საქმე №ას-1143-2024 21 თებერვალი, 2025 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ამირან ძაბუნიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლაშა ქოჩიაშვილი, გოჩა ჯეირანაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ი.კ–ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ს.ჯ.პ–ი“ (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 18 ივლისის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – თანხის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. 2021 წლის 25 ივნისს ი.კ–ძემ (შემდგომ – მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ს.ჯ.პ–ის“ (შემდგომ – მოპასუხე) მიმართ, ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო, 95 987 ლარის ანაზღაურების, ასევე, ავტომობილით სარგებლობის დაკარგული შესაძლებლობისათვის 116 700 ლარის დაკისრების შესახებ.

სარჩელის საფუძვლები:

2. მოსარჩელის განმარტებით, 2018 წლის 4 ივლისს მხარეთა შორის შედგა ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც მოპასუხეს კუთვნილ ბენზინგასამართ სადგურზე „Mercedes-Benz-ის“ მარკის მოსარჩელის ავტოსატრანსპორტო საშუალებაში (VIN:WDB2030041A296997) ს/ნ „....“ უნდა ჩაესხა 70 ლარის ღირებულების დიზელი. აღნიშნულის ნაცვლად, მოპასუხემ მიაწოდა ბენზინი, რამაც გამოიწვია ავტომანქანის დაზიანება. მხარეები შეთანხმდნენ, რომ ავტომანქანას მოპასუხე შეაკეთებდა, რისთვისაც მან მიმართა მოცემულ საქმეში მესამე პირებად, დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის გარეშე, ჩაბმულ შპს „მ.მ–სა“ და შპს „თ.მ–ს“. მითითებულმა პირებმა დაზიანება ვერ გამოასწორეს.

3. მოსარჩელემ მიიჩნია, რომ, სსკ-ის 162-ე მუხლის თანახმად, წარმოადგენს სადავო ავტომანქანის მართლზომიერ მფლობელს და უფლება აქვს, მოითხოვოს მითითებულ მოძრავ ნივთზე მომსახურების გაწევისას ექსპლუატაციისათვის ვარგისი შესრულება, რადგან ავტომანქანის ექსპლუატაციის წესის დარღვევა საფრთხეს უქმნის როგორც მძღოლს, ისე დანარჩენ საზოგადოებას.

4. მხარის მითითებით, მოპასუხემ ნებაყოფლობით იკისრა მისი თანამშრომლის ბრალით დაზიანებული ავტომანქანის შეკეთება, თუმცა ნივთი სათანადოდ ვერ აღადგინეს და კვლავაც ხარვეზით მუშაობს. სწორედ ამ გარემოების გამო, მოსარჩელემ ავტომობილის ჩაბარებაზე უარი განაცხადა და იგი მესამე პირის სადგომზეა განთავსებული.

5. მოსარჩელემ განმარტა, რომ სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის ეროვნული ბიუროს“ №5003344621 დასკვნის მიხედვით, 2001 წელს წარმოებული „MERCEDEC-BENZ C200 CDI“ მარკის ავტომობილის ქირავნობის საბაზრო ფასი, დანაზოგის გამოკლებით, ერთ დღეზე შეადგენს 25 ლარს, ხოლო ქირავნობის საბაზრო ფასი სარჩელის აღძვრის მდგომარეობით - 60 ლარს. 1945 დღეზე მოპასუხეს უნდა დაეკისროს 116700 ლარი.

მოპასუხის პოზიცია:

6. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ იმავე მხარეებს შორის, იმავე დავის საგანზე და იმავე საფუძვლით დავა სასამართლომ უკვე განიხილა. შესაბამისად, სადავო ზიანის ოდენობის ხელახლა, ახალი მტკიცებულებებით დადგენა შეუძლებელია.

7. მოპასუხემ მიიჩნია, რომ სასარჩელო მოთხოვნა ხანდაზმულია.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

8. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 28 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

9. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 18 ივლისის გადაწყვეტილებით მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 375 ლარის ანაზღაურება შემდეგ გარემოებათა გამო:

10. სააპელაციო შესაგებლის ავტორის - მოპასუხის მითითების თაობაზე (რომ მოსარჩელის მოთხოვნა არის ხანდაზმული) სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი (შემდგომ - სსსკ) განსაზღვრავს რა სააპელაციო წარმოების წესსა და ფარგლებს, იმავდროულად ადგენს, რომ სააპელაციო სასამართლო უფლებამოსილია, სააპელაციო საჩივრის დასაბუთება შეამოწმოს მხოლოდ იმ ფაქტობრივი გარემოებების მიხედვით და იმ მტკიცებულებებით, რომლებიც წარდგენილი იყო და შემოწმდა პირველი ინსტანციის სასამართლოში. ახალი ფაქტებისა და მტკიცებულებების წარდგენა სააპელაციო სასამართლოში მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ გამონაკლის შემთხვევებშია შესაძლებელი. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის განმარტების თანახმად: „მხარეთა აქტიურობა უფლებებისა და ინტერესების დასაცავად უზრუნველყოფილი და ეფექტურია საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოში განხილვის დროს, ხოლო სააპელაციო სასამართლოში მხარეთა აქტიურობა შეზღუდულია თვით სააპელაციო სამართალწარმოების შეზღუდვის გამო. ამ მოსაზრების ნათელ დადასტურებას წარმოადგენს სსსკ-ის 377-ე, 380-ე, 381-ე, 382-ე, 384-ე მუხლები, რომლებიც, ფაქტობრივად, გამორიცხავს საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელმეორედ განხილვის შესაძლებლობას და ადგენს სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვის მკაცრად შეზღუდულ ფარგლებს“.

11. მეტიც, მხარეებს მტკიცებულებათა წარდგენა შეუძლიათ პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას შესაბამისი წესების დაცვით. საქმის მომზადების დასრულების შემდეგ, საქმის არსებითად განხილვის ეტაპზე მხარეები შეზღუდულნი არიან, ახსნა-განმარტებების მოსმენისას წარადგინონ ახალი მტკიცებულებები ან მიუთითონ ახალ გარემოებებზე, რომელთა შესახებაც არ ყოფილა მითითებული სარჩელსა თუ შესაგებელში ან საქმის მომზადების სტადიაზე, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მათ შესახებ თავის დროზე საპატიო მიზეზით არ იყო გაცხადებული.

12. საქმეზე ახალი გარემოებების მითითების ზემოაღნიშნული წესი დაკავშირებულია სამოქალაქო საპროცესო სამართალში მოქმედ შეჯიბრებითობის პრინციპთან (მე-4 მუხლი) და გულისხმობს იმას, რომ სასამართლო საქმის გადაწყვეტისას ხელმძღვანელობს მხოლოდ იმ მოცემულობით, რომელიც საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილი წესით დაერთვება საქმეს.

13. ამდენად, მხარეთა მიერ ფაქტების მითითებისა და მტკიცებულებების წარდგენის პროცედურა მკაცრად ფორმალიზებულია, რაც იმას ნიშნავს, რომ აუცილებელია ფაქტები და მტკიცებულებები სასამართლოს კანონით დადგენილი წესითა და პროცედურის დაცვით წარედგინოს. განსახილველ შემთხვევაში პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარდგენილი შესაგებლის კვლევის შედეგად დგინდება, რომ მოთხოვნის ხანდაზმულობის შესახებ მოსამზადებელი სხდომის დასრულებამდე არ ყოფილა მითითებული მოპასუხის მიერ. მან სარჩელის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით შედავება განახორციელა მხოლოდ სააპელაციო შესაგებელში და სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვის მიმდინარეობისას.

14. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საქმის განხილვის შემდგომ ეტაპზე ახალი ფაქტების მითითება განსაკუთრებით მაღალი სტანდარტით უნდა იყოს დასაბუთებული შესაბამისი არგუმენტებითა თუ მტკიცებულებებით, რაც მოპასუხეს არ განუხორციელებია. მოპასუხემ მხოლოდ სააპელაციო სამართალწარმოების ეტაპზე განაცხადა ხანდაზმულობის შესახებ, რაც პროცესუალურად გამორიცხავს ასეთ პრეტენზიაზე სასამართლოს რეაგირებას.

15. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ კონკრეტულ დავაში მოპასუხის შეუსრულებელი ვალდებულებებისათვის 95 987 ლარის დაკისრების კანონით განსაზღვრული საფუძველი არ არსებობს.

16. დადგენილია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 23 მაისის გადაწყვეტილებით დ.კ–ძის (შემდგომ - ავტომანქანის მესაკუთრე) სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 9 ივლისის გადაწყვეტილებით ავტომანქანის მესაკუთრის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 23 მაისის გადაწყვეტილების შეცვლით (რომლითაც სარჩელი არ დაკმაყოფილდა) სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ და მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა მიყენებული ზიანის ანაზღაურება 9 500.00 ლარის ოდენობით. მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული ავტომანქანა „MERCEDES-BENZ C 200 CDI“, სახელმწიფო ნომრით - „.....“, საიდენტიფიკაციო ნომრით - „VIN:.......“, საკუთრების უფლებით გადაეცა მოპასუხეს.

17. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2021 წლის 25 მარტის გადაწყვეტილებით (ას-934-2020) ავტომანქანის მესაკუთრის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 9 ივლისის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-5 პუნქტი. სხვა ნაწილში თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 9 ივლისის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

18. სააპელაციო პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და სამართლებრივ შეფასებებს, კერძოდ: 2018 წლის 4 ივლისს (ავტომანქანის დაზიანების თარიღი) ავტომანქანის მესაკუთრე იყო და საქმის განხილვის დროსაც არის „Mercedes Benz-ის“ მარკის (VIN: .........) ს/ნ „......“ ავტომანქანის მესაკუთრე, ხოლო მფლობელი - ამჟამინდელი მოსარჩელე. ამდენად, სწორედ ავტომანქანის მესაკუთრე წარმოადგენდა ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნაზე უფლებამოსილ პირს, რომელსაც აუნაზღაურდა კიდეც ზიანი. შესაბამისად, აღნიშნული მოთხოვნა განმეორებით სხვა სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებში ვერ შეფასდება. აღნიშნული წინააღმდეგობაში მოდის სამოქალაქო საპროცესო სამართლის ფუძემდებლურ პრინციპთან - დავა გადაწყვეტილია (ლათ. res judicata).

19. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ 2003 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილებაში (№1/3/161) აღნიშნა, რომ „დაუშვებელია კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილების მუდმივად ეჭვქვეშ დაყენება, წინააღმდეგ შემთხვევაში, საფუძველი გამოეცლებოდა სასამართლოსადმი სანდოობის ვარაუდს“.

20. მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ახალი სასარჩელო მოთხოვნა ვერ შეცვლის დავის საგანს იქიდან გამომდინარე, რომ მოცემულ დავაში მოსარჩელედ გვევლინება პირი - მფლობელი, რომელიც ავტომობილს მართავდა უშუალოდ, ბენზინის ნაცვლად, დიზელის ჩასხმის დროს. შესაბამისად, ის გარემოება, რომ ჯერ ავტომანქანის მესაკუთრემ (შვილმა) წარადგინა სარჩელი იმავე მოპასუხის მიმართ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე მითითებით, რომელზეც სასამართლოს მიერ მიღებულია საბოლოო გადაწყვეტილება და შესულია კანონიერ ძალაში და ამის შემდგომ დავობს ამჟამინდელი მოსარჩელე (ავტომანქანის მფლობელი, მამა) იმავე მოპასუხის მიმართ, სადაც ფაქტობრივი გარემოებები აბსოლუტურად იდენტურია, ვერ გახდება კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტების სხვაგვარი შეფასების საფუძველი, თუ მხარე არსებითად ახალ მტკიცებულებს არ წარადგენს. მოცემულ შემთხვევაში კი შპს „ა–ს“ მიერ შექმნილი ავტომანქანის შეფასების თაობაზე მტკიცებულება მოიპოვებოდა დასრულებულ საქმეშიც (სადაც მოსარჩელე ავტომანქანის მესაკუთრე იყო). ამიტომ ვერ მოხდება ზიანის ხელახალი, გაზრდილი ოდენობით შესაფება, მიუხედავად იმისა, რომ მოსარჩელეს მოთხოვნა ფორმულირებული აქვს „შეუსრულებელ ვალდებულებად“ მოპასუხის მხრიდან, რადგან აღნიშნული დავის საგანი ამოიწურა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ 2021 წლის 25 მარტს მიღებული გადაწყვეტილებით. მოცემული დავა წარმოადგენს თუ არა იმავეს, ასევე, ფასდება იმის მიხედვით, თუ რა სამართლებრივ საფუძვლებს მიუთითებს მოსარჩელე მისი მოთხოვნის დაკმაყოფილებისათვის.

21. მოსარჩელის პირველი სასარჩელო მოთხოვნა შეეხება მოპასუხისათვის მესამე პირების მიერ შეუსრულებელი ვალდებულების ოდენობის - 95 987.00 ლარის დაკისრებას. მოთხოვნა ეფუძნება მოპასუხის თანამშრომლის მიერ ავტომობილში, დიზელის ნაცვლად, არასწორად ბენზინის ჩასხმას, რამაც გამოიწვია ავტომობილის დაზიანება და აღნიშნულ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში.

22. განსახილველ შემთხვევაში აპელანტის და მოწინააღმდეგე მხარის პოზიციების მოსმენისა და მათი საქმეში არსებულ მტკიცებულებებთან ურთიერთშეჯერებისა და შეფასების საფუძველზე, სააპელაციო პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობას და დაასკვნა, რომ, შეუსრულებელი ვალდებულებების გამო, მოპასუხისათვის 95 987 ლარის დაკისრების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლები არ არსებობს.

23. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ავტომობილით სარგებლობის დაკარგული შესაძლებლობისათვის კომპენსაციის მოთხოვნა ნაწილობრივ საფუძვლიანია.

24. ვალდებულების დარღვევისას კანონმდებელმა კრედიტორს მიანიჭა უფლება, მოითხოვოს ზიანის ანაზღაურება. ზიანის ანაზღაურების ზოგადი წესი განმტკიცებულია სსკ-ის 394-ე მუხლით, რომლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია, მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ზიანის ანაზღაურება მიეკუთვნება მეორად/დამატებით მოთხოვნებს და იწვევს ქონებრივი ან არაქონებრივი ხასიათის უარყოფითი შედეგების დადგომას (შდრ. ჰ.ბოილინგი, პ. ლუტრინგჰაუსი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ცალკეული მოთხოვნების სისტემური ანალიზი, თბილისი, 2009, გვ.33). ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა წარმოიშობა მაშინ, როდესაც პირველადი მოთხოვნის შესრულებისას ჩნდება პრობლემა. იგი შეიძლება მდგომარეობდეს ვალდებულების შეუსრულებლობაში, არაჯეროვნად შესრულებაში ან ხელშეკრულებიდან გამომდინარე სხვა ვალდებულების დარღვევაში. ზიანის ანაზღაურების მეორადი მოთხოვნის უფლება შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს ნებისმიერი სახის ვალდებულების დარღვევით გამოწვეული ზიანის არსებობისას.

25. კონკრეტულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ 2018 წლის 4 ივლისს მოპასუხის კუთვნილ ავტოგასამართ სადგურზე სამტრედიაში, სოფელ ….. ავტომანქანის მესაკუთრის კუთვნილ ავტომობილში, დიზელის საწვავის ნაცვლად, ჩაისხა ბენზინი. პრეიუდიციულად დადგენილია და არც მოპასუხე დავობს, რომ ავტომანქანის დაზიანება გამოწვეული იყო მოპასუხის ბრალით. 2018 წლის 4 ივლისს მოსარჩელე იყო და საქმის განხილვის დროსაც არის სადავო ავტომანქანის მფლობელი.

26. ასევე დადგენილია, რომ ავტომანქანის მესაკუთრეს აუნაზღაურდა მოპასუხის მიერ მიყენებული ზიანი - 9 500.00 ლარი.

27. ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოების არსებობის შემთხვევაში, ნავარაუდები სამართლებრივი მდგომარეობის აღდგენის ორიენტირი სახელშეკრულებო თუ არასახელშეკრულებო ზიანის დადგომის შემთხვევაში (სსკ-ის 326-ე მუხლი), განმტკიცებულია ამავე კოდექსის 408-ე მუხლის პირველ ნაწილში, რომლის ნორმატიული მიზნიდან გამომდინარე, უნდა განხორციელდეს იმ ვითარების აღდგენა, რომელიც იარსებებდა ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოების დადგომამდე, ე.ი. ვალდებულების დარღვევამდე. ამ ნორმიდან გამომდინარეობს დასკვნა, რომ ზიანი არის ის ქონებრივი დანაკლისი, რომელიც არ იარსებებდა ვალდებულების დარღვევის არარსებობის შემთხვევაში, ე.ი. ვალდებულების ჯეროვანი შესრულების პირობებში. ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების დარღვევით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნასთან მიმართებით, სასამართლომ, უპირველესად, უნდა შეაფასოს ზიანის, როგორც მეორადი მოთხოვნის, წარმოშობის სამართლებრივი საფუძვლების არსებობა. ხოლო სსკ-ის 409-ე მუხლის მიხედვით, თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება.

28. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ, როგორც ზიანის მიყენების ფაქტი, ასევე განცდილი ზიანის ოდენობის დამტკიცების ტვირთი აწევს დაზარალებულ მხარეს ანუ კრედიტორს, რომელიც სასამართლო პროცესში წარმოადგენს მოსარჩელეს. ზიანის ანაზღაურების ოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს რეალურად განცდილი დანაკარგების ჯამს. ის არ უნდა ატარებდეს მოვალის მიმართ სადამსჯელო ხასიათს და არ უნდა წარმოადგენდეს საჯარიმო სანქციას, რამეთუ ვალდებულების დარღვევისათვის სამოქალაქო-სამართლებრივი პასუხისმგებლობის არსი მდგომარეობს კრედიტორისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაში და არა მოვალის დასჯაში. ზიანის ანაზღაურების ინსტიტუტი მიმართულია ვალდებულების დარღვევის პრევენციისა და მხარეთა ინტერესთა წონასწორობის აღდგენისაკენ. საჯარიმო სანქციები ქართული სამართლისათვის უცხოა. ზიანის ანაზღაურება გულისხმობს შემდეგი პრინციპების დაცვას: ზიანის სრულად ანაზღაურება; უსაფუძვლო გამდიდრების არდაშვება, ადეკვატურობა, სავარაუდობა.

29. საქმეში წარმოდგენილია მოსარჩელის 2018 წლის 18 ივლისის წერილი, რომლითაც ის მიმართავს შპს „თ.მ–ის“ გენერალურ დირექტორს, ბატონ ა.წ–ს და თავად აღიარებს, რომ ავტომობილი 2018 წლის 18 ივლისის მდგომარეობით დგას შპს „თ.მ–ის“ სადგომზე. ამავე წერილის მესამე აბზაცის თანახმად, მისთვის ცნობილია, რომ მოპასუხისგან მიღებული აქვს წერილი დაზიანებული ავტომობილის შეკეთების შესახებ. მოპასუხის წერილს ერთვის დანართი შპს „თ.მ–ში“ ჩატარებული სამუშაოების თაობაზე, რომლის თანახმად, „საწვავის ფილტრი ახალია. ამ ეტაპზე საწვავის სისტემაში ელექტროგაუმართაობა არ აღინიშნება. ოთხივე მფრქვევანა ამ ეტაპზე მუშაობს კარგად. გარემონტდა I-II ცილინდრის მფრქვევანა. ავტომობილი შესამოწმებელია ძრავის და კოლოფის საყრდენ ბალიშებზე, ასევე, დინამოს ღვედის დამჭიმი და ამყოლი მექანიზმები, თავის დინამოს შკივთან ერთად, მექანიკურად, რადგან გამოირიცხოს ძრავის ზოგადი ვიბრაცია. ავტომობილი იქნება დაკვირვების ქვეშ 2-3 დღე და თუ შეექმნება პრობლემა, არასწორი საწვავის ჩასხმიდან გამომდინარე, იქნება შესამოწმებელი. ჩვენს მიერ შესრულებულ სამუშაოზე ვრცელდება 6-თვიანი გარანტია“. ასევე, წარდგენილ იქნა პასუხი ზემოაღნიშნულ წერილზე, რომლის შინაარსიდან გამომდინარე, ავტომობილს ჩაუტარდა სარემონტო სამუშაოები, პრობლემა არ ფიქსირდება და შპს „თ.მ–ში“ გაწეულ მომსახურეობაზე და გამოყენებულ სათადარიგო ნაწილებზე ვრცელდება საგარანტიო პერიოდი 6 თვით 10 000 კმ., რომელიც უფრო ადრე შესრულდებოდა. აღნიშნული წერილით დასტურდება, რომ 2018 წლის 18 ივლისს მოსარჩელისათვის უკვე ცნობილი იყო ავტომანქანის ავტოსადგომზე გარემონტებულ მდგომარეობაში ყოფნის შესახებ, რაზეც უნდა განხორციელებულიყო დაკვირვება მოძრაობის რეჟიმში (მხარეთა განმარტებით) და, ხარვეზის არსებობის შემთხვევაში, კვლავ ჩაუტარდებოდა სარემონტო სამუშაოები. მიუხედავად ამისა, ავტომანქანა მოსარჩელეს ან მესაკუთრეს ავტოსადგომიდან არ გაუყვანიათ, შესაბამისად, უცნობია და ვერ დგინდება გარემონტების შემდეგ (2018 წლის 18 ივლისის შემდგომ) ავტომობილი იყო ექსპლუატაციისათვის სრულად ვარგისი თუ კვლავაც ხარვეზიანი. აღნიშნული გარემოება მოსარჩელის მტკიცების საგანში შედიოდა იმდენად, რამდენადაც მისი ექსპლუატაცია არ მოუხდენია და აპელანტის მხოლოდ განმარტება, რომ ავტომობილი არ იყო ვარგისი მოხმარებისათვის, ვერ იქნება მოპასუხის 2018 წლის 16 ივლისის წერილის, ამ წერილზე შპს „თ.მ–ის“ დანართისა და ამ უკანასკნელის 2018 წლის 30 ივლისის წერილის საპირწონე.

30. სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 2021 წლის 27 მაისის №5003344621 დასკვნის მიხედვით, 2001 წელს წარმოებული „MERCEDEC-BENZ C200 CDI-ის“ მარკის ავტომობილის ყოველდღიური საიჯარო ღირებულება, მძღოლის გარეშე, 3 წლამდე პერიოდით, დამქირავებლის მიერ ექსპლუატაციის სერვისის გაწევის გათვალისწინებით, 2021 წლის მაისის მდგომარეობით შეადგენს 25 ლარს. საქმეში ასევე წარმოდგენილია სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2023 წლის 13 მარტის წერილი, რომელშიც აღნიშნულია, რომ 2018, 2019, 2020 და 2021 წლების პერიოდისათვის საიჯარო ქირის დადგენა ვერ მოხერხდა ანალოგების მოუძიებლობის გამო.

31. სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2022 წლის 15 ნოემბრის მიმართვაში მითითებულია, რომ ვინაიდან არ გააჩნიათ 2001 წელს წარმოებული „MERCEDEC-BENZ C200 CDI-ის“ მარკის მსგავსი ავტომობილის დღიური საიჯარო ქირის შესახებ ინფორმაცია, დასმულ კითხვაზე პასუხი არ იქნა გაცემული. 2023 წლის 7 აპრილის წერილის თანახმად კი, ვინაიდან ექსპერტიზისათვის ხელმიუწვდომელია წარსული პერიოდისათვის გამოსაკვლევი ობიექტის საიჯარო ქირის ღირებულების შესახებ მონაცემები, შეუძლებელია კვლევის სრულყოფილად ჩატარება. შესაბამისად, ამ ეტაპზე ვერ დადგინდა 2001 წელს წარმოებული „MERCEDEC-BENZ C200 CDI-ის“ მარკის მსგავსი მახასიათებლების მქონე ავტომობილის ყოველდღიური საიჯარო ღირებულება (საშუალო მახასიათებელი) 2018 წლის 5 ივლისის - 2021 წლის 17 მაისის პერიოდისათვის. იქვე აღნიშნულია, რომ 2021 წლის 27 მაისის N5003344621 დასკვნის თანახმად, მასში მიეთითა ყოვედღიური საიჯარო ღირებულება.

32. საქმეში ასევე წარმოდგენილია, ი/მ დამოუკიდებელი ექსპერტი აუდიტორის „დ.რ–ძის“ №006/2-9დ.რ აუდიტორული დასკვნა, რომლის თანახმად 2001 წელს გამოშვებული „MERCEDEC-BENZ C200 CDI-ის“ მარკის ავტოსატრანსპორტო საშუალების ყოველდღიური საიჯარო ღირებულება, რამაც 2021 წლის მაისის მდგომარეობით შეადგინა 25 ლარი, არ შეიძლება გავრცელდეს 2018 წლის ივლისიდან 2021 წლის მაისამდე პერიოდზე, რადგან ყოველდღიური საიჯარო თანხის ოდენობა ბაზარზე ამ პერიოდის განმავლობაში განიცდიდა მუდმივ ცვლილებას მოთხოვნისა და მიწოდების ურთიერთზემოქმედების შედეგად. როგორც ექსპერტმა აღნიშნა, დასკვნა შედგენილია დამკვეთი მხარის მიერ წარდგენილი დოკუმენტაციის საფუძველზე და მასში მითითებული შეფასებები ყოველდღიური საიჯარო ღირებულების თაობაზე არის ზოგადი, არ ემყარება არანაირ კვლევას ან ანალიზს. მეტიც, მასში მითითებულია, რომ „2021 წლის 27 მაისის №5003344621 დასკვნაში აღნიშნული თანხა შესაძლოა იმ კონკრეტული პერიოდისათვის ემთხვეოდეს კიდეც ანალოგიური ავტომანქანის დღიურ საიჯარო ღირებულებას“. ამდენად, მოპასუხის მიერ წარდგენილი დასკვნა არ არის 2021 წლის 27 მაისის №5003344621 ექსპერტიზის დასკვნის საპირწონე მტკიცებულება და სასამართლოს მიერ ის ვერ იქნება გაზიარებული. გასათვალისწინებელია ისიც, რომ მსგავსი წლოვანების ავტომანქანის ზოგადი ღირებულება (შესაბამისად საიჯაროც) ბაზარზე არ განიცდის ისეთ მკვეთრ ცვლილებას (უნდა აღინიშნოს, რომ 2001 წელს წარმოებული „MERCEDEC-BENZ C200 CDI-ის“ მარკის ავტომობილის ყოველდღიური საიჯარო ღირებულება, მძღოლის გარეშე, 2021 წლის 27 მაისის №5003344621 დასკვნაში გათვლილია 3 წლამდე პერიოდით).

33. ამდენად, მოპასუხისათვის დასაკისრებელი თანხის ოდენობა სწორედ სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 2021 წლის 27 მაისის №5003344621 ექსპერტიზის დასკვნის საფუძველზე უნდა იქნას გამოთვლილი.

34. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, მოსარჩელის ავტომობილით სარგებლობის დაკარგული შესაძლებლობისათვის უნდა აუნაზღაურდეს ზიანი 2018 წლის 4 ივლისიდან (დიზელის საწვავის ავზში ბენზინის ჩასხმის თარიღი) 2018 წლის 18 ივლისის მდგომარეობით (15 დღე), რაც შეადგენს 375 (25*15) ლარს.

35. სააპელაციო პალატა აღნიშნულ დასკვნამდე მივიდა სწორედ აპელანტის, მოწინააღმდეგე მხარისა და მესამე პირის ზემოთ განხილული წერილების ანალიზის საფუძველზე, რომ მოცდენა მოცემულ შემთხვევაში წარმოადგენდა 15 დღეს, ვინაიდან 2018 წლის 18 ივლისის შემდგომ შპს „თ.მ–ის“ შეტყობინების საფუძველზე, რომ ავტომობილი სრულად იყო შეკეთებული და საჭიროებდა მის დაკვირვებას მოძრაობაში, რაც ავტომობილის მესაკუთრის ან მფლობელის მიერ ავტოსადგომიდან გაყვანით იყო შესაძლებელი, არ მომხდარა. შესაბამისად, მოცდენა 2018 წლის 18 ივლისის პერიოდის შემდგომ მოპასუხის ბრალეულობით არ განხორციელდა.

36. აპელანტის მოთხოვნა, საქმიდან მტკიცებულებათა ამორიცხვის თაობაზე უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

37. სააპელაციო პალატის მითითებით, აპელანტმა იშუამდგომლა საქმიდან მტკიცებულებების ამორიცხვის შესახებ იმ მოტივით, რომ მათ საქმისათვის არანაირი მნიშვნელობა არ აქვთ.

38. ზემოაღნიშნული დოკუმენტები არ წარმოადგენს სსსკ-ის 104-ე მუხლით გათვალისწინებულ მტკიცებულებებს და მოსარჩელის შეფასება ამა თუ იმ მტკიცებულებასთან დაკავშირებით არ შეიძლება საფუძვლად დაედოს მტკიცებულებათა საქმიდან ამორიცხვის თაობაზე შუამდგომლობის დაკმაყოფილებას. ასევე გასათვალისწინებელია, რომ მოსარჩელეს არ მიუთითებია წარდგენილი მტკიცებულებების არანამდვილობის/სიყალბის ან კანონის დარღვევით მოპოვების თაობაზე. შესაბამისად, სასამართლომ მოსარჩელის შუამდგომლობა არ დააკმაყოფილა.

39. აპელანტის პრეტენზია შეეხება პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საპროცესო-სამართლებრივი ნორმების დარღვევასაც, კერძოდ, რომ მოსამართლემ დაარღვია სსკ-ით დადგენილი საპროცესო წესრიგი და არ გამოიყენა საქმის გადაწყვეტისათვის კონკრეტული ნორმები, არ გააკეთა მოხსენება და მოსარჩელეს არ მიეცა საშუალება, დაეზუსტებინა ან/და დაემატებინა სასამართლოსთვის რაიმე საქმის შესახებ, ხოლო აღნიშნული დარღვევის გამო არ განუხილავს სარჩელი, რაც ასევე გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძვლებია. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს უდავოდ უნდა მიეჩნია კონკრეტული გარემოებები, ხოლო ფაქტობრივი გარემოებების ნაწილი კი არასწორად მიიჩნია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონედ.

40. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ სამოქალაქო სამართალწარმოებაში მხარეთა ნების ავტონომიას გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება. სსსკ-ის მე-3, მე-4 მუხლების საფუძველზე სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ კონკრეტული სამართლებრივი შედეგის განსაზღვრისას მხარე მოვალეა, დაადგინოს კონკრეტული ფაქტობრივი გარემოებები, მიუთითოს სათანადო ნორმასა და ფაქტობრივი გარემოებების ამ ნორმის შემადგენლობის ელემენტებთან შესაბამისობაზე, ხოლო სასამართლოს ეკისრება სუბსუმფციის განხორციელების ვალდებულება. შესაბამისად, დაუსაბუთებელია აპელანტის მითითება, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა კონკრეტული ნორმები, უდავოდ უნდა მიეჩნია ან არ უნდა მიეჩნია ესა თუ ის გარემოება, ასევე ის, რომ გარკვეული ფაქტობრივი გარემოებები არასწორად შეაფასა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონედ, რადგან აბსტრაქტულ-გენერალური ნორმატიული მოწესრიგების განსახილველ ინდივიდუალურ შემთხვევაზე გავრცელების შესაძლებლობისა თუ შეუძლებლობის დასაბუთება სასამართლოს პრეროგატივას წარმოადგენს.

41. რაც შეეხება იმ გარემოებას, რომ პირველ ინსტანციაში საქმის განხილვის მსვლელობისას მოსამართლემ საქმეზე არ გააკეთა მოხსნება - სასამართლო მიიჩნევს, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, ამ არგუმენტით შედეგობრივად სამართლებრივი სურათი არ იცვლება.

მოსარჩელე კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

42. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი წარადგინა მოსარჩელემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და სარჩელის იმგვარად დაკმაყოფილება, რომ მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისროს შეუსრულებელი ვალდებულების - 95987 ლარისა და ავტომობილით სარგებლობის მოცდენისათვის 48 550 ლარის გადახდა (1942 დღე X 25 ლარზე) შემდეგი საფუძვლებით:

43. კასატორმა მიიჩნია, რომ უნდა გაუქმდეს საქალაქო სასამართლოს განჩინება, რომლითაც მოცემულ საქმეს დაერთო №2/26827-18 საქმე და წინამდებარე დავა განხილულ უნდა იქნეს დამოუკიდებლად.

44. მხარის მოსაზრებით, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი დასაშვებია სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად.

45. სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია ამავე კოდექსის 217-ე მუხლის პირველი ნაწილი, 249-ე, 389-ე და 248-ე მუხლები. საქმის არსებითი განხილვის დაწყებისას პირველი ინსტანციის მოსამართლემ არ მოახსენა სასამართლოს საქმის შესახებ. მოსარჩელისთვის საჯაროობის წესების, სსსკ-ის პირველი, მე-2 და მე-3 მუხლებით განსაზღვრული საპროცესო უფლების დარღვევის შესახებ საქალაქო სასამართლოს 2023 წლის 28 ნოემბერის გადაწყვეტილებით გახდა ცნობილი. სააპელაციო პალატამ გადაწყვეტილების შესავალ ნაწილში არ ასახა მოთხოვნები და დავის საგანი, შედეგად სასამართლომ განიხილა ის, რისთვისაც მხარეს არ მიუმართავს და არ განიხილა საკითხები, რომლის განხილვასაც მოსარჩელე ითხოვდა. 2023 წლის 31 ოქტომბრის მთავარი სხდომის აუდიოოქმში მდივანს სასამართლოს შემადგენლობაც არ გამოუცხადებია.

46. სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სსსკ-ის პირველი, მე-2, მე-3, 389-ე მუხლები და 249-ე მუხლის მე-2 მუხლი. სარჩელში დაფიქსირებული პირველი სასარჩელო მოთხოვნაა დამატებითი დათქმით, გარანტიით უზრუნველყოფილი ვალდებულების შეუსრულებლობისათვის თანხის დაკისრება, ხოლო მეორე - კომპენსაციის თანხის ანაზღაურება. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შესავალ ნაწილში არასწორად იქნა გაზიარებული საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების შესავალი ნაწილი. მოსარჩელემ სახელმწიფო ბაჟიც აღნიშნული მოთხოვნების მიხედვით გადაიხადა. სხვა დავის საგანზე გამოტანილი გადაწყვეტილება შეუძლებელია, იურიდიულად სწორად იყოს დასაბუთებული, სამართლებლივი საფუძვლების შემოწმება შეუძლებელია, რაც გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია.

47. კასატორმა მიუთითა საქმის ფაქტობრივ გარემოებებზე, მტკიცებულებებზე და მიიჩნია, რომ, სსსკ-ის 368-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო საჩივრის შინაარსი ამავე კოდექსის 369-ე მუხლის შესაბამისად, გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში ასახული არ არის.

48. სააპელაციო სასამართლოს არ განუხილავს 2018 წლის 16 ივლისის ფაქტიდან გამომდინარე დავა. 2018 წლის 16 ივლისს მოპასუხემ მოსარჩელის წინაშე აღიარა გარანტიით უზრუნველყოფილი ვალდებულება, რომლის შუსრულებლობის გამო მიმართა მოსარჩელემ სასამართლოს.

49. კასატორმა მიიჩნია, რომ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საფუძველი.

50. მხარემ მიუთითა „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-12 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტზე, კერძოდ, საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების დაცვის მიზნით, აკრძაულია: საქართველოს მთავრობის მიერ დადგენილ სატრანსპორტო საშუალებათა უწესრიგობის არსებობისას ავტოსატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაცია. კანონის ამ დანაწესის საწინააღმდეგოდ სააპელაციო სასამართლომ დაუშვა გაუმართავი ავტომობილის ექსპლუატაცია. ამასთან, პროდუქციის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის პირველი მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის დარღვევით, თავისუფალ მიმოქცევაში უნდა შევიდეს შპს „თ.მ–სა“ და შპს „მ.მ–ის“ სახიფათო პროდუქტი. პროდუქტი სახიფათოა, რადგან ავტომობილზე ჩატარებული დიაგნოსტიკური და შემოწმება-დათვალიერებითი სამუშაოების შედეგად საწვავის არასწორად ჩასხმით მიღებული ყველა დაზიანება არ დადგენილა.

51. კასატორის მოსაზრებით, აზრი არ აქვს „მერსედესის“ მარკის ავტმობილების მწარმოებელ „დაიმლერის“ წარმომადგენლის - შპს „ა–ს“ მოთხოვნებს, სადავო ავტომობილზე (....) საექსპლუატაციო მომსახურებასთან დაკავშირებით, თუ ასეთი მომსახურების მიმწოდებელი მომსახურე სერვისსაწარმოები მწარმოებლის მოთხოვნებს არ იცავენ.

52. კასატორის მითითებით, სააპელაციო პალატამ სსკ-ის 654-ე მუხლთან მიმართებით არ შეაფასა მესამე პირების მიერ სადავო ავტომანქანის შეკეთებისას წარმოქმნილი პრობლემები. ამავე კოდექსის 394-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, დაუსაბუთებელია და მოსარჩელეს არ ჰქონდა უფლება, შეუსრულებელი საგარანტიო მომსახურების ღირებულების თანხა მოეთხოვა მოწინააღმდეგე მხარისათვის, რომელსაც სარემონტო მომსახურების ვალდებულების დარღვევისათვის პასუხისმგებლობა ეკისრებოდა საგარანტიო მომსახურებით. როგორც აღინიშნა, გარანტიაზე მოთხოვნის უფლება მოსარჩელის წინაშე მოწინააღმდეგე მხარის მიერ აღიარებულია 2018 წლის 16 ივლისის წერილით. სსკ-ის 396-ე მუხლის საფუძველზე მხარემ აღნიშნა, რომ მოპასუხემ (შემკვეთმა) დამატებით დაუთქვა მოსარჩელეს მომსახურების შეძენა არამარტო მომსახურე სერვისსაწარმოში, არამედ მოსარჩელისათვის შეძენილი მომსახურების გარანტიით უზრუნველყოფა.

53. კასატორის მოსაზრებით, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „დ“ და „ვ“ ქვეპუნქტების თანახმადაც.

54. უზენაეს სასამართლოს მიერ მყარად დადგენილი პრაქტიკა უზრუნველყოფს ვალდებულების შესრულებისას კეთილსინდისიერების პრინციპის დაცვას. განსახილველ შემთხვევაში 2018 წლის 16 ივლისის წერილის თანახმად, მოწინააღმდეგე მხარემ სარემონტო მომსახურების ვალდებულება შეასრულა იმდენად არაკეთილსინდისიერად, რომ მოწინააღმდეგე მხარის შესრულებული სამუშაოებითვე დარღვეულია შესრულებულ სამუშაოებზე გაცემული საგარანტიო პირობები. წაყვანილი ავტომანქანა მოსარჩელეს არ დაბრუნებია.

55. სსკ-ის 162-ე, 411-ე, 414-ე და 412-ე მუხლების თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მოწინააღმდეგე მხარისათვის უნდა დაეკისრებინა კომპენსაციის თანხა 50 000 ლარის ოდენობით, რადგან მართლზომიერი მფლობელი უფლებამოსილია, მიიღოს ავტომობილის საექსპლუატაციო უფლების ნაყოფი. 2018 წლის 7 ივლისიდან მოწინააღმდეგე მხარის ბრალეულობით მას ავტომობილი აღდგენილი საექსპლუატაციო უფლებით ქ.ქუთაისში არ ჩაბარებია. სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა სსკ-ის 162-ე მუხლი, მაგრამ არასწორად განმარტა, კანონიდან გამომდინარე, მოსარჩელის უფლებები და იურიდიული ინტერესები. დაირღვა მოსარჩელის ავტომობილის საექსპლუატაციო უფლებით სარგებლობისა და საექსპლუატაციო პროდუქტის (სარემონტო მომსახურების) შეძენის უფლებები.

56. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია საქართველოს კონსტიტუციის 62.1 მუხლი, რადგან ხელს უშლის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების შესრულებას. №2/26827-18 საქმეზე სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის შუამდგომლობა საქმეში მესამე პირად დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის გარეშე, მოსარჩელის მხარეს ამჟამინდელი მოსარჩელის ჩაბმის შესახებ არ უნდა დაკმაყოფილდეს, რადგან განსახილველ შემთხვევაში აღნიშნულ საქმეზე მიღებულმა გადაწყვეტილებამ არ შეიძლება, რაიმე გავლენა მოახდინოს მის უფლებებსა და მოვალეობებზე ერთ-ერთი მხარის მიმართ.

57. სსსკ-ის პირველი, 102-ე, 103-ე, 104-ე და 105-ე მუხლების საფუძველზე კასატორმა მიუთითა, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გაიზიარა მოწინააღმდეგე მხარის განმარტებები, რომლებიც ეწინააღმდეგება მათ უფლებებს სამეწარმეო საქმიანობისა და კომპეტენციის სფეროს, წინააღმდეგობაში მოდის მათივე გაცემულ დოკუმენტაციასთან, საკუთარი პოზიციების გასამყარებლად ისინი ერთმანეთის ახსნა-განმარტებებს ეყრდნობოდნენ, რამაც მოსარჩელის მიმართ შეჯიბრებითობის პრინციპი დაარღვია.

58. სააპელაციო სასამართლომ უგულებელყო სსსკ-ის 106-ე მუხლის დანაწესი და არ გაიზიარა ფაქტები, რომლებიც არ საჭიროებდნენ მტკიცებას. №2/26827-18 სამოქალაქო საქმეზე დადგენილია შემდეგი ფაქტები: საქმის აღძვრის თარიღია 2018 წლის 13 სექტემბერი. 2018 წლის 4 ივლისს სადავო ავტომობილს, დიზელის ნაცვლად, ბენზინის ჩასხმით დაუზიანდა: ძრავი; მაღალი წნევის ტუმბო; დაბალი წნევის ტუმბო; მფრქვევანები; საწვავის გამანაწილებელი მილი; საწვავის დამხმარე ტუმბო; საწვავის ფილტრი. მხარეთა შეთანხმებით, დაზიანებული ავტომანქანა ევაკუატორით ჯერ - „მ.მ–ის“ ქუთაისის სერვისცენტრში, შემდეგ კი თბილისში, მოპასუხის პროვაიდერ „თ.მ–ში“ გადაიყვანეს შესაკეთებლად. ბენზინგასამართ სადგურზე მიეთითა: ყურადღება! არ გამოიყენო დიზელის საწვავი, რომელიც არ აკმაყოფილებს EN590-ს, გამოწვეულ იქნა ამორტიზაცია ან დაზიანება, ყურადღება! ბენზინი არ უნდა შეერიოს დიზელის საწვავს. 2018 წლის 25 ივლისის მდგომარეობით მოპასუხემ აღიარა, რომ ავტომობილი დაზიანებულია. 2018 წლის 17 აგვისტოს და 2018 წლის 5 ნოემბერს სადავო ავტომანქანა მოპასუხის ხელთაა და წარედგინა ექსპერტიზას.

59. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, იმ გარემოების მტკიცების ტვირთი, რომ მოპასუხის ინიციატივით ჩატარებული აღდგენითი სამუშაოები შეესაბამება ამ მარკის ავტომობილისათვის დადგენილ ნორმატივებს და ჩატარებული სამუშაოების შედეგად მოსარჩელის კუთვნილი ავტომანქანა გამართულად მუშაობდა, მოპასუხეს ეკისრებოდა. მან მტკიცების ტვირთის რეალიზაცია ვერ მოახდინა.

60. შპს „ა–ა“ ავტომობილების შეკეთებას ახდენდა მხოლოდ ახალი სათადარიგო ნაწილებით.

61. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან, საწვავის სისტემის გაწმენდითი სამუშაოები შპს „მ.მ–ში“ შესრულდა, მაგრამ, აღნიშნულის მიუხედავად, ავტომანქანას მაინც დასჭირდა შპს „თ.მ–ში“ გადაყვანა, ხელახლა მფრქვევანების დემონტაჟი და გაწმენდა, ექსპერტმა დაასკვნა, რომ ავტომობილის საწვავის მიწოდების სისტემა დაბინძურებული იყო და სერვისცენტრს უნდა ეხელმძღვანელა შპს „ა–ს“ მიერ გაცემული SI47.10-P-0004A ნორმატივის მე-16 პუნქტის მოთხოვნებით, რაც მოპასუხეს არ განუხორციელებია.

62. შპს „თ.მ–ისა“ და შპს „მ.მ–ის“ მიერ ჩატარებული სამუშაოები შესაბამისობაში არ მოდის შპს „ა–ს“ მიერ გაცემულ SI47.10-P-0004A ნორმატივების მოთხოვნებთან.

63. კასატორმა მიიჩნია, რომ წინააღმდეგობრივია სააპელაციო პალატის მსჯელობა, როდესაც სასამართლომ საქმე არსებითად არ განიხილა. ჯერ თავად დაადგინა, რომ სადავო ავტომობილი დაზიანებულია 2018 წლის 7 ივლისის მდგომარეობით და 2018 წლის 7 ივლისის შემდგომ ექსპლუატაციის აღდგენის დამადასტურებელი, იურიდიულად სარწმუნო დოკუმენტების წარდგენის გარეშე, ავტომობილის საექსპლუატაციო მდგომარეობა არ გაითვალისწინა.

64. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა ის გარემოება, რომ მოწინაღმდეგე მხარემ სარწმუნო მტკიცებულებებით ვერ დაამტკიცა ავტომობილის ექსპლუატაციის აღდგენის ფაქტი. ავტომობილის ერთსა და იმავე გარბენკილომეტრზე შემოწმებისას 2018 წლის 7 ივლისს შპს „თ.მ–მა“ დაადგინა, რომ პრობლემა არ ფიქსირდება, ხოლო „მერსედესის“ ცენტრმა მიიჩნია, რომ შესაცვლელია ნაწილები, შესაბამისად, აშაკარაა მესამე პირის მიერ მოპასუხის სასარგებლოდ არსებული ნაკლის დამალვა.

65. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 18 სექტემბრის განჩინებით მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სსსკ-ის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

66. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

67. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი გარკვეულ შეზღუდვებს აწესებს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

68. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ, სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილად უნდა ჩაითვალოს შემდეგი გარემოებანი:

69. სადავო ავტომანქანის მესაკუთრემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ამჟამინდელი მოპასუხის წინააღმდეგ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით და განმარტა, რომ 2018 წლის 4 ივლისს მოპასუხის კუთვნილ ავტოგასამართ სადგურზე ოპერატორმა ამჟამინდელი მოსარჩელის მართვის ქვეშ არსებულ სადავო ავტომანქანაში, დიზელის ნაცვლად, ჩაუსხა ბენზინი. აღნიშნულის შედეგად ავტომანქანა დაზიანდა.

70. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 23 მაისის გადაწყვეტილებით ავტომანქანის მესაკუთრის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

71. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 9 ივლისის გადაწყვეტილებით, ავტომანქანის მესაკუთრის სააპელაციო საჩივრის საფუძველზე, მოცემულ საქმეზე მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა და მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა მიყენებული ზიანის - 9 500.00 ლარის ანაზღაურება. მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული ავტომანქანა „MERCEDES-BENZ C 200 CDI“, სახელმწიფო ნომრით - „....“, საიდენტიფიკაციო ნომრით - „.......“, საკუთრების უფლებით გადაეცა მოპასუხეს.

72. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2021 წლის 25 მარტის გადაწყვეტილებით (საქმე №ას-934-2021) ავტომანქანის მესაკუთრის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-5 პუნქტი (რომლითაც სადავო ავტომანქანა საკუთრების უფლებით გადაეცა მოპასუხეს). სხვა ნაწილში გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

73. საკასაციო სასამართლო მიზანშეწონილად მიიჩნევს, განმარტოს, რომ ზემოთ მოყვანილ სამოქალაქო დავასა და განსახილველ საქმეს შორის გარკვეულწილად არსებობს საერთო ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი, შესაბამისად, განსახილველ საქმეს ხსენებული სამოქალაქო საქმის მასალები მართებულად დაერთო. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ აღნიშნულთან დაკავშირებით კასატორის მსჯელობა წინააღმდეგობრივია, რადგან სხვა შემთხვევაში იგი მოითხოვს წინა სამოქალაქო დავაზე დადგენილი ფაქტების გათვალისწინებას.

74. ამდენად, დასაშვებ და დასაბუთებულ საკასაციო პრეტენზიად ვერ შეფასდება მოსარჩელის მითითება, რომ სადავო ავტომანქანის მესაკუთრესა და მოპასუხეს შორის წარმოებული დავა და წინამდებარე სამოქალაქო სარჩელი განხილულ უნდა იქნეს ერთმანეთისაგან დამოუკიდებლად.

75. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობას ვერ გამოიწვევს კასატორის არგუმენტები, რომ საქმის არსებითი განხილვის დაწყებისას პირველი ინსტანციის მოსამართლემ არ მოახსენა სასამართლოს საქმის შესახებ, აუდიოოქმში მდივანს სასამართლოს შემადგენლობაც არ გამოუცხადებია.

76. საკასაციო სასამართლო მოიხმობს სსსკ-ის 393-ე მუხლის მესამე ნაწილს (საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევა მხოლოდ მაშინ შეიძლება გახდეს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, თუ ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი) და მიიჩნევს, რომ კასატორმა ვერ დაასაბუთა, მოსარჩელის საწინააღმდეგოდ დავის არსებით შედეგზე რა სახის უარყოფითი გავლენის მოხდენა შეეძლო მის მიერ მითითებულ საპროცესო დარღვევებს. ასეთ პირობებში კი, საპროცესო დარღვევების დადასტურების შემთხვევაშიც, დავის განხილვის მატერიალურ-სამართლებრივი შედეგი ვერ შეიცვლება.

77. ასევე, დასაშვებ და რამდენადმე საფუძვლიან დასაბუთებას არ შეიცავს საკასაციო საჩივარი იმ ნაწილში, რომლითაც, მხარის მოსაზრებით, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა არასწორად განსაზღვრეს მოსარჩელის მოთხოვნა და განიხილეს დავა ისეთ საკითხებზე, რისთვისაც მოსარჩელეს სასამართლოსათვის არ მიუმართავს.

78. საკასაციო სასამართლო დასაშვებ და სათანადოდ მოტივირებულ პრეტენზიად ვერ შეაფასებს კასატორის მოსაზრებას, რომ წინამდებარე სარჩელი სააპელაციო პალატას უნდა შეეფასებინა 2018 წლის 16 ივლისის ფაქტიდან გამომდინარე, რა დროსაც მოპასუხემ მოსარჩელის წინაშე აღიარა გარანტიით უზრუნველყოფილი ვალდებულება, რომლის შუსრულებლობის გამო, მიმართა მოსარჩელემ სასამართლოს.

79. საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო პალატის მსჯელობას, რომ ავტომანქანის მფლობელის ზემოაღნიშნული სასარჩელო მოთხოვნა ვალდებულების შეუსრულებლობით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების თაობაზე წარმოიშვა სწორედ 2018 წლის 4 ივლისის შემთხვევიდან, რა დროსაც მოპასუხის თანამშრომლის ქმედების შედეგად სადავო მოძრავი ნივთი დაზიანდა. ავტომანქანის სათანადოდ შეკეთების ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო, ზიანის ანაზღაურების საკითხზე კი ავტომანქანის მესაკუთრემ უკვე იდავა და კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილებით მისი მოთხოვნა ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა.

80. ამასთან, მოსარჩელეს განსახილველ დავაში სადავო ავტომანქანის დაზიანების განსხვავებულად შეფასების დამადასტურებელი სარწმუნო, ახალი მტკიცებულება სასამართლოსათვის არ წარუდგენია.

81. კასატორმა დასაბუთებული არგუმენტი ვერ დაუპირისპირა სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომლის შესაბამისად შპს „ა–ს“ მიერ შედგენილი მტკიცებულება, 2001 წელს გამოშვებული ავტომანქანის ახალი, ქარხნული ნაწილებით შეკეთების ღირებულების შესახებ, ჯერ კიდევ სადავო ავტომანქანის მესაკუთრის მიერ წარდგენილი სარჩელის გამო საქმის წარმოებას ერთვოდა.

82. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

83. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.

84. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

85. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.

86. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

87. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2024 წლის 29 აგვისტოს №1953 საგადახდო დავალებით გადახდილი 6000 ლარის 70% – 4200 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ი.კ–ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ ი.კ–ძეს (პირადი №.......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2024 წლის 29 აგვისტოს №1953 საგადახდო დავალებით გადახდილი 6000 ლარის 70% – 4200 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ამირან ძაბუნიძე

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

გოჩა ჯეირანაშვილი