საქმე №ას-811-2023 18 თებერვალი, 2025 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: თეა ძიმისტარაშვილი,

მირანდა ერემაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორები - შპს "ბ.თ–ი", შპს "ა.ა.კ.ი.გ." (მოსარჩელეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს "ჰ.ჰ.", შპს "ზ–ის", შპს "ჰ–ი", შპს "ზ.ლ–ი" (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 23 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება, ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის ნაწილობრივ დაკმაყოფილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 29 სექტემბრის გადაწყვეტილებით შპს „ბ.თ–ისა“ და შპს „ა.ა.კ.ი.გ–ის“ სარჩელი (შემდეგში: მოსარჩელეები, მყიდველი მხარე, აპელანტები ან კასატორები) შპს „ჰ.ჰ–ის“, შპს „ზ–ის“, შპს „ჰ–ისა“ და შპს „ზ.ლ–ის“ (შემდეგში: მოპასუხეები, გამყიდველი მხარე) წინააღმდეგ, ზიანის ანაზღაურებისა და ხელშეკრულებების ბათილად ცნობის თაობაზე, ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; მოპასუხე შპს „ჰ.ჰ–ს“ მოსარჩელეთა სასარგებლოდ 1 320 000 აშშ დოლარისა და 1 320 000 აშშ დოლარის წლიური 10 %-ის გადახდა დაეკისრა 2019 წლის 16 იანვრიდან ამ გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-2 პუნქტში გადაწყვეტილების აღსრულებამდე; სხვა ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 23 თებერვლის განჩინებით მოსარჩელეების სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

3. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ გამოკვლეული მხარეთა შორის უდავო და სადავო გარემოებები, შესაბამისად, დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

3.1. შპს „ჰ.ჰ–სა“ და შპს „ა.ა.კ.ი.გ–ს“ შორის, 2017 წლის 4 ოქტომბერსა და 2017 წლის 2 ნოემბერს გაფორმდა უძრავი ქონების წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულებები N4/10 და N02/11. 2017 წლის 19 დეკემბერს, შპს „ჰ.ჰ–სა“ და შპს „ა.ა.კ.ი.გ–ს“ შორის გაფორმდა ხელშეკრულება უძრავი ქონების წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულებაში ცვლილებებისა და დამატებების განხორციელების შესახებ, რომლითაც ცვლილება შევიდა როგორც 2017 წლის 2 ნოემბრის, ასევე 2017 წლის 4 ოქტომბრის წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულებებში. 2017 წლის 19 დეკემბრის ხელშეკრულებით, ნასყიდობის საგანი იყო 15 ავტოსადგომის ფართი, პირველ სართულზე არსებული ფართები, მე-6 და მე-7 სართულზე არსებული ფართები და ტერასის ფართები. ამავე ხელშეკრულებით განისაზღვრა, რომ ნასყიდობის საგნის საფასური შეადგენდა 1 250 000 აშშ დოლარს, საიდანაც მყიდველს გადასახდელად დარჩენილი ჰქონდა 459 270 აშშ დოლარი;

3.2. ერთი მხრივ, შპს „ჰ.ჰ–ს“, ხოლო, მეორე მხრივ, შპს „ა.ა.კ.ი.გ–სა“ და შპს „ბ.თ–ს“ შორის, 2018 წლის 24 ოქტომბერს, დაიდო უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც შპს „ჰ.ჰ–მა’’ გაყიდა, ხოლო შპს ,,ა.ა.კ.ი.გ–მა’’ და შპს „ბ.თ–მა’’ იყიდეს შპს „ჰ.ჰ–ის’’ საკუთრებაში არსებული ნასყიდობის საგანი - ქ. თბილისში, ივ. ჯავახიშვილის ქ. N91-ში მდებარე შენობის პირველი, მე-6 და მე-7 სართული და სასტუმრო ინვენტარი. კერძოდ, ხელშეკრულების საგანია ქ. თბილისი, .......... ქ. N91 მდებარე მრავალსართულიან შენობა-ნაგებობაში განთავსებული 25 ერთეული უძრავი ქონება და მასში განთავსებული ინვენტარი, რაც ერთობლიობაში წარმოადგენდა სასტუმრო „თბილს’’. ამავე ხელშეკრულებით მხარეები შეთანხმდნენ, რომ N1 წინარე ხელშეკრულების, N2 წინარე ხელშეკრულების და N3 წინარე ხელშეკრულების ფარგლებში მყიდველს გადახდილი ჰქონდა 1 120 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში. ამავე ხელშეკრულებაში მხარეებმა მიუთითეს, რომ წინარე ხელშეკრულების ფარგლებში მყიდველის მიერ თანხის სრულად გადახდა არ განხორციელებულა, რამაც გამყიდველს მიაყენა ზიანი 245 000 აშშ დოლარის ოდენობით, რასაც აღიარებდა მყიდველი. ნასყიდობის ფასი განისაზღვრა 2 245 000 აშშ დოლარით. დადგინდა, რომ მყიდველის მიერ წინარე ხელშეკრულებით გადახდილი თანხა ჩაითვლებოდა ამ ხელშეკრულებით გადასახდელი თანხის ანგარიშში და, შესაბამისად, მყიდველთა მიერ გადასახდელ თანხად განისაზღვრა 1 125 000 აშშ დოლარი. მყიდველი ვალდებული იყო, თანხა გადაეხადა შემდეგი გრაფიკის შესაბამისად: პირველი გადახდა 50 000 აშშ დოლარი უნდა განხორციელებულიყო წინამდებარე ხელშეკრულების ხელმოწერიდან ერთი დღის ვადაში; მეორე გადახდა 100 000 აშშ დოლარი - არაუგვიანეს 2018 წლის 29 ოქტომბერს; მესამე გადახდა 125 000 აშშ დოლარი - არაუგვიანეს 2018 წლის 17 ნოემბერს; მეოთხე გადახდა 50 000 აშშ დოლარი - არაუგვიანეს 2018 წლის 25 დეკემბერს; მეხუთე გადახდა 75 000 აშშ დოლარი - არაუგვიანეს 2019 წლის 25 იანვარს; მეექვსე გადახდა 75 000 აშშ დოლარი - არაუგვიანეს 2019 წლის 15 თებერვალს და მეშვიდე გადახდა 600 000 აშშ დოლარი - არაუგვიანეს 2019 წლის 20 თებერვალს;

3.3. ნასყიდობის ხელშეკრულების საგანი, ამ ხელშეკრულების მეოთხე მუხლის 04.1 პუნქტის შესაბამისად, მყიდველს მფლობელობაში გადაეცა 2018 წლის 31 ოქტომბერს. ნასყიდობის საგანი შემძენის მფლობელობაში იმყოფებოდა 2018 წლის 31 ოქტომბრიდან 2018 წლის 22 ნოემბრამდე, ვინაიდან მყიდველ კომპანიებს (მოსარჩელეებს) ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული გრაფიკის შესაბამისად მესამე და შემდეგი გადახდები არ შეუსრულებიათ. ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, მყიდველის მიერ სულ შპს „ჰ.ჰ–ისათვის’’ ჯამში გადახდილია 1 320 000 აშშ დოლარი (2018 წლის 24 ოქტომბრის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება - იხ. ტ. 1, ს.ფ. 32-40; 417-425; ტ. 3, ს.ფ.152-160; საგადახდო დავალებები- იხ.ტ.1, ს.ფ. 91-106);

3.4. 2018 წლის 24 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებით განისაზღვრა გამყიდველის განსაკუთრებული ინტერესი ნასყიდობის საფასურის გადახდის გრაფიკის განუხრელ დაცვასთან მიმართებით, გამომდინარე იქიდან, რომ მხარეთა შორის წინამდებარე ხელშეკრულების საგანთან დაკავშირებით დადებული წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულება დარღვეული იყო მყიდველის მიერ. მხარეები შეთანხმდნენ, რომ ხელშეკრულებით განსაზღვრული გადახდის გრაფიკის (მეორე მუხლის 02.3 პუნქტი) 03 დღით ან მეტით დარღვევის შემთხვევაში (თუკი მხარეები სხვა ვადაზე არ მოილაპარაკებდნენ) გამყიდველი უფლებამოსილი იყო მიემართა ერთ-ერთი შემდეგი ვარიანტისათვის: 1. მოეთხოვა მყიდველისაგან ნასყიდობის საფასურისა და დარიცხული პირგასამტეხლოს სრულად ანაზღაურება (პირგასამტეხლოს დარიცხვა გრძელდება თანხის სრულად გადახდამდე); 2. შეეწყვიტა ხელშეკრულება; ასეთ შემთხვევაში, გამყიდველი ვალდებული იყო დაებრუნებინა მყიდველისათვის მყიდველის მიერ „წინარე ხელშეკრულებისა“ და წინამდებარე ხელშეკრულების საფუძველზე გადახდილი თანხა, საიდანაც დააკავებდა ჯამურად მიღებული თანხის 20%-ს მიღებული ზიანის ასანაზღაურებლად და ასევე დააკავებდა „წინარე ხელშეკრულებით’’ მიღებულ და მყიდველის მიერ აღიარებულ ზიანს. ამავე ხელშეკრულებით განისაზღვრა, რომ მყიდველთათვის თანხის დაბრუნება მოხდება მხოლოდ მაშინ, როდესაც გამყიდველი მოახდენდა „უძრავი ქონების“ გაყიდვას, მაგრამ არაუგვიანეს წინამდებარე ხელშეკრულების შეწყვეტიდან 2 წლის გასვლამდე; გამყიდველს უფლება ჰქონდა, მიემართა კანონით გათვალისწინებული სხვა ღონისძიებებისათვის; (2018 წლის 24 ოქტომბრის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება (ტომი 1, ს.ფ.-ები: 32-40; 417-425; ტომი 3, ს.ფ.-ები: 152-160).

3.5. 2018 წლის 24 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე საჯარო რეესტრში უძრავი ქონების შემძენი/მყიდველი კომპანიები: შპს ,,ა.ა.კ.ი.გ–ი’’ და შპს „ბ.თ–ი’’ აღირიცხნენ ნასყიდობის საგნის მომავალ მესაკუთრეებად. 2018 წლის 24 ოქტომბრის ხელშეკრულებით განისაზღვრა, რომ მყიდველის სასარგებლოდ მომავალი მესაკუთრის ჩანაწერი ძალაში იქნებოდა 2019 წლის 25 თებერვლის ჩათვლით. თუ ამ ვადის განმავლობაში მყიდველი ნასყიდობის საფასურს არ გადაიხდიდა, მაშინ ამ ვადის ამოწურვის შემდეგ წინასწარი ჩანაწერი ავტომატურად დაკარგავდა ძალას და გაუქმდებოდა. აღნიშნულის შემდეგ გამყიდველი უფლებამოსილი იქნებოდა, ერთპიროვნულად, განცხადებით მიემართა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოსათვის წინასწარი ჩანაწერის გაუქმების მოთხოვნით და მიეღო ამონაწერი, სადაც ქონება თავისუფალი იქნებოდა ყოველგვარი დატვირთვისა და წინასწარი ჩანაწერისაგან (ხელშეკრულების 03.7 მუხლი); (2018 წლის 24 ოქტომბრის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება - იხ. ტ.1, ს.ფ. 32-40; 417-425; ტ.3, ს.ფ. 152-160; სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2018 წლის 31 ოქტომბრის ამონაწერები საჯარო რეესტრიდან - ტ.1, ს.ფ.41-90);

3.6. მხარეთა შორის 2018 წლის 24 ოქტომბრის ხელშეკრულების მეოთხე მუხლის 04.3 პუნქტით განისაზღვრა, რომ იმ შემთხვევაში, თუკი შეწყდებოდა ხელშეკრულება მხარის მიერ მისი დარღვევის გამო: 1. მყიდველი ვალდებული იყო „ხელშეკრულების" შეწყვეტიდან 5 დღის ვადაში დაებრუნებინა გამყიდველისათვის ქონების ფლობის უფლება და აენაზღაურებინა მისთვის უძრავი ქონების ან/და მასზე განთავსებული ინვენტარის ნებისმიერი ზიანი, გაუფასურება ან/და ცვეთა, იგივე ვადაში. 2. გამყიდველი ვალდებული იყო დაებრუნებინა მყიდველისათვის მიღებული თანხა წინამდებარე ხელშეკრულების 03.6.2 პუნქტით გათვალისწინებული წესით (2018 წლის 24 ოქტომბრის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება (ტ. 1, ს.ფ.-ები: 32-40; 417-425; ტ. 3, ს.ფ.-ები: 152-160);

3.7. მოსარჩელეებმა/აპელანტებმა/მყიდველებმა დაარღვიეს ნასყიდობის ‘‘ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება, კერძოდ, მათ გადააცილეს ხელშეკრულებით განსაზღვრული გრაფიკის შესაბამისად მესამე გადახდის ვადას. მოპასუხე შპს „ჰ.ჰ–მა’’ გამოიყენა ამავე ხელშეკრულების მესამე მუხლის 03.6 პუნქტით დადგენილი პირობა და გავიდა ხელშეკრულებიდან.

3.8. მოპასუხე შპს „ჰ.ჰ–ის’’ პირველივე მოთხოვნისთანავე, 2018 წლის 22 ნოემბერს, მოსარჩელეებმა მას დაუბრუნეს უძრავი ქონება მფლობელობაში.

3.9. მოპასუხე (გამყიდველი) შპს „ჰ.ჰ–ის“ მხრიდან ხელშეკრულებიდან გასვლისა და ნასყიდობის საგნის დაბრუნების შემდეგ, ამ უკანასკნელის დირექტორმა 2018 წლის 24 ნოემბერს წერილობით მიმართა მოსარჩელეებს/აპელანტებს/მყიდველებს და აცნობა, რომ პოტენციურ მყიდველს სურდა იმ ქონების შეძენა, სადაც ფუნქციონირებდა სასტუმრო ,,თბილი“ და მზად იყო ამისათვის, 2018 წლის 27 ნოემბერს, გადაეხადა 2 500 000 აშშ დოლარი. იმისათვის, რომ ქონება მყიდველს - მ.ბ–ს შეეძინა, აპელანტებს ეთხოვათ, 2018 წლის 26 ნოემბერს გამოცხადებულიყვნენ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში მომავალი მესაკუთრის ჩანაწერის გასაუქმებლად, თუმცა, მათი გამოუცხადებლობის გამო მარეგისტრირებელმა ორგანომ მომავალი მესაკუთრის ჩანაწერი არ გააუქმა (იხ. შპს „ჰ.ჰ–ის’’ დირექტორის ნ.ზ–ძის შეტყობინება- ტ. 3, ს.ფ.189-191; მ.ბ–სა და შპს “ჰ.ჰ–ს’’ შორის 2019 წლის 05 იანვარს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება - ტ. 3, ს.ფ. 206-210; სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2019 წლის 08 იანვრის გადაწყვეტილება - ტ. 3, ს.ფ. 211);

3.10. მოსარჩელეთაგან შპს „ბ.თ–ის’’ დირექტორმა ა.ა.კ. 2020 წლის 12 ივნისს წერილით მიმართა მოპასუხე შპს „ჰ.ჰ–ის’’ დირექტორს ნ.ზ–ძეს და პარტნიორს გ.ფ–ას. წერილის ავტორმა ადრესატებს შეატყობინა, რომ ვინაიდან 2018 წლის 22 ნოემბრიდან შპს „ჰ.ჰ–ი’’ (მოპასუხე) შეუდგა 2018 წლის 24 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საგნის ფლობას და სარგებლობას, ამასთან დაბრუნებული არ იყო მოსარჩელის მიერ გადახდილი ნასყიდობის საფასური 1 320 000 აშშ დოლარი, იგი გადიოდა ხელშეკრულებიდან. ამავე წერილით, მოსარჩელე/აპელანტი შპს „ბ.თ–ის’’ დირექტორმა მოითხოვა 1 320 000 აშშ დოლარის წლიური 10 % პროცენტის გადახდა 2018 წლის 22 ნოემბრიდან თანხის დაბრუნებამდე (იხ. შპს „ბ.თ–ის’’ დორექტორის 2020 წლის 12 ივნისის წერილი- ტ. 1, ს.ფ. 116-117; ტ. 3, ს.ფ.402-403; საფოსტო გზავნილი - ტ. 1, ს.ფ. 119);

3.11. შპს „ზ–ისსა’’ და შპს „ჰ.ჰ–ს’’ შორის, 2018 წლის 30 მარტს, გაფორმდა სესხის ხელშეკრულება. მსესხებელმა შპს „ჰ.ჰ–მა’’ სესხის სახით მიიღო 500 000 ლარი, რვა თვის ვადით, ყოველთვიურად 1% სარგებლის დარიცხვით;

3.12. სს „თ.ბ–მა’’ 2018 წლის 27 აპრილს გასცა მიზნობრივი კრედიტი შპს „ჰ.ჰ–ის’’ სახელზე 600 000 აშშ დოლარის ოდენობით. კრედიტის მიზნობრიობად განისაზღვრა შპს „მ.ლ.კ–ის’’ დავალიანების დაფარვა და სასტუმროს მოპირკეთების ფინანსირება. კრედიტის ეტაპობრივად დაფარვა უნდა მომხდარიყო ყოველი თვის 20 რიცხვში. 2018 წლის 25 დეკემბერს სს „თ.ბ–მა’’ წერილით მიმართა შპს „ჰ.ჰ–ს’’ და შეატყობინა, რომ 5 კალენდარული დღის ვადაში გადაეხადა დავალიანება 10 439.82 აშშ დოლარის ოდენობით, წინააღმდეგ შემთხვევაში მოხდებოდა სესხის უზრუნველსაყოფად დატვირთული ქონების (2018 წლის 24 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საგნის) რეალიზაცია. 2018 წლის 30 დეკემბერს სს „თ.ბ–ის’’ წინაშე არსებული ვალდებულების შესასრულებლად შპს „ჰ.ჰ–სა’’ და მ.ბ.ს შორის გაფორმდა სესხის ხელშეკრულება. სესხის ოდენობა - 11 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტით ლარში განისაზღვრა. სესხი გაიცა სამი თვის ვადით და დასაბრუნებელ თანხად 15 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში განისაზღვრა;

3.13. შპს „ჰ.ჰ–მა’’ 2018 წლის 24 ოქტომბრის ხელშეკრულების საგანი, 2019 წლის 16 იანვარს, შპს „ზ–ისს’’ მიჰყიდა. ნასყიდობის ფასი განისაზღვრა 2 500 000 აშშ დოლარის ოდენობით. მისი გადახდა საჯარო რეესტრში მესაკუთრედ რეგისტრაციის მომენტიდან 5 წლის განმავლობაში ეტაპობრივად უნდა მომხდარიყო;

3.14. თავის მხრივ, შპს „ზ–ისმა’’, 2019 წლის 18 თებერვალს, 2018 წლის 24 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საგანი შპს „ჰ–იზე’’ გაასხვისა. ნასყიდობის ფასი განისაზღვრა 2 500 000 აშშ დოლარით. მისი გადახდა საჯარო რეესტრში მესაკუთრედ რეგისტრაციის მომენტიდან 5 წლის განმავლობაში ეტაპობრივად უნდა მომხდარიყო;

3.15. შპს „ჰ–იმ’’ 2019 წლის 11 ივნისის ნასყიდობის ხელშეკრულებით უძრავი ქონება და ინვენტარი, მდებარე მისამართზე: ქ. თბილისი, ........ „სასტუმრო ........’’ გაასხვისა შპს “სასტუმრო ............”. ნასყიდობის ფასი 1 200 000 აშშ დოლარით განისაზღვრა. აღნიშნული ხელშეკრულებიდან გამომდინარე შპს „სასტუმრო ............’’-ს მიერ გადახდილი ნასყიდობის თანხა 1 200 000 აშშ დოლარი საბოლოოდ შპს „ჰ.ჰ–მა’’ მიიღო;

3.16. შპს „ჰ.ჰ–ს’’, შპს „ზ–ისს’’ და შპს „ჰ–ის’’ შორის 2019 წლის 11 ივნისს გაფორმდა შეთანხმება, რომლითაც ცვლილება შევიდა 2019 წლის 16 იანვარს შპს „ჰ.ჰ–ს’’ და შპს „ზ–ისს’’ შორის დადებულ ნასყიდობის ხელშეკრულებაში და 2019 წლის 18 თებერვალს შპს „ზ–ისაა’’ და შპს „ჰ–ის’’ შორის გაფორმებულ ნასყიდობის ხელშეკრულებაში (იხ. წინამდებარე განჩინების 3.13-3.14 ქვეპუნქტები). კერძოდ, ორივე ნასყიდობის ხელშეკრულების ფასად განისაზღვრა 1 200 000 აშშ დოლარი. ამავე შეთანხმებით განისაზღვრა, რომ ნასყიდობის ფასს, შპს „ზ–ისის’’ დავალებით, შპს „ჰ.ჰ–ს’’ შპს „ჰ–ი’’ ეტაპობრივად 2019 წლის 30 სექტემბრამდე გადაუხდიდა;

3.17. შპს-ამ „სასტუმრო ............’’ 2019 წლის 27 ივნისის ხელშეკრულებით იგივე უძრავი ქონება და სასტუმროს ინვენტარი შპს „ე.ჯ–ას’’ 1 200 000 აშშ დოლარად მიჰყიდა;

3.18. კომპანიების - შპს „ჰ.ჰ–ის’’, შპს „ზ–ისის’’, შპს „ჰ–ის’’ და შპს „ზ.ლ–ის’’ დამფუძნებლები და დირექტორები არიან ერთი ოჯახის წევრები, კერძოდ, ნ.რ–ძე და თ.ზ–ძე არიან დედა-შვილი;

3.19. თ.ზ–ძემ, 2020 წლის 13 თებერვალს, შპს „ზ–ისში’’ მისი კუთვნილი 100 % წილი კ.ფ–ას აჩუქა. ამასთან, 2020 წლის 13 თებერვლის ჩუქების ხელშეკრულებით ნ.რ–ძემ შპს „ზ.ლ–ის’’ 100 % წილი, ასევე, კ.ფ–ას აჩუქა (იხ. ამონაწერი მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრიდან- ტ. 1, ს.ფ. 124-127, 135-138, 149-150; ამონარიდი სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საიტიდან - ტ. 1, ს.ფ. 128-129);

3.20. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოპასუხეთა მიერ გადაწყვეტილება გასაჩივრებული არ არის. შესაბამისად, 2018 წლის 24 ოქტომბრის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე აპელანტთა/მოსარჩელეთა მიერ გადახდილი 1 320 000 აშშ დოლარის (შესაბამის პროცენტთან ერთად) დაბრუნების დავალება შპს ,,ჰ.ჰ–ის“ ნაწილში კანონიერად უნდა იქნეს მიჩნეული.

3.21. მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელე კომპანიების სააპელაციო საჩივრის საგანია მოპასუხეებისთვის პასუხისმგებლობის სოლიდარულად დაკისრება, ვინაიდან მათივე განმარტებით, მოპასუხე შპს ,,ჰ.ჰ–ს“, არ აქვს თანხის დაბრუნების შესაძლებლობა. აპელანტები მიუთითებენ, რომ შპს „ჰ.ჰ–სა’’ და შპს „ზ–ისს’’ შორის 2019 წლის 16 იანვარს გაფორმებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, ასევე შპს „ზ–ისსა’’ და შპს „ჰ–ის’’ შორის დადებული 2019 წლის 18 თებერვლის ნასყიდობის ხელშეკრულება მოჩვენებითი გარიგებაა, ვინაიდან ისინი ურთიერთდაკავშირებული სუბიექტები არიან, რომელთა მიზანი აპელანტთათვის ზიანის მიყენება ან/და 2018 წლის 24 ოქტომბრის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების საგნის გადამალვა იყო. აღნიშნულს მოპასუხე მხარე არ ეთანხმება და განმარტავს, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხის მიღება სრულად მოხდა შპს ,,ჰ.ჰ–ის" მიერ. გარდა ამისა, მათ შორის ხელშეკრულებების დადებას ჰქონდა რამდენიმე ობიექტური საფუძველი, კერძოდ, ფინანსური მდგომარეობა, რომელშიც შპს ,,ჰ.ჰ–ი" აღმოჩნდა 2018 წლის 24 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების აპელანტების მხრიდან დარღვევის შემდეგ, ასევე ვადამოსული დავალიანებების არსებობა, რომლის გადახდის შესაძლებლობაც მოპასუხე კომპანიას უძრავი ქონების გაყიდვის გარეშე არ ჰქონდა.

4. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ხელშეკრულება იურიდიული ფაქტია, რომელიც იწვევს ვალდებულებას, ვალდებულება კი სამართლებრივი ურთიერთობაა, რომელიც წარმოიშობა არა მხოლოდ ხელშეკრულებიდან, არამედ სხვა საფუძვლებიდანაც, ანუ ვალდებულების წარმოშობის ერთ-ერთ დამოუკიდებელ საფუძველს წარმოადგენს - ორი ან მეტი პირის შეთანხმება (ხელშეკრულება), რომელიც მიზნად ისახავს კონკრეტული სამართლებრივი შედეგის მიღწევას და იწვევს მხარეთა უფლებებისა და ვალდებულებების წარმოშობას (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 316.1-ე; 317.1-ე მუხლები). სსკ-ის 477-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების თანახმად, ნასყიდობის ხელშეკრულებით გამყიდველი მოვალეა გადასცეს მყიდველს საკუთრების უფლება ქონებაზე, მასთან დაკავშირებული საბუთები და მიაწოდოს საქონელი. მყიდველი მოვალეა გადაუხადოს გამყიდველს შეთანხმებული ფასი და მიიღოს ნაყიდი ქონება.

5. სსკ-ის 56-ე მუხლის თანახმად, 1. ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება). 2. თუ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით მხარეებს სურთ სხვა გარიგების დაფარვა, მაშინ გამოიყენება დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი წესები (თვალთმაქცური გარიგება). ამავე კოდექსის 319-ე მუხლის თანახმად, მხარეები სარგებლობენ ხელშეკრულების დადების თავისუფლების პრინციპით და მათ უფლება აქვთ კანონის ფარგლებში თავისუფლად დადონ ხელშეკრულებები და განსაზღვრონ ამ ხელშეკრულებათა შინაარსი, ხოლო 52-ე მუხლიდან გამომდინარე, ნების გამოვლენის განმარტებისას ნება უნდა დადგინდეს გონივრული განსჯის შედეგად და არა, მარტოოდენ, გამოთქმის სიტყვასიტყვითი აზრიდან.

6. ზემოაღნიშნული ნორმის დისპოზიციის თანახმად, ამა თუ იმ ხელშეკრულების მოჩვენებით გარიგებად მიჩნევისათვის აუცილებელია, დადგინდეს კონტრაჰენტი მხარეების სუბიექტური დამოკიდებულება გარიგების შინაარსის ნამდვილობის მიმართ, კერძოდ, მხარეების მიზანი რეალური განზრახვის გარეშე გარიგების დადება უნდა იყოს იმგვარად, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგი არ მოჰყვეს. ამასთან, ხელშეკრულების ორივე მხარე ურთიერთშეთანხმებით, საერთო მიზნით უნდა მოქმედებდეს.

7. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით კონკრეტულ შემთხვევაში, აპელანტებს/მოსარჩელეებს არ წარმოუდგენიათ სადავო გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულებები, შესაბამისად, ამ ფაქტზე მხოლოდ მათი ზეპირსიტყვიერი მითითება სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულებების მოჩვენებით გარიგებად მიჩნევის წინაპირობად არ განიხილება, მით უფრო იმ პირობებში, რომ შპს ,,ჰ.ჰ–ის“ ხელშეკრულებიდან გასვლის შემდგომ იგი ვალდებულიც კი გახდა, გაეყიდა 2018 წლის 24 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საგანი და არაუგვიანეს მხარეთა შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან 2 წლის ვადაში აპელანტთათვის დაებრუნებინა მათ მიერ გადახდილი თანხა. საგულისხმოა, რომ ხელშეკრულებით თანხის დაბრუნების ვალდებულება პირდაპირ იყო დაკავშირებული სწორედ უძრავი ქონების გაყიდვასთან. შესაბამისად, უდავოა, რომ მხარეთა შეთანხმების მიხედვით, ხელშეკრულებაზე უარის თქმის შემთხვევაში, გამყიდველს უნდა მიემართა რიგი ღონისძიებებისათვის, ნასყიდობის საგნის გასასხვისებლად, რათა აპელანტთათვის მათ მიერ გადახდილი თანხა დაებრუნებინა.

8. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია იმას, რომ 2019 წლის 16 იანვრის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ შპს „ზ–ისი’’ შეუდგა ნასყიდობის საგნის ფლობასა და მართვას, ხოლო გამყიდველმა (შპს „ჰ.ჰ–მა’’) საბოლოოდ მიიღო თანხა 1 200 000 აშშ დოლარის ოდენობით, რაც ნასყიდობის ხელშეკრულებისთვის დამახასიათებელ მნიშვნელოვან ელემენტს წარმოადგენს. ნასყიდობა კონსენსუალური ხელშეკრულებაა, რომლის ნამდვილობას სამოქალაქო კანონმდებლობა ხელშეკრულების არსებით პირობებზე მხარეთა შეთანხმებას უკავშირებს. ამ ტიპის ხელშეკრულების ნამდვილობისთვის საკმარისია ორი ურთიერთშემხვედრი ნების გამოვლენა. შესაბამისად, აპელანტი/მყიდველი კომპანიების მხრიდან იმ ფაქტზე მითითება, რომ მათ მიერ მოპასუხედ დასახელებული კომპანიების დამფუძნებლები ერთმანეთთან ურთიერთდაკავშირებული პირები არიან ნასყიდობის ხელშეკრულების ნამდვილობას ეჭვქვეშ ვერ დააყენებს. ეს ფაქტი სასამართლოს მიერ შეიძლება გათვალისწინებული იქნეს მხოლოდ როგორც ერთ-ერთი გარემოება, სხვა მტკიცებულებებთან ერთად, რომლებიც ერთობლივად ერთმნიშვნელოვნად უნდა ცხადყოფდეს გარიგების ბათილობის მოთხოვნის საფუძვლიანობას. გარდა ამისა, დადგენილია, რომ მოპასუხე შპს „ჰ.ჰ–ს’’ ჰქონდა სხვადასხვა საკრედიტო და სასესხო ვალდებულებები შესასრულებელი, რაც უძრავი ნივთის გასხვისებისთვის შესაძლოა საკმარისი წინაპირობა იყოს.

9. ამდენად, სააპელაციო სასმართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს დასკვნა, რომ შპს „ჰ.ჰ–სა“ და შპს „ზ–ისს“ შორის 2019 წლის 16 იანვარს გაფორმებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, ასევე შპს „ზ–ისსა“ და შპს „ჰ–ის“ შორის 2019 წლის 18 თებერვალს გაფორმებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება არ წარმოადგენს მოჩვენებით გარიგებას, რადგან სადავოდ გამხდარ გარიგებებს უდავოდ მოჰყვა მხარეთათვის განსაზღვრული იურიდიული შედეგი, შემძენი შეუდგა ქონების ფლობა-სარგებლობას, ხოლო გამყიდველმა (შპს „ჰ.ჰ–მა“) საბოლოოდ 1 200 000 აშშ დოლარი მიიღო.

10. რაც შეეხება კომპანია - შპს „ზ.ლ–ს’’, რომელიც ზემოაღნიშნული სახელშეკრულებო ურთიერთობის მონაწილე საერთოდ არ იყო, აპელანტთა მტკიცებით, მისი მონაწილეობა მათთვის ზიანის მიყენებაში გამოიხატა იმით, რომ დღეის მდგომარეობით ამ საწარმოს სხვა პირებთან თანასაკუთრებაში აქვს უძრავი ქონება, რომელიც შეძენილია 2019 წელს, მას შემდეგ, რაც ქ. თბილისში, ...... მდებარე უძრავი ქონება და ინვენტარი გასხვისდა მე-3 პირზე და ურთიერთდამოკიდებული პირების (მოპასუხეები) გამგებლობაში დარჩა შპს „ბ.თ–ის’’ და შპს „ა.ა.კ.ი.გ–ის’’ მიერ გადახდილი 1 320 000 აშშ დოლარი.

11. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში ზიანის ანაზღაურების თაობაზე მოთხოვნის საფუძვლიანობა სსკ-ის 394.1-ე (მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია, მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება) და 408.1-ე (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება) მუხლების დანაწესიდან გამომდინარე უნდა შემოწმებულიყო. ზიანი არის კანონით გათვალისწინებული ანაზღაურებადი სხვაობა „უნდა-ყოფილიყო“ და „არის მდგომარეობას“ შორის (სხვაობის ჰიპოთეზა). სსკ-ის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს პირვანდელი მდგომარეობა, ანუ მდგომარეობა რომელიც იარსებებდა, რომ არა ვალდებულების დარღვევა (Total reparation-ის პრინციპი). ამავე კოდექსის 412-ე მუხლის თანახმად, ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს. მოყვანილი მუხლების თანახმად, პირს ზიანის ანაზღაურება დაეკისრება იმ შემთხვევაში, თუ არსებობს ზიანის მიყენებისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების პირობები. კერძოდ, თუ სახეზეა ზიანი, ზიანი მიყენებულია მართლსაწინააღმდეგო, ბრალეული ქმედებით და მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და ზიანს შორის არსებობს მიზეზობრივი კავშირი. თუნდაც ერთ-ერთი ელემენტის არარსებობა გამორიცხავს ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებას.

12. წარმოდგენილი მტკიცებულებების ურთიერთშეჯერების შედეგად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნულის დასადასტურებლად აპელანტებმა/მოსარჩელეებმა ვერ დაძლიეს მტკიცების ტვირთი, ვინაიდან საქმის მასალების საფუძველზე არ დგინდება, რომ შპს „ზ.ლ–ი“ მოპასუხეთა მიერ გამოყენებულია მათ სახელზე რიცხული ქონების გადამალვის საშუალებად. იმ უძრავ ქონებაზე, რომელიც ამჟამად შპს „ზ.ლ–ს“ აქვს საკუთრებაში, ნ.ზ–ძის (2019 წლის 16 იანვრის მდგომარეობით შპს „ჰ.ჰ–ის’’ 100% წილის მესაკუთრე და დირექტორი), როგორც ფიზიკური პირის, საკუთრების უფლება რეგისტრირებული იყო ჯერ კიდევ 2015 წლიდან, ხოლო შპს „ზ.ლ–ი“ აღნიშნული მიწების მესაკუთრე გახდა 2019 წლის აგვისტოში დამფუძნებლის მიერ საწესდებო კაპიტალში შეტანის გზით და არა მათი შესყიდვით. როგორც აღინიშნა, ასევე გასათვალისწინებელია ის გარემოება, რომ 2018 წლის 24 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საგნის ღირებულება საბოლოოდ მიღებული აქვს შპს „ჰ.ჰ–ს“ და არა მოპასუხეთაგან დასახელებულ რომელიმე სხვა კომპანიას. შესაბამისად, არ დასტურდება, რომ შპს „ზ.ლ–ი’’ მოპასუხეთა მიერ გამოყენებულია მათ სახელზე რიცხული ქონების გადამალვის საშუალებად.

13. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ იმ პირობებში, როდესაც სახეზე არ არის მოპასუხე საწარმოთა - შპს „ზ–ისის“, შპს „ჰ–ის’’ და შპს „ზ.ლ–ის“ მართლსაწინააღმდეგო ქმედება აპელანტთათვის/მოსარჩელეთათვის ზიანის მიყენების მიზნით, მხოლოდ ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ მათ აქვთ დავალიანების დაფარვისთვის მეტი აქტივი, ვერ გახდება მათთვის თანხის სოლიდარულად დაკისრების საფუძველი. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით საქალაქო სასამართლომ მართებულად გადაწყვიტა, რომ შპს „ბ.თ–ისა“ და შპს „ა.ა.კ.ი.გ–ის’’ წინაშე პასუხისმგებელ სუბიექტს წარმოადგენდა მხოლოდ შპს „ჰ.ჰ–ი’’, 2018 წლის 24 ოქტომბრის ხელშეკრულებიდან გასვლის თანამდევი კანონისმიერი ვალდებულების - ნასყიდობის თანხის მოსარჩელეთათვის, როგორც მყიდველთათვის, დაბრუნების - შეუსრულებლობიდან გამომდინარე.

14. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

14.1. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვეს, კერძოდ, შპს „ჰ.ჰ–სა“ და შპს „ზ–ისს“ შორის 2019 წლის 16 იანვარს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა; შპს „ზ–ისსა“ და შპს „ჰ–ის“ შორის 2019 წლის 18 თებერვალს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა; მოსარჩელეთა სასარგებლოდ 1 320 000 აშშ დოლარისა და ამ თანხის წლიური 10%-ის გადახდის, დაკისრება სოლიდარულად, ყველა მოპასუხისათვის, 2018 წლის 22 ნოემბრიდან სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე.

14.2. კასატორთა განმარტებით, სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება არის აღუსრულებელი, რადგანაც შპს „ჰ.ჰ–ი“ არის უქონელი სუბიექტი. შპს „ჰ.ჰ–ის“ მთელი აქტივი, 2019 წლის იანვრის მდგომარეობით, გადატანილია მასთან დაკავშირებული სუბიექტის - თავდაპირველად შპს „ზ–ისის“, ხოლო მომდევნო ერთ თვეში - შპს „ჰ–ის“ სახელზე. სწორედ აღსრულების მექანიზმის შექმნას ისახავს მიზნად დავა სხვა სუბიექტების მიმართ, განსაკუთრებით - შპს „ზ–ისისა“ და შპს „ჰ–ის“ მიმართ, სადაც არსებობს უძრავი ქონებისა და ფინანსური რესურსის გადატანის პირდაპირი მტკიცებულებები;

14.3. კასატორები შპს „ბ.თ–ი“ და შპს „ა.ა.კ.ი.გ–ი“ მიიჩნევენ, რომ განსახილველ საქმეზე სახეზეა ექვსი მთავარი ფაქტორი, რაც პირდაპირ ადასტურებს მოპასუხეთა მართლსაწინააღმდეგო, განზრახ და ბრალეული ქმედებებით მოსარჩელეებისათვის ზიანის მიყენებას:

1) მოპასუხეები ურთიერთდაკავშირებული კომპანიებია - მათი დამფუძნებლები და დირექტორები დედა და შვილი არიან. შპს „ჰ–ის“ დამფუძნებელი შპს „ზ–ისია“, ხოლო ორივეს დირექტორი ერთი და იგივე პირი იყო - თ.ზ–ძე. ეს ფაქტორი ადასტურებს, რომ მათთვის ცნობილი იყო შპს „ჰ.ჰ–ის“ ვალდებულების შესახებ კასატორების წინაშე;

2) შპს „ჰ.ჰ–ს“ გააჩნდა სოლიდური ფინანსური ვალდებულება კასატორების წინაშე. როცა დადგა კასატორებისათვის თანხის დაბრუნების საკითხი, ამ დროს დაიწყო აქტივობა უძრავი ქონების გადასამალად და მერე გასასხვისებლად;

3) 2019 წლის 16 იანვრისა და 2019 წლის 18 თებერვლის მოჩვენებითი ნასყიდობის ხელშეკრულებებით მოხდა უძრავი ქონების გადატანა შპს „ჰ.ჰ–იდან“ შპს „ზ–ისზე“ და ამ უკანასკნელიდან შპს „ჰ–იზე“. დადგენილია, რომ გარიგება მიზნად არ ისახავდა ქონების გადაცემას და სანაცვლოდ, ნასყიდობის ფასის გადახდას;

4) დადგენილია შპს „ჰ.ჰ–ს“, შპს „ზ–ისს“ და შპს „ჰ–ის“ შორის 2019 წლის 11 ივნისს შეთანხმების გაფორმება და 2019 წლის 16 იანვრისა და 2019 წლის 18 თებერვლის ხელშეკრულებებით გადასახდელი ფასის 2 500 000 აშშ დოლარიდან 1 200 00 აშშ დოლარამდე შემცირება. ამ გარიგებით, დადასტურებულია ერთობლივი ბრალეული მოქმედება, რათა შპს „ჰ.ჰ–ს“ არ მიეღო დამატებით 1 300 000 აშშ დოლარი კასატორების დასაკმაყოფილებლად;

5) დადგენილია, რომ 2019 წლის 14 იანვრის მდგომარეობით, შპს „ჰ.ჰ–“-ის მიერ 1 415 300 აშშ დოლარის ხარჯის გაწევა შპს „ჰ–ის“ კუთვნილ მშენებარე ობიექტზე, მდებარე ლისის მიმდებარე ტერიტორია. უცნობია, რა გარიგების საფუძველზე აფინანსებდა შპს „ჰ.ჰ–ი“ შპს „ჰ–ის“ უძრავი ქონების მშენებლობას, რაც 2023 წლის იანვარში გაიყიდა 6 136 000 აშშ დოლარად (იხ. დანართი N1);

6) ფაქტია შპს „ჰ.ჰ–ის“, შპს „ზ–ისის“ და შპს „ჰ–ის“ ზემოაღნიშნული ერთობლივი და ორკესტრირებული მოქმედებით შპს „ჰ.ჰ–ის“ უქონელ სუბიექტად დატოვება. ამას ემატება სხვა გარემოებებიც, როგორიცაა ის, რომ მოპასუხეთა პრიორიტეტი არ იყო მოსარჩელეთა/კასატორთა დავალიანების დაფარვა და ა.შ. ეს გარემოებები ნათლად ადასტურებს შპს „ჰ.ჰ–ის“, შპს „ზ–ისის“ და შპს „ჰ–ის“ სოლიდარული პასუხისმგებლობის საფუძვლებს.

14.4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ კასატორთა საკასაციო საჩივარი წარმოებაში მიიღო საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

14.5. კასატორთა წარმომადგენელმა საკასაციო სასამართლოს, 2023 წლის 14 დეკემბერს, განცხადებით მომართა და აღნიშნა, რომ სარჩელის აღძვრის დროს სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება იქნა გამოყენებული შპს „ჰ–ის“ სახელზე რიცხული უძრავი ქონების მიმართ. საქმის სააპელაციო სასამართლოში გაგზავნის შემდგომ, თბილისის საქალაქო სასამართლოს 04.03.2022 წლის განჩინებით გაიხსნა რეაბილიტაციის რეჟიმი, რითაც გაუქმდა სარჩელის უზრუნველყოფის მიზნით გამოყენებული აკრძალვა. შპს „ჰ–ის“ გაკოტრების მმართველმა 2023 წლის 16 იანვარს უძრავი ქონება 6 136 000 აშშ დოლარად გაყიდა. ამის შემდგომ ცნობილი გახდა, რომ შპს „ჰ–ის“ კრედიტორებისა და სხვა ხარჯების გასტუმრების შემდეგ დარჩენილი თანხა 8 961 576 ლარი გადაიტანეს დამფუძნებლის - შპს „ზ–ისის“ ანგარიშზე. ამის გამო, თბილისის საქალაქო სასამართლომ 2023 წლის 2 ივნისის განჩინებით შპს „ჰ–ი“ გამოაცხადა გაკოტრებულად და მისი რეგისტრაცია სამეწარმეო რეესტრში გააუქმა. ამ ქმედებების შედეგად დგინდება, რომ შპს „ჰ–ი“ ჯერ დატოვებულ იქნა გადახდისუუნარო სუბიექტად თანხის სხვა სუბიექტზე გადატანის გამო და შემდგომ გაუუქმდა რეგისტრაცია ისევე, როგორც ეს მოხდა შპს „ჰ.ჰ–ის“ შემთხვევაში. შპს „ჰ.ჰ–ი“ 24.08.2020 წლიდან შეტანილია მოვალეთა რეესტრში სააღსრულებო საქმეზე A20066065. მოპასუხე ორგანიზაციის დამფუძნებელი და ხელმძღვანელი პირები ყველა გზას მიმართავენ, რომ გადამალონ ქონება და თავი აარიდონ მოსარჩელეთა/კასატორთა წინაშე ფულადი ვალდებულების შესრულებას.

14.6. კასატორებმა შპს „ბ.თ–მა“ და შპს „ა.ა.კ.ი.გ–მა“ შპს „ჰ–ის“ საპროცესო უფლებამონაცვლის დადგენა მოითხოვეს.

14.7. კასატორებმა/მოსარჩელეებმა შპს „ბ.თ–მა“ და შპს „ა.ა.კ.ი.გ–მა“, 2024 წლის 8 აპრილს, საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით მომართეს და მოითხოვეს, რომ შპს „ჰ–ის“ უფლებამონაცვლედ ცნობილ უნდა იქნას მისი წილის 100 %-იანი მესაკუთრე პარტნიორი შპს „ზ–ის“ და დირექტორი თ.ზ–ძე.

14.8. კასატორთა განმარტებით, შპს „ჰ–ის“ კრედიტორებისა და სხვა ხარჯების გასტუმრების შემდეგ დარჩენილი თანხა 8 961 576 ლარი გადაიტანეს დამფუძნებლის - შპს „ზ–ისის“ ანგარიშზე, რაც გახდა მიზეზი იმისა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლომ შპს „ჰ–ი“ გაკოტრებულად გამოაცხადა და მისი რეგისტრაცია გააუქმა.

14.9. საკასაციო სასამართლოს, 2024 წლის 14 მაისს, მოპასუხე მხარის -შპს „ჰ.ჰ–ის“, შპს „ზ–ისის“, შპს “ზ–ისა“ და შპს „ჰ–ის“ წარმომადგენელმა განცხადებით მომართა და განმარტა, რომ სსკ-ის 454-ე მუხლის შესაბამისად იურიდიული პირის ვალდებულება წყდება მისი ლიკვიდაციის დამთავრების რეგისტრაციის მომენტიდან. სსსკ-ის 92-ე მუხლი, საპროცესო უფლებამონაცვლეობის თაობაზე, არ იძლევა იმის შესაძლებლობას, რომ იურიდიული პირის ლიკვიდაციის შემდეგ მისი უფლებამონაცვლე დადგინდეს. გარდა ამისა, მოპასუხეთა წარმომადგენლის განმარტებით, მოსარჩელეებს - შპს „ბ.თ–სა“ და შპს „ა.ა.კ.ი.გ–ს“ არ მიუმართავთ ჯერ რეაბილიტაციის მმართველისა და შემდეგ გაკოტრების მმართველისათვის მათი კრედიტორად აღიარების მოთხოვნით და არც კრედიტორთა რეესტრი გაუსაჩივრებიათ.

14.10. საკასაციო სასამართლო სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 5 ივლისის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის განცხადება უფლებამონაცვლედ ცნობის თაობაზე. იმავე განჩინებით მოსარჩელეთა საკასაციო განაცხადი დასაშვებად იქნა ცნობილი არსებითად განხილვის მიზნით სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო, საქმის მასალების, მხარეთა მოსაზრებებისა და არგუმენტების შემოწმების, მოსარჩელე მხარის საკასაციო საჩივრის არგუმენტების დასაბუთებლობის შესწავლის გზით მივიდა დასკვნამდე, რომ მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილოდეს და სააპელაციო სასამართლოს ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს საქმე, სსსკ-ის 412-ე მუხლის საფუძველზე სავალდებულო სამართლებრივი მითითებებით. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპზე შეუძლებელია ახალი ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა, ხოლო საქმეზე გამოკვლეული და დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები არ არის საკმარისი საკასაციო სასამართლოს მიერ შემაჯამებელი გადაწყვეტილების მისაღებად.

15. სსსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლო გადაწყვეტილებებში და სხდომის ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები; ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). მოცემულ შემთხვევაში კასატორის (მოსარჩელე მხარის) საკასაციო პრეტენზია ნაწილობრივ დასაბუთებულად არის მიჩნეული.

16. საკასაციო სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში უთითებს, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას. საქმის განმხილველი სასამართლო შეზღუდულია მხოლოდ მხარის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით, რაც შეეხება სამართლის ნორმების გამოყენებას, სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, ადგენს თუ რა სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობს მხარეთა შორის და ამ ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე აკმაყოფილებს ან არ აკმაყოფილებს სარჩელს. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შეფასება შედის სასამართლოს კომპეტენციაში, თუმცა საქმეზე გადაწყვეტილება მიღებულ უნდა იქნეს შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულად რეალიზაციის პირობებში; მოთხოვნის საფუძველი სამოქალაქო სამართალში, ზოგადად არის სამართლის ის ნორმა, რომელიც დამოუკიდებლად ან სხვა მოთხოვნის საფუძვლებთან ერთობლიობაში აფუძნებს ამა თუ იმ მოთხოვნას ანუ სამოქალაქო სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეთა კონკრეტულ უფლება-მოვალეობებს (იხ. ბოელინგი/ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე სასამართლო გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, მეორე გამოცემა, თბ., 2004, 38.) კერძო-სამართლებრივი ურთიერთობის მომწესრიგებელი მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმების დანიშნულებაა ურთიერთობაში მონაწილე სუბიექტების უფლებების განსაზღვრა და მათი განხორციელების უზრუნველყოფა. მოთხოვნა უფლების რეალიზაციის კანონით გათვალისწინებული შესაძლებლობაა.

17. მოთხოვნა პირის ნებას დაქვემდებარებული და სხვა პირისაკენ მიმართული უფლებაა, რომელიც მისი პროცესუალური განხორციელებისაგან მკვეთრად იმიჯნება. მოთხოვნა ძირითადად მატერიალურ-სამართლებრივი მნიშვნელობის მატარებელია. მოთხოვნა, საპროცესო-სამართლებრივი გაგებით, ყოველთვის მიმართულია სასამართლო გადაწყვეტილების დადგომისაკენ. მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი არის სამართლის ნორმა, რომლის სამართლებრივი შედეგით გათვალისწინებულია სამართლებრივ ურთიერთობაში მონაწილე პირის მიერ რაიმე მოქმედების განხორციელებისა თუ მოქმედების შესრულებისაგან თავის შეკავების ვალდებულება. თითოეული მოთხოვნის დამფუძნებელი სამართლის ნორმა განსაზღვრავს მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს, თუმცა მისი განმარტება და ფაქტობრივ გარემოებებზე მისადაგება სასამართლოს უფლებამოსილებაა. მოთხოვნის საფუძველი ორი ნაწილისაგან შედგება: ა) ნორმის შემადგენლობა, რომელიც მოიცავს ცალკეულ წინაპირობას და ბ) სამართლებრივი შედეგი, რომელიც კანონის საფუძველზე დადგება იმ შემთხვევაში, თუ სახეზეა ნორმის შემადგენლობით განსაზღვრული ყველა წინაპირობა.

18. მოთხოვნა და მოთხოვნის საფუძველი სხვადასხვა ცნებებია და მათი აღრევა არიდებული უნდა იქნეს. ამ გამიჯვნას განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს იმის გათვალისწინებით, რომ მოთხოვნათა შორის არჩევანის უფლება, მოსარჩელის უფლებამოსილებაა, ხოლო მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მოთხოვნის დამფუძნებელი მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველთა შორის ერთ-ერთის მისადაგება სასამართლოს უფლებამოსილება და ვალდებულებაცაა (იხ. ბოელინგი /ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე სასამართლო გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, მეორე გამოცემა, თბ., 2004, 42.).

19. მოთხოვნის საფუძვლის (საფუძვლების) ძიებისას, სასამართლოსათვის ამოსავალია ის კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სწორედ მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები და გარემოებები განსაზღვრავენ მისი მოთხოვნის შინაარსს. სასამართლომ, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, უნდა გაარკვიოს, თუ საიდან გამომდინარეობს მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შეთანხმებებიდან თუ სხვა ვალდებულებითი ურთიერთობებიდან.

20. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის განმსაზღვრელია სარჩელში მითითებული ფაქტები და გარემოებები. სარჩელის ინდივიდუალიზაცია სარჩელის ელემენტების მეშვეობითაა შესაძლებელი. სსსკ-ის მე-3, მე-4, 83-ე და 178-ე მუხლების ანალიზით შესაძლებელია, დავასკვნათ, რომ სარჩელი შედგება ორი ელემენტისგან: სარჩელის საგნისა და სარჩელის საფუძვლისგან. სარჩელის საგანია მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისადმი (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტი), ხოლო სარჩელის საფუძველი – კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტი). მოსარჩელის სტადიის შემდეგ, სასამართლომ უნდა შეამოწმოს მოპასუხის სტადია, რაც მოსაჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების პასუხად შესაგებელში შედავებული გარემოებების კვალიფიციურობაზეა დამოკიდებული. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2017 წლის 2 მარტის დიდი პალატის გადაწყვეტილებაში (საქმეზე N ას-664-635-2016; პუნქტი 201) მითითებულია: „2007 წლის 28 დეკემბერს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსში განხორციელებული ცვლილებების მიხედვითთ, მოპასუხის მიერ პასუხის (შესაგებლის) წარდგენა სავალდებულო ხასიათს ატარებს (საქართველოს 28.12.2007წ.-ის კანონი N5669-სსმ), რაც იმაში გამოიხატება, რომ აღნიშნული საპროცესო ვალდებულების შეუსრულებლობა მხარისათვის უარყოფით საპროცესოსამართლებრივ შედეგებს იწვევს. კერძოდ, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები ითვლება შეუდავებლად და, შესაბამისად, დამტკიცებულად. სსსკ-ის 201-ე მუხლის მე-7 ნაწილით გათვალისწინებული შესაგებლის წარუდგენლობის ფაქტი თავისთავად განსაზღვრავს მტკიცების საგანს, რადგანაც მოსარჩელე თავისუფლდება სარჩელში მითითებული ფაქტების მტკიცებისაგან. აღნიშნული გარემოება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის წინაპირობაცაა. საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილია მოპასუხის მიერ კონკრეტული შესაგებლის წარდგენის ვალდებულება, კერძოდ, სსსკ-ის 201-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შინაარსიდან გამომდინარე, დგინდება, რომ მოპასუხე უნდა შეედავოს მოსარჩელის გამართულ, დასაბუთებულ მოთხოვნას ანუ დავის გადაწყვეტისათვის სამართლებრივად მნიშვნელოვან ფაქტობრივ გარემოებებს, წინააღმდეგ შემთხვევაში, მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები (და არა მისი სამართლებრივი შეხედულებები) დამტკიცებულად ითვლება“.

21. ყოველი კონკრეტული სამოქალაქო საქმის გადაწყვეტა სასამართლოში, დაკავშირებულია გარკვეული ფაქტების დადგენასთან. ფაქტების დადგენის აუცილებლობა განპირობებულია იმით, რომ სასამართლო იხილავს და წყვეტს მხარეთა შორის წარმოშობილ დავებს, რომლებიც სამართლით რეგულირებული ურთიერთობებიდან წარმოიშობიან. სამართლებრივი ურთიერთობა კი, როგორც ეს ცნობილია, შეიძლება აღმოცენდეს, განვითარდეს ან შეწყდეს მხოლოდ იურიდიული ფაქტების საფუძველზე. სწორედ მტკიცების ტვირთსა და მის სწორ განაწილებაზეა დამოკიდებული დასაბუთებული და კანონიერი გადაწყვეტილების მიღება (შეად. სუსგ-ებს: N ას-475-2019, 15.04.2021წ; N ას-1065-2020, 08.04.2021წ; N ას- 338-2019, 22.03.2021წ; N ას-1239-2021, 10.06.2022წ; N ას-34-2022, 21.06.2022წ; N ას-1091-2023, 26.07.20204წ; N ას-655-2024.26.07.2024წ; N ას-662-2024, 26.07.2024წ ; N ას-1133-2018, 26.07.2024წ; N ას-669-2024, 9.10.20204წ.; N ას-1266-2024, 9.12.2024წ. ).

22. სსსკ-ის მე-3 მუხლის მიხედვით, მხარეები იწყებენ საქმის წარმოებას სასამართლოში, ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული წესების შესაბამისად, სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ. მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. მოსარჩელეს შეუძლია უარი თქვას სარჩელზე, ხოლო მოპასუხეს – ცნოს სარჩელი. ამავე კოდექსის მე-4 მუხლის მიხედვით სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული შესაგებლები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები.

23. მტკიცების ტვირთს აწესრიგებს სსსკ-ის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის მიხედვითაც თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. მოსარჩელემ უნდა ამტკიცოს ის გარემოებები, რომლებზედაც დაფუძნებულია სასარჩელო მოთხოვნა, ხოლო მოპასუხემ გარემოებები, რომლებსაც მისი შესაგებელი ემყარება. მტკიცების ტვირთი არის სამოქალაქო სამართალწარმოებაში საქმის სწორედ გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცების მოვალეობის დაკისრება მხარეებზე, რომლის შესრულება უზრუნველყოფილია მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით არახელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანით იმ მხარის მიმართ, რომელმაც ეს მოვალეობა სათანადოდ არ (ვერ) შეასრულა. მხარეთა მტკიცებითი საქმიანობის საბოლოო მიზანი – ესაა სასამართლოს დარწმუნება საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობაში. სასამართლოს დაურწმუნებლობა კი, მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს იწვევს. მტკიცების ტვირთი დამოკიდებულია არა მხარის როლზე პროცესში, არამედ მოთხოვნის საფუძველზე. ის ვინც ითხოვს ვალდებულების შესრულებას, უნდა დაამტკიცოს მოთხოვნის საფუძვლის არსებობა არა მხოლოდ მაშინ, როდესაც იგი ითხოვს თავისი მოთხოვნის შესრულებას, ან აღიარებას, არამედ მაშინაც, როდესაც იგი თავს იცავს მოწინააღმდეგე მხარის ნეგატიური აღიარებითი სარჩელისაგან (მოთხოვნისაგან).

24. მტკიცების ტვირთისაგან უნდა გაიმიჯნოს ფაქტების მითითების ტვირთი, როგორც მხარის ფაკულტატური მოვალეობა. მხარეები სსკ-ის მე-4 მუხლის თანახმად სრულიად თავისუფალნი არიან მიუთითონ ნებისმიერ ფაქტზე. ეს მათი უფლებაა, მაგრამ მათ მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასება, ე.ი. იმის დადგენა და გარკვევა, თუ რამდენად ასაბუთებენ ეს ფაქტები იურიდიულად მხარეთა მოთხოვნებს და შესაგებელს – ეს უკვე სასამართლოს პრეროგატივაა. ამასთან, საკმარისი არ არის, რომ მხარემ ზოგადად გამოთქვას მოსაზრება საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებაზე, მაგალითად, განაცხადოს, რომ იგი მთლიანად უარყოფს მეორე მხარის მიერ მოხსენებულ საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს. მხარის მიერ წარმოდგენილი მოსაზრებები კონკრეტულად და დეტალურად უნდა ჩამოყალიბდეს და ეხებოდეს საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოებას. მხარეთა მიერ წარმოდგენილი ახსნა-განმარტებები უნდა იყოს დასაბუთებული და ეხებოდეს იმ გარემოებებს, რომლებსაც უშუალო კავშირი აქვს დავასთან.

25. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კრიტერიუმი, რომლითაც უნდა იხელმძღვანელოს სასამართლომ იმისათვის, რომ სწორად განსაზღვროს მხარეთა მიერ მითითებული ფაქტებიდან, თუ რომელი ამართლებს სამართლებრივად მხარეთა მოთხოვნებს (შესაგებელს) და რომელი არა, ესაა – სარჩელის საგანი (მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსი), მოპასუხის შესაგებელი და შესაბამისი მატერიალურ სამართლებრივი ნორმა. მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებებიდან ერთი ნაწილი უნდა დაამტკიცოს მოსარჩელემ, მეორე ნაწილი კი – მოპასუხემ. ამასთან ერთად, დამტკიცების ტვირთის განაწილების საფუძველზე, მოსარჩელე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოპასუხემ უნდა დაამტკიცოს და პირიქით, მოპასუხე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს. მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის განაწილების ინსტიტუტი მიუთითებს არა მარტო იმაზე, თუ რომელმა მხარემ რა ფაქტები უნდა დაადგინოს, არამედ იმაზეც, თუ რომელი ფაქტების დადგენის მოვალეობისაგან თავისუფლდება ესა თუ ის მხარე. შესაბამისად, მოსარჩელემ, როგორც წესი, უნდა დაამტკიცოს ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველს, ხოლო მოპასუხემ კი – ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს (იხ. ჰაინ ბიოლინგი, ლადო ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, თბ., 2003, გვ.64; სხვა მრავალთა შორის იხ. სუსგ-ები: N ას1726-2019, 9.12.2021წ; N ას-1598-2022, 17.02.2023წ; N ას-594-2021, 20.10.2023წ; N ას-239-2024, 16.05.2024წ; N ას-391-2024, 5.07.2024წ; N ას-438-2024, 22.07.2024წ; N ას-1133-2018, 26.07.2024წ.).

26. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სავსებით სწორად გამოჰყო მისი საკვლევი საკითხი, რაც მოპასუხეებისთვის პასუხისმგებლობის სოლიდარულად დაკისრებას უკავშირდება, რადგან სარჩელის დაკმაყოფილებულ ნაწილში მოპასუხე მხარეს არ გაუსაჩივრებია პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება, შესაბამისად, 2018 წლის 24 ოქტომბრის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, კასატორთა/მოსარჩელეთა მიერ გადახდილი 1 320 000 აშშ დოლარის (შესაბამის პროცენტთან ერთად) დაბრუნების დავალება შპს ,,ჰ.ჰ–ის“ ნაწილში კანონიერია. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქმის სააპელაციო სასამართლოსათვის ხელახლა დაბრუნების ეტაპზე დამატებით უნდა იქნეს გამოკვლეული, არის თუ არა შპს „ჰ.ჰ–სა’’ და შპს „ზ–ისს’’ შორის 2019 წლის 16 იანვარს გაფორმებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, ასევე შპს „ზ–ისსა’’ და შპს „ჰ–ის’’ შორის დადებული 2019 წლის 18 თებერვლის ნასყიდობის ხელშეკრულება მოჩვენებითი გარიგება, ვინაიდან ამ კომპანიების დამფუძნებლები ერთი და იგივე ოჯახის წევრები არიან, შესაბამისად, მოსარჩელე/კასატორი მხარის მიერ მოპასუხეებად დასახელებული საწარმოები ურთიერთდაკავშირებული სუბიექტები არიან, რომელთაც, მოსარჩელის მტკიცებით, ამ უკანასკნელისათვის ზიანის მიყენების მიზნით, სადავო ტრანზაქციებით (გარიგებებით) გადამალეს 2018 წლის 24 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საგანი - უძრავი ქონება. კასატორის მტკიცებას უარყოფს მოპასუხე მხარე იმაზე მითითებით, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხა სრულად მიიღო მოპასუხე შპს ,,ჰ.ჰ–მა”. გარდა ამისა, მოპასუხეთა შორის ხელშეკრულებების დადებას ჰქონდა რამდენიმე ობიექტური საფუძველი, კერძოდ, ფინანსური მდგომარეობა, რომელშიც შპს ,,ჰ.ჰ–ი" აღმოჩნდა 2018 წლის 24 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების მოსარჩელეების/მყიდველების მხრიდან დარღვევის შემდეგ, ასევე ვადამოსული დავალიანებების არსებობა, რომლის გადახდის შესაძლებლობაც მოპასუხე კომპანიას უძრავი ქონების გაყიდვის გარეშე არ ჰქონდა.

27. განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

27.1. შპს „ჰ.ჰ–სა“ და შპს „ა.ა.კ.ი.გ–ს“ შორის, 2017 წლის 4 ოქტომბერსა და 2017 წლის 2 ნოემბერს გაფორმდა უძრავი ქონების წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულებები N4/10 და N02/11. 2017 წლის 19 დეკემბერს, შპს „ჰ.ჰ–სა“ და შპს „ა.ა.კ.ი.გ–ს“ შორის გაფორმდა ხელშეკრულება უძრავი ქონების წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულებაში ცვლილებებისა და დამატებების განხორციელების შესახებ, რომლითაც ცვლილება შევიდა როგორც 2017 წლის 2 ნოემბრის, ასევე 2017 წლის 4 ოქტომბრის წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულებებში. 2017 წლის 19 დეკემბრის ხელშეკრულებით, ნასყიდობის საგანი იყო 15 ავტოსადგომის ფართი, პირველ სართულზე არსებული ფართები, მე-6 და მე-7 სართულზე არსებული ფართები და ტერასის ფართები. ამავე ხელშეკრულებით განისაზღვრა, რომ ნასყიდობის საგნის საფასური შეადგენდა 1 250 000 აშშ დოლარს, საიდანაც მყიდველს გადასახდელად დარჩენილი ჰქონდა 459 270 აშშ დოლარი;

27.2. ერთი მხრივ, შპს „ჰ.ჰ–ს“, ხოლო, მეორე მხრივ, შპს „ა.ა.კ.ი.გ–სა“ და შპს „ბ.თ–ს“ შორის, 2018 წლის 24 ოქტომბერს, დაიდო უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც შპს „ჰ.ჰ–მა’’ გაყიდა, ხოლო შპს ,,ა.ა.კ.ი.გ–მა’’ და შპს „ბ.თ–მა’’ იყიდეს შპს „ჰ.ჰ–ის’’ საკუთრებაში არსებული ნასყიდობის საგანი - ქ. თბილისში, .........ში მდებარე შენობის პირველი, მე-6 და მე-7 სართული და სასტუმრო ინვენტარი. კერძოდ, ხელშეკრულების საგანია ქ. თბილისი, ......... მდებარე მრავალსართულიან შენობა-ნაგებობაში განთავსებული 25 ერთეული უძრავი ქონება და მასში განთავსებული ინვენტარი, რაც ერთობლიობაში წარმოადგენდა სასტუმრო „თ–ს’’. ამავე ხელშეკრულებით მხარეები შეთანხმდნენ, რომ N1 წინარე ხელშეკრულების, N2 წინარე ხელშეკრულების და N3 წინარე ხელშეკრულების ფარგლებში მყიდველს გადახდილი ჰქონდა 1 120 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში. ამავე ხელშეკრულებაში მხარეებმა მიუთითეს, რომ წინარე ხელშეკრულების ფარგლებში მყიდველის მიერ თანხის სრულად გადახდა არ განხორციელებულა, რამაც გამყიდველს მიაყენა ზიანი 245 000 აშშ დოლარის ოდენობით, რასაც აღიარებდა მყიდველი. ნასყიდობის ფასი განისაზღვრა 2 245 000 აშშ დოლარით. დადგინდა, რომ მყიდველის მიერ წინარე ხელშეკრულებით გადახდილი თანხა ჩაითვლებოდა ამ ხელშეკრულებით გადასახდელი თანხის ანგარიშში და, შესაბამისად, მყიდველთა მიერ გადასახდელ თანხად განისაზღვრა 1 125 000 აშშ დოლარი. მყიდველი ვალდებული იყო, თანხა გადაეხადა შემდეგი გრაფიკის შესაბამისად: პირველი გადახდა 50 000 აშშ დოლარი უნდა განხორციელებულიყო წინამდებარე ხელშეკრულების ხელმოწერიდან ერთი დღის ვადაში; მეორე გადახდა 100 000 აშშ დოლარი - არაუგვიანეს 2018 წლის 29 ოქტომბერს; მესამე გადახდა 125 000 აშშ დოლარი - არაუგვიანეს 2018 წლის 17 ნოემბერს; მეოთხე გადახდა 50 000 აშშ დოლარი - არაუგვიანეს 2018 წლის 25 დეკემბერს; მეხუთე გადახდა 75 000 აშშ დოლარი - არაუგვიანეს 2019 წლის 25 იანვარს; მეექვსე გადახდა 75 000 აშშ დოლარი - არაუგვიანეს 2019 წლის 15 თებერვალს და მეშვიდე გადახდა 600 000 აშშ დოლარი - არაუგვიანეს 2019 წლის 20 თებერვალს;

27.3. ნასყიდობის ხელშეკრულების საგანი, ამ ხელშეკრულების მეოთხე მუხლის 04.1 პუნქტის შესაბამისად, მყიდველს მფლობელობაში გადაეცა 2018 წლის 31 ოქტომბერს. ნასყიდობის საგანი შემძენის მფლობელობაში იმყოფებოდა 2018 წლის 31 ოქტომბრიდან 2018 წლის 22 ნოემბრამდე, ვინაიდან მყიდველ კომპანიებს (მოსარჩელეებს) ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული გრაფიკის შესაბამისად მესამე და შემდეგი გადახდები არ შეუსრულებიათ. ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, მყიდველის მიერ სულ შპს „ჰ.ჰ–ისათვის’’ ჯამში გადახდილია 1 320 000 აშშ დოლარი (2018 წლის 24 ოქტომბრის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება - იხ. ტ. 1, ს.ფ. 32-40; 417-425; ტ. 3, ს.ფ.152-160; საგადახდო დავალებები- იხ.ტ.1, ს.ფ. 91-106);

27.4. 2018 წლის 24 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებით განისაზღვრა გამყიდველის განსაკუთრებული ინტერესი ნასყიდობის საფასურის გადახდის გრაფიკის განუხრელ დაცვასთან მიმართებით, გამომდინარე იქიდან, რომ მხარეთა შორის წინამდებარე ხელშეკრულების საგანთან დაკავშირებით დადებული წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულება დარღვეული იყო მყიდველის მიერ. მხარეები შეთანხმდნენ, რომ ხელშეკრულებით განსაზღვრული გადახდის გრაფიკის (მეორე მუხლის 02.3 პუნქტი) 03 დღით ან მეტით დარღვევის შემთხვევაში (თუკი მხარეები სხვა ვადაზე არ მოილაპარაკებდნენ) გამყიდველი უფლებამოსილი იყო მიემართა ერთ-ერთი შემდეგი ვარიანტისათვის: 1. მოეთხოვა მყიდველისაგან ნასყიდობის საფასურისა და დარიცხული პირგასამტეხლოს სრულად ანაზღაურება (პირგასამტეხლოს დარიცხვა გრძელდება თანხის სრულად გადახდამდე); 2. შეეწყვიტა ხელშეკრულება; ასეთ შემთხვევაში, გამყიდველი ვალდებული იყო დაებრუნებინა მყიდველისათვის მყიდველის მიერ „წინარე ხელშეკრულებისა“ და წინამდებარე ხელშეკრულების საფუძველზე გადახდილი თანხა, საიდანაც დააკავებდა ჯამურად მიღებული თანხის 20%-ს მიღებული ზიანის ასანაზღაურებლად და ასევე დააკავებდა „წინარე ხელშეკრულებით’’ მიღებულ და მყიდველის მიერ აღიარებულ ზიანს. ამავე ხელშეკრულებით განისაზღვრა, რომ მყიდველთათვის თანხის დაბრუნება მოხდება მხოლოდ მაშინ, როდესაც გამყიდველი მოახდენდა „უძრავი ქონების“ გაყიდვას, მაგრამ არაუგვიანეს წინამდებარე ხელშეკრულების შეწყვეტიდან 2 წლის გასვლამდე; გამყიდველს უფლება ჰქონდა, მიემართა კანონით გათვალისწინებული სხვა ღონისძიებებისათვის; (2018 წლის 24 ოქტომბრის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება (ტომი 1, ს.ფ.-ები: 32-40; 417-425; ტომი 3, ს.ფ.-ები: 152-160).

27.5. 2018 წლის 24 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე საჯარო რეესტრში უძრავი ქონების შემძენი/მყიდველი კომპანიები: შპს ,,ა.ა.კ.ი.გ–ი’’ და შპს „ბ.თ–ი’’ აღირიცხნენ ნასყიდობის საგნის მომავალ მესაკუთრეებად. 2018 წლის 24 ოქტომბრის ხელშეკრულებით განისაზღვრა, რომ მყიდველის სასარგებლოდ მომავალი მესაკუთრის ჩანაწერი ძალაში იქნებოდა 2019 წლის 25 თებერვლის ჩათვლით. თუ ამ ვადის განმავლობაში მყიდველი ნასყიდობის საფასურს არ გადაიხდიდა, მაშინ ამ ვადის ამოწურვის შემდეგ წინასწარი ჩანაწერი ავტომატურად დაკარგავდა ძალას და გაუქმდებოდა. აღნიშნულის შემდეგ გამყიდველი უფლებამოსილი იქნებოდა, ერთპიროვნულად, განცხადებით მიემართა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოსათვის წინასწარი ჩანაწერის გაუქმების მოთხოვნით და მიეღო ამონაწერი, სადაც ქონება თავისუფალი იქნებოდა ყოველგვარი დატვირთვისა და წინასწარი ჩანაწერისაგან (ხელშეკრულების 03.7 მუხლი); (2018 წლის 24 ოქტომბრის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება - იხ. ტ.1, ს.ფ. 32-40; 417-425; ტ.3, ს.ფ. 152-160; სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2018 წლის 31 ოქტომბრის ამონაწერები საჯარო რეესტრიდან - ტ.1, ს.ფ.41-90);

27.6. მხარეთა შორის 2018 წლის 24 ოქტომბრის ხელშეკრულების მეოთხე მუხლის 04.3 პუნქტით განისაზღვრა, რომ იმ შემთხვევაში, თუკი შეწყდებოდა ხელშეკრულება მხარის მიერ მისი დარღვევის გამო: 1. მყიდველი ვალდებული იყო „ხელშეკრულების" შეწყვეტიდან 5 დღის ვადაში დაებრუნებინა გამყიდველისათვის ქონების ფლობის უფლება და აენაზღაურებინა მისთვის უძრავი ქონების ან/და მასზე განთავსებული ინვენტარის ნებისმიერი ზიანი, გაუფასურება ან/და ცვეთა, იგივე ვადაში. 2. გამყიდველი ვალდებული იყო დაებრუნებინა მყიდველისათვის მიღებული თანხა წინამდებარე ხელშეკრულების 03.6.2 პუნქტით გათვალისწინებული წესით (2018 წლის 24 ოქტომბრის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება (ტ. 1, ს.ფ.-ები: 32-40; 417-425; ტ. 3, ს.ფ.-ები: 152-160);

27.7. მოსარჩელეებმა/მყიდველებმა დაარღვიეს ნასყიდობის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება, კერძოდ, მათ გადააცილეს ხელშეკრულებით განსაზღვრული გრაფიკის შესაბამისად მესამე გადახდის ვადას. მოპასუხე შპს „ჰ.ჰ–მა’’ გამოიყენა ამავე ხელშეკრულების მესამე მუხლის 03.6 პუნქტით დადგენილი პირობა და გავიდა ხელშეკრულებიდან.

27.8. მოპასუხე შპს „ჰ.ჰ–ის’’ პირველივე მოთხოვნისთანავე, 2018 წლის 22 ნოემბერს, მოსარჩელეებმა გამყიდველს დაუბრუნეს უძრავი ქონება მფლობელობაში.

27.9. მოპასუხე (გამყიდველი) შპს „ჰ.ჰ–ის“ მხრიდან ხელშეკრულებიდან გასვლისა და ნასყიდობის საგნის დაბრუნების შემდეგ, ამ უკანასკნელის დირექტორმა 2018 წლის 24 ნოემბერს წერილობით მიმართა მოსარჩელეებს და აცნობა, რომ პოტენციურ მყიდველს სურდა იმ ქონების შეძენა, სადაც ფუნქციონირებდა სასტუმრო ,,თ–ი“ და მზად იყო ამისათვის, 2018 წლის 27 ნოემბერს, გადაეხადა 2 500 000 აშშ დოლარი. იმისათვის, რომ ქონება მყიდველს - მ.ბ–ს შეეძინა, მოსარჩელეებს (წინამდებარე დავაში კასატორებს) ეთხოვათ, 2018 წლის 26 ნოემბერს გამოცხადებულიყვნენ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში მომავალი მესაკუთრის ჩანაწერის გასაუქმებლად, თუმცა, მათი გამოუცხადებლობის გამო მარეგისტრირებელმა ორგანომ მომავალი მესაკუთრის ჩანაწერი არ გააუქმა (იხ. შპს „ჰ.ჰ–ის’’ დირექტორის ნ.ზ–ძის შეტყობინება- ტ. 3, ს.ფ.189-191; მ.ბ–სა და შპს “ჰ.ჰ–ს’’ შორის 2019 წლის 05 იანვარს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება - ტ. 3, ს.ფ. 206-210; სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2019 წლის 08 იანვრის გადაწყვეტილება - ტ. 3, ს.ფ. 211);

27.10. მოსარჩელეთაგან შპს „ბ.თ–ის’’ დირექტორმა ა.ა.კ–2020 წლის 12 ივნისს წერილით მიმართა მოპასუხე შპს „ჰ.ჰ–ის’’ დირექტორს ნ.ზ–ძეს და პარტნიორს გ.ფ–ას. წერილის ავტორმა ადრესატებს შეატყობინა, რომ ვინაიდან 2018 წლის 22 ნოემბრიდან შპს „ჰ.ჰ–ი’’ (მოპასუხე) შეუდგა 2018 წლის 24 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საგნის ფლობას და სარგებლობას, ამასთან დაბრუნებული არ იყო მოსარჩელის მიერ გადახდილი ნასყიდობის საფასური 1 320 000 აშშ დოლარი, იგი გადიოდა ხელშეკრულებიდან. ამავე წერილით, მოსარჩელე/აპელანტი შპს „ბ.თ–ის’’ დირექტორმა მოითხოვა 1 320 000 აშშ დოლარის წლიური 10 % პროცენტის გადახდა 2018 წლის 22 ნოემბრიდან თანხის დაბრუნებამდე (იხ. შპს „ბ.თ–ის’’ დორექტორის 2020 წლის 12 ივნისის წერილი- ტ. 1, ს.ფ. 116-117; ტ. 3, ს.ფ.402-403; საფოსტო გზავნილი - ტ. 1, ს.ფ. 119);

27.11. შპს „ზ–ისსა’’ და შპს „ჰ.ჰ–ს’’ შორის, 2018 წლის 30 მარტს, გაფორმდა სესხის ხელშეკრულება. მსესხებელმა შპს „ჰ.ჰ–მა’’ სესხის სახით მიიღო 500 000 ლარი, რვა თვის ვადით, ყოველთვიურად 1% სარგებლის დარიცხვით;

27.12. სს „თ.ბ–მა’’ 2018 წლის 27 აპრილს გასცა მიზნობრივი კრედიტი შპს „ჰ.ჰ–ის’’ სახელზე 600 000 აშშ დოლარის ოდენობით. კრედიტის მიზნობრიობად განისაზღვრა შპს „მ.ლ.კ–ის’’ დავალიანების დაფარვა და სასტუმროს მოპირკეთების ფინანსირება. კრედიტის ეტაპობრივად დაფარვა უნდა მომხდარიყო ყოველი თვის 20 რიცხვში. 2018 წლის 25 დეკემბერს სს „თ.ბ–მა’’ წერილით მიმართა შპს „ჰ.ჰ–ს’’ და შეატყობინა, რომ 5 კალენდარული დღის ვადაში გადაეხადა დავალიანება 10 439.82 აშშ დოლარის ოდენობით, წინააღმდეგ შემთხვევაში მოხდებოდა სესხის უზრუნველსაყოფად დატვირთული ქონების (2018 წლის 24 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საგნის) რეალიზაცია. 2018 წლის 30 დეკემბერს სს „თ.ბ–ის’’ წინაშე არსებული ვალდებულების შესასრულებლად შპს „ჰ.ჰ–სა’’ და მ.ბ.ს შორის გაფორმდა სესხის ხელშეკრულება. სესხის ოდენობა - 11 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტით ლარში განისაზღვრა. სესხი გაიცა სამი თვის ვადით და დასაბრუნებელ თანხად 15 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში განისაზღვრა;

27.13. შპს „ჰ.ჰ–მა’’ 2018 წლის 24 ოქტომბრის ხელშეკრულების საგანი 2019 წლის 16 იანვარს, შპს „ზ–ისს’’ მიჰყიდა. ნასყიდობის ფასი განისაზღვრა 2 500 000 აშშ დოლარის ოდენობით. მისი გადახდა საჯარო რეესტრში მესაკუთრედ რეგისტრაციის მომენტიდან 5 წლის განმავლობაში ეტაპობრივად უნდა მომხდარიყო;

27.14. თავის მხრივ, შპს „ზ–ისმა’’, 2019 წლის 18 თებერვალს, 2018 წლის 24 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საგანი შპს „ჰ–იზე’’ გაასხვისა. ნასყიდობის ფასი განისაზღვრა 2 500 000 აშშ დოლარით. მისი გადახდა საჯარო რეესტრში მესაკუთრედ რეგისტრაციის მომენტიდან 5 წლის განმავლობაში ეტაპობრივად უნდა მომხდარიყო;

27.15. შპს „ჰ–იმ’’ 2019 წლის 11 ივნისის ნასყიდობის ხელშეკრულებით უძრავი ქონება და ინვენტარი, მდებარე მისამართზე: ქ. თბილისი, ........ „სასტუმრო ............’’ გაასხვისა შპს “სასტუმრო ............”. ნასყიდობის ფასი 1 200 000 აშშ დოლარით განისაზღვრა. აღნიშნული ხელშეკრულებიდან გამომდინარე შპს „სასტუმრო ............’’-ს მიერ გადახდილი ნასყიდობის თანხა 1 200 000 აშშ დოლარი საბოლოოდ შპს „ჰ.ჰ–მა’’ მიიღო;

27.16. შპს „ჰ.ჰ–ს’’, შპს „ზ–ისს’’ და შპს „ჰ–ის’’ შორის 2019 წლის 11 ივნისს გაფორმდა შეთანხმება, რომლითაც ცვლილება შევიდა 2019 წლის 16 იანვარს შპს „ჰ.ჰ–ს’’ და შპს „ზ–ისს’’ შორის დადებულ ნასყიდობის ხელშეკრულებაში და 2019 წლის 18 თებერვალს შპს „ზ–ისაა’’ და შპს „ჰ–ის’’ შორის გაფორმებულ ნასყიდობის ხელშეკრულებაში (იხ. წინამდებარე განჩინების 3.13-3.14 ქვეპუნქტები). კერძოდ, ორივე ნასყიდობის ხელშეკრულების ფასად განისაზღვრა 1 200 000 აშშ დოლარი. ამავე შეთანხმებით განისაზღვრა, რომ ნასყიდობის ფასს, შპს „ზ–ისის’’ დავალებით, შპს „ჰ.ჰ–ს’’ შპს „ჰ–ი’’ ეტაპობრივად 2019 წლის 30 სექტემბრამდე გადაუხდიდა;

27.17. შპს-ამ „სასტუმრო ............’’ 2019 წლის 27 ივნისის ხელშეკრულებით იგივე უძრავი ქონება და სასტუმროს ინვენტარი შპს „ე.ჯ–ას’’ 1 200 000 აშშ დოლარად მიჰყიდა;

27.18. კომპანიების - შპს „ჰ.ჰ–ის’’, შპს „ზ–ისის’’, შპს „ჰ–ის’’ და შპს „ზ.ლ–ის’’ დამფუძნებლები და დირექტორები არიან ერთი ოჯახის წევრები, კერძოდ, ნ.რ–ძე და თ.ზ–ძე არიან დედა-შვილი;

27.19. თ.ზ–ძემ, 2020 წლის 13 თებერვალს, შპს „ზ–ისში’’ მისი კუთვნილი 100 % წილი კ.ფ–ას აჩუქა. ამასთან, 2020 წლის 13 თებერვლის ჩუქების ხელშეკრულებით ნ.რ–ძემ შპს „ზ.ლ–ის’’ 100 % წილი, ასევე, კ.ფ–ას აჩუქა (იხ. ამონაწერი მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრიდან- ტ. 1, ს.ფ. 124-127, 135-138, 149-150; ამონარიდი სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საიტიდან - ტ. 1, ს.ფ. 128-129).

28. საკასაციო სასამართლო, საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, მოსარჩელისა და მოპასუხის სტადიებზე წარდგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და მათი დამადასტურებელი მტკიცებულებების შეჯერების საფუძველზე იმსჯელებს, თუ რა გარემოებების საფუძველზე მიიჩნევს მოსარჩელე, რომ მოპასუხეთა შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებები მოჩვენებითია, რამდენად გამორიცხა მოპასუხემ მოსარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილება და მოქმედებს თუ არა პრეზუმფცია, რომ სადავო გარიგებები მოჩვენებითია, ხოლო თუ ასეთი პრეზუმფციის დაშვება შესაძლებელია, მაშინ რა ეტაპიდან გადადის მოპასუხე მხარეზე მის საწინააღმდეგოდ დაშვებული პრეზუმფციის გაქარწყლების ვალდებულება და, შესაბამისად, მტკიცების ტვირთი როგორ მონაცვლეობს მხარეებს შორის.

29. მოსარჩელე მხარე სარჩელში უთითებს, რომ მოპასუხე შპს „ჰ.ჰ–ი“ ორიენტრიებული იყო მოსარჩელე/მყიდველი მხარის მიერ გადახდილი თანხის მითვისებაზე და უძრავი ქონების გადამალვაზე, რასაც, მოსარჩელის მტკიცებით, მოწმობს ურთიერთდამოკიდებულ პირებს შორის დადებული მოჩვენებითი ხელშეკრულებებით უძრავი ქონებისა და ინვენტარის საკუთრებაში გადაცემა ფორმალურად სხვა პირთათვის. მოსარჩელე უთითებს, რომ სადავო ქონებაზე 2019 წლის განმავლობაში დადებულია ოთხი ნასყდობის ხელშეკრულება, რითაც ქონება თავდაპირველად გასხვისებულია ახლო ნათესავების/ოჯახის წევრების მფლობელობაში არსებულ კომპანიებზე, ხოლო შემდეგ - რეალურ მყიდველზე. 2019 წლის 16 იანვრის ნასყიდობის ხელშეკრულებით, იგივე უძრავი ქონება და ინვენტარი, რაც ნასყიდობის საგანს წარმოადგენდა მოსარჩელეებთან, მოპასუხე შპს „ჰ.ჰ–მა“ გაასხვისა მოპასუხე შპს „ზ–ის“-ზე. ამ უკანასკნელს უძრავი ქონების ნასყიდობის ფასი 2 500 000 აშშ დოლარი უნდა გადაეხადა საჯარო რეესტრში მესაკუთრედ რეგისტრაციის მომენტიდან მომდევნო 5 წლის განმავლობაში ეტაპობრივად, თუმცა, გადახდის რაიმე კონკრეტულ ეტაპზე/გრაფიკზე ხელშეკრულებაში არ არის მითითებული. შპს „ჰ.ჰ–სა“ და შპს „ზ–ის“-ს შორის 2019 წლის 16 იანვარს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება მოჩვენებითი გარიგებაა, რადგან ამ კომპანიების დამფუძნებლები და დირექტორები არიან ერთმანეთის ახლო ნათესავები/ოჯახის წევრები (დედა-შვილი), ცხოვრობენ ერთ მისამართზე- ქ. თბილისი, .......... (ყოფილი ......... ქუჩა). ეს ორივე კომპანია, ურთიერთდამოკიდებული სუბიექტები, ფუნქციონიერბდა ერთსა და იმავე მისამართზე: ქ. თბილისი, ........; მოპასუხე შპს „ჰ.ჰ–“-ის ოფიციალურ ელექტრონულ ფოსტად სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრირებულია მოპასუხე შპს „ზ–ის“-ის დამფუძნებლისა და დირექტორის - თ.ზ–ძის პირადი ელექტრონული ფოსტა: .......@yahoo.fr; ნასყიდობის ხელშეკრულება ატარებდა ფორმალურ ხასიათს, არ მომხდარა ნასყიდობის ფასის გადახდა; რაც შეეხება 2019 წლის 18 თებერვლის ნასყიდობის ხელშეკრულებას, იგივე უძრავი ქონება და ინვენტარი შპს „ზ–ის“ -მა გაასხვისა შპს „ჰ–ი“-ზე. ამ შემთხვევაშიც ნასყიდობის ფასი - 2 500 000 აშშ დოლარი უნდა გადაეხადა მყიდველს-შპს „ჰ–ის“ საჯარო რეესტრში მესაკუთრედ რეგისტრაციის მომენტიდან მომდევნო 5 წლის განმავლობაში, თუმცა, გადახდის რაიმე კონკრეტულ ეტაპზე/გრაფიკზე ხელშეკრულებაში არ არის მითითებული. მოსარჩელის/კასატორის მტკიცებით ეს გარიგებაც მოჩვენებითია, რადგან შპს „ზ–ის“-ის და შპს „ჰ–ი“-ს დირექტორი ერთი და იგივე პირია- თ.ზ–ძე; შპს „ჰ–ი“-ს 100%-იანი წილის მესაკუთრე იყო შპს „ზ–ის“ (დამფუძნებელმა შვილობილ კომპანიას მიჰყიდა ქონება), ხოლო შპს „ზ–ის“ 100%-იანი წილის მესაკუთრე იყო თ.ზ–ძე (შპს „ჰ–ი“ დაფუძნებულია შპს „ჰ.ჰ–“-ის მიერ, რომელიც უძრავი ქონების თავდაპირველი მესაკუთრე იყო, ხოლო შემდგომში არის წილი გადაცემული შპს „ზ–ის“-თვის); ნასყიდობა ფორმალურ ხასიათს ატარებდა და ნასყიდობის ფასი არ გადაუხდია მყიდველ კომპანიას - შპს „ჰ–ის“ გამყიდველისთვის- შპს „ზ–ის“-თვის; ამის შემდეგ, 2019 წლის 11 ივნისის ნასყიდობის ხელშეკრულებით იგივე ქონება (მდებარე ქ. თბილისი, .........), შპს „ჰ–ი“-ს მიერ გასხვისებულია შპს „სასტუმრო ............“. იმავე ქონების ნასყიდობის ფასი 1 200 000 აშშ დოლარს შეადგენს (ქონების ღირებულება შემცირებულია 52%-ით). ხელშეკრულების მიხედვით 700 000 აშშ დოლარი გადახდილი უნდა ყოფილიყო ხელშეკრულების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის დღეს, ხოლო 500 000 აშშ დოლარი- გამყიდველის მიერ ნასყიდობის საგანზე იპოთეკის გაუქმების შემდეგ. შპს „სასტუმრო ............“-მ იგივე ქონება, 2019 წლის 27 ივნისის „საწარმოს დამოუკიდებლად მოქმედი ქვედანაყოფების აქტივების მიწოდების ხელშეკრულებით“, იგივე ფასად 1 200 000 აშშ დოლარად მიჰყიდა შპს „ე.ჯ–ა“-ს (იხ.სარჩელი თანდართული დოკუმენტაციით-ტ.1, ს.ფ.2-181).

30. სარჩელის პასუხად წარდგენილი წერილობითი შესაგებლით მოპასუხეებმა მიუთითეს, რომ მოსარჩელე მხარემ, როგორც 2018 წლის 24 ოქტომბრის ხელშეკრულებაში მყიდველმა მხარემ, არაერთხელ დაარღვია ნასყიდობის საფასურის გადახდის გრაფიკი, რითაც გამყიდველს - შპს „ჰ.ჰ–ს“ მიადგა ზიანი, რომელსაც განსაკუთრებული ფინანსური ინტერესი ჰქონდა ვალდებულების დროულად შესრულებისადმი, რაც აღიარა კიდეც მყიდველმა მხარემ წინარე ხელშეკრულების შეუსრულებლობით ზიანის სახით, 245 000 აშშ დოლარის მოცულობით. მოპასუხე შპს „ჰ.ჰ–მა“ თბილისის საქალაქო სასამართლოსაც მიმართა სარჩელით წინამდებარე დავის მოსარჩელე მხარის წინააღმდეგ და მოითხოვა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულლების შეუსრულებლობით და ხელშეკრულებით აღიარებული ზიანის, ასევე- მიუღებელი შემოსავლის, რაც ჯამურად 2 516 225 აშშ დოლარს შეადგენს, ანაზღაურება. სასამართლოს ჯერ არ გამოუტანია საბოლოო გადაწყვეტილება, შესაბამისად, ამ ეტაპზე დაუდგენელია, რა ოდენობით ექნება მოსარჩელე მხარეს შპს „ჰ.ჰ–ისათვის“ გადასახდელი თანხა. თვითონ შპს „ბ.თ–ისა“ და შპს „ა.ა.კ.ი.გ–ის“ მიერ წინამდებარე სარჩელი აღძრულია მას შემდეგ, რაც შპს „ჰ.ჰ–მა“ უჩივლა მათ. მოპასუხე მხარეს მიაჩნია, რომ გამყიდველი არც კანონით და არც ხელშეკრულებით არ იყო შებოჭილი, თავისი შეხედულებისამებრ მოეხდინა ქონების რეალიზაცია. ამდენად, მოსარჩელის პოზიციის დასადასტურებლად ვერ გამოდგება მითითება იმაზე, თუ ვინ არის კონტრაჰეტი. მოპასუხე მხარე არ ეთანხმება მოსარჩელეს, რომ სადავოდ ქცეული გარიგებები მოჩვენებითიაა, მოპასუხედ დასახელებული თითოეული საწარმო დამოუკიდებელი იურიდიული პირია, ამასთან, მოსარჩელის მითითება ნასყიდობის ფასის გადახდაზე სიცრუეა, შპს „ზ–ის“ მიერ გადახდილია ნასყიდობის საფასური 600 000 აშშ დოლარი, რის დამადასტურებელ წერილობით მტკიცებულებას მოპასუხე სასამართლოს წარუდგენს მოსამზადებელ სხდომაზე, ასევე, შპს „ჰ–იმ“ გადაუხადა შპს „ზ–ის“-ს ნასყიდობის საფასურის ნაწილი, რის დამადასტურებელ წერილობით მტკიცებულებას მოპასუხე სასამართლოს წარუდგენს მოსამზადებელ სხდომაზე (იხ. შესაგებელი- ტ.1, ს.ფ.354-355). მიუხედავად იმისა, რომ გარიგების სუბიექტები ოჯახის წევრები არიან, რასაც მოპასუხე მხარე სადავოდ არ ხდის, მისი მოსაზრებით, სახელშეკრულებო სამართლის მიზნებისთვის ისინი ურთიერთდაკავშირებულ სუბიექტებად ვერ განიხილებიან, რადგან ასეთ ცნებას ზოგადად სამოქალაქო სამართალი არ იცნობს, ეს საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებული ტერმინია და მისი გამოყენება სახელშეკრულებო სამართლის მიზნებისთვის შეუსაბამოა. საწარმოს წილის ჩუქების ხელშეკრულებები არ არის კავშირში სადავო გარიგებებთან, ისევე, როგორც 2018 წლის 24 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებასთან. მოსარჩელეს არ დაუსახელებია მოპასუხეებად ფიზიკური პირები, რომელთა შორის დაიდო ჩუქების ხელშეკრულებები; მიწის ნაკვეთები (ს/კ ....... და ს/კ ....... 2015) ნ.ზ–ძეს საკუთრებაში აქვს 2015 წლიდან, ხოლო შპს „ზ.ლ–ი“ ამ მიწის ნაკვეთების მესაკუთრე 2019 წელს გახდა დამფუძნებლის მიერ ქონების საწარმოს საწესდებო კაპიტალში შეტანის გზით და არა შესყიდვით. ამდენად, მოსარჩელე ცრუობს, როდესაც უთითებს, რომ შპს „ზ.ლ–ს“ უძრავი ქონება შეძენილი აქვს მას შემდეგ, რაც მოპასუხეებმა მიითვისეს მოსარჩელეების მიერ გადახდილი თანხები (იხ. შესაგებელი თანდართული დოკუმენტაციით- ტ.1, ს.ფ.348-464 ).

31. საქმის მასალებშია მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი დაზუსტებული შესაგებელი, რომელშიც მოპასუხე მხარე ძირითადად იმეორებს წინა შესაგებელში სარჩელის ფაქტობრივი გარემოებების პასუხად მითითებულ შედავებას, თუმცა, სარჩელის მე-8 და მე-9 ფაქტობრივი გარემოებების პასუხად, ადრე მითითებული პოზიციის (რომ სასამართლოს მოსამზადებელ სხდომაზე წარუდგენს ნასყიდობის საფასურის ნაწილის გადახდის დამადასტურებელ წერილობით მტკიცებულებებს) ნაცვლად უთითებს, რომ ნასყიდობის საფასური სრულად გადახდილია (იხ. შესაგებელი - ტ.3, ს.ფ.82-83). საქმის მასალებშია ასევე, მოსარჩელის მიერ პირველი ინსტანციის სასამართლოს 2021 წლის 7 ივლისის მთავარ სხდომაზე მოსარჩელის წარმომადგენლის საპაექო სიტყვა, სადაც ის, სხვა გარემოებებთან ერთად, აღნიშნავს, რომ მოპასუხის მიერ 28.09.2020 წლის შესაგებლის მე-8 ფაქტობრივ გარემოებაში მითითება, რომ ის წარმოადგენდა ნასყიდობის საფასურის - 600 000 აშშ დოლარის გადახდის დამდასტურებელ მტკიცებულებას, 23.02.2021 წლის შესაგებელში „ეს მითითება გაქრა და არც მოსამზადებელ; სხდომაზე წარმოდგენილა 600 000 აშშ დოლარის გადახდის დოკუმენტი“ (იხ. ტ.3, ს.ფ. 437), საკასაციო საჩივრითაც არის ეს გარემოებები შედავებული და მოთხოვნილი, რომ მხარეთა მტკიცების ტვირთის სტანდარტის გათვალისწინებით, სასამართლომ შეაფასოს, თუ რით არის განპირობებული მოპასუხის მხრიდან ასეთი რადიკალურად განსხვავებული პოზიციის დაფიქსირება (იხ. საკასაციო საჩივარი - ტ. 4, ს.ფ. 319-320).

32. სსკ-ის 56-ე მუხლის თანახმად, ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება). თუ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით მხარეებს სურთ სხვა გარიგების დაფარვა, მაშინ გამოიყენება დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი წესები (თვალთმაქცური გარიგება). მოჩვენებითი გარიგების არსებობის შემთხვევაში არ არსებობს გამოვლენის გარეგანი დათქმა. ამ შემთხვევაში აუცილებელია, რომ ნების გამომვლენი და ნების მიმღები მოქმედებდნენ შეთანხმებით და ორივე აცნობიერებდეს ნების ნაკლს. მოჩვენებითი გარიგების დროს კანონი ადგენს კავშირს ფიქციურ გარიგებასა და ნების მიმღები ადრესატის თანხმობას შორის, ამრიგად, განსახილველი ნორმით იგულისხმება ის შემთხვევა, როდესაც, როგორც ნების გამომვლენი, ასევე, მისი მიმღები მოქმედებენ იმ განზრახვის გარეშე, რომ ამ გარიგებას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყვეს. ყოველივე აღნიშნული მიუთითებს იმაზე, რომ მოჩვენებით გარიგებას ახასიათებს მხარეთა „ურთიერთშეთანხმება“, „გარიგება“ მოჩვენებითი ნების გამოვლენის შესახებ. ამ შემთხვევაში გარიგების ორივე მხარეს გაცნობიერებული აქვს, რომ მათ მიერ ასეთი ნების გამოვლენას არ მოჰყვება იურიდიული შედეგი. სასამართლო პრაქტიკის მიხედვით, ძირითადად მოჩვენებითი გარიგების დადება დაკავშირებულია მესამე პირებთან არსებულ ურთიერთობასთან (მაგალითად, მოჩვენებითი გარიგების დადების ერთ-ერთ მოტივს შეიძლება, წარმოადგენდეს მესამე პირის მოტყუება, პასუხისმგებლობისაგან თავის არიდება და ა.შ). იმისათვის, რომ სასამართლომ სადავო გარიგება მიიჩნიოს მოჩვენებითად, აუცილებელია ისეთი ფაქტობრივი გარემოებების არსებობა, რომლებიც მიუთითებენ ნების გამოვლენის ნაკლზე, ფიქციური გარიგების შესახებ „ურთიერთშეთანხმებაზე“, საერთო მიზანზე, რაც არ შეესაბამება მათ მიერ გარეგანი ნების გამოვლენას (იხ. სუსგ-ები: N ას-171-159-2015; 29.04.2015წ; N ას-976-908-2017, 22.01.2018წ; N ას-366-2019, 17.05.2019წ; N- ას1174-2022, 23.12.2022წ.; N ას-473-2021, 23.-2.2022წ.; N ას-1527-2022, 22.05.2023წ.; N ას-366-2023, 25.05.2023წ. N ას-198-2023, 23.06.2023წ; N ას-374-2022, 10.07.2023წ.; N ას-90-2023, 24.01.2024წ.).

33. მტკიცების ტვირთი მოჩვენებითი გარიგებების შემთხვევაში აწევს იმ პირს, რომელიც ითხოვს ამ საფუძვლით გარიგების ბათილობას. თუნდაც მოსარჩელე უთითებდეს გარიგების ერთი მხარის არაკეთილსინდისიერებაზე, ივარაუდება, რომ გარიგების მეორე მხარე მოქმედებდა კეთილსინდისიერად, რისი გაქარწყლებაც, მოსარჩელეს ევალებოდა. საკასაციო სასამართლოს არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას და დასკვნას, რომ „მოცემულ დავაზე მოსარჩელეებს არ წარმოუდგენიათ სადავო გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულებები, შესაბამისად, მხოლოდ მათი ზეპირსიტყვიერი მითითება სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულებების მოჩვენებით გარიგებად მიჩნევის წინაპირობად არ განიხილება, მით უფრო იმ პირობებში, რომ შპს ,,ჰ.ჰ–ის“ ხელშეკრულებიდან გასვლის შემდგომ იგი ვალდებულიც კი გახდა, გაეყიდა 2018 წლის 24 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საგანი და არაუგვიანეს მხარეთა შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან 2 წლის ვადაში აპელანტთათვის დაებრუნებინა მათ მიერ გადახდილი თანხა. საგულისხმოა, რომ ხელშეკრულებით თანხის დაბრუნების ვალდებულება პირდაპირ იყო დაკავშირებული სწორედ უძრავი ქონების გაყიდვასთან. შესაბამისად, უდავოა, რომ მხარეთა შეთანხმების მიხედვით, ხელშეკრულებაზე უარის თქმის შემთხვევაში, გამყიდველს უნდა მიემართა რიგი ღონისძიებებისათვის, ნასყიდობის საგნის გასასხვისებლად, რათა მოსარჩელეებისთვის მათ მიერ გადახდილი თანხა დაებრუნებინა”. საკასაციო სასამართლო, პირველ რიგში, იმას აღნიშნავს, რომ მოსარჩელეებს საკუთარი სასარჩელო მოთხოვნის დასადასტურებლად მარტოოდენ ზეპირსიტყვიერი განმარტება არ წარუდგენიათ, რადგან მათ მიერ წარდგენილი მტკიცებულებებით შედავებულია, რომ სადავო გარიგებები ურთიერთდაკავშირებულ საწარმოებს შორის გაფორმდა, რომელთა დამფუძნებელები და წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მქონე პირები-დირექტორები ერთი ოჯახის წევრები არიან, ასევე, შედავებულია სადავო გაროგებებში ქონების ნასყიდობის ფასის გადახდის წესი და გადახდის დამადასტურებელი მტკიცებულებების არარასებობა, მოპასუხის მიერ წერილობით წარდგენილ შესაგებელსა და დაზუსტებელ შესაგებელში შეცვლილი გარემოებები ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, რაც ჯეროვნად არ გამოუკვლევია და შეუფასებია სააპელაციო სასამართლოს. მეორე რიგში კი, საკასაციო სასამართლო იმაზეც გაამახვილებს ყურადღებას, რომ არ არის სათანადოდ გამოკვლეული, თუ რა ღონისძიებებს მიმართა გამყიდველმა მხარემ (მოპასუხემ) ხელშეკრულებიდან გასვლის შემდეგ, რათა უძრავი ქონების ფაქტობრივ მფლობელობაში დაბრუნების შემდეგ, შეესრულებინა თანმდევი ვალდებულება და მყიდველისთვის (მოსარჩელე მხარისთვის) ამ უკანასკნელის მიერ გადახდილი თანხა დაებრუნება. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ არასაკმარისია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა, რომ “შპს ,,ჰ.ჰ–ის“ ხელშეკრულებიდან გასვლის შემდგომ იგი ვალდებულიც კი გახდა, გაეყიდა 2018 წლის 24 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საგანი და არაუგვიანეს მხარეთა შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან 2 წლის ვადაში აპელანტთათვის დაებრუნებინა მათ მიერ გადახდილი თანხა. საგულისხმოა, რომ ხელშეკრულებით თანხის დაბრუნების ვალდებულება პირდაპირ იყო დაკავშირებული სწორედ უძრავი ქონების გაყიდვასთან. შესაბამისად, უდავოა, რომ მხარეთა შეთანხმების მიხედვით, ხელშეკრულებაზე უარის თქმის შემთხვევაში, გამყიდველს უნდა მიემართა რიგი ღონისძიებებისათვის, ნასყიდობის საგნის გასასხვისებლად, რათა მოსარჩელეებისთვის მათ მიერ გადახდილი თანხა დაებრუნებინა”, რადგან არ არის ჯეროვნად გამოკვლეული მოვლენათა განვითარების ქრონოლოგია, არ არის შესწავლილი და დადგენილი, თუ რამდენად რეალური იურიდიული შედეგების დადგომას ისახავდა მიზნად ნასყიდობის ხელშეკრულებები ერთი და იმავე პირების მიერ დაფუძნებულ საწარმოებს შორის, რისთვის გახდა საჭირო მოპასუხე შპს “ჰ.ჰ–ის” მიერ ე.წ. “შემოვლითი გზის” არჩევა და უძრავი ქონების არაერთხელ გასხვისება, რამ განაპირობა საბოლოოდ ნასყიდობის საფასურის - 1 200 000 აშშ დოლარის ისევ შპს “ჰ.ჰ–ის” მიერ მიღება, რაც სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, ნასყიდობის ხელშეკრულებისთვის დამახასიათებელ მნიშვნელოვან ელემენტს წარმოადგენს; საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქმეზე დამატებითი გამოკვლევის შედეგად შესაძლოა დადგინდეს, რომ მოპასუხე შპს “ჰ.ჰ–მა”, მასთან დაკავშირებული პირების მეშვეობით, ქონების არაერთი გასხვისებით, შექმნა ის გარემოებები, რომ ქონება შემცირებული ფასით გასხვისდა, ხოლო მისი არაერთი გასხვისების ქორონოლოგია კი გასხვისების საჭიროების და ფასის შემცირების დასადასტურებლად უნდა გამოყენებულიყო, თუმცა, მოპასუხეს, რომელსაც ხელშეკრულებიდან გასვლის შემდეგ უნდა დაებრუნებინა მოსარჩელის მიერ გადახდილი თანხა, ამ უკანასკნელისათვის არ დაუბრუნებია ნასყიდობის საფასური.

34. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კონკრეტული გარემოებების გამოკვლევის გარეშე არასწორია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა, რომ მოპასუხედ დასახელებული კომპანიების დამფუძნებლების ერთმანეთთან ურთიერთდაკავშირებული პირებად მიჩნევა ნასყიდობის ხელშეკრულების ნამდვილობას ეჭვქვეშ ვერ დააყენებს. სააპელაციო სასამართლო უთითებს, რომ მოპასუხე შპს „ჰ.ჰ–ს’’ ჰქონდა სხვადასხვა საკრედიტო და სასესხო ვალდებულებები შესასრულებელი, რაც უძრავი ნივთის გასხვისებისთვის შესაძლოა საკმარისი წინაპირობა იყოს, ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, შპს „ჰ.ჰ–სა“ და შპს „ზ–ისს“ შორის 2019 წლის 16 იანვარს გაფორმებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, ასევე შპს „ზ–ისსა“ და შპს „ჰ–ის“ შორის 2019 წლის 18 თებერვალს გაფორმებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება არ წარმოადგენს მოჩვენებით გარიგებას, რადგან სადავოდ გამხდარ გარიგებებს უდავოდ მოჰყვა მხარეთათვის განსაზღვრული იურიდიული შედეგი, შემძენი შეუდგა ქონების ფლობა-სარგებლობას, ხოლო გამყიდველმა (შპს „ჰ.ჰ–მა“) საბოლოოდ 1 200 000 აშშ დოლარი მიიღო, რასაც საკასაციო სასამართლო არ ეთანხმება.

35. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, ცხადია, რომ მოპასუხეთაგან მხოლოდ შპს „ჰ.ჰ–ი“ წარმოადგენს 24.10.2018წ. ხელშეკრულების კონტრაჰენტს, როგორც გამყიდველი მხარე, თუმცა, თუკი სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის ხელახლა განხილვის ეტაპზე დადგინდება მოპასუხეთა ერთობლივი, გამიზნული მოქმედება, რათა მათ შორის დადებულ გარიგებებს არ მოჰყოლოდა ის იურიდიული შედეგი, რაც, მოცემულ შემთხვევაში, სადავოდ ქცეულ ნასყიდობის ხელშეკრულებებს უნდა მოჰყოლოდა, მაშინ ამან შესაძლოა წარმოშვას მოპასუხე შპს “ჰ.ჰ–თან” ერთად, მოპასუხეების: შპს “ჰ–ის”, შპს “ზ–ის” და შპს “ზ.ლ–ის” სამოქალაქო პასუხისმგებლობა კანონისმიერი საფუძვლით, რაც სსკ-ის 992-ე “პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი” , სსკ-ის 998-ე “1. თუ ზიანის დადგომაში მონაწილეობს რამდენიმე პირი, ისინი პასუხს აგებენ, როგორც სოლიდარული მოვალეები. 2. ზიანისათვის პასუხს აგებს არა მარტო ის, ვინც იგი უშუალოდ მიაყენა, არამედ ისიც, ვინც ის დაიყოლია ან მისი ხელშემწყობი იყო, ასევე ისიც, ვინც შეგნებულად ისარგებლა სხვისთვის მიყენებული ზიანით” და სსკ-ის 463-ე “თუ რამდენიმე პირს ევალება ვალდებულების შესრულება ისე, რომ თითოეულმა უნდა მიიღოს მონაწილეობა მთლიანი ვალდებულების შესრულებაში (სოლიდარული ვალდებულება), ხოლო კრედიტორს აქვს შესრულების მხოლოდ ერთჯერადი მოთხოვნის უფლება, მაშინ ისინი წარმოადგენენ სოლიდარულ მოვალეებს” მუხლებით განსაზღვრული წინაპირობების განხორციელების შემოწმებას მოითხოვს, რადგან სსკ-ის 464-ე მუხლებით “სოლიდარული ვალდებულება წარმოიშობა ხელშეკრულებით, კანონით ან ვალდებულების საგნის განუყოფლობით” და 408-ე მუხლის პირველი ნაწილით “იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება”.

36. საკასაციო სასამართლოს მიერ წინამდებარე განჩინების 33-34-ე პუნქტებში განვითარებული მსჯელობის გათვალისწინებით, მნიშვნელოვანია სააპელაციო სასამართლომ დამატებით შეისწავლოს საქმის მასალებში მოთავსებული მტკიცებულებები, კერძოდ: მოპასუხე კომპანიის შპს „ჰ.ჰ–ის“ 100%-იანი წილით დამფუძნებელი და იმავდროულად დირექტორი არის ნ.ზ–ძე (იხ. ტ.1, ს.ფ.30-31); მოპასუხე შპს “ზ–ის” 100%-იანი წილის მესაკუთრე და იმავდროულად დირექტორი არის თ.ზ–ძე, რომელიც ნ.ზ–ძის შვილია (იხ. ტ.1, ს.ფ. 126-127); მოპასუხე შპს „ჰ–ის“ 100% იანის წილის მესაკუთრეა შპს „ზ–ის“, ხოლო საწარმოს დირექტორი თ.ზ–ძეა, შპს „ჰ–ი“ რეგისტრირებულია 25.04.2018წ. (იხ. ტ.1, ს.ფ. 135-136); მოპასუხე შპს “ზ.ლ–ის” 100%-იანი წილის მესაკუთრე და დირექტორი არის ნ.ზ–ძე, საწარმო რეგისტრირებულია 29.03.2019წ. (იხ. ტ.1, ს.ფ. 142-150). შპს “ზ–ის” 100 %-იანი წილი (მისი ღირებულება 1 000 000 /ერთი მილიონი/ ლარია) თ.ზ–ძემ ჩუქების ხელშეკრულებით გაასხვისა 13.02.2020წ. კ.ფ–აზე, რომელიც 13.02.2020წ. აღირიცხა ამ საწარმოს 100 %-იანის წილის მესაკუთრედ, ხოლო დირექტორად ისევ თ.ზ–ძეა მითითებული სამეწარმეო რეესტრის ამონაწერში (იხ. ტ.1, ს.ფ. 151-154). თ.ზ–ძის დედამ ნ.ზ–ძემ მისი კუთვნილი 100 %-იანი წილი (მისი ღირებულება 1 000 000 /ერთი მილიონი/ ლარია) ჩუქების ხელშეკრულებით გაასხვისა 13.02.2020წ. კ.ფ–აზე, რომელიც 13.02.2020წ. აღირიცხა ამ საწარმოს 100 %-იანის წილის მესაკუთრედ, ხოლო დირექტორად ისევ ნ.ზ–ძეა მითითებული სამეწარმეო რეესტრის ამონაწერში (იხ. ტ.1, ს.ფ. 155-158).

37. მოპასუხის მოსაზრების საწინააღმდეგოდ, რომ ურთიერთდაკავშირებული პირების ცნება უცნობია ზოგადად სამოქალაქო სამართლისთვის და სააპელაციო სასამართლოს დასკვნის მიუხედავად, რომ „მყიდველი კომპანიების მხრიდან იმ ფაქტზე მითითება, რომ მათ მიერ მოპასუხედ დასახელებული კომპანიების დამფუძნებლები ერთმანეთთან ურთიერთდაკავშირებული პირები არიან ნასყიდობის ხელშეკრულების ნამდვილობას ეჭვქვეშ ვერ დააყენებს. ეს ფაქტი სასამართლოს მიერ შეიძლება გათვალისწინებული იქნეს მხოლოდ როგორც ერთ-ერთი გარემოება, სხვა მტკიცებულებებთან ერთად, რომლებიც ერთობლივად ერთმნიშვნელოვნად უნდა ცხადყოფდეს გარიგების ბათილობის მოთხოვნის საფუძვლიანობას. გარდა ამისა, დადგენილია, რომ მოპასუხე შპს „ჰ.ჰ–ს’’ ჰქონდა სხვადასხვა საკრედიტო და სასესხო ვალდებულებები შესასრულებელი, რაც უძრავი ნივთის გასხვისებისთვის შესაძლოა საკმარისი წინაპირობა იყოს”, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საქმეზე მტკიცებულებები სათანადოდ არ არის გამოკვლეული.

38. საკასაციო სასამართლო დიდი პალატის გადაწყვეტილებას მოიხმობს (საქმე N ას-664-635-2016, 2.03.2017წ.), რომელშიც მითითებულია, რომ „გარიგებათა ჯაჭვში მონაწილეობდნენ ურთიერთდაკავშირებული პირები და მათი ქმედებები კოორდინირებული იყო, მათ საკუთრებად სადავო წილების რეგისტრაცია ფორმალურ ხასიათს ატარებდა, რის გამოც ისინი ვერ ჩაითვლებიან წილების კეთილსინდისიერ შემძენებად”. სხვა საქმეზე საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ “შპს „ბ-ის“ 100%-იანი წილის მფლობელია შპს „ლ. კ-ი“, რომელიც ფლობს შპს „ქ. ს. კ-ის“ 100%-იან წილს, ეს უკანასკნელი კი, შპს „ა. მ. კ-ის“ 100%-იანი წილის მფლობელია. ამდენად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის მითითებას იმის თაობაზე, რომ შპს „ბ-ი“ და შპს „ა. მ. კ-ი“ ურთიერთდაკავშირებული პირები არიან”. სხვა საქმეზე საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ “ყველა მტკიცებულება მოსარჩელის წარმომადგენელმა პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარადგინა საქმეზე დასართავად და შუამდგომლობაში მიუთითა, რომ დამატებითი მტკიცებულებების სახით საჯარო და სამეწარმეო რეესტრებიდან წარდგენილი ამონაწერების საფუძველზე, მოსარჩელეს სურდა დაემტკიცებინა, რომ მოპასუხე კომპანია, ასევე შპს „ქ–ი“ და შპს „ნ. ქ–ი“ ურთიერთდაკავშირებულ სამეწარმეო სუბიექტებს წარმოადგენენ საწარმოს დამფუძნებელი პარტნიორებისა და ხელმძღვანელობაზე უფლებამოსილი პირების სახით, შესაბამისად, ამ სუბიექტთა შორის გადაწყვეტილების მიღება ფაქტობრივად ერთი და იმავე ჯგუფის მიერ ხდება” (იხ. სუსგ-ები: N ას-1296-1223-2012, 10.03.2015წ.; N ას-842-2019, 28.04.2021წ.). სხვა საქმეზე საკასაციო სასამართლომ მიუთითა “წარმოდგენილია დოკუმენტი, რომლითაც მტკიცდება, რომ საწარმოები, რომელთა შორისაც ტრიალებს სადავო ნივთები, არამარტო ერთმანეთთან საერთო ინტერესით ურთიერთდაკავშირებული საწარმოებია, არამედ ზოგიერთი - მიუხედავად მათი დამოუკიდებელი ორგანიზაციული ფორმისა, ერთი და იგივე საწარმოა. კერძოდ, ამონაწერით დასტურდება, რომ მეორე მოპასუხე კომპანიაში, რომლის დირექტორია გ.ღ–ი, 50%-იან წილს ფლობს პირველი მოპასუხე კომპანია (რეგისტრირებული ოფშორულ ზონაში), დირექტორი - გ.ღ–ი, ხოლო 50%-ს - სს „გ.ღ–ი“ (იგივე სს „ტ.ბ–ი“)” (იხ. სუსგ N ას-677-2020, 21.06.2022წ.).

39. საკასაციო სასამართლომ წინამდებარე განჩინების 36-ე პუნქტში ასახა სამეწარმეო რეესტრის ამონაწერის საფუძველზე მოსარჩელს მიერ მოპასუხეებად დასახელებულ საწარმოებს: შპს „ჰ.ჰ–ი“, შპს „ჰ–ი“, შპს „ზ–ის“ და შპს „ზ.ლ–ს“ შორის ურთიერთკავშირი, მათი დამფუძნებელი და წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მქონე პირების სახით, შესაბამისად, მოსარჩელის მიერ სადავოდ ქცეული გარიგებების მოჩვენებითად დადებულ გარიგებებად კვალიფიკაციისთვის, საკმარისი არ არის მხოლოდ ფორმალურ-იურიდიული საფუძვლის მითითება, რომ მოპასუხე საწარმოები დამოუკიდებელი სუბიექტები არიან, როგორც იურიდიული პირები, რომელთაც აქვთ სხვადასხვა ხელშეკრულების დადების უფლება, ამას კანონი არ კრძალავს და სსკ-ის 319-ე მუხლის საფუძველზე ხელშეკრულების თავისუფლების პრინციპია დადგენილი.

40. საქმეზე დადგენილი გარემოებების არასაკმარისობის თვალსაზრისით, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ ხელახლა უნდა გამოიკვიოს და დაადგინოს, თუ რა ღონისძიებებს მიმართა 24.10.2018წ. ხელშეკრულების კონტრაჰენტმა, როგორც ქონების გამყიდველმა - მოპასუხე შპს „ჰ.ჰ–მა“, რომ ხელშეკრულების შეწყვეტის შემდეგ, არა უგვიანეს 2 წლისა, მოსარჩელეებისთვის დაებრუნებინა, ამ უკანასკნელთა მიერ გადახდილი ნასყიდობის საფასური. საქმის მასალების მიხედვით, მოპასუხე შესაგებელში უთითებს და სააპელაციო სასამართლოსაც აქვს დადგენილი, რომ პოტენციურ მყიდველს სურდა იმ ქონების შეძენა, სადაც ფუნქციონირებდა სასტუმრო ,,თბილი“ და მზად იყო ამისათვის, 2018 წლის 27 ნოემბერს, გადაეხადა 2 500 000 აშშ დოლარი, ხოლო იმისათვის, რომ ქონება მყიდველს - მ.ბ–ს შეეძინა, მოსარჩელეებს ეთხოვათ, 2018 წლის 26 ნოემბერს გამოცხადებულიყვნენ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში მომავალი მესაკუთრის ჩანაწერის გასაუქმებლად, თუმცა, მათი გამოუცხადებლობის გამო მარეგისტრირებელმა ორგანომ მომავალი მესაკუთრის ჩანაწერი არ გააუქმა. ამ გარემოების შემდეგ სააპელაციო სასამართლოს მიერ არ არის შესწავლილი მოვლენათა განვითარების ქრონოლოგია, რაც, სხვა მტკიცებულებებთან ერთად, მნიშვნელოვანია მხარეთა შორის სადავო გარემოებების გამოსაკვლევად და ფაქტების დასადგენად. სააპელაციო სასამართლოს დადგენილი აქვს, რომ:

40.1. მოსარჩელე საწარმოებსა და მოპასუხე შპს „ჰ.ჰ–ს“ შორის დადებული 24.10.2018წ. ხელშეკრულების საფუძველზე, მოპასუხემ გამოიყენა 03.6 პუნქტით დადგენილი პირობა და გავიდა ხელშეკრულებიდან. ასეთ შემთხვევაში, გამყიდველი ვალდებული იყო დაებრუნებინა მყიდველისათვის მყიდველის მიერ „წინარე ხელშეკრულებისა“ და წინამდებარე ხელშეკრულების საფუძველზე გადახდილი თანხა, საიდანაც დააკავებდა ჯამურად მიღებული თანხის 20%-ს მიღებული ზიანის ასანაზღაურებლად და ასევე დააკავებდა „წინარე ხელშეკრულებით’’ მიღებულ და მყიდველის მიერ აღიარებულ ზიანს. ამავე ხელშეკრულებით განისაზღვრა, რომ მყიდველთათვის თანხის დაბრუნება მოხდება მხოლოდ მაშინ, როდესაც გამყიდველი მოახდენდა „უძრავი ქონების“ გაყიდვას, მაგრამ არაუგვიანეს წინამდებარე ხელშეკრულების შეწყვეტიდან 2 წლის გასვლამდე; გამყიდველს უფლება ჰქონდა, მიემართა კანონით გათვალისწინებულ სხვა ღონისძიებებისათვის; (2018 წლის 24 ოქტომბრის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება (ტომი 1, ს.ფ.-ები: 32-40; 417-425; ტომი 3, ს.ფ.-ები: 152-160);

40.2. მოპასუხე შპს „ჰ.ჰ–ის’’ პირველივე მოთხოვნისთანავე, 2018 წლის 22 ნოემბერს, მოსარჩელეებმა მას დაუბრუნეს უძრავი ქონება მფლობელობაში’

40.3. მოსარჩელეთაგან შპს „ბ.თ–ის’’ დირექტორმა ა.ა.კ–2020 წლის 12 ივნისს წერილით მიმართა მოპასუხე შპს „ჰ.ჰ–ის’’ დირექტორს ნ.ზ–ძეს და პარტნიორს გ.ფ–ას. წერილის ავტორმა ადრესატებს შეატყობინა, რომ ვინაიდან 2018 წლის 22 ნოემბრიდან შპს „ჰ.ჰ–ი’’ (მოპასუხე) შეუდგა 2018 წლის 24 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საგნის ფლობას და სარგებლობას, ამასთან დაბრუნებული არ იყო მოსარჩელის მიერ გადახდილი ნასყიდობის საფასური 1 320 000 აშშ დოლარი, იგი გადიოდა ხელშეკრულებიდან. ამავე წერილით, მოსარჩელე/აპელანტი შპს „ბ.თ–ის’’ დირექტორმა მოითხოვა 1 320 000 აშშ დოლარის წლიური 10 % პროცენტის გადახდა 2018 წლის 22 ნოემბრიდან თანხის დაბრუნებამდე (იხ. შპს „ბ.თ–ის’’ დირექტორის 2020 წლის 12 ივნისის წერილი - ტ. 1, ს.ფ. 116-117; ტ. 3, ს.ფ.402-403; საფოსტო გზავნილი - ტ. 1, ს.ფ. 119).

41. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოსარჩელეთაგან შპს „ბ.თ–ის’’ დირექტორის ა.ა.კ–ეს 2020 წლის 12 ივნისს წერილით მიმართვა მოპასუხე შპს „ჰ.ჰ–ის’’ დირექტორს ნ.ზ–ძისა და პარტნიორს გ.ფ–ასადმი ეფუძნება მხარეთა შორის ხელმოწერილი 24.10.2018 წ. ხელშეკრულების 03.6 პირობის (2) ნაწილით განსაზღვრულ ვადას, კერძოდ, ხელშეკრულების მითითებული პირობის მიხედვით, მოპასუხის/გამყიდველის მიერ ხელშეკრულების შეწყვეტის შემთხვევაში, ეს უკანასკნელი ვალდებულია მყიდველ/მოსარჩელე მხარეს დაუბრუნოს მის მიერ გადახდილი ნასყიდობის საფასური, რისთვისაც განსაზღვრულია, რომ უძრავი ქონება უნდა გაიყიდოს, თუმცა, მოპასუხემ მოსარჩელეს ნასყიდობის საფასური უნდა დაუბრუნოს არა უგვიანეს ხელშეკრულების შეწყვეტიდან 2 წლის გასვლამდე (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 37). როგორც უკვე აღინიშნა, დადგენილია, მოპასუხე შპს „ჰ.ჰ–ი“ 2018 წლის 22 ნოემბრიდან შეუდგა უძრავი ქონებით ფლობას და სარგებლობას, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ მხოლოდ იმ გარემოებაზე მითითება, რომ 2018 წლის 26 ნოემბერს მოსარჩელის გამოუცხადებლობის გამო საჯარო რეესტრმა ვერ გააუქმა მომავალი მესაკუთრის ჩანაწერი, რის გამოც მყიდველი დაკარგა მოპასუხემ, ასევე, მოპასუხის შესაგებელში მითითებული გარემოება, რომ მოსარჩელეს არ აღუძრავს სარჩელი 2020 წლის 15 ივნისამდე, ანუ მანამ, სანამ შპს „ჰ.ჰ–ის“ ინიციატივით არ იქნა აღძრული სარჩელი წინამდებარე დავის მოსარჩელეების წინააღმდეგ (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 353), არ წარმოადგენს ფაქტობრივ-სამართლებრივად ვარგის საფუძველს სასარჩელო მოთხოვნის წინააღმდეგ და არ გამორიცხავს მოპასუხედ დასახელებული ურთიერთდაკავშირებული პირების ერთობლივ მიზანმიმართულ ქმედებებს, რათა 24.10.2018წ. ნასყიდობის ხელშეკრულების კონტრაჰენტს - მოპასუხე შპს „ჰ.ჰ–ს“ ამ ხელშეკრულრებიდან გამომდინარე ვალდებულების შესრულება მოსარჩელის წინაშე აერიდებინა. როგორც უკვე აღინიშნა, ხელშეკრულების შეწყვეტიდან არა უგვიანეს 2 წლის გასვლამდე ჰქონდა მოპასუხე შპს „ჰ.ჰ–ს“ მოსარჩელისათვის ამ უკანასკნელის მიერ გადახდილი ნასყიდობის საფასურის დაბრუნების ვალდებულება (იხ. წინამდებარე განჩინების 40.1 ქვეპუნქტი). ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებების მიხედვით, ერთი მხრივ, ვლინდება, რომ მოპასუხის თხოვნით მოსარჩელე არ გამოცხადდა საჯარო რეესტრში 2018 წლის 26 ნოემბერს, ხოლო, მეორე მხრივ, მოსარჩელემ მხოლოდ 2020 წლის 12 ივნისს მოითხოვა მის მიერ გადახდილი ნასყიდობის საფასურის გადახდა მოპასუხისგან. საკასაციო სასამართლო სწორედ ამიტომ მიიჩნევს მნიშვნელოვნად, რომ ხელშეკრულების შეწყვეტის შემდეგ, თუნდაც მოსარჩელის მიერ მოპასუხისათვის 2020 წლის 12 ივნისის წერილით მიმართვამდე განვითარებული მოვლენების - კონკრეტული თარიღების, განხორციელებული ტრანზაქციების (სადავო გარიგებების) მონაწილე პირთა ვინაობის მკაფიოდ დადგენას და მოპასუხის ქმედებების გამოკვლევას, რადგან დადგენილი გარემოებები არასაკმარისია საქმეზე შემაჯამებელი გადაწყვეტილების მისაღებად.

42. საკასაციო სასამართლო კვლავაც სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს მოიხმობს, თუმცა, მიუთითებს კონკრეტული ხელშეკრულებების კონტრაჰენტებზე, რადგან ამის გარეშე, არ იკვეთება, თუ რატომ არის მნიშვნელოვანი და საყურადღებო, თუ როგორ განვითარდა მოვლენები მხარეთა შორის ან ნასყიდობის საგანთან დაკავშირებით, რადგან, როგორც უკვე აღინიშნა, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა, რომ “შპს ,,ჰ.ჰ–ის“ ხელშეკრულებიდან გასვლის შემდგომ იგი ვალდებულიც კი გახდა, გაეყიდა 2018 წლის 24 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საგანი და არაუგვიანეს მხარეთა შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან 2 წლის ვადაში აპელანტთათვის დაებრუნებინა მათ მიერ გადახდილი თანხა. საგულისხმოა, რომ ხელშეკრულებით თანხის დაბრუნების ვალდებულება პირდაპირ იყო დაკავშირებული სწორედ უძრავი ქონების გაყიდვასთან” დაუსაბუთებელია დამატებითი გარემოებების დადგენის გარეშე.

42.1. სააპელაციო სასამართლოს დადგენილი აქვს, რომ შპს „ზ–ისსა’’ და შპს „ჰ.ჰ–ს’’ შორის, 2018 წლის 30 მარტს, გაფორმდა სესხის ხელშეკრულება. მსესხებელმა შპს „ჰ.ჰ–მა’’ სესხის სახით მიიღო 500 000 ლარი, რვა თვის ვადით, ყოველთვიურად 1% სარგებლის დარიცხვით; ამ დადგენილი გარემოების მნიშვნელობა, მოპასუხე შპს „ჰ.ჰ–ის’’ მხრიდან შესასრულებელი სხვადასხვა საკრედიტო და სასესხო ვალდებულებების კუთხით, სათანადოდ არ ვლინდება, თუკი მკაფიოდ არ აღინიშნა, რომ მოპასუხე შპს „ჰ.ჰ–მა’’ (რომლის 100%-იანი წილით დამფუძნებელი და იმავდროულად დირექტორი არის ნ.ზ–ძე- იხ. ტ.1, ს.ფ.30-31)) სესხის სახით მიიღო 500 000 ლარი მიიღო შპს „ზ–ის“-გან, რომელიც, თავის მხრივ, როგორც გამსესხებელი საწარმო 100%-იანი წილით დაფუძნებულია თ.ზ–ძის მიერ, რომელიც იმავდროულად დირექტორია და რომელიც ნ.ზ–ძის შვილია (იხ. ტ.1, ს.ფ. 126-127); საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ შპს „ჰ.ჰ–ის“ მიერ ამ სესხის აღების დროს, ამ უკანასკნელსა და მოსარჩელე საწარმოებს შორის ჯერ კიდევ არ დადებულა 24.10.2018წ. ხელშეკრულება, სესხის გაცემის დროს მოპასუხე შპს „ჰ.ჰ–სა“ და მოსარჩელეთაგან შპს „ა.ა.კ.ი.გ–ს“ შორის უკვე დადებულია 2017 წლის 4 ოქტომბრისა და იმავე წლის 19 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებები; მსესხებლისა და გამსესხებლის ნათესაური კავშირი პრეზუმირებულს ხდის, რომ სესხის ხელშეკრულების მხარეებისთვის ცნობილია მოპასუხე შპს „ჰ.ჰ–სა“ და მოსარჩელეთაგან შპს „ა.ა.კ.ი.გ–ს“ შორის დადებული 2017 წლის 4 ოქტომბრისა და იმავე წლის 19 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებების შესახებ;

42.2. სააპელაციო სასამართლოს დადგენილი აქვს, რომ სს „თ.ბ–მა’’ 2018 წლის 27 აპრილს გასცა მიზნობრივი კრედიტი მოპასუხე შპს „ჰ.ჰ–ის’’ სახელზე 600 000 აშშ დოლარის ოდენობით. კრედიტის მიზნობრიობად განისაზღვრა შპს „მ.ლ.კ–ის’’ დავალიანების დაფარვა და სასტუმროს მოპირკეთების ფინანსირება. კრედიტის ეტაპობრივად დაფარვა უნდა მომხდარიყო ყოველი თვის 20 რიცხვში. 2018 წლის 25 დეკემბერს სს „თ.ბ–მა’’ წერილით მიმართა შპს „ჰ.ჰ–ს’’ და შეატყობინა, რომ 5 კალენდარული დღის ვადაში გადაეხადა დავალიანება 10 439.82 აშშ დოლარის ოდენობით, წინააღმდეგ შემთხვევაში მოხდებოდა სესხის უზრუნველსაყოფად დატვირთული ქონების (2018 წლის 24 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საგნის) რეალიზაცია. საკასაციო სასამართლო ამ შემთხვევაშიც აღნიშნავს, რომ შპს „ჰ.ჰ–ის“ მიერ ბანკიდან სესხის აღების დროს, მოპასუხესა და მოსარჩელე საწარმოებს შორის ჯერ კიდევ არ დადებულა 24.10.2018წ. ხელშეკრულება, თუმცა, ბანკის მიერ სესხის გაცემის დროს მოპასუხე შპს „ჰ.ჰ–სა“ და მოსარჩელეთაგან შპს „ა.ა.კ.ი.გ–ს“ შორის უკვე დადებულია 2017 წლის 4 ოქტომბრისა და იმავე წლის 19 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებები;

42.3. ასევე, სააპელაციო სასამართლოს დადგენილი აქვს, რომ 2018 წლის 30 დეკემბერს სს „თ.ბ–ის’’ წინაშე არსებული ვალდებულების შესასრულებლად შპს „ჰ.ჰ–სა’’ და მ.ბ–ს შორის გაფორმდა სესხის ხელშეკრულება. სესხის ოდენობა - 11 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტით ლარში განისაზღვრა. სესხი გაიცა სამი თვის ვადით და დასაბრუნებელ თანხად 15 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში განისაზღვრა; ამ დადგენილ გარემოებებთან მიმართებით. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოპასუხე მოპასუხე შპს „ჰ.ჰ–ის“ მიერ ზემოხსენებული სესხის აღების დროს, მოპასუხესა და ორივე მოსარჩელე საწარმოს შორის უკვე დადებულია 24.10.2018 წლის ხელშეკრულება.

43. სააპელაციო სასამართლოს დადგენილი აქვს, რომ შპს „ჰ.ჰ–მა’’ 2018 წლის 24 ოქტომბრის ხელშეკრულების საგანი 2019 წლის 16 იანვარს, შპს „ზ–ისს’’ მიჰყიდა. ნასყიდობის ფასი განისაზღვრა 2 500 000 აშშ დოლარის ოდენობით. მისი გადახდა საჯარო რეესტრში მესაკუთრედ რეგისტრაციის მომენტიდან 5 წლის განმავლობაში ეტაპობრივად უნდა მომხდარიყო; საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ამ დადგენილი ფაქტის იმის გარეშე მითითება, რომ შპს „ჰ.ჰ–მა’’, რომლის 100%-იანი წილით დამფუძნებელი და იმავდროულად დირექტორი არის ნ.ზ–ძე (იხ. ტ.1, ს.ფ.30-31), ხოლო შპს „ზ–ის“, თავის მხრივ, როგორც ამ შემთხვევაში მყიდველი საწარმო, 100%-იანი წილით დაფუძნებულია თ. ზ–ის მიერ, ხოლო თ. ზ–აძე იმავდროულად დირექტორია და რომელიც ნ.ზ–ძის შვილია (იხ. ტ.1, ს.ფ. 126-127), თანაც ნასყიდობის საფასურის 5 წლის განმავლობაში ეტაპობრივად გადახდის პირობით, რაზედაც საკასაციო შედავება აქვს წარმოდგენილი კასატორს (მოსარჩელე მხარეს) არ წარმოაჩენს ცხადად, რომ შესაძლოა, მხარეთა შორის მოჩვენებითი გარიგება დაიდო. იმ პირობებში, როდესაც მოპასუხე შპს “ჰ.ჰ–ს” 24.10.2018წ. ხელშეკრულების შეწყვეტის შემდეგ, შეწყვეტიდან არა უგვიანეს 2 წლისა უნდა დაებრუნებინა მოსარჩელე მხარის მიერ გადახდილი ნასყიდობის საფასური და რადგან სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ მოპასუხეს საამისოდ ქონება სწორედაც რომ უნდა გაესხვისებინა, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, შესაძლოა სწორედ მოჩვენებითი გარიგება იყოს მხარეთა შორის დადებული, რადგან ამ შემთხვევაში ქონების გამყიდველს - მოპასუხე შპს “ჰ.ჰ–ს” ხელშეკრულებით მასთან დაკავშირებული მყიდველი საწარმოს- შპს “ზ–ის” მხრიდან ქონების შეძენის საფასურის 5 წლის განმავლობაში გადახდის ეტაპები, რაც საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, იმ შედეგის განმაპირობებელია, რომ ქონების შემძენს შპს “ზ–ის”-ს შეეძლო შეძენიდან 5 წლის განმავლობაში თვითონვე განესაზღვრა ნასყიდობის საფასურის გადახდის ეტაპები, გადასახდელი თანხების ოდენობა, ან სულაც ქონების შეძენიდან 2 წლის, 3 წლის, 4 წლის და ა.შ. (5-წლიან განუსაზღვრელ ვადაში) შემდეგ გადაეხადა ნასყიდობის საფასური. მოსარჩელის/კასატორის შედავება ურთიერთდაკავშირებულ საწარმოებს შორის ხელშეკრულებით შეთანხმებულ ზემოთ მითითებულ პირობასთან დაკავშირებით სწორედ სსკ-ის 56-ე მუხლით მოჩვენებითი გარიგებებისთვის შესაფასებლად განსაკუთრებით მნიშნელოვანია, რადგან საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ასეთი პირობის განსაზღვრა გამყიდველი - შპს “ჰ.ჰ–ის” მხრიდან არ არის გამიზნული არც მყიდველისაგან - შპს „ზ–ის“-აგან თანხის მიღებისთვის და მიღებული თანხით, შპს “ჰ.ჰ–სა” და მოსარჩელე საწარმოებს შორის 24.10.2018წ. ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობის - გადახდილი ნასყიდობის საფასურის, ხელშეკრულების შეწყვეტიდან არა უგვიანეს 2 წლისა, დაბრუნებისთვის, ისევე, როგორც არ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს სხვა პირების წინაშე არსებული ვალდებულებების შესრულებაზე ორიენტირებულ ტრანზაქციად. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა, რომ მოპასუხე შპს „ჰ.ჰ–ს’’, ერთი მხრივ, მოსარჩელე საწარმოებისთვის უნდა დაებრუნებინა ნასყიდობის საფასური, ხოლო, მეორე მხრივ, სხვადასხვა საკრედიტო და სასესხო ვალდებულებები ჰქონდა შესასრულებელი, რაც უძრავი ნივთის გასხვისებისთვის შესაძლოა საკმარისი წინაპირობა იყოს, დაუსაბუთებელია და არ არის გაზიარებული საკასაციო სასამართლოს მიერ.

44. მოპასუხე შპს „ჰ.ჰ–ის“ მიერ 2019 წლის 16 იანვარს მასთან დაკავშირებულ საწარმოსთან „ზ–ის’’-თან დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების შემდეგ, ამ უკანასკნელმა ერთ თვეში, 2019 წლის 18 თებერვალს, 2018 წლის 24 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საგანი შპს „ჰ–იზე’’ გაასხვისა. ნასყიდობის ფასი ამ შემთხვევაშიც 2 500 000 აშშ დოლარით განისაზღვრა. ამ შემთხვევაშიც ნასყიდობის საფასურის გადახდა მყიდველის საჯარო რეესტრში მესაკუთრედ რეგისტრაციის მომენტიდან 5 წლის განმავლობაში ეტაპობრივად უნდა მომხდარიყო; საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს იმაზე, რომ გამყიდველი შპს „ზ–ის“ 100%-იანი წილით დაფუძნებულია თ.ზ–ძის მიერ, რომელიც იმავდროულად საწარმოს დირექტორია (იხ. ტ.1, ს.ფ. 126-127), ხოლო შემძენი საწარმოს შპს „ჰ–ი“, რომლის 100% იანი წილის მესაკუთრეა გამყიდველი საწარმო - შპს „ზ–ის“, დირექტორიც თ.ზ–ძეა (იხ. ტ.1, ს.ფ. 135-136); საკასაციო სასამართლო სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილი გარემოებებისა და წინამდებარე განჩინების 37-ე პუნქტში მითითებულ სასამართლო პრაქტიკაზე დაყრდნობით განმარტავს, რომ მოსარჩელის მიერ სადავოდ ქცეული 2019 წლის 16 იანვრისა და 2019 წლის 18 თებერვლის ხელშეკრულებებით დგინდება, რომ ამ ხელშეკრულებების კონტრაჰენტები ურთიერთდაკავშირებულ სამეწარმეო სუბიექტებს წარმოადგენენ საწარმოს დამფუძნებელი პარტნიორებისა და ხელმძღვანელობაზე უფლებამოსილი პირების სახით, შესაბამისად, ამ სუბიექტთა შორის გადაწყვეტილების მიღება ფაქტობრივად ერთი და იმავე ჯგუფის მიერ ხდება (შეად. სუსგ-ას N ას-842-2019, 28.04.2021წ.). საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სადავო ხელშეკრულებების კონტრაჰენტების ვინაობა და მათ შორის ნასყიდობის საფასურის გადახდის შეთანხმებული პირობა შესაძლოა მოპასუხეების ურთიერთშეთანხმებით მოქმედების დასტური იყოს, ხოლო უძრავი ქონების გასხვისების ჯაჭვი მიზნად ისახავდეს 24.10.2018 წ. ხელშეკრულების მიხედვით მოსარჩელეთათვის მათ მიერ გადახდილი საფასურის დაბრუნების არიდებას, შესაბამისად, შესაძლოა წარმოშობდეს არა მხოლოდ უშუალოდ ხელშეკრულების კონტრაჰენტის - მოპასუხე შპს „ჰ.ჰ–ის“, არამედ მასთან დაკავშირებული სუბიექტების სოლიდარულ პასუხისმგებლობასაც კანონისმიერი საფუძვლით.

45. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ მოსარჩელის მიერ სადავოდ ქცეული 2019 წლის 18 თებერვლის ხელშეკრულებიდან სამ თვეში შპს „ჰ–იმ’’ 2019 წლის 11 ივნისის ნასყიდობის ხელშეკრულებით უძრავი ქონება და ინვენტარი, მდებარე მისამართზე: ქ. თბილისი, ......„სასტუმრო ............’’ გაასხვისა შპს “სასტუმრო ............”. ნასყიდობის ფასი 1 200 000 აშშ დოლარით განისაზღვრა. აღნიშნული ხელშეკრულებიდან გამომდინარე შპს „სასტუმრო ............’’-ს მიერ გადახდილი ნასყიდობის თანხა 1 200 000 აშშ დოლარი საბოლოოდ შპს „ჰ.ჰ–მა’’ მიიღო;

45.1. დადგენილია, რომ შპს „ჰ.ჰ–ს’’, შპს „ზ–ისს’’ და შპს „ჰ–ის’’ შორის 2019 წლის 11 ივნისს გაფორმდა შეთანხმება, რომლითაც ცვლილება შევიდა 2019 წლის 16 იანვარს შპს „ჰ.ჰ–ს’’ და შპს „ზ–ისს’’ შორის დადებულ ნასყიდობის ხელშეკრულებაში და 2019 წლის 18 თებერვალს შპს „ზ–ისაა’’ და შპს „ჰ–ის’’ შორის გაფორმებულ ნასყიდობის ხელშეკრულებაში (იხ. წინამდებარე განჩინების 3.13-3.14 ქვეპუნქტები). კერძოდ, ორივე ნასყიდობის ხელშეკრულების ფასად განისაზღვრა 1 200 000 აშშ დოლარი. ამავე შეთანხმებით განისაზღვრა, რომ ნასყიდობის ფასს, შპს „ზ–ისის’’ დავალებით, შპს „ჰ.ჰ–ს’’ შპს „ჰ–ი’’ ეტაპობრივად 2019 წლის 30 სექტემბრამდე გადაუხდიდა; საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ეს შეთანხმებებიც ერთი და იმავე ჯგუფის მიერ არის მიღებული და უძრავი ქონების ნასყიდობის ფასის შემცირება ურთიერთდაკავშირებული საწარმოების მიერ წარმოადგენს არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებას, გარიგებათა ზემოხსენებული ჯაჭვისა და საქმეზე სადავო გარემოებების შესაფასებლად.

45.2. დადგენილია,რომ შპს-ამ „სასტუმრო ............’’ 2019 წლის 27 ივნისის ხელშეკრულებით იგივე უძრავი ქონება და სასტუმროს ინვენტარი შპს „ე.ჯ–ას’’ 1 200 000 აშშ დოლარად მიჰყიდა;

45.3. რაც შეეხება მოპასუხედ დასახელებულ შპს „ზ.ლ–ს“, საქმეში არსებული სამეწარმეო რეესტრის ამონაწერით, საწარმო რეგისტრირებულია 2019 წლის 29 მარტს, ზემოთ მითითებულ საწარმოებში ხან დამფუძნებლის, ხან დირექტორის სახით მონაწილე ნ.ზ–ძის 100 %-იანი წილის მმართველობით და მისივე დირექტორობით (იხ. ტ.1, ს.ფ.142-143), ამასთან, საწარმო რეგისტრირებულია მას შემდეგ, რაც 24.10.2018 წ. ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მოპასუხე მხარეს- შპს „ჰ.ჰ–ს“, რომლის 100%-იანი წილის მესაკუთრე და იმავდროულად დირექტორი კვლავაც ნ.ზ–ძეა, საკუთრებაში დაუბრუნდა ამ ხელშეკრულების საგანი მოსარჩელეთა (კასატორი საწარმოების) მხრიდან ნასყიდობის საფასურის მესამე ეტაპის გადაუხდელობის გამო.

46. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოვლენათა განვითარების ქრონოლოგია, ურთიერთდაკავშირებული პირების მონაწილეობა სადავო თუ შემდეგ სხვა გარიგებებში, შესაძლოა, საკმარის პრეზუმფციას წარმოადგენედეს იმის მისაჩნევად, რომ მოპასუხე საწარმოები ურთიერთშეთანხმებით მოქმედებდნენ, რაც იმას ნიშნავს, რომ საქმის ხელახლა განხილვის ეტაპზე შესაძლოა სხვა ფაქტობრივი გარემოებები დადგინდეს და დაშვებული პრეზუმფციის გაბათილების ვალდებულება მოწინააღმდეგის მხარეს გადაინაცვლებს, რისი საშუალებაც მას პროცესუალურადაც უნდა მიეცეს მხარეთა მიერ უკვე წარდგენილი მტკიცებულებების და შედავებული ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე. როგორც უკვე აღინიშნა, იმისათვის სასამართლომ სადავო გარიგება მიიჩნიოს მოჩვენებითად, აუცილებელია ისეთი ფაქტობრივი გარემოებების არსებობა, რომლებიც მიუთითებენ ნების გამოვლენის ნაკლზე, ფიქციური გარიგების შესახებ „ურთიერთშეთანხმებაზე“, საერთო მიზანზე, რაც არ შეესაბამება მათ მიერ გარეგანი ნების გამოვლენას (იხ. სუსგ-ები: N ას-171-159-2015; 29.04.2015წ; N ას-976-908-2017, 22.01.2018წ; N ას-366-2019, 17.05.2019წ; N- ას1174-2022, 23.12.2022წ.; N ას-473-2021, 23.-2.2022წ.; N ას-1527-2022, 22.05.2023წ.; N ას-366-2023, 25.05.2023წ. N ას-198-2023, 23.06.2023წ; N ას-374-2022, 10.07.2023წ.; N ას-90-2023, 24.01.2024წ.).

47. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ ხელახლა უნდა გამოკვლიოს და დაადგინოს ზემოხსნებული ფაქტობრივი გარემოებები, რაც, მოპასუხე შპს „ჰ.ჰ–ის“ მიმართ სსკ-ის 56-ე, 394-ე 408-ე მუხლებით დადგენილი წინაპირობების, ხოლო მოპასუხეების: შპს „ჰ–ის“, შპს „ზ–ის“, შპს „ზ.ლ–ის“ მიმართ სსკ-ის 56-ე, 992-ე, 998-ე, 463-ე, 464-ე მუხლებით დადგენილი წინაპირობების განხორციელების შემოწმებას მოიცავს.

48. საკასაციო სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში განმარტავს, რომ მტკიცების ტვირთისაგან უნდა გაიმიჯნოს ფაქტების მითითების ტვირთი, როგორც მხარის ფაკულტატური მოვალეობა. მხარეები სსკ-ის მე-4 მუხლის თანახმად სრულიად თავისუფალნი არიან მიუთითონ ნებისმიერ ფაქტზე. ეს მათი უფლებაა, მაგრამ მათ მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასება, ე.ი. იმის დადგენა და გარკვევა, თუ რამდენად ასაბუთებენ ეს ფაქტები იურიდიულად მხარეთა მოთხოვნებს და შესაგებელს – ეს უკვე სასამართლოს პრეროგატივაა. ამასთან, საკმარისი არ არის, რომ მხარემ ზოგადად გამოთქვას მოსაზრება საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებაზე, მაგალითად, განაცხადოს, რომ იგი მთლიანად უარყოფს მეორე მხარის მიერ მოხსენებულ საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს. მხარის მიერ წარმოდგენილი მოსაზრებები კონკრეტულად და დეტალურად უნდა ჩამოყალიბდეს და ეხებოდეს საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოებას. მხარეთა მიერ წარმოდგენილი ახსნა-განმარტებები უნდა იყოს დასაბუთებული და ეხებოდეს იმ გარემოებებს, რომლებსაც უშუალო კავშირი აქვს დავასთან.

49. სსკ-ის მე-8 მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს კერძოსამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეების ქცევის მასშტაბს - კეთილსინდისიერების ვალდებულებას, ინდივიდის მოქმედებას სამართლიანობის კრიტერიუმთან ურთიერთკავშირში (ლადო ჭანტურია, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი I, ჭანტურია (რედ.), თბილისი, 2017, მუხლი 8, ველი 1, 10-12). სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილენი ვალდებული არიან, კეთილსინდისიერად განახორციელონ თავიანთი უფლებები და მოვალეობები. კოდექსის ეს დანაწესი, რომელსაც ავსებს სსკ-ის 361-ე მუხლის მეორე ნაწილი, მოიცავს მთელ კერძო სამართალს. აღნიშნული მუხლების მოქმედება ცალსახა და იმპერატიულია, ამიტომაც მხარეებს არ აქვთ უფლება, ხელშეკრულებით ან შეთანხმებით გამორიცხონ მათი მოქმედება. სსკ-ის მე-8 მუხლის მესამე ნაწილი განსაზღვრავს კეთილსინდისიერებას, როგორც ვალდებულების ძირითად და აუცილებელ კომპონენტს და მხოლოდ ვალდებულებათა შესრულებით არ შემოიფარგლება, ხოლო 361-ე მუხლის მეორე ნაწილის დანაწესი იმის შესახებ, რომ ვალდებულება უნდა შესრულდეს კეთილსინდისიერად, წარმოადგენს კანონისმიერ მოთხოვნას და გულისხმობს, ზოგადად, სამოქალაქოსამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეთა მიერ სხვა მონაწილის ინტერესების პატივისცემას, საკუთარი როლისა და პასუხისმგებლობის გათავისებას, თუნდაც იმ შემთხვევაში, როდესაც მას კონკრეტული პირდაპირი ვალდებულება არ ეკისრება (სხვა მრავალთა შორის იხ. სუსგ-ები: N ას-1338-1376-2014, 29.06.2015წ; N 189-2020, 20.04.2021წ). კეთილსინდისიერება, როგორც სამართლის უმნიშვნელოვანესი პრინციპი, გულისხმობს კეთილსინდისიერებას ობიექტური გაგებით. სამოქალაქო ბრუნვის სიმყარე და სტაბილურობა მისი მონაწილეების კეთილსინდისიერებაზეა დამოკიდებული. კეთილსინდისიერება გამოხატავს სამოქალაქო ბრუნვაში, ე.ი. უფლებათა შეძენის, განხორციელების, დაცვის, ასევე ვალდებულებათა შესრულებისას, - სამართლის სუბიექტის ზნეობრივად მოქმედების შესახებ საზოგადოებაში ჩამოყალიბებულ წარმოდგენებს. ყოველი პირი უფლების განხორციელებისა თუ ვალდებულების შესრულების დროს უნდა მოქმედებდეს კეთილსინდისიერად. სსკ-ის მე-8 მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილენი ვალდებულნი არიან კეთილსინდისიერად განახორციელონ თავიანთ უფლებები და მოვალეობები. კეთილსინდისიერების პრინციპის ძირითადი ფუნქცია სამართლიანი შედეგების დადგომა და ამავე დროს, აშკარად უსამართლო შედეგების თავიდან აცილებაა, რაც პირდაპირ უკავშირდება სამოქალაქო ურთიერთობათა სტაბილურობას და სიმყარეს (სხვა მრავალთა შორის იხ. სუსგ-ები: N ას-549-521-2015, 18.11.2015წ; N ას-608-2019, 19.03.2021წ; N ას-925-2022, 30.09.2022წ.; N ას-453-2022, 27.12.2022წ.; N ას-627-2023, 20.07.2023წ.; N ას- 372-2023, 6.10.2023წ.; N ას- 999-2024, 29.11.2024წ.; N ას-24-2024, 26.12.2024.).

50. სსსკ-ის 53-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე, თუ საკასაციო სასამართლო დააბრუნებს საქმეს ხელახლა განსახილველად, მთელი სასამართლო ხარჯები, რაც გაწეულია ამ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით, სარჩელის აღძვრიდან დაწყებული, უნდა შეჯამდეს და შემდეგ განაწილდეს მხარეთა შორის ამ მუხლის მიხედვით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-8, 412-ე, 399-ე, 372-ე, 264.3-ე, 408-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს "ბ.თ–ისა" და შპს "ა.ა.კ.ი.გ–ის" საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 23 თებერვლის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: თ. ძიმისტარაშვილი

მ. ერემაძე