საქმე Nას-1139-2023

27 ივნისი 2024 წელი ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა:

თეა ძიმისტარაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - შპს „ე–ი“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - ნ.ფ–ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 16 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, კომპენსაციის გადახდის დაკისრება, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

საკითხი, რომელზეც მიღებულია განჩინება – საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სასარჩელო მოთხოვნა:

1.1 ნ.ფ–თან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ შპს „ე–ის“ 2022 წლის 13 იანვრის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა;

1.2 შპს „ე–ისთვის“ ნ.ფ–ის სასარგებლოდ კომპენსაციის გადახდის დაკისრება;

1.3 შპს „ე–ისთვის“ ნ.ფ–ის სასარგებლოდ იძულებითი განაცდურის სახით ყოველთვიურად 650 ლარის (ხელზე ასაღები) გადახდის დაკისრება, 2022 წლის 14 იანვრიდან შრომითი ხელშეკრულების ვადის გასვლამდე, 2022 წლის 06 დეკემბრამდე, პერიოდისთვის;

2. მოპასუხის პოზიცია:

მოპასუხემ წარმოდგენილი შესაგებლით უარყო სარჩელი და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

3.1 თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 10 მარტის გადაწყვეტილებით ნ.ფ–ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი შპს „ე–ის“ 2022 წლის 13 იანვრის გადაწყვეტილება ნ.ფ–თან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე; შპს „ე–ს“ ნ.ფ–ის სასარგებლოდ იძულებითი განაცდურის სახით დაეკისრა 6 994,2 ლარის (ხელზე ასაღები) გადახდა; ნ.ფ–ის სასარჩელო მოთხოვნა, მოპასუხისთვის კომპენსაციის გადახდის დაკისრების თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა.

3.2 ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება, სააპელაციო წესით, გაასაჩივრა მოპასუხემ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

4. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

4.1 თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 16 ივნისის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

4.2 სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, კერძოდ, 2021 წლის 07 ივნისს, მოსარჩელეს და მოპასუხეს შორის გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე ნ.ფ–ი შპს „ე–ში“ დასაქმდა მოლარე-ოპერატორის პოზიციაზე. შრომითი ხელშეკრულების ვადა განისაზღვრა 2022 წლის 06 დეკემბრამდე, საიდანაც პირველი ექვსი თვე წარმოადგენდა გამოსაცდელ ვადას. გამოსაცდელი ვადის განმავლობაში, მოსარჩელის შრომის ყოველთვიური ანაზღაურება შეადგენდა 600 ლარს (ხელზე ასაღები ოდენობა), ხოლო გამოსაცდელი ვადის გასვლის შემდეგ - 650 ლარს (ხელზე ასაღები ოდენობა).

4.3 შპს „ე–ის“ 2021 წლის 10 აგვისტოს ბრძანებით, შრომითი ხელშეკრულების დანართი N1-ით განსაზღვრული ფუნქცია-მოვალეობების დაუცველობისთვის, ნ.ფ–ის მიმართ გამოყენებული იქნა დისციპლინური სახდელი - საყვედური და ჯარიმა. ბრძანების თანახმად, ვალდებულების დარღვევა გამოიხატა შპს „ე–ის“ მაღაზიის სალაროდან ფულადი თანხის პირადი საჭიროებისათვის გამოყენებაში. 2021 წლის 10 აგვისტოს ბრძანებით დისციპლინური სახდელის დაკისრების თაობაზე ცნობილი იყო ნ.ფ–ისათვის.

4.4 შპს „ე–ის“ 2022 წლის 13 იანვრის ბრძანებით, ნ.ფ–ი გათავისუფლებული იქნა დაკავებული პოზიციიდან. გათავისუფლების შესახებ ბრძანებაში მოსარჩელესთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლად მითითებული იქნა შრომის კოდექსის 47-ე მუხლის პირველი პუნქტის „თ“ ქვეპუნქტი.

4.5 სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ ნ.ფ–ის სამსახურიდან გათავისუფლების გადაწყვეტილება, როგორც კანონსაწინააღმდეგო ნების გამოვლენა არის ბათილი.

4.6 სააპელაციო სასამართლომ წარდგენილი სააპელაციო საჩივრების ფარგლებში იმსჯელა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერებაზე და დამატებით აღნიშნა, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის მიერ ცალმხრივად გამოვლენილი ნების კანონიერება უნდა შემოწმდეს შეწყვეტის შესახებ აქტში მითითებული სამართლებრივი საფუძვლისა და ფაქტობრივი გარემოებების ურთიერთშეჯერებით. ასეთ დროს, სასამართლო, ხელმძღვანელობს შრომით სამართლებრივ ურთიერთობებში დამკვიდრებული ე.წ. ,,favor prestatoris” პრინციპით, რაც დასაქმებულთათვის სასარგებლო წესთა უპირატესობას ნიშნავს. სწორედ აღნიშნული პრინციპის გამოყენებისას, საჭიროა დამსაქმებლისა და დასაქმებულის მოთხოვნებისა და ინტერესების წონასწორობის დაცვა სამართლიანობის, კანონიერებისა და თითოეული მათგანის ქმედებების კეთილსინდისიერების კონტექსტში“

4.7 განსახილველ შემთხვევაში, დასაქმებულის (მოსარჩელის) გათავისუფლების საფუძველს სშკ-ის 47-ე მუხლის პირველი ნაწილის „თ“ ქვეპუნქტი წარმოადგენდა.

4.8 სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ შრომითი ურთიერთობის ცალმხრივად შეწყვეტის კანონიერება უნდა შეფასდეს ე.წ „პროპორციულობის ტესტით“, ვინაიდან შრომის უფლება პირის ერთ-ერთი ფუნდამენტური უფლებაა, რომლის დაცვაც საქართველოს კონსტიტუციის 26-ე მუხლის რეგულაციაში ექცევა და ამგვარი ურთიერთობის დამსაქმებლის მხრიდან შეწყვეტა სწორედ კონსტიტუციით დაცულ სფეროში ჩარევას წარმოადგენს, თუმცა, იმის გასარკვევად, ამ ჩარევის შედეგად დაირღვა თუ არა პირის გარანტირებული უფლება, შემოწმებას ექვემდებარება ასევე უფლების დაცულ სფეროში ჩარევას გააჩნია თუ არა ლეგიტიმური საფუძველი და წარმოადგენს თუ არა ჩარევა მიზნის მიღწევის პროპორციულ საშუალებას.

4.9 სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 115-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, სამოქალაქო უფლება უნდა განხორციელდეს მართლზომიერად. სასამართლოს უპირველესი ფუნქციაც სამოქალაქო უფლების მართლზომიერად განხორციელების უზრუნველყოფაა. ნებისმიერი დავის განხილვისას, როგორც წესი, სასამართლო ამოწმებს უფლების გამოყენების მართლზომიერების საკითხს, რის საფუძველზეც აფასებს მხარეთა მიერ სასამართლოს წინაშე დაყენებულ მოთხოვნათა მართებულობას. უფლების გამოყენების მართლზომიერების შესაფასებლად კი, აუცილებელია მისი გამოყენების განმაპირობებელი გარემოებების მართლზომიერების საკითხის შესწავლა.

4.10 სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება, რომ დამსაქმებელმა მასზე არსებული მტკიცების ტვირთის ფარგლებში ვერ დაადასტურა, დისციპლინური სახდელის დაკისრების შესახებ ბრძანებების (2021 წლის 16 ივლისის, 3 ნოემბრის, 18 ნოემბრისა და 30 ნოემბრის) ნ.ფ–ისთვის გაცნობის ფაქტის დამადასტურებელი სათანადო მტკიცებულებების არსებობა.

4.11 სააპელაციო პალატამ მიუთითა მხარეთა შორის გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულების 7.4 პუნქტზე, რომლის მიხედვით, მხარეები შეთანხმდნენ, რომ კორესპონდენციისა და ნებისმიერი სახის კომუნიკაციისთვის დასაშვებ ფორმად მიჩნეული იქნა წერილის (ხელშეკრულებაში მითითებულ მისამართზე/ფაქსის/სატელეფონო შეტყობინების (sms შეტყობინება)/ელ. ფოსტა და სხვა) გაგზავნა. მოპასუხე/აპელანტ ორგანიზაციას გააჩნია ორგანიზებული სტრუქტურული დანაყოფები და შესაბამისი თანამშრომლები, როგორიცაა, მონიტორინგის სამსახური, ადამიანური რესურსების მართვის სპეციალისტი, იურისტი. მოპასუხეს ხელი მიუწვდებოდა მოსარჩელის ისეთ პერსონალური სახის ინფორმაციაზე, როგორიცაა, მისი საცხოვრებელი ადგილის მისამართი, ელექტრონული ფოსტის მისამართი. ამიტომ, მოპასუხეს ობიექტურად ჰქონდა იმის შესაძლებლობა, რომ დისციპლინური სახდელების დაკისრების შესახებ ბრძანებების ხელმოწერაზე მუდმივად უარის თქმის შემთხვევაში, ფოსტის ან ელექტრონული ფოსტის მეშვეობით მოეხდინა აღნიშნული ბრძანებების მოსარჩელისთვის ჩაბარება.

4.12 ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სშკ-ის 38-ე მუხლის მე-8 პუნქტით, სასამართლოს მიერ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით. ამავე მუხლის მე-9 ნაწილის თანახმად, დასაქმებულს უფლება აქვს, ამ მუხლის მე-8 პუნქტით გათვალისწინებულ პირვანდელ ან ტოლფას სამუშაო ადგილზე აღდგენის ან მის ნაცვლად დაკისრებული კომპენსაციის გადახდის გარდა, მოითხოვოს იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თარიღიდან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის თაობაზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულების თარიღამდე. იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების განსაზღვრისას სასამართლომ უნდა გაითვალისწინოს ამ მუხლის პირველი ან მე-2 პუნქტის შესაბამისად დამსაქმებლის მიერ დასაქმებულისთვის მიცემული კომპენსაცია.

4.13 სააპელაციო პალატის განმარტებით, მოპასუხის გადაწყვეტილება მოსარჩელესთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე არამართლზომიერად იქნა მიჩნეული. მოპასუხეს აღნიშნული გადაწყვეტილება რომ არ მიეღო, მოსარჩელე 2022 წლის 14 იანვრიდან ხელშეკრულების ვადის ბოლომდე, 2022 წლის 06 დეკემბრამდე, შრომის ანაზღაურების სახით ყოველთვიურად 650 ლარს (ხელზე ასაღები ოდენობა) მიიღებდა.

4.14 აღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატის განმარტებით, სასამართლომ მართებულად დააკისრა მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ იძულებითი განაცდურის სახით შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტიდან, 2022 წლის 14 იანვრიდან, ხელშეკრულების მოქმედების ვადამდე, 2022 წლის 06 დეკემბრამდე, მისაღები შრომის ანაზღაურების გადახდა, რამაც 6 994,2 ლარი (ხელზე ასაღები) შეადგინა.

5. კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

5.1 თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 16 ივნისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

5.2 კასატორის მოსაზრებით, მოცემულ საქმეზე, ერთი წლის განმავლობაში, ორ დადასტურებულ დისციპლინურ გადაცდომას აქვს ადგილი. პირველი, თანამშრომელთან სიტყვიერი და ფიზიკური ფორმის კონფლიქტში შესვლა. ეს გადაცდომა თავისი შინაარსიდან, სპეციფიკიდან, დამსაქმებლის საქმიანობის სფეროს და ინციდენტის მოქმედების ადგილიდან გამომდინარე, რომელიც აბრკოლებს სამუშაოს მშვიდ რეჟიმს, ნეგატიურად აისახება კომპანიის იმიჯზე, რომელიც მომსახურების სფეროს განეკუთვნება და მაღაზიის გამართული, მოწესრიგებული მუშაობა პირდაპირ კავშირშია აღნიშნული სავაჭრო ქსელის მომხმარებელთა რაოდენობის ზრდასთან და აისახება მის რეპუტაციასა და ფინანსურ მხარეზე. მეორე გადაცდომა მდგომარეობს მოსარჩელის მხრიდან მაღაზიის სალაროდან თანხის უნებართვოდ აღებაში, რომელიც თავისი შინაარსიდან გამომდინარე მნიშვნელოვანი ხასიათის არსებითი გადაცდომაა, რადგან მაღაზიის სალაროში არსებული თანხის განკარგვის უფლება მხოლოდ რამდენიმე თანამშრომელს შეუძლია კომპანიაში და ნებისმიერი მიზეზით აღნიშნული ქმედება მოსარჩელის პოზიციური მდგომარეობიდან გამომდინარე არის უფლებამოსილების გადამეტება, რამაც ამ კონკრეტულ შემთხვევაში ზიანი არ გამოიწვია (რადგან შემდგომში მოხდა თანხის უკან დაბრუნება), თუმცა, ქმნის დასაქმებულის პიროვნების მიმართ უნდობლობისა და რისკების არსებობის უტყუარ ფაქტს. შესაბამისად, ზემოაღნიშნული უდავოდ დადასტურებული ორივე გადაცდომის არსებობა, სრულად შეესაბამება სშკ-ის 47-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის "თ" ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის კანონიერ საფუძველს, მიუხედავად იმისა, რომ აღნიშნული გადაცდომები პირველი და სააპელაციო სასამართლოების მხრიდან არაა აღიარებული, როგორც ერთგვაროვან სახედ და სასამართლოები არანაირად არ განიხილავენ ამ გადაცდომების ერთობლიობის ხარისხობრივი და შინაარსობრივი ხასიათის მნიშვნელობას.

5.3 კასატორი ასევე ყურადღებას ამახვილებს, მოსარჩელის მიერ, 2021 წლის 18 ნოემბერს, მაღაზიის დაგვიანებით გაღების ფაქტთან დაკავშირებით, კერძოდ, ამ გადაცდომასთან გამოცემულ ბრძანებაზე, რომელზეც, მართალია არ არის დასაქმებულის ხელმოწერა, თუმცა, საქმეში არსებული მტკიცებულებით უტყუარად დგინდება დასაქმებულისათვის მისი ინფორმირების საკითხი. სასამართლო სხვა გადაცდომებთან ერთად მიუთითებს მის არსებობაზე, ხოლო ნ.ფ–ის`თვის გაცნობა-არგაცნობის საკითხზე, აქაც მხოლოდ მოხსენებითი ბარათების და მოწმეთა ჩვენების არასაკმარისობის ფაქტზე მიუთითებს. არსად არ მსჯელობს, რომ აღნიშნული გადაცდომა, კერძოდ, მაღაზიის დაგვიანებით გაღება სხვა მტკიცებულებების წარდგენის შედეგად იქნა კომპანიის მიერ დადასტურებული. არსად არის ნახსენები კომპანიის HR სისტემიდან მტკიცებულებად წარდგენილი ამონაწერი, რომელიც ადასტურებს ნ.ფ–ისთვის მის პირად ტელეფონის ნომერზე, 18 ნოემბრის დაგვიანების ფაქტის არსებობის სმს გზავნილს. ასევე, მტკიცებულების სახით, აღნიშნული შეტყობინება სმს სახით, გაგზავნილია მენეჯერის - მედეა კობახიძის ტელეფონის ნომერზეც, რომელიც საქმეში წარდგენილია დოკუმენტური მტკიცებულების სახით და კონკრეტული ფაქტის იდენტიფიცირებას ახდენს. ამასთანავე, სასამართლო არ მსჯელობს იმ დოკუმენტურ მტკიცებულებებზე, ახსნა-განმარტების სახით, რაც საქმეს ერთვის და ცალსახად ადასტურებს ამ ფაქტის არსებობის უტყუარობას. ამ ფაქტს ასევე ადასტურებს საქმეში არსებული დოკუმენტური მტკიცებულება - სახელფასო უწყისების სახით, რომელშიც ნათლად ჩანს თანამშრომლის დაჯარიმების საკითხი დისციპლინური გადაცდომისთვის. განჩინებაში არსად არ არის ნახსენები მეხსიერების ბარათის შესაბამის დისციპლინურ სახდელზეც. აღნიშნულთან დაკავშირებით კომპანიამ წარადგინა ნ.ფ–ის სმს გზავნილი მ.კ–იას პირად ნომერზე, სადაც ის საუბრობს წერილობით საყვედურზე, რომელიც მენეჯერმა დაახვედრა მეხსიერების ბარათის გამოყენების გამო. აღნიშნული სასამართლო პროცესზე დაადასტურა თავად მ.კ–იამ, რომელიც აღნიშნული სმს-ის ადრესატია. უფრო მეტიც, მეხსიერების ბარათის აღებას ადასტურებს თავად ნ.ფ–ი სასამართლო პროცესზე. ასევე, აღნიშნული გადაცდომის არსებობას და მასზე ბრძანების გაცნობის ფაქტს მოწმე ნ.ხ–იც ადასტურებს თავის ჩვენებაში.

5.4 სააპელაციო სასამართლო განჩინებაში, 7 იანვრის შეკრების ფაქტთან დაკავშირებით, უთითებს, რომ სასამართლოს არ აქვს საკმარისი მონაცემები, შეაფასოს დარღვევის ხარისხი და ინტენსივობა, რაც იმთავითვე მცდარია, როდესაც ამ ფაქტზე არსებობს მტკიცებულებათა ერთობლიობა. მსჯელობა იმაზე, რომ "აღნიშნული გადაცდომა, თუნდაც დადასტურებული იყოს, არ არის ერთგვაროვანი იმ დარღვევისა, რისთვისაც ნ.ფ–ს 2022 წლის 10 აგვისტოს ბრძანებით, დისციპლინური სახდელი დაეკისრა". სასამართლო ფაქტობრივ გარემოებებზე მსჯელობისას მიუთითებს, რომ 2022 წლის 7 იანვარს, სამუშაო დროს, თანამშრომლების შეკრების ფაქტის ამსახველი ვიდეო ჩანაწერი წარმოდგენილ ვიდეო ფაილებში არ იძებნება. მოსარჩელე უარყოფს ასეთ ფაქტს, ხოლო თავად ფაქტის უშუალოდ შემსწრე პირები, მათ შორის ამ შემთხვევის თაობაზე მოხსენებითი ბარათის ავტორები სასამართლო სხდომაზე მოწმის სახით არ დაკითხულან. აღნიშნული მსჯელობა შეიცავს ფაქტობრივ უზუსტობას, რადგან ნ.ხ–ი, რომელიც ერთ-ერთი მოწმე იყო და გამოკითხულ იქნა სხდომაზე, თავად ესწრებოდა შეკრების ფაქტს. მოწმე მიუთითებს, რომ ნ.ფ–მა 2022 წლის 7 იანვარს ორივე ცვლაში შეკრიბა თანამშრომლები პირადი საკითხის გასარჩევად სამუშაო ადგილზე და სამუშაო დროს. ამასვე ამბობს თავის მოხსენებით ბარათში მონიტორინგის სამსახურის თანამშრომელი ი.ც–ი და არც ეს მტკიცებულება აქვს სასამართლოს გათვალისწინებული. სწორედ ი.ც–ისგან შეიტყო მონიტორინგის სამსახურის უფროსმა გ.ც–მა აღნიშნული შეკრების თაობაზე და თავის ჩვენებაშიც გ.ც–ი ადასტურებს ამ ფაქტს. 7 იანვრის შეკრების ფაქტს ადასტურებენ სხვა მოწმეებიც და ასევე მონიტორინგის მხრიდან გაფრთხილების ფაქტსაც. გაფრთხილების მიცემა ავტომატურად ნიშნავს, რომ ფოსურმა იცოდა ზეპირი გაფრთხილების შინაარსიც.

5.5 რაც შეეხება კოვიდ რეგულაციებს, სასამართლო ავითარებს მსჯელობას, რომ საქმეში წარმოდგენილი შპს „ე–ის“ შინაგანაწესით ან სხვა დოკუმენტით განსაზღვრული არ ყოფილა თანამშრომლის მიერ დამცავი ფარის ან პირბადის ტარების ვალდებულება. მოპასუხე მხარე ამ შემთხვევაში მოსარჩელის მიერ შრომითი ხელშეკრულების დარღვევას სახელმწიფოს მიერ ნორმატიული აქტით დადგენილ კოვიდრეგულაციების წესებს განიხილავს. სასამართლოს აღნიშნული მსჯელობა არის გაუგებარი და შეიცავს უზუსტობებს. ნ.ფ–მა თავად დაადასტურა დამცავი ფარის მის მიერ ტარების ვალდებულება, რომ კომპანიას და მას შორის საბოლოო შეთანხმება შედგა და მას პირბადის მაგივრად უნდა ეტარებინა დამცავი ფარი. კომპანიას სწორედ ამიტომ არ წარუდგენია დამცავი საშუალებების ტარების ვალდებულების დამადასტურებელი მტკიცებულება, როგორც შრომითი ხელშეკრულების ნაწილი, რადგან აღნიშნული ფაქტი არ გაუხდია სადავოდ არცერთ მხარეს. თუმცა ის, რომ კოვიდრეგულაციების დაცვა მოთხოვნილი იყო სამუშაო ადგილზე, ამაზე მიუთითებდა კომპანიის არა მხოლოდ შრომითი სამართლის კონსულტანტის, არამედ როგორც სახელმწიფოს მიერ ლიცენზირებული შრომის უსაფრთხოების სპეციალისტის, მ.კ–იას სასამართლოზე მიცემული ახსნა- განმარტებები.

5.6 კასატორი განმარტავს, რომ კომპანიის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები თითოეულ გადაცდომასთან დაკავშირებით, ცალსახად ადასტურებს მათ არსებობას, ერთგვაროვნებას და დასაქმებულისთვის ინფორმირებულობას, თუმცა, სასამართლო მსჯელობს, რომ გაცნობის მიუხედავად, ნ.ფ–ის შემდგომი რეაქციების შესახებ, ინფორმაციის მოწმეთა მიერ დაზუსტების შეუძლებლობა გახდა საფუძველი ყველა ზემოაღნიშნული მტკიცებულების იგნორირების და შედეგად არსებული განჩინების ჩამოსაყალიბებლად.

6. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი:

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 25 სექტემბრის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

7. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული, შემდეგ გარემოებათა გამო:

8. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

9. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის დისპოზიციიდან გამომდინარე (საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. საკასაციო სასამართლოს არ შეუძლია თავისი ინიციატივით შეამოწმოს საპროცესო დარღვევები, გარდა 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტებისა).

10. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა კასატორის არგუმენტების გაცნობის შემდეგ ასკვნის, რომ მოპასუხეს დასაბუთებული საკასაციო შედავება არ წარუდგენია. 11. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქმის განმხილველი სასამართლო შეზღუდულია მხოლოდ მხარის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით, რაც შეეხება სამართლის ნორმების გამოყენებას, სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, ადგენს თუ რა სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობს მხარეთა შორის და ამ ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე აკმაყოფილებს ან არ აკმაყოფილებს სარჩელს. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შეფასება შედის სასამართლოს კომპეტენციაში, თუმცა საქმეზე გადაწყვეტილება მიღებულ უნდა იქნეს შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულად რეალიზაციის პირობებში.

12. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლოსთვის საკვლევ საკითხებს წარმოადგენს დამსაქმებლის მიერ შრომით ურთიერთობის შეწყვეტისა და იძულებითი განაცდურის მიღების მართლზომიერების საკითხები.

13. მითითებული დავის ფარგლებში, სასამართლომ უნდა შეამოწმოს რამდენად მართლზომიერად მოქმედებდა დამსაქმებელი დასაქმებულების სამუშაოდან გათავისუფლებისას. აღნიშნული საკითხის გამორკვევა კი შესაძლებელია მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე გამოცემულ ბრძანებაში მითითებული დასაქმებულის გათავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად (იხ.სუსგ.№ას-1350-2019,27.11.2019წ.). 14. კასატორის მითითებული პრეტენზიის შემოწმების მიზნით, საკასაციო სასამართლო, პირველ რიგში, აღნიშნავს, რომ როგორც უზენაესი სასამართლოს არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაშია განმარტებული, „შრომითსამართლებრივი ურთიერთობა ეფუძნება მხარეთა თანასწორუფლებიანობის საფუძველზე ნების თავისუფალი გამოვლენის შედეგად მიღწეულ შეთანხმებას (იხ. სშკ-ის მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტი). თუმცა, შრომითი ურთიერთობებისადმი წმინდა სახელშეკრულებო მიდგომის გამოყენება არ არის მიზანშეწონილი, რადგან კლასიკურად ასეთი ურთიერთობა მოიცავს მის მონაწილეთა შეთანხმებას თანაბარ საწყისებზე, მაშინ, როდესაც შრომით ურთიერთობაში ერთი პირი ნებაყოფლობით თანხმდება მეორის დაქვემდებარებაში ყოფნას“. ამასთან, შრომითსამართლებრივ დავებში მნიშვნელოვანია გამოირიცხოს დამსაქმებლის მიერ საკუთარი უფლების ბოროტად გამოყენება (იხ. სუსგ Nას-98-94-2016, 26.07.2016წ.; №ას-368-2019, 31.07. 2019წ.).

15. საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს სამოქალაქო კოდექსის 115-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, სამოქალაქო უფლება უნდა განხორციელდეს მართლზომიერად. სასამართლოს უპირველესი ფუნქციაც სამოქალაქო უფლების მართლზომიერად განხორციელების უზრუნველყოფაა. ნებისმიერი დავის განხილვისას, როგორც წესი, სასამართლო ამოწმებს უფლების გამოყენების მართლზომიერების საკითხს, რის საფუძველზეც აფასებს მხარეთა მიერ სასამართლოს წინაშე დაყენებულ მოთხოვნათა მართებულობას. უფლების გამოყენების მართლზომიერების შესაფასებლად კი. აუცილებელია მისი გამოყენების განმაპირობებელი გარემოებების მართლზომიერების საკითხის შესწავლა.

16. საქართველოში შრომითი ურთიერთობების შეწყვეტა მოწესრიგებულია საქართველოს შრომის კოდექსის 47-ე და 48-ე მუხლებით, რომელთაგან, პირველი მოიცავს შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლებს, ხოლო მეორე არეგულირებს შეწყვეტის პროცესუალურ მხარეს. აღნიშნული მუხლების კუმულაციური საფუძვლით უნდა ითქვას, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისას დამსაქმებლის პოზიტიური ვალდებულებაა დაასრულოს დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობა მხოლოდ კანონიერი გზებით, ხოლო ნეგატიური ვალდებულება წარმოადგენს იმას, რომ დამსაქმებელს არ უნდა შეეძლოს დასაქმებულის სამსახურიდან გაშვება შესაბამისი და გამართლებული საფუძვლის გარეშე; ამიტომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის იმ რეგულაციებს, რომლებიც სშკ-ს 47-ე და 48-ე მუხლებშია მოცემული, აქვთ ერთგვარი „შემაკავებელი ეფექტი“, რომლის საფუძველიც არის წინაპირობა შრომის ურთიერთობათა მხარეების თვითნებური, გაუმართლებელი გადაწყვეტილებების აღკვეთისთვის (იხ.სუსგ.Nას-1391-1312-2012,10.01.2014წ.)

17. იმისათვის, რომ დამსაქმებელმა გამოიყენოს შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძვლად სშკ-ს 47.1-ე (ადრინდელი რედაქციით 37.1-ე) მუხლის „თ“ ქვეპუნქტი, განხორციელებული უნდა იყოს კანონით გათვალისწინებული წინაპირობა, კერძოდ, ამ საფუძვლის გამოყენებამდე დასაქმებულის მიმართ ბოლო ერთი წლის განმავლობაში უკვე გამოყენებული უნდა იყოს ინდივიდუალური ან კოლექტიური ხელშეკრულებით და/ან შრომის შინაგანაწესით გათვალისწინებული დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომა.

18. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა დამსაქმებლის მიერ დასაშვები უნდა იყოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ გაუმართლებელია ამ უკანასკნელის უფლების დაცვის სხვა საფუძვლების გამოყენება, მაშასადამე, არასათანადო მოქმედებები, მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება, გახდეს დასაქმებულის სამუშაოდან დათხოვნის საფუძველი, როცა მნიშვნელოვან დონეს მიაღწევს. სამართლიანი ბალანსი შრომის უფლებასა და დამსაქმებლის უფლებას შორის გონივრული სტანდარტიდან უნდა გამომდინარეობდეს. საერთაშორისოდ აღიარებული სტანდარტია, რომ დასაქმებულის სამუშაო ადგილიდან დათხოვნისას, მათ შორის, სშკ-ს 47-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,თ“ ქვეპუნქტით ხელშეკრულების შეწყვეტისას, გათავისუფლების გონივრული საფუძველი უნდა არსებობდეს (იხ. სუსგ N ას-1071-2020,25.02.2022წ;Nას-221-2021,28.05.2021წ.).

19. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის არგუმენტაციას იმ გარემოებასთან დაკავშირებით, რომ ბოლო ერთი წლის განმავლობაში, მოსარჩელის მიერ, საქმის მასალებით დადასტურებული ორი დისციპლინური გადაცდომის ჩადენა ქმნიდა შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისათვის სშკ-ს 47-ე მუხლის „თ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ მართლზომიერ საფუძველს (კასატორი მიუთითებს 2021 წლის 10 აგვისტოს დისციპლინური სახდელის დადების შესახებ ბრძანებაზე, რომლის გამოცემის საფუძველი გახდა მოსარჩელის მხრიდან მაღაზიის სალაროდან თანხის აღების ფაქტი და 2022 წლის 12 იანვარს, შპს „ე–ის“ გლდანის ობიექტზე არაჯანსაღი ატმოსფეროს შექმნის,მაღაზიის თანამშრომელთან სიტყვიერ და ფიზიკურ კონფლიქტში შესვლა, რაც გახდა საფუძველის გასაჩივრებული ბრძანების გამოცემის).

20. საკასაციო პალატა, კასატორის ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ უზენაესი სასამართლოს არაერთ გადაწყვეტილებაშია განმარტებული, რომ სშკ-ს 47-ე მუხლის „თ“ ქვეპუნქტით დასაქმებულისთვის დისციპლინური სახდელის დაკისრების მართლზომიერების შეფასების მიზნებისთვის, განმსაზღვრელია დასაქმებულის მიერ ვალდებულების განმეორებით დარღვევის ფაქტის გამოვლენა, რადგან მოცემული მუხლის ფარგლებში პასუხისმგებლობის საფუძველი შესაძლებელია იყოს, მხოლოდ იმავე დარღვევების განმეორებითობა. დარღვევის განმეორებითობასთან მიმართებით მნიშვნელოვანია ქმედების ერთგვაროვნება, თან იმგვარ ქმედებათა, რომლებიც თავისი ხასიათით არსებითი მნიშვნელობის მქონეა. სამოქალაქო ბრუნვისათვის დამახასიათებელი კეთილსინდისიერების პრინციპისა და უფლების ბოროტად გამოყენების აკრძალვის გათვალისწინებით, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა, მხოლოდ იმ შემთხვევაში უნდა იქნეს გამოყენებული, თუ დარღვევას აქვს არსებითი ხასიათი. დაუშვებელია ერთი და იგივე არაარსებითი დარღვევების არსებობისას შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა. გარდა ამისა, გათავისუფლების მიზნებისათვის, დარღვევის კანონით დადგენილ ვადაში შეუსრულებლობასთან ერთად, საჭიროა მისი ხასიათისა და ბუნების შემოწმება (მაგ. სიმძიმე, მნიშვნელობა), დარღვევის ხარისხის დადგენა, ბრალეულობა. უნდა შეფასდეს რამდენად გონივრული, აუცილებელი, პროპორციული და თანაზომიერია აღნიშნულ დარღვევებთან მიმართებით შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა .

21. კასატორის მიერ შედავებულია ის გარემოება, რომ პირველი და მეორე ინსტანციის სასამართლოების მიერ არასწორად განიმარტა სშკ-ს 47-ე მუხლის „თ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ნორმა და მისი მიზანი. კასატორის მოსაზრებით, ამ საფუძვლით შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისას, მნიშვნელოვანია დადგინდეს გადაცდომის ხასიათი და სპეციფიკა, რაც უნდა გახდეს შეფასებისათვის გადამწყვეტი საფუძველი და არარელევანტურია აქცენტირება მხოლოდ ქმედებათა იდენტურობასთან მიმართებით.

22. საპასუხოდ, საკასაციო პალატა პირველ რიგში, მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მყარად დადგენილ პრაქტიკაზე, რომლის თანახმად: შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა, მხოლოდ იმ შემთხვევაში უნდა იქნეს გამოყენებული, თუ დარღვევას აქვს არსებითი ხასიათი. გათავისუფლების მიზნებისათვის, საჭიროა დარღვევის ხასიათისა და ბუნების შემოწმება (მაგ. სიმძიმე, მნიშვნელობა), დარღვევის ხარისხის დადგენა, ბრალეულობა. უნდა შეფასდეს რამდენად გონივრული, აუცილებელი, პროპორციული და თანაზომიერია აღნიშნულ დარღვევებთან მიმართებით შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა, ხომ არ არის შესაძლებელი უფრო მსუბუქი დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის გამოყენება (პრაქტიკა(იხ. სუსგ საქმე №ას-565-565-2018, 31 ოქტომბერი, 2018 წელი №ას-1208-2018, 18.02.2021წ.).

23. პალატა განმარტავს, რომ საკასაციო საჩივარში მითითებულ ანალოგიურ საქმეებზე მიღებულ გადაწყვეტილებებშიც (სუსგ ას-1155-2019 საქმე, 14.01.2020წ ას-536-2021 21.09 2021წ.) სწორედ დარღვევის სიმძიმეზეა აპელირება. კერძოდ, 2020 წლის 14 იანვრის განჩინებაში (საქმე #ას-1155-2019), საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ განმარტა: „საკასაციო პალატა დასაქმებულის მიერ ჩადენილი ქმედების შეფასებისას, ითვალისწინებს დარღვევის სიმძიმეს და მიიჩნევს, რომ დასაქმებულმა საგანმანათლებლო სფეროში მოქმედი სამართლებრივი აქტების ისეთი უხეში დარღვევა ჩაიდინა, რომელიც დამსაქმებლის მხრიდან დისციპლინური პასუხისმგებლობის ყველაზე მძიმე ზომის - შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის აბსოლუტური საფუძველია. შესაბამისად, საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ დარღვევის სიმძიმიდან გამომდინარე, საფუძველს მოკლებული იყო უფრო მსუბუქი სანქციის შეფარდება".

24. კასატორის მიერ მითითებულ უზენაესი სასამართლოს მეორე განჩინებაშიც (ას-536-2021 21.09 2021წ.) იგივე განმარტებაა: „მოცემულ შემთხვევაში, დამსაქმებელმა ვერ შეძლო იმის დამტკიცება, არსებობდა სშკ-ის 47-ე მუხლის პირველი ნაწილის „თ“ ქვეპუნქტის წინაპირობები, რაც მართლზომიერ საფუძველზე განაპირობებდა შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტას საკასაციო პალატამ აღნიშნა, რომ სშკ-ის 47-ე მუხლის პირველი ნაწილის „თ“ ქვეპუნქტის შინაარსიდან გამომდინარე, არა ნებისმიერი ხასიათის დისციპლინური გადაცდომა შეიძლება დაედოს საფუძვლად შრომის ხელშეკრულების შეწყვეტას, არამედ მხედველობაში უნდა იქნას მიღებული ბოლო 1 წლის განმავლობაში უკვე გამოყენებული ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით გათვალისწინებული დისციპლინური დარღვევისათვის პასუხისმგებლობის ზომა და დასაქმებულის მიერ ჩადენილი დარღვევა შეფასებული უნდა იქნას მისი ჩადენის სიხშირის, სიმძიმის და რაც მთავარია, შედეგობრივი თვალსაზრისით“.

25. მიუხედავად ქვემდგომი სასამართლოების მიერ განვითარებული მსჯელობისა, რომ სადავო შემთხვევაში, ადგილი არ ჰქონდა ვალდებულების დარღვევის განმეორებითობას (ერთი და იმავე სახის სამართალდარღვევის ჩადენა), საკასაციო პალატის დასკვნით, მოცემულ შემთხვევაში, უმნიშვნელოვანესია შეფასდეს, რამდენად არსებითია მოპასუხის მიერ საკასაციო საჩივარში მითითებული დასაქმებულის მიერ ჩადენილი გადაცდომები: (მოსარჩელის მხრიდან მაღაზიის სალაროდან თანხის აღების ფაქტი და 2022 წლის 12 იანვარს, შპს „ე–ის“ გლდანის ობიექტზე არაჯანსაღი ატმოსფეროს შექმნის,მაღაზიის თანამშრომელთან სიტყვიერ და ფიზიკურ კონფლიქტში შესვლა, რაც გახდა საფუძველის გასაჩივრებული ბრძანების გამოცემის).

26. კერძოდ, საქმის მასალებით დადგენილია და სადავო არ არის, რომ 2021 წლის 10 აგვისტოს ბრძანებით მოსარჩელის მიმართ დისციპლინური სახდელი გამოყენებული იქნა მაღაზიის სალაროდან აღებული თანხის, 5 ლარის, პირადი მიზნებისთვის გამოყენების გამო, რომელიც მოგვიანებით დაბრუნებული იქნა მოსარჩელის მიერ და აღნიშნულის შესახებ თავად აცნობა მაღაზიის მენეჯერს. შპს „ე–ის“ შინაგანაწესის 10.1. მუხლის მე-7 პუნქტის თანახმად, დასაქმებული ვალდებულია, გაუფრთხილდეს კომპანიის საკუთრებას და დაიცვას მისი მატერიალური ფასეულობები და დოკუმენტაცია დაკარგვის, დაზიანების ან/და განადგურებისაგან. მიზნობრივად გამოიყენოს ყველა მატერიალური ფასეულობა, რომელიც გადაეცა სამუშაოს შესასრულებლად. სასამართლომ სწორად მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში დარღვეული იქნა სწორედ შინაგანაწესის მითითებული დებულება. რაც შეეხება 2022 წლის 12 იანვრის ინციდენტში მონაწილეობის მიღებას, რომელიც არსებითად გახდა მოპასუხის მიერ მოსარჩელესთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ გადაწყვეტილების მიღების საფუძველი, საქმეზე დადგენილია და დასაბუთებული შედავება კასატორს არ წარმოუდგენია, რომ კონფლიქტი გამოიწვია ნ.ხ–ის მხრიდან მის მიმართ გამოთქმულმა პრეტენზიებმა შრომითი მოვალეობების არათანაბარ განაწილებასთან დაკავშირებით. აღნიშნულ პერიოდში ის, მაღაზიის მენეჯერის მითითებისამებრ, ასრულებდა მოლარის ფუნქციებს. ამიტომ, ნ.ხ–ის პრეტენზიების საპასუხოდ, საკითხის გარკვევის მიზნით, გადაწყვიტა ტელეფონის მეშვეობით მენეჯერთან დაკავშირება, რა დროსაც ნ.ხ–მა ტელეფონი ხელიდან გამოგლიჯა და მას ფიზიკური შეურაცხყოფა მიაყენა. ამის შემდეგ კი, მან თავად გამოიძახა საპატრულო პოლიცია. საქმეზე ასევე დასტურდება, რომ კონფლიქტის დაწყებას წინ უძღოდა ნ.ხ–ის მხრიდან გამოთქმული პრეტენზიები შრომის არათანაბარ პირობებთან დაკავშირებით, თუმცა შრომის მსგავსი განაწილება არ განხორციელებულა მოსარჩელის მიერ თვითნებურად და თანამშრომელთა შორის ფუნქციები განაწილებული იყო უშუალო ხელმძღვანელის მიერ, რომელთან დაკავშირებასაც საკითხის გარკვევის მიზნით, მოსარჩელე ცდილობდა, რასაც კონფლიქტის მონაწილე მეორე პირის გაღიზიანება მოჰყვა. საკასაციო პალატა, იზიარებს პირველი და მეორე ინსტანციების სასამართლოების სამართლებრივ მსჯელობებს და მიაჩნია, რომ მოვლენათა ზემოთაღწერილი განვითარების, კონფლიქტის გამომწვევი გარემოებების გათვალისწინებით, მოსარჩელის ქმედება ვერ შეფასდება იმგვარ არსებითი ხასიათის დისციპლინურ გადაცდომად, რომლის პროპორციულ ღონისძიებად მიჩნეულ იქნებოდა სამუშაოდან გათავისუფლება.

27. საკასაციო პალატა კვლავ ყურადღებას გაამახვილებს შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ სადავო ბრძანებაზე, სადაც აღნიშნულია, რომ მოსარჩელის გათავისუფლება მოხდა 2022 წლის 07 იანვარს შპს „ე–ის“ გლდანის ობიექტზე არაჯანსაღი ატმოსფეროს შექმნის, 2022 წლის 4, 7, 8, 10 და 11 იანვარს კოვიდ რეგულაციების დაუცველობის, 2022 წლის 12 იანვარს თანამშრომელთან კონფლიქტური სიტუაციის შექმნის და მასში მონაწილეობის მიღების, მათ შორის თანამშრომლისადმი გამოხატული აშკარა უპატივცემულობის, არაკორექტული ქმედების, არაკოლეგიალური კომუნიკაციის, ასევე 2021 წლის 15 ივლისს, 10 აგვისტოს, 3 ნოემბერს, 17 ნოემბერს, 30 ნოემბერს მის მიერ შრომითი ხელშეკრულებითა და შინაგანაწესით ნაკისრი ვალდებულებების დარღვევის გამო. ბრძანებაში მოსარჩელის გათავისუფლების საფუძვლად მითითებულია შპს „ე–ის“ მონიტორინგის ჯგუფის უფროსის 2022 წლის 13 იანვრის მოხსენებითი ბარათი, გლდანის ობიექტის მენეჯერის 2022 წლის 13 იანვრის მოხსენებითი ბარათი, შრომითი ხელშეკრულების 4.1.11. მუხლის, ხელშეკრულების დანართი 1-ის 3.1. მუხლის და შინაგანაწესის 22.1. პუნქტის „დ“ და „ი“ ქვეპუნქტების დარღვევა, ასევე შპს „ე–ის“ დირექტორის 2021 წლის 16 ივლისის, 10 აგვისტოს, 3 ნოემბრის, 18 ნოემბრისა და 30 ნოემბრის ბრძანებები (ს.ფ.164- 165). როგორც ზემოთ აღინიშნა, 2022 წლის 13 იანვრის ბრძანებაში მითითებულია, რომ მოსარჩელეს, სხვადასხვა დისციპლინური გადაცდომის გამო, დისციპლინური სახდელი დაეკისრა შპს „ე–ის“ დირექტორის 2021 წლის 16 ივლისის, 10 აგვისტოს, 3 ნოემბრის, 18 ნოემბრისა და 30 ნოემბრის ბრძანებებით. ჩამოთვლილთაგან, მოსარჩელის ხელმოწერით დადასტურებულია მხოლოდ 2021 წლის 10 აგვისტოს ბრძანების გაცნობის ფაქტი (იხ. ს.ფ. 114).

28. საკასაციო პალატა, ხაზს უსვამს იმ გარემოებას, რომ საქმეზე დასტურდება დისციპლინური სახდელის დადების შესახებ მხოლოდ 2021 წლის 10 აგვისტოს ბრძანების მოსარჩელისთვის გაცნობის ფაქტი. აქვე, პალატა მიუთითებს, მხარეთა შორის გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულების 7.4 პუნქტზე, რომლის მიხედვით, მხარეები შეთანხმდნენ, რომ კორესპონდენციისა და ნებისმიერი სახის კომუნიკაციისთვის დასაშვებ ფორმად მიჩნეული იქნა წერილის (ხელშეკრულებაში მითითებულ მისამართზე/ფაქსის/სატელეფონო შეტყობინების (sms შეტყობინება)/ელ. ფოსტა და სხვა) გაგზავნა. კასატორს გააჩნია ორგანიზებული სტრუქტურული დანაყოფები და შესაბამისი თანამშრომლები, როგორიცაა, მონიტორინგის სამსახური, ადამიანური რესურსების მართვის სპეციალისტი, იურისტი. მოპასუხეს ხელი მიუწვდებოდა მოსარჩელის ისეთ პერსონალური სახის ინფორმაციაზე, როგორიცაა, მისი საცხოვრებელი ადგილის მისამართი, ელექტრონული ფოსტის მისამართი. ამიტომ, მას ობიექტურად ჰქონდა იმის შესაძლებლობა, რომ დისციპლინური სახდელების დაკისრების შესახებ ბრძანებების ხელმოწერაზე მუდმივად უარის თქმის შემთხვევაში, ფოსტის ან ელექტრონული ფოსტის მეშვეობით მოეხდინა აღნიშნული ბრძანებების მოსარჩელისთვის ჩაბარება. შესაბამისად, შპს „ე–ს“ ჰქონდა შესაძლებლობა დისციპლინური სახდელის დაკისრების შესახებ ბრძანებები მოსარჩელისთვის ჩაებარებინა, ხოლო დავის შემთხვევაში კი სათანადო და სარწმუნო მტკიცებულებით დაედასტურებინა აღნიშნული გარემოება.

29. ამგვარად, საქმეზე არ დასტურდება სხვადასხვა დისციპლინური გადაცდომის გამო, შპს „ე–ის“ დირექტორის 2021 წლის 16 ივლისის, 2021 წლის 3 ნოემბრის, 2021 წლის 18 ნოემბრისა და 2021 წლის 30 ნოემბრის ბრძანებების მოსარჩელისათვის ჩაბარების/გაცნობის ფაქტი. საკასაციო პალატა ეთანხმება თბილისის სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ დაკითხულ მოწმეთა ჩვენებები (კომპანიის თანამშრომლები, რომლებიც სუბორდინაციულ ურთიერთობაში იმყოფებიან მოპასუხესთან) და ამავე პირთა მოხსენებითი ბარათები ვერ იქნება მიჩნეული დისციპლინური სახდელის დაკისრების შესახებ ბრძანებების (2021 წლის 16 ივლისის, 2021 წლის 3 ნოემბრის, 2021 წლის 18 ნოემბრისა და 2021 წლის 30 ნოემბრის) ნ.ფ–ისთვის გაცნობის ფაქტის დამადასტურებელ ვარგის მტკიცებულებებად.

30. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ არაერთ გადაწყვეტილებაში განმარტა, რომ შრომით სამართლებრივი ურთიერთობის შენარჩუნებას აქვს პრიორიტეტი მის რღვევასთან შედარებით. შესაბამისად, დასაქმებულის მიერ ჩადენილი ყოველი დარღვევა შეფასებულ უნდა იქნეს მისი ჩადენის სიხშირის, სიმძიმის და რაც მთავარია, შედეგობრივი თვალსაზრისით. შესაბამისად, შრომის სამართალში “Ultima Ratio“ - ს პრინციპი ითხოვს დამსაქმებლის მხრიდან დასაქმებულის სამსახურიდან დათხოვნამდე მისი ქმედების შეფასებას მიზეზ-შედეგობრივი თვალსაზრისით, დარღვევასა (გადაცდომას) და გათავისუფლებას შორის ზომიერი ბალანსის დაცულობა. ნიშანდობლივია, რომ ამავე პრინციპის შესაბამისად, დამსაქმებლის მიერ დარღვევის (გადაცდომის) ჩადენისას გამოყენებულ უნდა იქნეს ისეთი ზომები, რომელიც არსებულ ვითარებას გამოასწორებს, გააუმჯობესებს, დასაქმებულ მუშაკს უკეთესს გახდის, კვალიფიკაციას აუმაღლებს, უფრო წინდახედულად და გულისხმიერად მოქცევას აიძულებს. შესაბამისად, მიზანშეწონილობის კუთხით, გადაცდომის დროს არჩეულ უნდა იქნეს პროპორციული დასჯის მექანიზმი, რაც, შედეგობრივად, გარდა იმისა, რომ დამრღვევს დასჯის, მას და სხვა დასაქმებულებს უფრო ეფექტური შრომის მოტივაციას შეუქმნის“ (იხ. სუსგ-ები: N ას-1350-2019, 27.11.2019წ; №ას-368-2019, 31.07.2019წ).

31. საკასაციო პალატა, კვლავ მიაქცევს ყურადღებას თავად კასატორის მიერ მოხმობილ უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე (საქმე ას-536-2021 21.09 2021წ.), სადაც საკასაციო პალატამ განმარტა: იმისათვის, რომ არსებობდეს მითითებული ნორმით შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველი, აუცილებელ წინაპირობას წარმოადგენს დისციპლინური ღონისძიების არსებობის შესახებ დასაქმებულის ინფორმირება. ინფორმირების დაუდასტურებლობის შემთხვევაში, დისციპლინური ღონისძიების გამოყენების პრევენციული მიზანი და დანიშნულება, რაც დასაქმებულის პასუხისმგებლობის, საქმისადმი გულისხმიერი დამოკიდებულების ამაღლებაა, მიუღწეველი და განუხორციელებელია.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს შრომის კოდექსის 47-ე მუხლის პირველი პუნქტის „თ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის მართლზომიერების შემოწმებისას, შემდეგ განმარტებაზე: „იმ პირობებში, როდესაც დასაქმებულს ჯერ გაცნობიერებული არ ჰქონდა ჩადენილი გადაცდომების სიმძიმე და შესაძლებლობა, გამოესწორებინა საკუთარი ქცევა, აღნიშნული, დისციპლინური ღონისძიების უკიდურესი ზომის - სამუშაოდან გათავისუფლების მიზანშეუწონლად მიჩნევის საფუძველს ქმნის“ (იხ. სუსგ.№ას-943-2022, 10.07.2023წ.).

32. პალატის მოსაზრებით, მიუხედავად, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის ბრძანებაში მითითებული დისციპლინურ გადაცდომათა სიმრავლისა, ამ გადაცდომის დადასტურების თაობაზე კომპანიის ბრძანებების ჩაუბარებლობის, პირობებში, სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას იმსჯელოს, რომ მოსარჩელისთვის ცნობილი იყო დამსაქმებლის მიერ გამოყენებული დისციპლინური ღონისძიებები და დასაქმებული არ ითვალისწინებს მის მიმართ გამოყენებულ დისციპლინურ სახდელს, არ იაზრებს მისი ქმედების მცდარობას და ზიანს, რომელიც დამსაქმებელს შეიძლება მიადგეს. ასეთ მოცემულობაში, დაუსაბუთებელი იქნება მსჯელობა, რომ ამ დისციპლინურმა ღონისძიებებმა ვერ გამოასწორა არსებული ვითარება და ვერ გააუმჯობესა დასაქმებულის ქცევა. საბოლოოდ, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის დასკვნას, რომ მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლება სშკ-ის 47-ე მუხლის „თ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე არ იყო კანონიერი, რაც შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობის საფუძველია.

33. საქართველოს შრომის კოდექსის 48-ე მუხლის მე-8 ნაწილის მიხედვით, სასამართლოს მიერ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შრომითი ხელშეკრულება შეუწყდა, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით. ამავე მუხლის მე-9 ნაწილის თანახმად, დასაქმებულს უფლება აქვს, ამ მუხლის მე-8 პუნქტით გათვალისწინებულ პირვანდელ ან ტოლფას სამუშაო ადგილზე აღდგენის ან მის ნაცვლად დაკისრებული კომპენსაციის გადახდის გარდა, მოითხოვოს იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება, შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თარიღიდან, შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის თაობაზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულების თარიღამდე.

34. გამომდინარე იქიდან, რომ საკასაციო საჩივრით შედავებული არ არის იძულებით განაცდურისა და კომპენსაციის დაკისრების საფუძვლიანობა, შესაბამისად, საკასაციო პალატა აღნიშნულ საკითხებთან დაკავშირებით აღარ იმსჯელებს.

35. საკასაციო პალატის შეფასებით, გასაზიარებელია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში საქმეზე დადგენილი გარემოებებისა და საქმეში არსებული მტკიცებულებების საფუძველზე, მოსარჩელემ სამოქალაქო საპროცესო სამართალში მოქმედი სადავო გარემოებების მტკიცების სტანდარტის დაცვით, უზრუნველყო მის მტკიცების საგანში შემავალი გარემოების დადასტურება, მოპასუხემ კი ვერ შეძლო სასარჩელო მოთხოვნის განხორციელების გამორიცხვა, შესაბამისად, კასატორმა ვერ დაარწმუნა საკასაციო პალატა, საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძვლების არსებობაში.

37. ყველა ზემოაღნიშნული გარემოების გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივ დასაბუთებას და მიუთითებს, რომ საქმეში დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების ურთიერთმიმართება, ასევე მტკიცებულებათა შეპირისპირება და ერთობლივი გაანალიზება, არ ადასტურებს კასატორის მოთხოვნის საფუძვლიანობას.

38. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

39. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

40. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის. 41. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

42. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

43. პროცესის ხარჯები

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. კერძოდ, შპს „ე–ს“ უნდა დაუბრუნდეს ამ უკანასკნელის მიერ, სს „საქართველოს ბანკში“, საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟის სახით, 2023 წლის 24 ივლისს №628 საგადახდო დავალებით გადახდილი 349,70 ლარის 70% -244,79 ლარი;

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, ასევე 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

შპს „ე–ის“ საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად; კასატორს, სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს შპს „ე–ის“ მიერ, სს „საქართველოს ბანკში“, საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟის სახით, 2023 წლის 24 ივლისს №628 საგადახდო დავალებით გადახდილი 349,70 ლარის 70% -244,79 ლარი; საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე თეა ძიმისტარაშვილი

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე