საქმე №ას-1008-2024

29 იანვარი, 2025 წელი ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გიზო უბილავა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლევან მიქაბერიძე, ვლადიმერ კაკაბაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – თ.ჯ–ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „G. L.T.” (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 14 ივნისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – შრომითსამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. შპს „G. L.T.”-მ (შემდგომში - „მოსარჩელე“, „კომპანია“ ან „აპელანტი“) სარჩელი აღძრა სასამართლოში თ.ჯ–ის (შემდგომში - „მოპასუხე“ ან „კასატორი“) მიმართ და მოითხოვა მისთვის შრომითსამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე ზიანის ანაზღაურების მიზნით, ჯამში 117 992,04 ლარის გადახდის დაკისრება.

2. სარჩელი ეფუძნება შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს:

2.1. მოპასუხე 2016 წლის 01 ნოემბრიდან დასაქმებული იყო მოსარჩელე კომპანიაში ბუღალტრის თანაშემწის, ხოლო 2017 წლის 01 აპრილიდან ბუღალტრის პოზიციაზე. მას ეკავა კომპანიაში არსებული ბუღალტრის ერთადერთი საშტატო პოზიცია და მის ვალდებულებაში შედიოდა: კომპანიაში საბუღალტრო პროცესების მართვა, საბუღალტრო ანგარიშების შედგენა, საგადასახადო დეკლარაციების წარმოება, საგადასახადო ვალდებულებების სრულად და დროულად შესრულება და საბუღალტრო საქმიანობასთან დაკავშირებული სხვა საკითხების მოწესრიგება. მოსარჩელე კომპანიიდან გათავისუფლდა 2020 წლის 01 სექტემბერს;

2.2. მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების შემდგომ განხორციელდა კომპანიის სრული გეგმიური, გასვლითი საგადასახადო შემოწმება, რის შედეგადაც, შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის შუალედური საგადასახადო შემოწმების აქტით (შედგენის თარიღი: 30.12.2021წ.) და საგადასახადო შემოწმების აქტით (შედგენის თარიღი: 09.09.2022წ.) გამოვლინდა შესამოწმებელ პერიოდებში (........; .........) მოსარჩელის, როგორც გადასახადის გადამხდელის, მიერ საგადასახადო ვალდებულებების არაჯეროვანი შესრულება, რის გამოც მოსარჩელეს დაეკისრა ჯარიმა და საურავები;

2.3. მოსარჩელე დაეთანხმა საგადასახადო შემოწმების აქტს, ვინაიდან გამოირკვა, რომ ბუღალტრის მიერ არაჯეროვნად სრულდებოდა კომპანიის საგადასახადო ვალდებულებები, რის შესახებაც ეს უკანასკნელი არ იყო ინფორმირებული და არ იცოდა, რომ კომპანიას გააჩნდა მიმდინარე საგადასახადო ვალდებულებები. შედეგად, კომპანიას მიადგა მატერიალური ზიანი. კერძოდ, 01.01.2018წ.-01.01.2019წ. შესამოწმებელ პერიოდში მოსარჩელეს დაერიცხა ჯარიმა 6 451 ლარი და საურავი 7 066,85 ლარი; ხოლო, 01.01.2019წ.- 01.04.2021წ. პერიოდში დაერიცხა ჯარიმა - 34 220 ლარი და საურავი - 29 411,89 ლარი. თუმცა, ვინაიდან მოსარჩელე 2020 წლის სექტემბრიდან გათავისუფლდა სამსახურიდან, იგი ვერ იქნება პასუხისმგებელი კომპანიის მიმართ 01.10.2020წ.-01.04.2021წ. პერიოდში წარმოშობილ საგადასახადო ვალდებულებებზე, რაც ჯამში 7 137 ლარს შეადგენს. შესაბამისად, აღნიშნულ შესამოწმებელ პერიოდში მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანი შეადგენს ჯარიმის - 27 083 ლარისა და საურავის - 29 411,89 ლარის ჯამს, სულ - 56 494,89 ლარს;

2.4. შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო შემოწმების პროცესში, შემოსავლების სამსახურში წარსადგენი დოკუმენტაციის საგადასახადო ვალდებულებების წარმოშობის ჭრილში შესწავლისა და დანიშნული საგადასახადო შემოწმების პროცესში მხარდაჭერის მომსახურების მიზნით, აუცილებელი გახდა კომპანიაში საგადასახადო აუდიტის ჩატარება, რის შედეგადაც, გაიცა შესაბამისი რეკომენდაციები საგადასახადო ვალდებულებების შესახებ და ბუღალტრული აღრიცხვის მოქმედ კანონმდებლობასთან შესაბამისობაში მოყვანასთან დაკავშირებით. საგადასახადო აუდიტის ჩატარების მიზნით, 2021 წლის 28 აპრილს მოსარჩელესა შპს „კ.პ–ს“ შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული დისტანციური აუდიტორული მომსახურების ღირებულება განისაზღვრა 10 620 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარით, შესაბამისად, გადახდის დღეს არსებული ვალუტის გაცვლის ოფიციალური კურსის გათვალისწინებით, მომსახურების თანხა განისაზღვრა 36 179,3 ლარით;

2.5. ამასთან, ვინაიდან მოპასუხე კომპანიაში საქმიანობის დროს მის ვალდებულებებს არაჯეროვნად ასრულებდა, აუცილებელი გახდა 2018-2020 წლების პერიოდისათვის პირველადი დოკუმენტაციის აღდგენა, ყოველდღიური საბუღალტრო ოპერაციების პროგრამული დამუშავება და აღდგენა; სალარო და საბანკო ოპერაციების აღდგენა; დებიტორული და კრედიტორული დავალიანებების, სასაქონლო-მატერიალური მარაგების, ძირითადი საშუალებების აღდგენა, საბუღალტრო ოპერაციების კანონმდებლობასთან და საერთაშორისო ფინანსური აღრიცხვის სტანდარტების შესაბამისობის უზრუნველყოფა; საგადასახადო დეკლარაციების წარდგენა და კორექტირება. ამ მიზნით, 2021 წლის 24 მაისს მოსარჩელესა და შპს „ე“-ს შორის გაფორმდა საბუღალტრო მომსახურების ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, ყოველთვიური საბუღალტრო მომსახურების ღირებულება განისაზღვრა 5 900 ლარით. მომსახურება განხორციელდა ორი თვის ვადაში, შესაბამისად, მოსარჩელემ საბუღალტრო მომსახურებისათვის ჯამში გადაიხადა 11 800 ლარი;

2.6. მოპასუხის მიერ მის მიერ ნაკისრი ვალდებულებების ჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში, მოსარჩელეს არ მოუწევდა აუდიტის ჩატარება და საბუღალტრო მომსახურების ხელშეკრულების გაფორმება იმ მომსახურებისათვის, რომლისთვისაც უკვე გაწეული ჰქონდა ხარჯი ბუღალტრისთვის ჩარიცხული ხელფასის სახით. ამდენად, მოსარჩელეს, გარდა ზემოაღნიშნული ჯარიმისა და საურავის თანხებისა, ზიანი მიადგა აუდიტორული და საბუღალტრო მომსახურებისათვის ზედმეტად გაწეული ხარჯის სახით, ჯამში 47 979,3 ლარის ოდენობით;

2.7. მოსარჩელეს შემოსავლების სამსახურის მიერ საგადასახადო პერიოდის შემოწმების შედეგად დარიცხული თანხები სრულად აქვს დაფარული როგორც ძირითადი გადასახადის, ასევე, ჯარიმებისა და საურავის ნაწილში.

3. მოპასუხემ წარადგინა მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებელი, რომლითაც სარჩელი არ ცნო. მისი განმარტებით, მოსარჩელე კომპანიაში დასაქმებული იყო გაყიდვების მენეჯერის პოზიციაზე და შეთავსებით ევალებოდა საგადასახადო დეკლარაციების წარდგენა. მის ძირითად ფუნქციაში შედიოდა კომპანიის მომსახურების გაყიდვა. შესაბამისად, მოპასუხე არ დაეთანხმა იმ გარემოებას, რომ იგი იყო კომპანიის ბუღალტრულ აღრიცხვასა და ანგარიშგებაზე პასუხისმგებელი პირი. მოპასუხე არ იყო ერთადერთი პირი, რომელიც საბუღალტრო საქმიანობას ასრულებდა. მის მოვალეობაში შედიოდა მხოლოდ ბუღალტრულ პროგრამაში ასახული ინფორმაციის საგადასახადო ორგანოში დეკლარირება, ანუ საბუღალტრო პროგრამაში არსებული ინფორმაციის საგადასახადო ორგანოსთვის მიწოდება, ხოლო საბუღალტრო პროგრამაში მონაცემების ასახვაზე პასუხისმგებელი იყო სხვა თანამშრომელი, რომელიც ამ მონაცემებს ავსებდა პირველად დოკუმენტაციაზე დაყრდნობით. პირველადი დოკუმენტაციები (ხელშეკრულებები, მიღება-ჩაბარების აქტები და ა.შ.) წარმოებდა ლოჯისტიკის მენეჯერების მიერ, რომლებიც ვალდებულები იყვნენ ეწარმოებინათ და შეენახათ პირველადი დოკუმენტაცია და ყოველი თვის 05-10 რიცხვის ჩათვლით მიეწოდებინათ საბუღალტრო პროგრამის წარმოებაზე პასუხისმგებელი პირისათვის.

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 21 თებერვლის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

5. მოსარჩელემ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე წარადგინა სააპელაციო საჩივარი, რომლითაც მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 14 ივნისის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც სარჩელი დაკმაყოფილდა და მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა ზიანის ანაზღაურება 117 992,04 ლარის ოდენობით.

7. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

7.1. მოპასუხე დასაქმებული იყო მოსარჩელე კომპანიაში 01.11.2016 წლიდან 2020 წლამდე პერიოდში ზეპირი შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე. მას თავდაპირველად ეკავა გაყიდვების მენეჯერის პოზიცია, ხოლო კომპანიიდან ბუღალტრის წასვლის შემდგომ „შეითავსა“ ბუღალტრის ფუნქციების ნაწილი. კერძოდ, მოპასუხეს წვდომა ჰქონდა შემოსავლების სამსახურის მომხმარებლის კომპანიის პორტალზე და ფლობდა RS.GE-ს მომხმარებელსა და პაროლს. მოპასუხეს კომპანიის ანგარიშიდან საქვეანგარიშოდ ერიცხებოდა თანხები, რომლითაც ხდებოდა ამ უკანასკნელის კომუნალური გადასახადების დაფარვა და სხვა ანგარიშვალდებული პირისათვის გადახდა. ასევე, საბუღალტრო დეკლარაციების თანახმად, მოპასუხე კომპანიის მიერ თანამშრომლებისათვის ხელფასის გაცემის ჭრილში წარადგენდა ნულოვან დეკლარაციებს;

7.2. მოპასუხესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შემდეგ შემოსავლების სამსახურის მიერ კომპანიაში ჩატარდა სრული გეგმიური გასვლითი საგადასახადო შემოწმება, რის საფუძველზეც, 30.12.2021წ. შუალედური შემოწმების აქტითა და 09.09.2022წ. საგადასახადო შემოწმების აქტით გამოვლინდა შესამოწმებელ პერიოდში - 01.01.2018-01.01.2019წწ. და 01.01.2019-01.04.2021წწ. მოსარჩელის, როგორც გადასახადის გადამხდელის, მხრიდან ვალდებულების არაჯეროვანი შესრულება, მათ შორის, წარდგენილ საშემოსავლო გადასახადის დეკლარაციაში საშემოსავლო გადასახადით დასაბეგრ ბაზას, ბუღალტრულ პროგრამასა და საბანკო ამონაწერში დაფიქსირებულ მონაცემებს შორის სხვაობა და სხვა;

7.3. შემოწმების პერიოდში - 01.01.2018-01.01.2019 წლებში დღგ-ს გადასახადის გაანგარიშების ნაწილში შემოწმების მონაცემებით გამოვლინდა საგადასახადო ვალდებულებების არაჯეროვანი შესრულება, რის გამოც, კომპანიას საგადასახადო ჯარიმის სახით დაერიცხა 691 ლარი, გადასახადის წყაროსთან დაკავებული გადასახადების შემოწმების მონაცემებით გამოვლენილი დარღვევებისათვის 5 272 ლარი და ქონების გადასახადის გაანგარიშების შემოწმების მონაცემებით 487 ლარი, ჯამში - 6 451 ლარი, ხოლო საურავი 7 066,85 ლარი;

7.4. შემოწმების პერიოდში 01.01.2019-01.04.2021 წლებში კომპანიას დღგ-ს გადასახადის გაანგარიშების ნაწილში დაერიცხა ჯარიმა 12 259 ლარი, გადასახადის წყაროსთან დაკავების ნაწილში 21 415 ლარი და ქონების გადასახადის გაანგარიშების ნაწილში 546 ლარი, ჯამში 34 220 ლარი, ხოლო საურავის სახით 29 411,89 ლარი;

7.5. საგადასახადო აუდიტის ჩატარების მიზნით, მოსარჩელემ 2021 წლის 28 აპრილს მომსახურების ხელშეკრულება დადო შპს „კ.პ–თან”, რომლითაც დისტანციური აუდიტორული მომსახურების ღირებულება განისაზღვრა 10 620 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარით, რამაც ეროვნულ ვალუტაში შეადგინა 36 179,3 ლარი;

7.6. ასევე, მოსარჩელესა და შპს “ე”-ს შორის 2021 წლის 24 მაისს დაიდო საბუღალტრო მომსახურების ხელშეკრულება, რომლითაც ყოველთვიური საბუღალტრო მომსახურების ღირებულება განისაზღვრა 5 900 ლარით. აღნიშნული მომსახურება განხორციელდა 2 თვის განმავლობაში, შესაბამისად, მოსარჩელემ გადაიხადა 11 800 ლარი.

8. სააპელაციო სასამართლომ მოიხმო საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 3.1, 3.2, 4.1, 105.1, 105.2, 105.3 მუხლები და განმარტა, რომ მოპასუხის მიერ კომპანიაში ბუღალტრის მოვალეობის შესრულებასთან დაკავშირებით გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილია და მოპასუხეც აღიარებს, რომ იგი საგადასახადო ორგანოსთან ურთიერთობაში წარმოადგენდა მოსარჩელე კომპანიას. მიუხედავად იმისა, რომ შრომის კოდექსის იმპერატიული მოთხოვნის შესაბამისად, მხარეთა შორის წერილობითი შრომითი ხელშეკრულება მოსარჩელის ბუღალტრის პოზიციაზე დასაქმების შესახებ დადებული არ ყოფილა და სამუშაო აღწერილობა საქმეში წარდგენილი არ არის, პირველი ინსტანციის სასამართლოს სხდომაზე დაკითხულმა ყოფილმა და მოპასუხის შემდგომმა ბუღალტრებმა დაადასტურეს, რომ მოპასუხემ გადაიბარა და გადააბარა საბუღალტრო ცხრილები და ანგარიშები. შესაბამისად, მოპასუხის მიერ შესასრულებელი სამუშაოდან, ასევე, „ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის შესახებ” საქართველოს კანონით ბუღალტრისადმი წაყენებული უფლება - მოვალეობებიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხე ასრულებდა ბუღალტრის უფლება-მოვალეობებს მოსარჩელე კომპანიაში და მოსარჩელის მიერ წარდგენილი სადავოდ გამხდარი წერილობითი მტკიცებულებები მოპასუხის ბუღალტრის პოზიციაზე დანიშვნის შესახებ არ წარმოადგენს ყალბ მტკიცებულებებს. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ გაითვალისწინა საქმეში წარდგენილი შპს „ნ.თ.ა–ის“ მიერ 03.02.2023წ. გაცემული ცნობა (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 111), რომლითაც ეს უკანასკნელი ადასტურებს, რომ მოსარჩელის დაკვეთით კომპანიის თანამშრომელმა - მოპასუხემ მიიღო სატრენინგო მომსახურება თემაზე „საგადასახადო კანონმდებლობა“. სატრენინგო მომსახურება მოიცავდა 21.11.2018-29.01.2019 პერიოდს. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, კომპანია ბუღალტრის პროფესიულ განვითარებაში დებდა რესურსს, ზრუნავდა მისი კვალიფიკაციის ამაღლებაზე, რისთვისაც გასწევდა ხარჯს. ამდენად, წარდგენილი მტკიცებულებების ერთობლიობით დასტურდება მოპასუხის მიერ კომპანიაში ბუღალტრის ვალდებულების შესრულების ფაქტი.

9. სააპელაციო პალატის განმარტებით, „ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის შესახებ” საქართველოს კანონის თანახმად, ეს კანონი ადგენს საერთაშორისოდ აღიარებული სტანდარტების შესაბამისად საქართველოში ბუღალტრული აღრიცხვის წარმოების, ფინანსური ანგარიშგების, მმართველობის ანგარიშგების და ამ კანონით გათვალისწინებული სახელმწიფოს მიმართ განხორციელებული გადახდების შესახებ ანგარიშგების მომზადებისა და წარდგენის, პროფესიული სერტიფიცირების, აუდიტორული საქმიანობის (მომსახურების) განხორციელების და მისი ხარისხის უზრუნველყოფის, აღნიშნულ სფეროებზე სახელმწიფო ზედამხედველობის განხორციელების და პასუხისმგებლობის დაკისრების სამართლებრივ საფუძვლებს. აღნიშნული კანონის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, ბუღალტერი არის ფიზიკური პირი, რომელიც უშუალოდ აწარმოებს ბუღალტრულ აღრიცხვას ან/და ამზადებს ფინანსურ ანგარიშგებას, ხოლო მე-4 მუხლის მე-17 პუნქტის მიხედვით, დოკუმენტებში ასახული მონაცემების უტყუარობისათვის, აგრეთვე, ბუღალტრული აღრიცხვის დოკუმენტების დროული და ხარისხიანი შედგენისათვის პასუხს აგებენ ამ დოკუმენტების შემდგენი და მათზე ხელის მომწერი პირები. მოცემულ შემთხვევაში, პირველი ინსტანციის სასამართლომ საგადასახადო დავალიანების დარიცხვაზე პასუხისმგებელ პირად მიიჩნია კომპანიის დირექტორი, რომელსაც გააჩნია დასაქმებულ პირთა კონტროლის ვალდებულება, თუმცა აღნიშნული შეფასება სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა. მისი განმარტებით, მართალია, კომპანიის დირექტორი წარმოადგენს კომპანიის ხელმძღვანელობაზე პასუხისმგებელ პირს, რომელმაც უნდა გააკონტროლოს საწარმოს თანამშრომელი და მიიღოს ზომები ზიანის თავიდან ასაცილებლად, თუმცა აღნიშნული პასუხისმგებლობის დირექტორისთვის დაკისრება წარმოადგენს არაპროპორციულ ტვირთს. კომპანიაში დასაქმებული თითოეული თანამშრომელი, მათ შორის, ბუღალტერი, ვალდებულია დაკისრებული მოვალეობები შეასრულოს კეთილსინდისიერად და ჯეროვნად, სსკ-ის 361-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად. განსახილველ შემთხვევაში, კომპანიაში დასაქმებულია ბუღალტერი, რომელიც წარმოადგენს ბუღალტრული დოკუმენტების მომზადებასა და აღრიცხვაზე, ფინანსურ ანგარიშგებაზე პასუხისმგებელ პირს. შესაბამისად, ის არის ამ სფეროში სპეციალური ცოდნის მქონე პირი, რომელიც საწარმოში სწორედ აღნიშნული ვალდებულის შესრულებისთვის არის დასაქმებული. ამდენად, სააპელაციო პალატა არ დაეთანხმა სასამართლოს მსჯელობას და პასუხისმგებლობის კომპანიის დირექტორზე გადატანას, მით უფრო იმის გათვალისწინებით, რომ აღნიშნული საკითხი განსახილველ დავაში არ ყოფილა მხარეთა მიერ დაყენებული.

10. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ არ დასტურდება საგადასახადო დავალიანების შესრულება და, შესაბამისად, არ დგინდება საწარმოსთვის მიყენებული ზიანი. სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა აპელანტის მსჯელობას და დაეყრდნო მის მიერ წარდგენილ შედარების აქტს (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 110), რომლის თანახმად, კომპანიას აღარ გააჩნია საგადასახადო დავალიანება. შესაბამისად, ჯარიმა/საურავები გადახდილია და ზიანი დამდგარია. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქმეში არ არის წარდგენილი საგადასახადო დავალიანების, ჯარიმა/საურავების ჩამოწერის, ვალის პატიების დამადასტურებელი მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა, რომ კომპანიას დავალიანება არ გადაუხდია. აღნიშნულის მტკიცების ტვირთი მოცემულ შემთხვევაში მოპასუხეს ეკისრებოდა, რაც მან ვერ დაძლია.

11. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ ბუღალტრული დოკუმენტაციის არასწორად შედგენის, მათ შორის, წარდგენილი საშემოსავლო გადასახადის დეკლარაციაში საშემოსავლო გადასახადით დასაბეგრ ბაზას, ბუღალტრულ პროგრამასა და საბანკო ამონაწერში დაფიქსირებულ მონაცემებს შორის სხვაობის გამო საგადასახადო ორგანოს მიერ ჯარიმა/საურავების დაკისრების შედეგად კომპანიამ მიიღო 70 012,74 ლარის ოდენობით ზიანი. ასევე, 47 979,3 ლარის ოდენობით ზიანი, რაც გამოწვეულია ბუღალტრის მიერ ვალდებულების დარღვევის აღმოფხვრის მიზნით, საგადასახადო აუდიტის ჩატარების შედეგად. კერძოდ, დადგენილია, რომ საგადასახადო აუდიტის ჩატარების მიზნით, 2021 წლის 28 აპრილს მოსარჩელემ შპს „კ.ჯ–თან” დადო მომსახურების ხელშეკრულება, რომლითაც დისტანციური აუდიტორული მომსახურების ღირებულება განისაზღვრა 10 620 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარით, რამაც ეროვნულ ვალუტაში შეადგინა 36 179,30 ლარი. შპს „კ.ჯ.” წერილით (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 99-101) დასტურდება, რომ კომპანიის დაქირავებამდე ფიქსირდებოდა შემდეგი სახის პრობლემები: 1) არ იყო გამართული ბუღალტრული აღრიცხვა; 2) არ იყო წარდგენილი რამდენიმე თვის დეკლარაცია იმ პირობებში, როდესაც ამ პერიოდებში ფიქსირდებოდა საგადასახადო ვალდებულებები; 3) ასევე, რამდენიმე თვის დეკლარაციაში თანხები იყო შემცირებული; 4) ბაზის იმ ვერსიებში, რაც კომპანიისთვის იყო მიწოდებული, რამდენიმე მილიონის ბუღალტრული ნაშთი არ შეესაბამებოდა რეალობას. აღნიშნული გამოსწორდა შპს „კ.ჯ– მიერ.

12. სააპელაციო პალატის მითითებით, საქმეში ასევე წარდგენილია 2021 წლის 24 მაისს მოსარჩელესა და შპს „ე”-ს შორის დადებული საბუღალტრო მომსახურების ხელშეკრულება (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 102-105), რომლითაც განისაზღვრა საბუღალტრო მომსახურების ვალდებულება 2018-2020 წლების პერიოდისთვის, ანუ იმ პერიოდისთვის, როდესაც მოსარჩელე დასაქმებული იყო კომპანიაში. ყოველთვიური საბუღალტრო მომსახურების ღირებულება განისაზღვრა 5 900 ლარით, ხოლო მომსახურება განხორციელდა 2 თვის განმავლობაში, რის გამოც, მოსარჩელემ გადაიხადა 11 800 ლარი. აღნიშნული გარემოება და მტკიცებულებები სადავოდ გამხდარი არ არის. ამდენად, ჯამში კომპანიისთვის მიყენებულმა ზიანმა შეადგინა 117 992,04 ლარი.

13. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა მოპასუხის ბრალეულობა, ამასთან, ჯარიმა/საურავები გადახდილია, რაც ადასტურებს დამდგარ ზიანს და მიზეზობრივ კავშირს, ეს გარემოებები კი ერთობლიობაში სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველია.

14. მოპასუხემ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე წარადგინა საკასაციო საჩივარი, რომლითაც მისი გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

15. კასატორმა საკასაციო საჩივარში მიუთითა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების შემდეგ საფუძვლებზე:

15.1. სააპელაციო სასამართლომ არასრულად განსაზღვრა მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებები, ხოლო მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები შესაბამისი სტანდარტით არ შეაფასა და გამოიკვლია. მტკიცების საგანში შემავალ გარემოებებს ურთიერთობის მარეგულირებელი მატერიალური ნორმის შინაარსი განსაზღვრავს. შესაბამისად, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელე ითხოვდა შრომითი ხელშეკრულების დარღვევის შედეგად დამდგარი ზიანის ანაზღაურებას, მტკიცების საგანში შემავალ გარემოებებს წარმოადგენდა როგორც შრომითი ხელშეკრულების პირობები, ასევე, ზიანის ანაზღაურების წინაპირობები;

15.2. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ წინამდებარე დავაში არასწორად გაანაწილა მტკიცების ტვირთი, რითაც დაარღვია მყარი სასამართლო პრაქტიკა. საკასაციო სასამართლოს არაერთ გადაწყვეტილებაში ცალსახად არის ფორმულირებული შემდეგი: დამსაქმებელი ორგანიზაცია ვალდებულია, დაადასტუროს გარემოებები იმის შესახებ, რომ თანამშრომელი დაკისრებულ ვალდებულებას თავს ვერ ართმევდა, ასევე, რაში გამოიხატებოდა დასაქმებულის მიერ საკუთარი ვალდებულებების არაჯეროვანი შესრულება;

15.3. გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მითითებულია შემდეგი: „მიუხედავად იმისა, რომ შრომის კოდექსის იმპერატიული მოთხოვნის შესაბამისად, მხარეთა შორის წერილობითი შრომითი ხელშეკრულება მოსარჩელის ბუღალტრის პოზიციაზე დასაქმების შესახებ დადებული არ იყო და სამუშაო აღწერილობა საქმეში წარდგენილი არ არის, პირველი ინსტანციის სასამართლოს სხდომაზე დაკითხულმა ყოფილმა და მოპასუხის შემდგომმა ბუღალტრებმა დაადასტურეს, რომ მოპასუხემ გადაიბარა და გადააბარა საბუღალტრო ცხრილები და ანგარიშები“. კასატორის განმარტებით, არანაირი კავშირი არ არის მოწმეთა მიერ მითითებულ ანგარიშების გადაბარებასა და წერილობითი ხელშეკრულების არარსებობას შორის. მოწმე ვერ ჩაანაცვლებს წერილობით შრომით ხელშეკრულებას, რადგან ხელშეკრულებაში ზუსტად უნდა იყოს აღწერილი მხარის ვალდებულებები, მისი მოქმედების სქემა და ა.შ. გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მოხდა გადაბარება, თუმცა რაიმე ურთიერთვალდებულებაზე მას არაფერი მიუნიშნებია. ანგარიშების გადაბარება რა ვალდებულებას წარმოშობს და აკისრებს მოპასუხეს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მითითებული არ არის;

15.4. სასამართლოს მიერ იმ ფაქტის დადგენა, რომ მოპასუხე იყო კომპანიის ბუღალტერი, არ შეიძლება იმთავითვე გახდეს მისი პასუხისმგებლობის საფუძველი, რადგან სასამართლო არ მიუთითებს კონკრეტულად რა ვალდებულება არ შეასრულა მოპასუხემ, რაზე იყო იგი პასუხისმგებელი და რომელი პასუხისმგებლობისგან თავის არიდების გამო უნდა აგოს კომპანიის წინაშე პასუხი;

15.5. სააპელაციო სასამართლოს არ განუმარტავს კონკრეტულად რა წარმოადგენდა მოპასუხის, როგორც ბუღალტრის ვალდებულებებს. ზოგადად, ბუღალტერი არის ბიზნესისთვის აუცილებელი კადრი, რომელსაც ევალება მრავალი საქმიანობა, კერძოდ, საქმე აქვს: ბიზნესის ციფრებთან, სამეწარმეო, საგადასახადო და სააღრიცხვო დოკუმენტებში ამ ციფრების დაფიქსირებასთან. ეს ციფრები აღებულია საწარმოში მიმდინარე რეალური, გრძელვადიანი და მოკლევადიანი სამეურნეო ოპერაციებიდან, ოფიციალურად დადასტურებული ფაქტებიდან. წინამდებარე საქმის ფარგლებში სააპელაციო პალატას არ დაუდგენია, რომ მოპასუხემ დაარღვია რომელიმე ვალდებულება და მოახდინა არასწორი ციფრის აღრიცხვა ან არ მოახდინა მისთვის მიწოდებული დოკუმენტაციის ბუღალტრული დამუშავება და აღრიცხვა. ამდენად, არ დგინდება მოპასუხის ბრალეულობა კომპანიისათვის მიყენებულ ზიანთან დაკავშირებით;

15.6. „ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის შესახებ“ საქართველოს კანონი აწესრიგებს ურთიერთობას სახელმწიფოსა და გადასახადის გადამხდელ სუბიექტებს შორის. შესაბამისად, მოპასუხის პასუხისმგებლობის ზომის ამ კანონის საფუძველზე დადგენა დაუშვებელია;

15.7. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებაში განვითარებული მსჯელობა დირექტორის მოვალეობებთან დაკავშირებით და მიიჩნია, რომ ვინაიდან კომპანიის დირექტორი არ იყო დავის მონაწილე სუბიექტი, მის გარშემო მსჯელობა სცდებოდა დავის საგანს, რასაც კასატორი არ იზიარებს. მისი განმარტებით, საქალაქო სასამართლო, ისევე როგორც მოპასუხე, დირექტორის მიერ განხორციელებულ ქმედებებზე ბრალის ნაწილში აპელირებდა. მოპასუხე ამტკიცებდა, რომ დირექტორმა დაარღვია ფიდუციური მოვალეობები, არ იქნა მოწყობილი და შექმნილი სტრუქტურა, რომელიც უზრუნველყოფდა ბუღალტერიამდე სწორი ინფორმაციის მიწოდებას. შესაგებელში ასევე აღნიშნული იყო, რომ დირექტორი, რომელიც კომპანიის 100%-იანი წილის მესაკუთრეა, თავს კომპანიისგან არ მიჯნავდა. შესაბამისად, სასამართლო ვალდებულია მოპასუხის ბრალი და მისი ხარისხი მოპასუხის მიერ მითითებული შედავების ფარგლებში დაადგინოს;

15.8. ბრალის ნაწილში მნიშვნელოვანია ისიც, რომ კომპანია ისე დაეთანხმა საგადასახადო შემოწმებას, რომ მოპასუხისათვის არ მიუცია აზრის დაფიქსირების, პროცესში მონაწილეობის მიღების შესაძლებლობა. ის ფაქტი, რომ მოსარჩელემ არ სცადა უფლებების სასამართლოს წესით დაცვა, არ შეიძლება გამოყენებულ იქნას მოპასუხის საზიანოდ. არსებობს თეორიული შესაძლებლობა, რომ მოსარჩელის მიერ საგადასახადო აქტის გასაჩივრების შემთხვევაში, სასამართლოს მის მოთხოვნას დააკმაყოფილებდა;

15.9. სააპელაციო პალატა არაფერს ამბობს მოპასუხის ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის არსებულ მიზეზშედეგობრივ კავშირზე. სასამართლოს ლოგიკით, მხოლოდ ის ფაქტი რომ მოპასუხე ბუღალტრის პოზიციაზე მუშაობდა, საკმარისი იყო საგადასახადო შემოწმების შედეგად დაკისრებული ჯარიმის მოპასუხის მიერ მიყენებულ ზიანად კვალიფიკაციისათვის. სააპელაციო პალატამ მიზეზშედეგობრივი კავშირი დაადგინა იმ პირობებში, როდესაც არ დგინდება, რომ საგადასახადო ორგანოს მიერ შემოწმდა მოპასუხის მიერ შედგენილი დოკუმენტაცია. უფრო მეტიც, საქმეში წარდგენილია შპს „ე“-ის წერილი, სადაც ეს უკანასკნელი აღნიშნავს, რომ მის მიერ დაკორექტირდა საგადასახადო ორგანოში წარდგენილი დოკუმენტაცია. ამდენად, იმ დოკუმენტის საბოლოო ვერსია, რომლის უსწორობის გამოც იქნა ჯარიმა და საურავი დაკისრებული, შპს „ე“-ის მიერ არის შედგენილი. შესაბამისად, არ დგინდება, რომ საგადასახადო ორგანომ მოპასუხის მიერ შედგენილ დოკუმენტში ნახა შეცდომა;

15.10. შეუძლებელია მიზეზშედეგობრივ კავშირზე მსჯელობა იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელე კონკრეტულად არ ასახელებს რა ვალდებულება დაარღვია მოპასუხემ და რა გააკეთა არასწორად. მაგალითად, უდავო ფაქტობრივი გარემოებაა, რომ კომპანიაში არ იქმნებოდა პირველადი დოკუმენტაცია (გადაზიდვის და სხვა ტიპის ხელშეკრულებები), თუმცა არც სარჩელიდან და არც გასაჩივრებული გადაწყვეტილებიდან იკვეთება, რატომ იყო მოპასუხე ვალდებული შეექმნა პირველადი დოკუმენტაცია;

15.11. სააპელაციო პალატა არასწორად ადგენს ზიანის არსებობის ფაქტს. ზიანი არსებობს მაშინ, თუკი დაკისრებული ჯარიმის გადასახდელად კომპანიის აქტივიდან მოხდა რაიმეს გადინება. პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოსარჩელე უთითებდა, რომ მას სრულად აქვს გადახდილი შემოსავლების სამსახურის მიერ დაკისრებული თანხა. უფრო მეტიც, მტკიცებულებების კვლევის დროს დასმულ კითხვაზე მოსარჩელემ უპასუხა, რომ აღნიშნულს ამტკიცებდა თანხის გადახდის ქვითრით, რომელიც საქმეში უნდა ყოფილიყო, თუმცა თანხის გადახდის ქვითარი საქმეში არ არსებობს. საქმეში წარდგენილია შედარების აქტის ნაწილი (შედარების აქტი სრულად არ არის წარდგენილი), რომელსაც არ აქვს უფლებამოსილი პირის ხელმოწერა. სააპელაციო პალატამ მოსარჩელის მიერ თანხის გადახდის ფაქტი დაადგინა და ივარაუდა, რომ თანხა გადახდილი რომ არ ყოფილიყო, შედარების აქტში დავალიანება აისახებოდა, ხოლო საწინააღმდეგოს მტკიცება მოპასუხეს დააკისრა, რაც უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია;

15.12. უცნობია, რა ფორმით მოხდა დავალიანების განულება, ეს იყო გადახდილი თუ სხვა ფორმით განულებული. ამასთან, რაც ყველაზე მთავარია, სარჩელში მითითებულია, რომ კომპანია დაჯარიმდა 2021 წლის აქტებით, მოპასუხე კომპანიაში მუშაობდა 2020 წლის 01 სექტემბრამდე, ხოლო სასამართლომ მტკიცებულებად და ჯარიმების გადახდის დასტურად მოიშველია შედარების აქტი, რომელიც აღწერს 2023 წლის 01 იანვრიდან - 2023 წლის 29 მარტამდე პერიოდს;

15.13. სასამართლოს შედარების აქტი, როგორც წერილობითი მტკიცებულება, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 134-ე მუხლის შესაბამისად უნდა შეეფასებინა. გაუგებარია, რა სტანდარტით იხელმძღვანელა სასამართლომ, როდესაც არასრულად წარდგენილი, ხელმოუწერელი დოკუმენტი გაიზიარა. ფაქტია, რომ შედარების აქტი თანხის გადახდის დამადასტურებელი ვარგისი დოკუმენტი რომც ყოფილიყო, იგი წარდგენილია არასრულად (არ ჩანს ყველა გრაფა) და არ არის დამოწმებული უფლებამოსილი პირის მიერ. ამდენად, მოსარჩელის მიერ წარდგენილი შედარების აქტი სასამართლოს არ უნდა გაეზიარებინა;

15.14. საქმეში წარდგენილი შპს „კ.ჯ.“ წერილით დასტურდება, რომ აღნიშნული კომპანიის დაქირავებამდე ფიქსირდებოდა შემდეგი სახის პრობლემები: 1. არ იყო გამართული ბუღალტრული აღრიცხვა; 2. არ იყო წარდგენილი რამდენიმე თვის დეკლარაცია, იმ პირობებში როდესაც ფიქსირდებოდა საგადასახადო ვალდებულებები; 3. ასევე, რამდენიმე თვის დეკლარაციაში თანხები იყო შემცირებული; 4. ბაზის იმ ვერსიებში, რაც კომპანიისთვის იყო მიწოდებული, რამდენიმე მილიონის ბუღალტრული ნაშთი არ შეესაბამებოდა რეალობას. აღნიშნული გამოსწორდა შპს „კ.ჯ“ მიერ. სასამართლომ ეს პრობლემები ისე ჩამოაყალიბა, თითქოს უტყუარად დგინდებოდეს, რომ ამ ყველაფერში ვლინდებოდა ბუღალტრის, მოპასუხის პასუხისმგებლობა. სარჩელში მითითებული არ არის, რომ კომპანიას ბუღალტერი უზრუნველყოფილი ჰყავდა გამართული ინფორმაციით და მან შეგნებულად ან თუნდაც არასათანადოდ, შეცდომითა თუ კვალიფიკაციის ნაკლებობის გამო მიაწოდა საგადასახადო ორგანოს არასწორი ინფორმაცია. გარდა ამისა, სწორედ „კ.ჯ“ წერილში ვკითხულობთ შემდეგს: რეკომენდაციის გაცემით მოხდა სააღრიცხვო პროგრამაში კორექტირებები, ასევე, მთელი რიგი რეკომენდაციების მიცემა დოკუმენტაციის მოძიებასთან დაკავშირებით (რეზიდენტობის ცნობები, ხელშეკრულებები, ჩამოწერის აქტები და ა.შ., რაც არ იყო მიწოდებულ დოკუმენტაციაში), რაც შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის მიერ შემოწმებისას მინიმუმამდე (გონივრული შესაძლებლობის ფარგლებში) დაიყვანდა დარიცხულ გადასახადებსა და ჯარიმა-საურავებს. მაშასადამე, გამოდის რომ სასამართლომ პასუხისმგებლობა მოპასუხეს დააკისრა რეზიდენტობის ცნობების, ხელშეკრულებებისა და ჩამოწერის აქტების არარსებობის პირობებში, ვინაიდან „კ. ჯ–ა“ თავად წერს, რომ ასეთი დოკუმენტები მათთვის არ მიუწოდებიათ, რაც იმას ნიშნავს რომ ეს დოკუმენტები არ არსებობდა არც მოპასუხის დროს. ასევე, მნიშვნელოვანია, რომ მოსარჩელე მოპასუხეს არ ედავება, რომ მას მიაწოდეს დოკუმენტაცია და მან არ შეიტანა ეს ინფორმაცია დეკლარაციაში, რაც მოპასუხის პასუხისმგებლობას გამორიცხავს;

15.15. საქმეში წარდგენილია 2021 წლის 24 მაისს მოსარჩელესა და შპს „ე“-ს შორის გაფორმებული საბუღალტრო ხელშეკრულება, თუმცა სააპელაციო სასამართლო არ მსჯელობს, რა დანაშაული მიუძღვის შპს „ე“-ის დაქირავებით მოპასუხეს;

15.16. შპს „ე“-მა განახორციელა პირველადი დოკუმენტაციის აღდგენა, ამ დოკუმენტაციის ზეგავლენით კი ყოველდღიური ბუღალტრული პროგრამის დამუშავება-აღდგენა, სალარო და საბანკო ოპერაციების აღდგენა, დებიტორულ-კრედიტორული დავალიანებების, სასაქონლო მატერიალური მარაგების, ძირითადი საშუალებების აღდგენა და ბოლოს საგადასახადო დეკლარაციების წარდგენა - კორექტირება. ამდენად, უდავოდ ჩანს, რომ შპს „ე“-მა, ისევე როგორც „კრესტონ ჯორჯიამ“, განახორციელა არარსებული დოკუმენტაციის შექმნა და აღდგენა. შესაბამისად, მოხდა დოკუმენტაციის ფაბრიკაცია წარსული დროით, კომპანიის ხელოვნურად გაჯანსაღება, ხოლო კომპანიის არასწორი და გაუმართავი მენეჯერული მართვა, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, გახდა მოპასუხის ბრალეულობა. ანუ, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, შრომითი ხელშეკრულებისა და, შესაბამისად, კონკრეტული პასუხისმგებლობის არარსებობის პირობებში, მოპასუხეს თურმე უნდა ეწარმოებინა პირველადი დუკუმენტაცია, შეედგინა ხელშეკრულებები, ხელი მოეწერა ხელშეკრულებებზე, მოეხდინა მატერიალური მარაგების აღწერა - დასაწყობება, სალაროში უნდა მოეხდინა არარსებული ფინანსური ხელოვნური ოპერაციები, ყოფილიყო შიდა და გარე აუდიტი და ა.შ., ეს ყველაფერი კი ისე, რომ მას ამის არც ვალდებულება და, ბუნებრივია, არანაირი რესურსი არ გააჩნდა;

15.17. მოპასუხემ შესაგებელში მიუთითა, რომ მართალია მას ევალებოდა პროგრამაში არსებული ინფორმაციის საგადასახადო ორგანოში დეკლარირება, მაგრამ პირველადი დოკუმენტაციის შექმნა (ხელშეკრულებები, მიღება-ჩაბარების აქტები, კონტრაჰენტის იურიდიული სტატუსის ამსახველი და სხვა დოკუმენტაცია) მის ვალდებულებებს არ წარმოადგენდა. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ მოსარჩელეს პრეტენზია არ წარუდგენია, ხოლო ის ფაქტი, რომ მოპასუხის ვალდებულებას წარმოადგენდა პირველადი დოკუმენტაციის შექმნა და დამუშავება, არც ერთი ინსტანციის სასამართლოს არ დაუდგენია. შესაბამისად, საფუძველი ეცლება ყველაზე მნიშვნელოვან ბრალდებას მოპასუხის მიმართ, რომელიც ასახულია „კ.ჯ“ წერილში და, ასევე, „ეფ ეი ეს“-ის ვალდებულებებში, რომ არ არსებობდა პირველადი დოკუმენტაცია, რომელზე პასუხისმგებლობაც არა მარტო მოპასუხეს, არამედ თავად კომპანიას ეკისრებოდა;

15.18. მოსარჩელე განმარტავს, რომ იგი ორიენტირებული იყო მოპასუხეს სრულყოფილად შეესწავლა საგადასახადო კანონმდებლობა და ამისთვის მოახდინა მისი სწავლება 21.11.2018–29.01.2019 წლის განმავლობაში, ანუ, მოსარჩელე თავად მიუთითებს, მოპასუხის კვალიფიკაცია მისთვის დამაკმაყოფილებელი გახდა მხოლოდ 2019 წლის 29 იანვრიდან.

16. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 13 ნოემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნა დასაშვებად საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

17. საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

18. განსახილველ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანია დამსაქმებლისათვის მიყენებული ზიანი გამოწვეული იყო თუ არა დასაქმებულის არამართლზომიერი, ბრალეული ქმედების შედეგად.

19. წინამდებარე საქმეში დადგენილია, რომ მოპასუხე 01.11.2016 წლიდან 2020 წლამდე პერიოდში დასაქმებული იყო მოსარჩელე კომპანიაში ზეპირი შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე. მას თავდაპირველად ეკავა გაყიდვების მენეჯერის პოზიცია, ხოლო კომპანიიდან ბუღალტრის წასვლის შემდგომ მოპასუხე ასრულებდა ბუღალტრის უფლება-მოვალეობებს. კასატორს აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება სადავოდ არ გაუხდია; დადგენილია ასევე, რომ მოსარჩელე კომპანიას საგადასახადო შემოწმების პერიოდში - 01.01.2018-01.01.2019 და 01.01.2019-01.04.2021 წლებში გამოვლენილი საგადასახადო ვალდებულებების არაჯეროვნად შესრულების გამო, დაერიცხა საგადასახადო ჯარიმები და საურავები, ჯამში 77 149,74 ლარი (დეტ. იხ. წინამდებარე განჩინების 7.3-7.4 პუნქტები). მოსარჩელის მტკიცებით, აღნიშნული ჯარიმა-საურავების დაკისრების საფუძველი გახდა მოპასუხის, როგორც დასაქმებული ბუღალტრის მხრიდან მისი მოვალეობების არაჯეროვანი შესრულება, რაც სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა.

20. კასატორის ძირითადი პრეტენზია იმაში მდგომარეობს, რომ არ დასტურდება მოსარჩელისათვის მიყენებულ ზიანში მოპასუხის ბრალეულობა, ვინაიდან სასამართლოს არ დაუდგენია კონკრეტულად რა წარმოადგენდა მოპასუხის, როგორც ბუღალტრის ვალდებულებებს და რომელი მათგანის დარღვევის გამო ეკისრება მას დამსაქმებლის მიმართ პასუხისმგებლობა; მხოლოდ ის ფაქტი, რომ მოპასუხე კომპანიაში ბუღალტრის პოზიციაზე იყო დასაქმებული, არ შეიძლება მისი პასუხისმგებლობის საფუძველი გახდეს. შესაბამისად, კასატორის აღნიშნული პრეტენზიიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიზანშეწონილად მიიჩნევს, უპირველეს ყოვლისა, განმარტოს ბუღალტრის უფლება-მოვალეობები და მისი ფარგლები.

21. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ბუღალტერიას არსებითი მნიშვნელობა აქვს საწარმოს გამართული ფუნქციონირებისათვის, ვინაიდან გამართული ბუღალტრული აღრიცხვის გარეშე საწარმო შეიძლება დადგეს მნიშვნელოვანი რისკების, მათ შორის, საგადასახადო ჯარიმებისა და საურავების დარიცხვის წინაშე. ბუღალტერიას, როგორც წესი, საწარმოში აწარმოებს ბუღალტერი. შესაბამისად, ბუღალტრის მიერ უფლება-მოვალეობების ჯეროვან შესრულებას საწარმოს ფუნქციონირებისათვის ასევე არსებითი მნიშვნელობა გააჩნია. ბუღალტერი თავის საქმიანობას ასრულებს როგორც მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულების, ისე საქართველოს კანონმდებლობის, მათ შორის, „ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად.

22. „ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულია საერთაშორისოდ აღიარებული სტანდარტების შესაბამისად საქართველოში ბუღალტრული აღრიცხვის წარმოების, ფინანსური ანგარიშგების, მმართველობის ანგარიშგების და ამ კანონით გათვალისწინებული სახელმწიფოს მიმართ განხორციელებული გადახდების შესახებ ანგარიშგების მომზადებისა და წარდგენის, პროფესიული სერტიფიცირების, აუდიტორული საქმიანობის (მომსახურების) განხორციელების და მისი ხარისხის უზრუნველყოფის, აღნიშნულ სფეროებზე სახელმწიფო ზედამხედველობის განხორციელების და პასუხისმგებლობის დაკისრების სამართლებრივი საფუძვლები (1.1 მუხლი).

23. ზემოაღნიშნული კანონის 2.1 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ბუღალტერი არის ფიზიკური პირი, რომელიც უშუალოდ აწარმოებს ბუღალტრულ აღრიცხვას ან/და ამზადებს ფინანსურ ანგარიშგებას; იმავე მუხლის „ა“, „გ“ და „დ“ ქვეპუნქტების მიხედვით, ბუღალტრული აღრიცხვა არის სუბიექტის [2.1. „ე” მუხლი: სუბიექტი - საჯარო სამართლის და კერძო სამართლის იურიდიული პირები, გარდა საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსით განსაზღვრული საბიუჯეტო ორგანიზაციისა და საქართველოს ეროვნული ბანკისა, სხვა ქვეყნის საწარმოს ფილიალი, ინდივიდუალური მეწარმე, თუ ისინი აკმაყოფილებენ ამ პუნქტის „უ“–„ქ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებულ საწარმოთა შემოსავლის, ეკონომიკურ საქმიანობაში გამოყენებული აქტივების და დასაქმებულთა რაოდენობის კრიტერიუმებს] საქმიანობასა და რესურსებზე გავლენის მომხდენი, ფულად ერთეულში შეფასებადი ეკონომიკური მოვლენების ამსახველი ინფორმაციის შეგროვების, რეგისტრაციის, შეფასების, განზოგადების და შესაბამისი ანგარიშგების მწყობრი და უწყვეტი სისტემა; ბუღალტრული აღრიცხვის დოკუმენტებია ეკონომიკური მოვლენების დამადასტურებელი პირველადი აღრიცხვის დოკუმენტები და მაგროვებელი დოკუმენტები [4.7.„ბ“ მუხლი: მაგროვებელი დოკუმენტები - სააღრიცხვო რეგისტრი, ჟურნალი და სხვა დოკუმენტი]; ხოლო, ფინანსური ანგარიშგება ეს არის გასული საანგარიშგებო პერიოდის ფინანსური ინფორმაცია, რომელშიც წარდგენის შესაფერისი საფუძვლების შესაბამისად სტრუქტურულად არის მოცემული სუბიექტის ფინანსური მდგომარეობა, საქმიანობის შედეგები, ფულადი სახსრებისა და კაპიტალის მოძრაობა, სააღრიცხვო პოლიტიკა და განმარტებითი შენიშვნები.

24. „ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის შესახებ“ საქართველოს კანონის 4.2 მუხლის თანახმად, სუბიექტი ბუღალტრულ აღრიცხვას აწარმოებს ნატურალურ საზომ ერთეულებზე დაყრდნობით, განზოგადებულად, ფულად გამოსახულებაში, მათი ქრონოლოგიური, განუწყვეტელი და დოკუმენტური ასახვით; ხოლო, იმავე კანონის 4.3 და 4.15 მუხლების მიხედვით, სუბიექტი ბუღალტრულ აღრიცხვას აწარმოებს დასაქმებული ბუღალტრის ან პროფესიული მომსახურების გამწევი ბუღალტრის მეშვეობით, აგრეთვე საბუღალტრო ფირმის ან აუდიტორული ფირმის მიერ მომსახურების გაწევით; ეკონომიკური მოვლენების დამადასტურებელ ბუღალტრული აღრიცხვის დოკუმენტებს როგორც წერილობით, ისე ელექტრონულად ხელს აწერს (აწერენ) სუბიექტის ხელმძღვანელობისთვის პასუხისმგებელი პირი, ბუღალტერი ან სუბიექტის შიდა პოლიტიკით განსაზღვრული შესაბამისი უფლებამოსილების მქონე სხვა პირები; ამასთან, შიდა კონტროლის სისტემაზე და სამართლიანი ფინანსური ანგარიშგების მომზადებისათვის და წარდგენისათვის პასუხისმგებლობა საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით სუბიექტს ეკისრება (4.16 მუხლი); ხოლო, დოკუმენტებში ასახული მონაცემების უტყუარობისათვის, აგრეთვე, ბუღალტრული აღრიცხვის დოკუმენტების დროული და ხარისხიანი შედგენისათვის პასუხს აგებენ ამ დოკუმენტების შემდგენი და მათზე ხელის მომწერი პირები (4.17 მუხლი).

25. „ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის შესახებ“ საქართველოს კანონის 5.2 და 5.3 მუხლების თანახმად, სუბიექტი ფინანსურ ანგარიშგებას ამზადებს სულ მცირე წელიწადში ერთხელ; სუბიექტის მიერ შედგენილი ფინანსური ანგარიშგება უნდა იყოს სრული, სწორი და სამართლიანი. იგი შესადარი პერიოდისთვის უნდა ასახავდეს სუბიექტის ფინანსურ მდგომარეობას, საქმიანობის შედეგებს, ფულადი სახსრებისა და კაპიტალის მოძრაობას და განმარტებით შენიშვნებს. ფინანსურ ანგარიშგებაში მოცემული ინფორმაცია უნდა შეესაბამებოდეს ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტებით განსაზღვრულ ფუნდამენტურ ხარისხობრივ მახასიათებლებს; იმავე კანონის 9.2 მუხლის მიხედვით, სუბიექტი (გარდა არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირისა) ვალდებულია მისთვის ამ კანონით დადგენილი ფინანსური ანგარიშგება (მათ შორის, კონსოლიდირებული ანგარიშგება), მმართველობის ანგარიშგება (მათ შორის, კონსოლიდირებული ანგარიშგება), სახელმწიფოს მიმართ განხორციელებული გადახდების შესახებ ანგარიშგება და ამ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში აუდიტორული დასკვნა ერთად, დაუყოვნებლივ, მაგრამ არაუგვიანეს საანგარიშგებო პერიოდის მომდევნო წლის 1 ოქტომბრისა, წარუდგინოს ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის ზედამხედველობის სამსახური (საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სისტემაში შემავალი სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება) მის მიერ დადგენილი წესით.

26. ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმების ანალიზის შედეგად, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საწარმოს ფინანსური ინფორმაციის შეგროვება, დამუშავება და მათი სისტემურად ასახვა, ასევე, საანგარიშგებო პერიოდის განმავლობაში საწარმოს ფინანსური მდგომარეობის, მისი საქმიანობის შედეგებისა და ფულადი სახსრების მოძრაობის შესახებ ინფორმაციის დამუშავება და ასახვა, სწორედ, ბუღალტრის უფლება-მოვალეობებს მიეკუთვნება. შესაბამისად, თუკი დამსაქმებელსა და ბუღალტერს შორის დადებული წერილობითი შრომითი ხელშეკრულებით სხვაგვარად არ არის განსაზღვრული ბუღალტრის უფლება-მოვალეობები, ასეთ შემთხვევაში იგულისხმება, რომ ბუღალტერს საწარმოს მიმართ სრულად ეკისრება „ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული ბუღალტრული აღრიცხვის წარმოებასთან და ფინანსური ანგარიშგების მომზადებასთან დაკავშირებული მოვალეობები.

27. როგორც ზემოთ აღინიშნა, განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მხარეთა შორის წერილობითი შრომითი ხელშეკრულება არ ყოფილა გაფორმებული და, შესაბამისად, მოპასუხის/დასაქმებული ბუღალტრის უფლება-მოვალეობები მხარეთა მიერ კონკრეტულად არ განსაზღვრულა/შეთანხმებულა. ამდენად, ზემოაღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოპასუხე, როგორც ბუღალტერი, პასუხისმგებელი იყო მოსარჩელე კომპანიის ფინანსური ინფორმაციის შეგროვება - დამუშავებასა და დადგენილი წესით ასახვასთან დაკავშირებული ნებისმიერი ვალდებულების კეთილსინდისიერად და ჯეროვნად შესრულებაზე.

28. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ინდივიდუალური შრომითი ურთიერთობისას წარმოშობილი ზიანის ანაზღაურების საკითხი მოწესრიგებულია საქართველოს შრომის კოდექსის 58-ე მუხლით (კანონის ძველი რედაქციის 44-ე მუხლი), რომლის თანახმად, მხარის მიერ მეორე მხარისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. იმავე კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, შრომით ურთიერთობასთან დაკავშირებული საკითხები, რომლებსაც არ აწესრიგებს ეს კანონი ან სხვა სპეციალური კანონი, რეგულირდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ნორმებით.

29. ზიანის ანაზღაურების ზოგადი წესი განმტკიცებულია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 394-ე მუხლით, რომლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როცა მოვალეს არ ეკისრება პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის.

30. ზიანის ანაზღაურება მიეკუთვნება მეორად/დამატებით მოთხოვნებს და იწვევს ქონებრივი ან არაქონებრივი ხასიათის უარყოფითი შედეგების დადგომას (შდრ. ჰ. ბოილინგი, პ. ლუტრინგჰაუსი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ცალკეული მოთხოვნების სისტემური ანალიზი, თბილისი, 2009, გვ. 33). ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა წარმოიშობა მაშინ, როდესაც პირველადი მოთხოვნის შესრულებისას ჩნდება პრობლემა. პრობლემა შეიძლება მდგომარეობდეს ვალდებულების შეუსრულებლობაში, არაჯეროვნად შესრულებაში ან ხელშეკრულებიდან გამომდინარე სხვა ვალდებულების დარღვევაში (იხ. სუსგ საქმე Nას-1633-2019, 09 მარტი, 2020 წელი). ვალდებულების დარღვევისათვის სამოქალაქო-სამართლებრივი პასუხისმგებლობა გამოხატულებას ჰპოვებს მოვალეზე კანონით დადგენილი ქონებრივი ზემოქმედების ზომებში. სამოქალაქო სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილე, რომელიც არღვევს ვალდებულებას, პასუხს აგებს დაზარალებულის წინაშე. დაზარალებულს უფლება აქვს მოითხოვოს დარღვეული უფლების დაცვა. ზიანის ანაზღაურების მეორადი მოთხოვნის უფლება შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს ნებისმიერი სახის ვალდებულების დარღვევით გამოწვეული ზიანის არსებობისას. აღნიშნული უფლება არ არის ალტერნატიული, არამედ შესაძლებელია სხვა მეორადი მოთხოვნის უფლებებთან პარალელურად იქნეს ამოქმედებული (იხ. სუსგ საქმე ას-167-163-2016, 01 ივლისი, 2016 წელი).

31. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 394.1 მუხლი ცენტრალური და უზოგადესი ნორმაა, რომელიც განამტკიცებს ბრალეული პასუხისმგებლობის პრინციპს და კრედიტორს ვალდებულების დარღვევის შედეგად წარმოშობილი ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებას ანიჭებს. აღნიშნული მუხლის გამოყენების წინაპირობებია: 1. მართლწინააღმდეგობა, 2. ბრალი, 3. მიზეზობრივი კავშირი და 4. ზიანი. ამასთან, როგორც ზიანის მიყენების ფაქტის, ასევე, განცდილი ზიანის ოდენობის დამტკიცების ტვირთი აწევს დაზარალებულ მხარეს, ანუ კრედიტორს, რომელიც სასამართლო პროცესში წარმოადგენს მოსარჩელე მხარეს. ამ გარემოებების დამტკიცება კი, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, შეიძლება მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით.

32. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. ამდენად, პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს პირვანდელი მდგომარეობა, ანუ მდგომარეობა რომელიც იარსებებდა, რომ არა ვალდებულების დარღვევა (Totalreparation-ის პრინციპი). იმავე კოდექსის 412-ე მუხლი კიდევ უფრო აკონკრეტებს 408-ე მუხლში მოცემულ ზიანის სრულად ანაზღაურების პრინციპს. კერძოდ, სრული ანაზღაურება ეხება არა საერთოდ ზიანს, რომელიც შეიძლება ვინმემ განიცადოს, არამედ იმ ზიანს, რომელიც სამოქალაქო პასუხისმგებლობის საერთო საფუძვლებიდან გამომდინარე ანაზღაურებადია. ანაზღაურებას ექვემდებარება ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს. როდესაც ხელშეკრულების მხარე კისრულობს ვალდებულებას, მას მხედველობაში აქვს მხოლოდ იმ რისკის აღება, რომელიც კანონზომიერად არის დაკავშირებული ხელშეკრულების შესრულებასთან. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მისგან შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს მხოლოდ იმ ზიანის ანაზღაურება, რომელიც ხელშეკრულების დარღვევის ნორმალურ შედეგად აღიქმება (იხ. სუსგ საქმე Nას-459-438-2015, 07 ოქტომბერი, 2015 წელი).

33. მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მოსარჩელე კომპანიას საგადასახადო შემოწმების პერიოდში - 01.01.2018-01.01.2019 და 01.01.2019-01.04.2021 წლებში გამოვლენილი საგადასახადო ვალდებულებების არაჯეროვნად შესრულების, კერძოდ, ბუღალტრული დოკუმენტაციის არასწორად შედგენის, მათ შორის, წარდგენილ საშემოსავლო გადასახადის დეკლარაციაში საშემოსავლო გადასახადით დასაბეგრ ბაზას, ბუღალტრულ პროგრამასა და საბანკო ამონაწერში დაფიქსირებულ მონაცემებს შორის სხვაობის გამო, დაერიცხა საგადასახადო ჯარიმები და საურავები, ჯამში 77 149,74 ლარი. ამდენად, სახეზეა კომპანიისათვის მიყენებული ზიანი; საგადასახადო შემოწმების პერიოდში, კერძოდ კი, 2020 წლის ოქტომბრამდე - კომპანიის ბუღალტერი იყო მოპასუხე, რომელთანაც წერილობითი შრომითი ხელშეკრულება გაფორმებული არ ყოფილა. შესაბამისად, წინამდებარე განჩინების 21-27-ე პუნქტებში ასახული მსჯელობიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს, რომ სწორედ ბუღალტერს/მოპასუხეს ეკისრება საგადასახდო ვალდებულებების არაჯეროვანი შესრულების გამო 2020 წლის ოქტომბრამდე კომპანიისათვის მიყენებულ ზიანზე - დაკისრებულ ჯარიმასა და საურავებზე (ჯამში 70 012,74 ლარი) პასუხისმგებლობა. კასატორს აღნიშნულის საწინააღმდეგო სამართლებრივად ვარგისი შედავება არ წარმოუდგენია. მისი საკასაციო საჩივარი მხოლოდ ზოგად ახსნა-განმარტებას ეფუძნება, რასაც საკასაციო სასამართლო არასაკმარისად მიიჩნევს და ვერ გაიზიარებს.

34. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას მოსარჩელის მიერ საგადასახადო ჯარიმა/საურავების გადახდასთან დაკავშირებით (დეტ. იხ. წინამდებარე განჩინების 15.11-15.12 პუნქტები). საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოპასუხისათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების თვალსაზრისით, არსებითი მნიშვნელობა არ აქვს მოსარჩელემ მისთვის დაკისრებული ჯარიმა-საურავები გადაიხადა თუ არა, ვინაიდან მათი დარიცხვის ფაქტი თავისთავად მიუთითებს ზიანის არსებობაზე. მოსარჩელის განმარტებით, მას საგადასახადო შემოწმების შედეგად დარიცხული თანხები სრულად აქვს დაფარული, ხოლო იმ გარემოების მტკიცების ტვირთი, რომ მოსარჩელისათვის დარიცხული საგადასახადო ჯარიმა-საურავების განულება სხვა ფორმით განხორციელდა, მოპასუხის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენდა, თუმცა მას აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულებები სასამართლოსთვის არ წარუდგენია.

35. წინამდებარე საქმეში ასევე დადგენილია, რომ მოსარჩელესა და შპს „კ.პ–ს“ შორის 2021 წლის 28 აპრილს დაიდო ხელშეკრულება დისტანციური აუდიტორული მომსახურების გაწევის თაობაზე. აღნიშნული ხელშეკრულების 1.1 პუნქტის თანახმად, შპს „კ.პ–მა“ იკისრა ვალდებულება, მოსარჩელისათვის, დანართი N1-ით გათვალისწინებულ ფარგლებში, გაეწია საგადასახადო შემოწმების პროცესში მხარდაჭერა და საგადასახადო აუდიტორული მომსახურება წინამდებარე ხელშეკრულების პირობების შესაბამისად; ხელშეკრულების 1.3 პუნქტის მიხედვით, საგადასახადო შემოწმების პროცესში მხარდაჭერისა და საგადასახადო აუდიტორული მომსახურება მოიცავდა: გასულ პერიოდს - 2018 წლის 01 იანვრიდან 2020 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით. აღნიშნული მომსახურების ღირებულება შეადგენდა 10 620 აშშ დოლარის ეკვივალენტ ლარს (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 83-95); მოსარჩელემ შპს „კ.პ–ს“ (შპს „კ. ჯ.“) აუდიტორული მომსახურების სანაცვლოდ გადაუხადა ჯამში 36 179,3 ლარი (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 96).

36. გარდა ზემოაღნიშნულისა, დადგენილია, რომ მოსარჩელესა და შპს „ე.“-ს შორის 2021 წლის 24 მაისს დაიდო საბუღალტრო მომსახურების ხელშეკრულება. დასახელებული ხელშეკრულების დანართი N1-ის თანახმად, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მომსახურება მოიცავდა შემდეგი ტიპის საბუღალტრო მომსახურებას: პირველადი დოკუმენტების აღდგენა 2018-2020 წლების პერიოდისათვის; ყოველდღიური საბუღალტრო ოპერაციების პროგრამული დამუშავება და აღდგენა 2018-2020 წლების პერიოდისათვის; სალარო და საბანკო ოპერაციების აღდგენა 2018-2020 წლების პერიოდისათვის; დებიტორული და კრედიტორული დავალიანების, სასაქონლო-მატერიალური მარაგების, ძირითადი საშუალებების აღდგენა 2018-2020 წლების პერიოდისათვის; საბუღალტრო ოპერაციების კანონმდებლობასთან და საერთაშორისო ფინანსური აღრიცხვის სტანდარტებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფა და საგადასახადო დეკლარაციების წარდგენა და კორექტირება 2018-2020 წლების პერიოდისათვის. ხელშეკრულების ღირებულება შეადგენდა თვეში 5 900 ლარს (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 102-105); მოსარჩელეს საბუღალტრო მომსახურება გაეწია ორი თვის ვადაში, შესაბამისად, მოსარჩელემ საბუღალტრო მომსახურებისათვის ჯამში გადაიხადა 11 800 ლარი (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 106-109).

37. ამდენად, ზემოაღნიშნულიდან დგინდება, რომ მოსარჩელეს გაეწია სწორედ იმ პერიოდის საგადასახადო აუდიტორული და საბუღალტრო მომსახურება (2018-2020 წლები), რა პერიოდის საგადასახადო შემოწმებაც განახორციელა შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტმა. შესაბამისად, ვინაიდან აღნიშნული მომსახურებების გაწევა დაკავშირებული იყო შესამოწმებელ პერიოდში მოსარჩელე კომპანიაში გამოვლენილ საგადასახადო გადაცდომებთან, მოსარჩელის მიერ საგადასახადო აუდიტორული და საბუღალტრო მომსახურებისათვის გადახდილი თანხა, ჯამში 47 479,3 ლარის ოდენობით წარმოადგენს ზიანს, რომლის ანაზღაურებაც, იმავე დასაბუთებით (იხ. წინამდებარე განჩინების 33-ე პუნქტი), აგრეთვე მოპასუხეს ეკისრება. კასატორს აღნიშნულის საწინააღმდეგო დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია. აუდიტორული და საბუღალტრო მომსახურებისათვის გაწეულ ხარჯთან დაკავშირებით მისი საკასაციო საჩივარი ზოგადი და არაკვალიფიციურია, შესაბამისად, მას საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს.

38. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას.

39. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება სწორია, რაც მისი ძალაში დატოვებისა და საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.

40. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. ამასთან, იმავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ამ მუხლში აღნიშნული წესები შეეხება აგრეთვე სასამართლო ხარჯების განაწილებას, რომლებიც გასწიეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში წარმოებისას.

41. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლოს განჩინებით კასატორს გადაუვადდა საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდა საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე. შესაბამისად, ვინაიდან მისი საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, კასატორს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს საკასაციო საჩივარზე გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟის - 5, 899,60 ლარის გადახდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. თ.ჯ–ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 14 ივნისის გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელი;

3. თ.ჯ–ს (პ.ნ. .....) სახელმწიფო ბიუჯეტის (ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) სასარგებლოდ დაეკისროს საკასაციო სასამართლოს განჩინებით გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის - 5 899,6 ლარის გადახდა;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე გიზო უბილავა

მოსამართლეები: ლევან მიქაბერიძე

ვლადიმერ კაკაბაძე