინარე დავალიანება და არა ძველი ვალდებულება, რადგანაც თავად ვალდებულების შესრულების ეტაპზე აღნიშნულზე მითითება არ ხორციელდებოდა, ხოლო შედარების აქტი დადებულია მას შემდგომ, რაც მოპასუხე აღარ იყო კომპანიის დირექტორი, რაც გამორიცხავს მოპასუხის პასუხისმგებლობას ამგვარი შედარების აქტის შედგენასთან მიმართებით.

17. საგულისხმოა, რომ აპელანტს დებიტორული დავალიანების ხანდაზმულად ცნობის შესახებ, გარდა შპს „ჯ–სის“ ფორმალური (მოწმე შპს „ჯ–სის“ დირექტორის განმარტება - იხ. სასამართლო სხდომის ოქმი) დირექტორის წერილისა, არ წარმოუდგენია შესაბამისი მტკიცებულება (სასამართლო გადაწყვეტილება), რაც დაადასტურებდა, რომ სესხი იყო ხანდაზმული და ვალდებულება ამის გამო ვეღარ შესრულდება, რითაც საზოგადოებას მატერიალური ზიანი ადგებოდა (საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში: სსსკ, 102.3-ე მუხლი).

18. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ხანდაზმულობის ვადის გასვლა სპობს უფლების იძულებით განხორციელების შესაძლებლობას მატერიალური და არა პროცესუალური თვალსაზრისით.

19. სსკ-ის 128.1-ე მუხლის თანახმად, სხვა პირისაგან რაიმე მოქმედების შესრულების ან მოქმედებისაგან თავის შეკავების მოთხოვნის უფლებაზე ვრცელდება ხანდაზმულობა. ამავე კოდექსის 129.1-ე მუხლის თანახმად, სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულობის ვადა შეადგენს სამ წელს, ხოლო უძრავ ნივთებთან დაკავშირებული სახელშეკრულებო მოთხოვნებისა – ექვს წელს. ხოლო სსკ-ის 130-ე მუხლის მიხედვით, ხანდაზმულობის ვადა იწყება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან. მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად მიიჩნევა დრო, როცა პირმა შეიტყო ან პირს უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ.

20. სასამართლო უფლებამოსილია, მხოლოდ საქმის არსებითი განხილვით, ხანდაზმულობის დამადასტურებელ და გამომრიცხავ გარემოებათა დამდგენი მტკიცებულებების სრულყოფილი გამოკვლევითა და ურთიერთშეჯერების შედეგად დაადგინოს, ხანდაზმულია თუ არა მოთხოვნა. ამასთან, თუ ვალდებული პირი შესაგებლით ხანდაზმულობაზე პრეტენზიას არ აცხადებს, მიუხედავად იმისა, მოთხოვნა საფუძვლიანია თუ არა, სასამართლოს გადაწყვეტილება ხანდაზმული მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ საკმარისია, დაეყრდნოს მხოლოდ ხანდაზმულობის ფაქტის დადგენას, ვინაიდან ხანდაზმულობა მოთხოვნას მატერიალურ-სამართლებრივად სპობს. ამავდროულად, დისპოზიციურობის პრინციპიდან გამომდინარე, მოპასუხეს შეუძლია ცნოს სარჩელი – დაეთანხმოს ხანდაზმული მოთხოვნის შესრულებას (სსსკ-ის 3.2 მუხლი).

21. აღსანიშნავია, რომ მოთხოვნის ხანდაზმულობა ფაქტია და არა სამართლებრივი კვალიფიკაცია, შესაბამისად, მასზე მითითებით სარჩელის უარყოფა მხოლოდ მოვალის (მოპასუხის) უფლებაა, რაც სამოქალაქო პროცესის შეჯიბრებითობის პრინციპიდან გამომდინარე, გამორიცხავს ამ საკითხის სასამართლოს ინიციატივით გამოკვლევას. ამრიგად, სასამართლო მოთხოვნის ხანდაზმულობას იკვლევს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მოპასუხე მოთხოვნის ხანდაზმულობის საფუძვლით სასარჩელო მოთხოვნას სათანადო წესით წარდგენილი პასუხით (შესაგებელი) უარყოფს.

22. ამდენად, იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელე/აპელანტი კომპანიის მოთხოვნა შპს „ჯ–სის“ მიმართ არ შეფასებულა სასამართლო წარმოების წესით და არ მიჩნეულა ხანდაზმულად, დაუსაბუთებელია ყოფილი დირექტორისათვის (მოპასუხისათვის) იმ ზიანის ანაზღაურების დაკისრება, რომლის მოთხოვნაც მიემართება შპს „ჯ–სს“. უპირველესად, მოსარჩელეს ვალდებულების შესრულება უნდა მოეთხოვა მისი კონტრაჰენტისათვის და თუ სასამართლო გადაწყვეტილებით დადგინდებოდა, რომ სარჩელი არ კმაყოფილდებოდა ხანდაზმულობის საფუძვლით, მხოლოდ აღნიშნულის შემდგომ მიიჩნეოდა წარმოდგენილი მოთხოვნა ფორმალურად გამართლებულად, ხოლო არსებულ მოცემულობაში, როდესაც არ არის დადგენილი მოთხოვნის ხანდაზმულობა, ყოფილი დირექტორისათვის ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა გაუმართლებელია, რადგანაც არ დგინდება ამგვარი ზიანის არსებობა და შესაბამისად, დამატებით მსჯელობის განვრცობა მოპასუხის პასუხისმგებლობის არსებობასთან მიმართებით გაუმართლებელია.

23. სააპელაციო სასამართლომ, ასევე, დაუსაბუთებლად მიიჩნია მოპასუხის პასუხისმგებლობის განსაზღვრა ზედმეტად აღებული კრედიტის სარგებლის ანაზღაურებასთან მიმართებით, რადგანაც აღნიშნულ ნაწილშიც მოსარჩელე მხარემ ვერ უზრუნველყო მისი მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებების დადასტურება სათანადო მტკიცებულებებით, მხოლოდ ზეპირი განმარტება კი, სადავოობისას, ამგვარი ფაქტის დადასტურებისათვის ვერ გამოდგება.

24. მოსარჩელის განმარტებით, მოპასუხის დირექტორობის პერიოდში კომპანიას ჰქონდა საგადასახადო ვალდებულება 520 445 ლარის ოდენობით. გამომდინარე იქედან, რომ მოპასუხემ არ შეასრულა ვალდებულება კეთილსინდისიერად და არ მოუთხოვია მოვალისაგან დავალიანების გადახდა, მოსარჩელეს/აპელანტს არ გააჩნდა ფინანსური რესურსი სახელმწიფოს წინაშე არსებული დავალიანება დაეფარა და იძულებული გახდა, სესხი აეღო ბანკიდან. ამდენად, მოსარჩელის მოსაზრებით, მოპასუხეს შპს „ჯ–სისათვის“ დებიტორული დავალიანების დაფარვა დროულად რომ მოეთხოვა, მოსარჩელე 1 710 556.31 ლარით ნაკლებ სესხს აიღებდა და პროცენტსაც ნაკლებს გადაიხდიდა.

25. აღნიშნულის საპირისპიროდ, მოპასუხის განმარტებით, 2020 წლის 5 მაისის საბანკო კრედიტის ხელშეკრულების თანახმად, სესხი გაიცა კომპანიის სესხების რეფინანსირებისთვის სს „ბ–ში“. ამასთან, მოპასუხის მტკიცებით, საგადასახადო დავალიანების გადაუხდელობით, მოსარჩელე კომპანიამ ზიანი კი არ განიცადა, არამედ მოგება ნახა, კერძოდ საგადასახადო დავალიანება თავდაპირველად არასწორად იქნა დარიცხული და ყოფილი დირექტორის (მოპასუხის) ხელმძღვანელობით კომპანიამ 2-წლიანი დავის შემდგომ შეძლო საკუთარი პრეტენზიის მართლზომიერება დავების საბჭოში დაემტკიცებინა.

26. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნულ ნაწილშიც გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს დასკვნა, რომ მხოლოდ სესხის ხელშეკრულებითა და მოსარჩელის ახსნა-განმარტებით არ დასტურდება, რომ კომპანია დებიტორული დავალიანების დროულად მიღების შემთხვევაში 1 710 556.31 ლარით ნაკლებ სესხს აიღებდა. ასევე, გასათვალისწინებელია მოპასუხის განმარტება იმის თაობაზე, რომ 2020 წლის 5 მაისის საბანკო კრედიტის ხელშეკრულების თანახმად, სესხი გაიცა მოსარჩელე კომპანიის სესხების რეფინანსირებისთვის სს „ბ–ში“, აღნიშნულის საწინააღმდეგო მტკიცებულება კი, მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია, რაც ამ მხრივაც დაუსაბუთებელს ხდის მოთხოვნას კრედიტისათვის განსაზღვრული სარგებლის ანაზღაურების ნაწილში.

27. აღსანიშნავია, რომ საკორპორაციო სამართალში მოქმედებს ბიზნეს გადაწყვეტილების მართებულობის პრეზუმფცია, რომლის მიღმა იგულისხმება, რომ ხელმძღვანელი კეთილგონიერების ფარგლებში მოქმედებს იმ რწმენით, რომ მისი გადაწყვეტილება მიღებულია საზოგადოების საუკეთესო ინტერესების დაცვის მიზნით და ამ გადაწყვეტილების მიღებისას იგი ინფორმირებული იყო იმ ზომით, რაც მას, მოცემულ ვითარებაში საკმარისად მიაჩნდა, ამ გადაწყვეტილების შედეგებისათვის კომპანიის დირექტორი დაცულია პირადი პასუხისმგებლობისაგან (იხ. სუსგ N ას-687-658-2016).

28. სამეწარმეო გადაწყვეტილებათა მიღებისას პასუხისმგებლობის საკითხების მომწესრიგებელ წესებს, ამერიკულ სამართალში „Business Judgment Rule“ ეწოდება, რომლის თანახმად დაუშვებლად არის მიჩნეული დირექტორთათვის პასუხისმგებლობის დაკისრება იმის გამო, რომ მათ კომერციული წარუმატებლობა განიცადეს. დირექტორს არ შეიძლება დაეკისროს პასუხისმგებლობა იმ ზიანისთვის, რაც ისეთმა შეცდომამ გამოიწვია, რომელიც ნებისმიერ გულმოდგინე დირექტორსაც კი შეიძლებოდა მოსვლოდა. პასუხისმგებლობა მხოლოდ ისეთი უხეში შეცდომისთვის უნდა დადგეს, რომელიც ჯანსაღი გონებისა და ჩვეულებრივი გულმოდგინების ადამიანს არ უნდა მოსვლოდა. სამეწარმეო წარუმატებლობა არ იწვევს პასუხისმგებლობის დაკისრებას.

29. საკორპორაციო სამართლის მიზნებისათვის საწარმოს ხელმძღვანელობა/ წარმომადგენლობა ორმხრივი სახელშეკრულებო ურთიერთობის ფარგლებში მიღწეული შეთანხმებაა, რომლის ერთი მხარე - მომსახურების გამწევი ვალდებულია, გასწიოს შეპირებული მომსახურება, ხოლო მეორე მხარე - გადაიხადოს საზღაური. ამ ტიპის შეთანხმება დამყარებულია განსაკუთრებულ ნდობაზე და უფლებით აღჭურვილ პირს, ფიდუციური ვალდებულების ფარგლებში, აძლევს სრულ დამოუკიდებლობას, იურიდიული პირის სახელითა და ხარჯზე განახორციელოს ყველა ის მოქმედება, რაც წესდებით გათვალისწინებული მიზნის მიღწევას შეუწყობს ხელს.

30. საგულისხმოა ის გარემოებაც, რომ საქმეზე დაკითხული მოწმის - შპს „ჯ–სის“ დირექტორის მ.მ–ძის ჩვენების შესაბამისად, შპს „ჯ–სი“ დაკავშირებული იყო მოსარჩელე კომპანიასთან და ის ფორმალურად რეგისტრირდებოდა შპს „ჯ–სის“ პარტნიორად და დირექტორად. რეალურად, კომპანია იყო გ.ბ–ვის (მოსარჩელე კომპანიის ამჟამინდელი დირექტორის) მამის - თ.ბ–ვის და ხელმძღვანელობით საქმიანობას, სწორედ აღნიშნული პირების დავალებით ახორციელებდა მოპასუხე. მოწმის ჩვენების შესაბამისად, შპს „ჯ–სის“ დაარსება განხორციელდა სწორედ მოსარჩელე კომპანიის მიზნებიდან გამომდინარე, მოწმე ამ კომპანიაში ზეინკალი იყო და ხელმძღვანელთა თხოვნით დათანხმდა ახლადშექმნილი საწარმოს პარტნიორად და დირექტორად დარეგისტრირებას. მოწმის ჩვენებას მოწმობს ის გარემოებაც, რომ მისი მხრიდან მინდობილობა გაცემულია მოპასუხის სასარგებლოდ. მოწმე მოქმედებდა თ.ბ–ვისა და პ.მ–ძის (წინამდებარე დავის მოპასუხის) მითითებების შესაბამისად (იხ. მოწმის ჩვენება, 04.03.2024წ. სხდომის ოქმი, ტ.4, ს.ფ. 167-203; დისკი, ს.ფ. 206).

31. სასამართლომ დაასკვნა, მოწმის ჩვენებაზე დაყრდნობით დგინდება, რომ შპს „ჯ–სის“ 90% წილის ფაქტობრივ მფლობელს წარმოადგენდა გ.ბ–ვის მამა - თ.ბ–ვი. სწორედ მოპასუხისა და თ.ბ–ვის მითითებებს ასრულებდა მოწმე. გასათვალისწინებელია ის გარემოება, რომ 2018 წლის 24 დეკემბრის საგადასახადო შემოწმების აქტში შპს „ჯ–სის“ მიერ მოსარჩელისათვის გადახდილ თანხებთან დაკავშირებით ინფორმაცია არ იძებნება. ასევე, შპს „ჯ–სის“ მიერ წარმოდგენილ საბანკო ამონაწერებში კომპანიისათვის გადახდილი თანხები არ ფიქსირდება. ასევე მოსარჩელეს/აპელანტს, გარდა შედარების აქტისა, არ წარმოუდგენია რაიმე მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა, რომ 2015-2019 წლებში კომპანიის დებიტორების სიაში (რომელსაც გ.ბ–ვი აწვდიდა მოპასუხეს) იყო შეყვანილი შპს „ჯ–სი” (იხ. ფაქტების კონსტატაციის მასალები; ტ. 2. ს.ფ. 8-47). დადგენილია, რომ 2020 წლიდან მოსარჩელე/აპელანტი კომპანიის დირექტორი არის გ.ბ–ვი, შესაბამისად, თუ იგი თვლიდა, რომ ყოფილმა დირექტორმა (მოპასუხემ) არ განახორციელა დებიტორული დავალიანების შპს „ჯ–სისათვის“ მოთხოვნა, მიუხედავად შპს „ჯ–სის“ მიერ თანხის გადახდაზე უარის თქმისა, შეეძლო მიემართა სასამართლოსათვის და მოეთხოვა თანხის დაკისრება, რაზეც შესაბამის გადაწყვეტილებას მიიღებდა სასამართლო, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში არ განუხორციელებია.

32. ამდენად, განსახილველ შემთხვევაში, აპელანტმა ვერ უზრუნველყო გაექარწყლებინა დირექტორის მიერ მიღებული ბიზნეს გადაწყვეტილების მართებულობის პრეზუმფცია, რაც დაუსაბუთებელს ხდის მოსარჩელის/აპელანტის მტკიცებას ყოფილი დირექტორის (მოპასუხის) მხრიდან ფიდუციური მოვალეობების დარღვევასა და კომპანიისათვის ზიანის მიყენებასთან დაკავშირებით.

33. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

33.1. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება მოსარჩელე კომპანიამ საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

33.2. კასატორის განმარტებით, ყოფილმა დირექტორმა კომპანიას დირექტორობის პერიოდში ბრალეული ქმედების შედეგად, ზრუნვის მოვალეობისა და კეთილსინდისიერების პრინციპის დარღვევით მიაყენა ზიანი, რაც დასტურდება საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით;

33.3. მოპასუხის მიერ, როგორც მოსარჩელე კომპანიის ყოფილი დირექტორისათვის, მისი დირექტორობის პერიოდში მიყენებული ზიანის ოდენობაა 2 065 270.31 ლარი. აღნიშნული თანხა მოიცავს დავალიანებას − 1 710 556 ლარს, რაც მოსარჩელე კომპანიის მიერ შპს ,,ჯ–სისათვის” 2015-2019 წლებში მიწოდებული პროდუქციის ღირებულებაა, რომლის ანაზღაურებაზეც, ხანდაზმულობის ვადის გასვლის გამო, შპს ,,ჯ–სი“ უარს აცხადებს, ხოლო დავალიანების ამოღება შეუძლებელია ხანდაზმულობის გამო (ამასთან, გარკვეული პერიოდის შემდეგ, შპს „ჯ–სს“ აღარ გააჩნდა რაიმე სახის ქონება) და დავალიანებას − 354 714.31 ლარს, რომელიც წარმოადგენს ბანკიდან სესხის სახით აღებულ თანხაზე დარიცხულ სარგებელს. მოპასუხეს (ყოფილ დირექტორს) დროულად რომ ამოეღო დებიტორული დავალიანება კომპანია 1 710 556 ლარით ნაკლებ სესხს აიღებდა და პროცენტის 354 714.31 ლარის ოდენობით გადახდა არ მოუწევდა;

33.4. კასატორის განმარტებით, კომპანიას მოპასუხის დირექტორობის პერიოდში წარმოეშვა საგადასახო ვალდებულება − 520 445 ლარის ოდენობით, რომელსაც კომპანია შეუფერხებლად გადაიხდიდა შპს „ჯ–სისთვის“ რომ მოეთხოვა ვალის გადახდა, შესაბამისად 2020 წლის 5 მაისს არ მოუწევდა „თ.ბ–იდან“ სესხის აღება 700 000 ევროს ოდენობით, რისთვისაც მოუწია სესხზე დარიცხული სარგებელის გადახდა;

33.5. კასატორის განმარტებით, მოპასუხე არ იყო მარტო კომპანიის დირექტორი, არამედ, შპს „ჯ–სის“ ფაქტობრივ მმართველობასაც ახორციელებდა. მოწმე მ.მ–ძის ჩვენება ადასტურებს იმას, რომ „ჯ–სის“ ფაქტობრივი მმართველი იყო მოპასუხე, რომლისგანაც იგი იღებდა ყოველდღიურ მითითებებს, თანხების განკარგვასთან დაკავშირებით თუ როდის უნდა გამოეტანა ან აეღო ბანკიდან ან სალაროდან ან სად უნდა გადაერიცხა თანხები. ბანკთან ურთიერთობის ყველა ბერკეტი მოპასუხეს ჰქონდა. შესაბამისად, მოპასუხე შპს „ჯ–სზე“ არსებულ ინფორმაციებს ფლობდა სრულყოფილად და იცოდა მისი დავალიანების არსებობის შესახებ. აღნიშნული კავშირები კი აჩენს დასაბუთებულ ეჭვს, რომ მოპასუხემ თანხის გადახდა შპს „ჯ–სიდან“ პირადი სარგებლის მიღების მიზნით არ მოითხოვა;

33.6. სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობები ურთიერთგამომრიცხვავია, რადგან, ერთ შემთხვევაში, სასამართლო შედის მოთხოვნის ხანდაზმულობის მსჯელობაში და სსკ-ის 387-ე მუხლზე დაყრდნობით ცდილობს მოთხოვნის ხანდაზმულობის გამორიცხავს, იმავდროულად, აცხადებს, რომ ვერ შევა დირექტორის პასუხისმგებლობის განსაზღვრის კვლევის საკითხში, რადგანაც მოთხოვნის ხანდაზმულობა არ არის დადგენილი სასამართლო გადაწყვეტილებით.

33.7. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 20 დეკემბრის განჩინებით მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად, მივიდა დასკვნამდე, რომ მოსარჩელის საკასაციო განაცხადი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ იგი დაუშვებელია შემდეგი არგუმენტაციით:

34. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

35. სსსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი პუნქტით, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396 - ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები; ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება); საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კასატორს (მოსარჩელე კომპანიას) არ წარმოუდგენია დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), რაც საშუალებას მისცემდა სასამართლოს, არსებითად განსახილველად დაეშვა საკასაციო საჩივარი.

36. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

37. განსახილველ დავაში კასატორმა მოითხოვა მოპასუხისთვის, როგორც კომპანიის ყოფილი დირექტორისთვის, პასუხისმგებლობის დაკისრება.

38. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მიიჩნევს, რომ მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა მოპასუხის მიერ ფიდუციური ვალდებულების დარღვევის ფაქტი.

39. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ მოპასუხე არ არის პასუხისმგებელი მოსარჩელის მიმართ საწარმოს ვალდებულებაზე, ვინაიდან არ დასტურდება, მისი, როგორც ამავე საწარმოს დირექტორის, პასუხისმგებლობის დადგომისთვის შესაბამისი წინაპირობების არსებობა.

40. კასატორის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, საწარმოს დირექტორის მიმართ მოთხოვნა გამომდინარეობს, სპეციალური კანონის (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქცია) 9.6-ე (ამ მუხლის პირველ პუნქტში მითითებული პირები და სამეთვალყურეო საბჭოს წევრები საზოგადოების საქმეებს უნდა გაუძღვნენ კეთილსინდისიერად; კერძოდ, ზრუნავდნენ ისე, როგორც ზრუნავს ანალოგიურ თანამდებობაზე და ანალოგიურ პირობებში მყოფი ჩვეულებრივი, საღად მოაზროვნე პირი, და მოქმედებდნენ იმ რწმენით, რომ მათი ეს მოქმედება ყველაზე ხელსაყრელია საზოგადოებისათვის. თუ ისინი არ შეასრულებენ ამ მოვალეობას, საზოგადოების წინაშე წარმოშობილი ზიანისთვის პასუხს აგებენ სოლიდარულად, მთელი თავისი ქონებით, პირდაპირ და უშუალოდ. საზოგადოების უარი რეგრესული ანაზღაურების მოთხოვნებზე ან საზოგადოების კომპრომისი ბათილია, თუ ანაზღაურება აუცილებელია საზოგადოების კრედიტორთა დასაკმაყოფილებლად. თუ ანაზღაურება აუცილებელია, საზოგადოების ხელმძღვანელების ვალდებულება არ წყდება იმის გამო, რომ ისინი მოქმედებდნენ პარტნიორთა გადაწყვეტილებების შესასრულებლად. ამ მუხლის პირველ პუნქტში მითითებულ პირებსა და სამეთვალყურეო საბჭოს წევრებს, ასეთის არსებობისას, პარტნიორთა კრების წინასწარი თანხმობის გარეშე უფლება არა აქვთ, პირადი სარგებლის მიღების მიზნით გამოიყენონ საზოგადოების საქმიანობასთან დაკავშირებული ინფორმაცია, რომელიც მათთვის ცნობილი გახდა თავიანთი მოვალეობების შესრულების ან თანამდებობრივი მდგომარეობის გამო. ამ მუხლის პირველ პუნქტში მითითებულ პირებთან და სამეთვალყურეო საბჭოს წევრებთან დადებული ხელშეკრულებით შეიძლება აღნიშნული ვალდებულება ძალაში დარჩეს ამ პირთა თანამდებობიდან წასვლის შემდეგ, მაგრამ არა უმეტეს 3 წლის ვადით. შესაძლებელია ამ ვალდებულებისათვის გათვალისწინებულ იქნეს კომპენსაცია, რომლის ოდენობა და გადახდის წესი განისაზღვრება ამ ხელშეკრულებით), 9.1-ე (ხელმძღვანელობის უფლება აქვთ: ...შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებაში, სააქციო საზოგადოებასა და კოოპერატივში – დირექტორებს, თუ წესდებით (პარტნიორთა შეთანხმებით) სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული) და 3.6-ე (კომანდიტური საზოგადოების შეზღუდული პარტნიორი, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების, სააქციო საზოგადოებისა და კოოპერატივის პარტნიორები საზოგადოების კრედიტორების წინაშე პასუხს აგებენ პირადად, თუ ისინი ბოროტად გამოიყენებენ პასუხისმგებლობის შეზღუდვის სამართლებრივ ფორმებს) მუხლებიდან.

41. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ როგორც ზიანის მიყენების ფაქტი, ასევე, განცდილი ზიანის ოდენობის დამტკიცების ტვირთი აწევს დაზარალებულ მხარეს, ანუ კრედიტორს, რომელიც სასამართლო პროცესში წარმოადგენს მოსარჩელეს. ზიანის ანაზღაურების ოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს რეალურად განცდილი დანაკარგების ჯამს. ის არ უნდა ატარებდეს მოვალის მიმართ სადამსჯელო ხასიათს და არ უნდა წარმოადგენდეს საჯარიმო სანქციას, რადგან ვალდებულების დარღვევისათვის სამოქალაქო-სამართლებრივი პასუხისმგებლობის არსი მდგომარეობს კრედიტორისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაში და არა მოვალის დასჯაში. ზიანის ანაზღაურების ინსტიტუტი მიმართულია ვალდებულების დარღვევის პრევენციისა და მხარეთა ინტერესების წონასწორობის აღდგენაზე. საჯარიმო სანქციები ქართული სამართლისათვის უცხოა. ზიანის ანაზღაურება გულისხმობს შემდეგი პრინციპების დაცვას: ზიანის სრულად ანაზღაურება; უსაფუძვლო გამდიდრების არდაშვება; ადეკვატურობა. კომპანიის პარტნიორის მიერ შეზღუდული პასუხისმგებლობის ფორმის ბოროტად გამოყენების მტკიცების ტვირთი ეკისრება მოსარჩელეს (იხ. სუსგ-ები: N ას-1307-1245-2014, 6.05.2015წ.; №ას-1158-1104-2014, 6.05.2015წ.; Nას-1118-2022, 25.11.2022წ.)

42. საკასაციო სასამართლომ დირექტორის პასუხისმგებლობის შესახებ განმარტა, რომ სპეციალური კანონის 9.6-ე მუხლის შესაბამისად, „კომპანიის დირექტორს აკისრია განსაკუთრებული მოვალეობები კომპანიის წინაშე, რომლებსაც ეწოდება ფიდუციური მოვალეობები, და რომლებიც, სხვასთან ერთად, მოიცავს დირექტორის მოვალეობას საზოგადოების საქმეებს გაუძღვეს კეთილსინდისიერად, კერძოდ, ზრუნავდეს ისე, როგორც ზრუნავს ანალოგიურ თანამდებობაზე და ანალოგიურ პირობებში მყოფი ჩვეულებრივი, საღად მოაზროვნე პირი და მოქმედებდეს იმ რწმენით, რომ მისი ეს მოქმედება ყველაზე ხელსაყრელია საზოგადოებისათვის („ზრუნვის მოვალეობა“)…“ (იხ. სუსგ-ები: N ას-1307-1245-2014, 6.05.2015წ.; №ას-1158-1104-2014, 6.05.2015წ.).

43. მიუხედავად იმისა, რომ სპეციალური კანონი შესაბამის გამიჯვნას არ აკეთებს, 96-ე მუხლის დანაწესი “ზრუნვის მოვალეობასთან” ერთად (რომელსაც სხვაგვარად ასევე „გულისხმიერების მოვალეობას“ ან „გულმოდგინების მოვალებასაც“ უწოდებენ) თავის თავში მოიცავს დირექტორის ფიდუციური მოვალეობების კიდევ ერთ სახეს - “ერთგულების მოვალეობას”. ერთგულების მოვალეობა დირექტორს ავალდებულებს კორპორაციის ინტერესების უპირატესად დაცვას ნებისმიერ პირად ინტერესთან შედარებით, რაც, სხვასთან ერთად, გულისხმობს პირადი გამორჩენის მიზნით თანამდებობის გამოყენების დაუშვებლობას და ინტერესთა კონფლიქტის თავიდან აცილებას, განსაკუთრებით იმ შემთხვევაში, თუ დირექტორი რაიმე მიზეზით პირადად დაინტერესებულია კომპანიის მიერ კონკრეტული გადაწყვეტილების მიღებით ან გარიგების დადებით (იხ. სუსგ N ას-766-766-2018, 10.06.2019წ.).

44. მიუხედავად იმისა, რომ ზრუნვისა და ერთგულების მოვალეობა ერთი და იმავე საფუძვლიდან მომდინარეობს, მათი ერთმანეთისაგან გამიჯვნა მნიშვნელოვანია კომპანიის ხელმძღვანელთა პასუხისმგებლობასთან დაკავშირებულ დავებში მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის სწორად გადანაწილების თვალსაზრისით, რადგან ზრუნვის (გულისხმიერების/გულმოდგინების) მოვალეობის დარღვევასთან დაკავშირებული სარჩელების განხილვისას მოქმედებს ე.წ. „სამეწარმეო გადაწყვეტილების თავისუფლების წესი“, სხვაგვარად „ბიზნეს გადაწყვეტილების მართებულობის პრეზუმფცია”, ხოლო ერთგულების მოვალეობის დარღვევასთან დაკავშირებული სარჩელების განხილვისას ასეთი პრეზუმფცია არ მოქმედებს (იხ. სუსგ-ები: N ას-766-766-2018, 10.06.2019 წ.; N ას-1305-2021 18.04.2022წ.; N ას-1511-2022, 14.03.2024წ.; N ას-710-2023, 19.06.2024.წ.; №ას-644-2024 26.07.2024).

45. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ზრუნვის მოვალეობის დარღვევის შესახებ სარჩელის განხილვისას დირექტორს საწარმოსათვის ზიანის მომტანი გადაწყვეტილების გამო პასუხისმგებლობისაგან იცავს ბიზნეს გადაწყვეტილების მართებულობის პრეზუმფცია. იგი წარმოადგენს დაშვებას, რომ გადაწყვეტილების მიღებისას კომპანიის დირექტორი იყო სათანადოდ ინფორმირებული და მოქმედებდა კეთილსინდისიერად, იმ რწმენით, რომ განხორციელებული მოქმედება კომპანიის საუკეთესო ინტერესებში იყო. ასეთ საქმეებში მოსარჩელეს ეკისრება ზემოაღნიშნული დაშვების/პრეზუმფციის გაბათილების ტვირთი, რადგან სასამართლოს არ შეუძლია ეჭვი შეიტანოს დირექტორის გადაწყვეტილების სისწორეში, თუ ის რაციონალური პროცესის შედეგად იქნა მიღებული და დირექტორი ყველა მნიშვნელოვან და გონივრულად ხელმისაწვდომ ინფორმაციას ფლობდა.

46. საკასაციო სასამართლომ არაერთ საქმეში განმარტა, რომ „ზრუნვის მოვალეობა მოითხოვს დირექტორისაგან მიიღოს ისეთი გადაწყვეტილებები, რომლებიც გამოიწვევს კომპანიის მოგების გაზრდას. აღნიშნული გადაწყვეტილებები შეიძლება იყოს მაღალი რისკის მატარებელიც და მცდარიც, თუმცა „ბიზნეს გადაწყვეტილების მართებულობის“ პრეზუმფციიდან გამომდინარე, თუ ხელმძღვანელი კეთილგონიერების ფარგლებში მოქმედებს იმ რწმენით, რომ მისი გადაწყვეტილება მიღებულია საზოგადოების საუკეთესო ინტერესების დაცვის მიზნით და ამ გადაწყვეტილების მიღებისას იგი ინფორმიებული იყო იმ ზომით, რაც მას, მოცემულ ვითარებაში საკმარისად მიაჩნდა, ამ გადაწყვეტილების შედეგისათვის კომპანიის დირექტორი დაცულია პირადი პასუხისმგებლობისაგან“ (იხ. სუსგ-ები: N ას-1307-1245-2014, 6.05.201 წ.; №ას-1158-1104-2014, 6.05.2015 წ.; ას-1081-2018, 11.10.2018 წ.; ას-766-766-2018, 10.06.2019წ.; N ას-569-2023, 4.10.2023წ.; N ას-710-2023, 19.06.2023წ.; N ას-306-2023, 7.08.2024წ.).

47. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მტკიცების ტვირთს აწესრიგებს სსსკ-ის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის მიხედვითაც თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. მოსარჩელემ უნდა ამტკიცოს ის გარემოებები, რომლებზედაც დაფუძნებულია სასარჩელო მოთხოვნა, ხოლო მოპასუხემ გარემოებები, რომლებსაც მისი შესაგებელი ემყარება. მტკიცების ტვირთი არის სამოქალაქო სამართალწარმოებაში საქმის სწორედ გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცების მოვალეობის დაკისრება მხარეებზე, რომლის შესრულება უზრუნველყოფილია მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით არახელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანით იმ მხარის მიმართ, რომელმაც ეს მოვალეობა სათანადოდ არ (ვერ) შეასრულა. მხარეთა მტკიცებითი საქმიანობის საბოლოო მიზანი – ესაა სასამართლოს დარწმუნება საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობაში. სასამართლოს დაურწმუნებლობა კი, მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს იწვევს. მტკიცების ტვირთისაგან უნდა გაიმიჯნოს ფაქტების მითითების ტვირთი, როგორც მხარის ფაკულტატური მოვალეობა. მხარეები სსსკ-ის მე-4 მუხლის თანახმად სრულიად თავისუფალი არიან მიუთითონ ნებისმიერ ფაქტზე. ეს მათი უფლებაა, მაგრამ მათ მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასება, ე.ი. იმის დადგენა და გარკვევა, თუ რამდენად ასაბუთებენ ეს ფაქტები იურიდიულად მხარეთა მოთხოვნებს და შესაგებელს – ეს უკვე სასამართლოს პრეროგატივაა. ამასთან, საკმარისი არ არის, რომ მხარემ ზოგადად გამოთქვას მოსაზრება საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებაზე, მაგალითად, განაცხადოს, რომ იგი მთლიანად უარყოფს მეორე მხარის მიერ მოხსენებულ საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს. მხარის მიერ წარმოდგენილი მოსაზრებები კონკრეტულად და დეტალურად უნდა ჩამოყალიბდეს და ეხებოდეს საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოებას. მხარეთა მიერ წარმოდგენილი ახსნა-განმარტებები უნდა იყოს დასაბუთებული და ეხებოდეს იმ გარემოებებს, რომლებსაც უშუალო კავშირი აქვს დავასთან. მოსარჩელემ, როგორც წესი, უნდა დაამტკიცოს ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველს, ხოლო მოპასუხემ კი – ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს (იხ. ჰაინ ბიოლინგი, ლადო ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, თბ., 2003, გვ.64; შეად. სუსგ-ებს: N ას-1298-2018; 22.03.2019წ; N ას-1329-2018, 22.02.2019წ; N ას-1610-2019, 07.02.2020წ; N ას- 1027-2020, 27.11.2020წ; N ას-634-2021, 4.11.2021წ; N ას-1363-2021, 5.04.2022წ; N ას-1183-2022, 23.12.2022წ; N ას-1572-2022, 5.05.2023წ.).

48. განსახილველ შემთხვევაში კასატორმა მოპასუხის მიერ ფიდუციური მოვალეობების დარღვევის საფუძვლად მიუთითა, რომ კომპანიის ყოფილმა დირექტორმა შპს „ჯ–სს“ მოთხოვნა არ წაუყენა, ამასთან, არ შეაფასა შპს „ჯ–სის“ ფინანსური შესაძლებლობები ვალდებულების შესრულების თვალსაზრისით. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოსარჩელე კომპანიის დირექტორი 2020 წლის 18 ივნისიდან არის გ.ბ–ვი, მოსარჩელე კომპანიასა და შპს „ჯ–სს“ შორის სამართლებრივი ურთიერთობა 2015-2019 წლებში არსებობდა, შესაბამისად, ყოფილი დირექტორისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრება იმისათვის, რაც მოქმედ დირექტორსაც არ გაუკეთებია (სსკ-ის 365-ე და 387-ე უხლები), არც ფაქტობრივად და არც სამართლებრივად გამართლებული არ არის. მოსარჩელე კომპანიის საგადასახადო ვალდებულება, 2020 წლის 15 იანვრის მდგომარეობით, 807 209.73 ლარი იყო, ყოფილმა დირექტორმა შემოსავლების სამსახურს 2020 წლის 16 იანვარს დავალიანებაზე შეთანხმების გაფორმების თხოვნით მიმართა, საგადასახადო შეთანხმებით გადასახდელი თანხა 520 455 ლარით განისაზღვრა, რაც კომპანიას შეთანხმების გაფორმებიდან 60 დღის განმავლობაში უნდა გადაეხადა და 2020 წლის 29 მაისს გადაიხადა კიდეც.

49. საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მხოლოდ სესხის ხელშეკრულებითა და მოსარჩელის ახსნა-განმარტებით არ დასტურდება, რომ კომპანია დებიტორული დავალიანების დროულად მიღების შემთხვევაში 1 710 556.31 ლარით ნაკლებ სესხს აიღებდა. ასევე გასათვალისწინებელია მოპასუხის განმარტება იმის თაობაზე, რომ 2020 წლის 5 მაისის საბანკო კრედიტის ხელშეკრულების თანახმად, სესხი გაიცა კომპანიის სესხების რეფინანსირებისთვის სს „ბ–ში“, აღნიშნულის საწინააღმდეგო მტკიცებულება კი, მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია.

50. საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სამეწარმეო საზოგადოების დირექტორის პასუხისმგებლობის თავისებურებებთან დაკავშირებით საქართველოსთვის, როგორც რომანულ-გერმანული სამართლებრივი სისტემის ქვეყნისათვის ყურადსაღებია გერმანიის საკანონმდებლო და პრაქტიკული მიდგომები (იხ. Merkt in MüKo zum GmbHG, §13,Rn.343; Raiser in Ulmer/Habersack/Löbbe GmbHG Gr.Komm. 2.Aufl., §13,Rn.51; Fleischer in MüKozum GmbHG, §43,Rn.276; Walter G. Paefgen in Ulmer/Habersack/Löbbe GmbHG Gr.Komm. 2.Aufl; შეად.სუსგ-ებს: N ას-1158-1104-2014, 6.052015 წ; N ას-1307-1245-2014, 6.05. 2015 წ.). ამავე კონტექსტში და განსახილველი სარჩელის წარმატებისათვის მოსარჩელეს უნდა დაემტკიცებინა, რომ საწარმოს დირექტორი საწარმოს საქმიანობას სადავო პერიოდში მოქმედი სპეციალური კანონის 9.6-ე მუხლით დადგენილი სტანდარტით არ უძღვებოდა.

51. უფრო მეტიც, საქმეში არსებული არც ერთი მტკიცებულებით არ ირკვევა, რომ მოპასუხის დირექტორად მუშაობისას კომპანიამ რაიმე სახის ფინანსური დანაკლისი ან ზარალი განიცადა. ამდენად, კასატორის მითითება, რომ ყოფილი დირექტორის მხრიდან ზრუნვის მოვალეობის დარღვევა დადასტურებულია, დაუსაბუთებელია. სხვა სახის დასაშვები პრეტენზია კი, რაც გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გაბათილებისა და საქმის არსებითად განსახილველად დაშვების შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს, კასატორს არ წარუდგენია.

52. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიას და განმარტავს, რომ დირექტორის პასუხისმგებლობის საკითხი შეიძლება დადგეს იმ შემთხვევაში, თუ დადასტურდება მისი მხრიდან საწარმოსთვის ზიანის მომტანი არამართლზომიერი და მიზანმიმართული ქმედება. აღნიშნული არ მოიაზრებს ისეთ მოქმედებას, რომელიც შესაძლოა საზოგადოების ინტერესებიდან გამომდინარეობდა.

53. ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

54. საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, კასატორმა/მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა მისი მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტობრივი მოცემულობა, რომლითაც დადგინდებოდა მოპასუხის მხრიდან კომპანიის ინტერესების განზრახ საწინააღმდეგოდ მოქმედება, რომელიც არ იყო ნაკარნახევი საზოგადოების ინტერესებიდან. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დაასკვნა, რომ კასატორის მოთხოვნა, მოპასუხისთვის, როგორც კომპანიის ყოფილი დირექტორისათვის, პასუხისმგებლობის დაკისრების თაობაზე, დაუსაბუთებელია.

55. ზემოხსენებულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს განჩინება კანონიერია და დასაბუთებული, არ არსებობს მისი გაუქმების საფუძველი, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, უნდა დარჩეს განუხილველი.

56. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 407.1-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს „ს.ქ.წ–ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. შპს „ს.ქ.წ–ას“ (ს/ნ ........) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს, 29.11.2024 წლის #24822912480 საგადახდო დავალებით გადახდილი 8000 ლარის 70% - 5600 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: თ. ძიმისტარაშვილი

მ. ერემაძე