№ას-981-2023
30 მაისი, 2024 წელი თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
გიორგი მიქაუტაძე (თავმჯდომარე),
რევაზ ნადარაია (მომხსენებელი), ლაშა ქოჩიაშვილი
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე
კასატორი – მ.ჭ–ძე (მოსარჩელე)
მოწინააღმდეგე მხარე – შ.ზ–ძე (მოპასუხე ც.ზ–ძის უფლებამონაცვლე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 02 მაისის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება
დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
1. მ.ჭ–ძემ (შემდეგში - მოსარჩელე, კასატორი) სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიაში ც.ზ–ძის (შემდეგში - მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე) მიმართ და მოითხოვა მოპასუხე ც.ზ–ძის უკანონო მფლობელობიდან, N195ა ბინის ფართთან მიერთებული, მოსარჩელე მ.ჭ–ძის კუთვნილი 11.25 კვ.მ. ფართის დამოუკიდებელი სასამართლო ექსპერტის-დ.მ–ის მიერ, 2017 წლის 17 მაისს გაცემული N14 ექსპერტიზის დასკვნის შესაბამისად გამოთხოვა და მესაკუთრისთვის გადაცემა, რომლის აღსრულებაც უნდა განხორციელდეს ამავე ექსპერტიზის დასკვნის მიხედვით, მ.ჭ–ძის კუთვნილი N170 ბინისგან 11.25 კვ.მ. ფართის გამყოფი, თვითნებურად აშენებული კედლების (ტიხრების) აღებით (დანგრევით).
2. მოპასუხემ წარმოდგენილი შესაგებლითა და სასამართლოს სხდომაზე მიცემული ახსნა-განმარტებით, სარჩელი არ ცნო.
3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 04 ივლისის გადაწყვეტილებით, მ.ჭ–ძის სარჩელი უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა.
3.1.პირველი ინსტანციის სასამართლომ უდავოდ მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
3.1.1. უძრავი ქონება, მდებარე - ქ. თბილისი, ............, კორპუსი 414, სართული 1, არასაცხოვრებელი ფართი N170ა, ფართი: 86.66 კვ.მ. (საკადასტრო კოდი N ......) საკუთრების უფლებით ირიცხება მ.ჭ–ძის სახელზე. უფლების დამდგენი დოკუმენტია: უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება, დამოწმების თარიღი: 15/02/2016, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო.
3.1.2. ქ. თბილისის ისნის რაიონის პრეფექტურის 1991 წლის 20 თებერვლის N4-17/1413 განკარგულებით, დაფუძნდა მრავალდარგოვანი მცირე საწარმო „ზ.ვ–ი“, რომელიც განთავსდა ვარკეთილის 3-ში, ....... კორპუსის პირველ სართულებზე. აღნიშნული განკარგულების საფუძველზე, საბინაო მეურნეობის სამმართველოს მიერ, 1992 წლის 17 იანვარს, „ზ.ვ–ის“ სახელზე გამოიწერა არასაცხოვრებელი ფართობის აღრიცხვა-განაწილების სამმართველოს N1644 ორდერი, სადაც მისამართად მითითებულია ვარკეთილი-3, ......... სადარბაზოებს შორის, არასაცხოვრებელი ფართი: 92 კვ.მ. და სარდაფი: 25 კვ.მ.
3.1.3. 1995 წელს, სახელმწიფოს მიერ ერთი პირის საწარმოს „ზ.ვ–ის (წარმომადგენელი - გ.ზ–ძე) სახელზე განხორციელდა ვარკეთილის 3-ში, IV მ/რ-ის 414-ე კორპუსში განთავსებული 117 კვ.მ./მათ შორის, 25 კვ.მ. სარდაფის პრივატიზაცია. 1995 წლის 27 ოქტომბერს, ერთი პირის საწარმოს „ზ.ვ–ის“ (წარმომადგენელი - გ.ზ–ძე) სახელზე სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვისა და პრივატიზაციის დეპარტამენტის მიერ, გაიცა N23/27-ბ საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა.
3.1.4. საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, გ.ზ–ძის საკუთრებად დარეგისტრირდა 117 კვ.მ. არასაცხოვრებელი ფართი (ს.კ. ........) მდებარე: ქ. თბილისი, დასახლება ვარკეთილი-3, ..........
3.1.5. ისანი-სამგორის რაიონის გამგეობის 2008 წლის 14 მაისის N4-360 დადგენილებით, დაკმაყოფილდა გ.ზ–ძის თხოვნა და ისანი-სამგორის რაიონის გამგეობის დებულების მე-9 მუხლის პირველი პუნქტის „მ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ვარკეთილი-3, ........, გ. ზ–ძის სახელზე საკუთრების უფლებით რიცხული 117 კვ.მ. არასაცხოვრებელი ფართი ჩაირიცხა საცხოვრებელ ფართში.
3.1.6. ისანი-სამგორის რაიონის გამგეობის 2008 წლის 13 ივნისის N5-380 დადგენილებით, დაკმაყოფილდა გ.ზ–ძის თხოვნა და თანახმად ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 20 ივლისის N15.05.402 დადგენილებისა, თბილისის ტერიტორიაზე ქუჩების, პროსპექტების (გამზირების), ხეივნების, გზატკეცილების, შესახვევების, ჩიხების, მოედნების, სკვერების, ბულვარების, მრავალბინიანი სახლების, სადარბაზოებისა და ბინების ნუმერაციის წესის დამტკიცების თაობაზე, მის საკუთრებაში არსებულ ფართობს, მდებარე: ვარკეთილი-3, ....... კორპუსი, მიენიჭა 195 „ა“ ბინის ნომერი.
3.1.7. 2008 წლის 9 ივლისის ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე, გ.ზ–ძემ ც.ზ–ძეს საჩუქრის სახით, საკუთრებაში გადასცა უძრავი ქონება, მდებარე, ქ. თბილისში, დასახლება ვარკეთილი-3, ........., ფართი: 117 კვ.მ. (ს.კ. ........). აღნიშნული ხელშეკრულების საფუძველზე, საკუთრების უფლების შესაბამისი რეგისტრაცია განხორციელდა საჯარო რეესტრში.
3.1.8. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2011 წლის 05 იანვრის N882010927548-09 გადაწყვეტილებით, უძრავი ქონება, მდებარე: ქ. თბილისი, ვარკეთილი-3, .........., ბინა N195ა-ს ქვეშ მდებარე 25 კვ.მ. სარდაფი აღირიცხა ც.ზ–ძის საკუთრებად. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2017 წლის 6 იანვრის საჯარო რეესტრის ხელმისაწვდომობის შესახებ N8802017008667-03 გადაწყვეტილების შესაბამისად მომზადებული ამონაწერის თანახმად, ც.ზ–ძის კუთვნილი უძრავი ქონების, მდებარე: ქ. თბილისი, ვარკეთილი-3, .......... N414-ში მდებარე ბინა, N195„ა“-ს ფართი განისაზღვრა 92 კვ. მეტრით.
3.1.9. 2016 წლის 23 ივნისს, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს წარედგინა ც.ზ–ძის განცხადება, რომლითაც მოთხოვნილ იქნა უძრავ ნივთზე, მდებარე: ქ. თბილისი, ვარკეთილი-3, ....... მდებარე ბინა, N195ა, საკუთრების უფლების რეგისტრაცია. მარეგისტრირებელი ორგანოს 2016 წლის 27 ივნისის N882016395629-03 გადაწყვეტილებით, შეჩერდა სარეგისტრაციო წარმოება, ვინაიდან ვერ დგინდებოდა, თუ რა კონფიგურაციით განიკარგა არასაცხოვრებელი ფართი სახელმწიფოს მიერ და მისი კონფიგურაცია იდენტურია, თუ არა აზომვით ნახაზზე დატანილი ფართის კონფიგურაციისა. შესაბამისად, მოთხოვნილ საკითხზე გადაწყვეტილების მისაღებად საჭირო იყო ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვისა და პრივატიზების დეპარტამენტის მიერ გაცემული 27/10/1995 წლის საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა N23/27-პ-ის საპრივატიზაციო დოკუმენტაციის დედნის ან სათანადო წესით დამოწმებული ასლის სახით და ტექნიკური აღრიცხვის არქივის მიერ გაცემული, სარეგისტრაციო ფართის მდგომარეობის ჩვენებით, სართულებრივი გეგმის წარდგენა. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2016 წლის 26 ივლისის N882016395629-05 გადაწყვეტილებით, კვლავ შეჩერდა სარეგისტრაციო წარმოება ც.ზ–ძის განცხადებაზე, ვინაიდან დადგენილ იქნა, რომ სახელმწიფო ქონების მართვის მთავარი სამმართველოს მიერ გაცემულ N23/27 საკუთრების მოწმობის საპრივატიზაციო დოკუმენტაციაში არ ინახება ტექნიკური აღრიცხვის არქივის მიერ გაცემული სართულებრივი გეგმის ფრაგმენტი იმ ფართის, რომელზეც გაცემულია აღნიშნული საკუთრების მოწმობა და არ არის შესაძლებელი საკუთრების უფლების ობიექტის იდენტიფიცირება. მარეგისტრირებელი ორგანოს 2016 წლის 22 აგვისტოს N882016395629-09 გადაწყვეტილებით, ისევ შეჩერდა სარეგისტრაციო წარმოება ც.ზ–ძის განცხადებაზე იმ საფუძვლით, რომ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგნეტოს 2016 წლის 15 აგვისტოს N7/42206 წერილის საფუძველზე, ზედმეტად დაკავებულ ფართზე წარსადგენი იყო საკუთრების უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგნეტოს 2016 წლის 27 სექტემბრის N882016395629-10 გადაწყვეტილებით, ც.ზ–ძის განცხადებაზე, სარეგისტრაციო წარმოება შეწყდა, ვინაიდან სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების ვადაში დაინტერესებული პირის მიერ, არ იქნა წარდგენილი შეჩერების საფუძვლის აღმოფხვრის დამადასტურებელი დოკუმენტი/ინფორმაცია.
3.1.10. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2018 წლის 18 იანვრის N32624 გადაწყვეტილებით, ც.ზ–ძის ადმინისტრაციული საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. საჩივრის ავტორი ითხოვდა მარეგისტრირებელი ორგანოს იმ გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობას, რომლითაც დაკმაყოფილდა გიორგი გულედანის 2017 წლის 6 იანვარს წარდგენილი განცხადება და 2017 წლის 6 იანვრის N882017008667-03 გადაწყვეტილებით, ქ. თბილისში, ვარკეთილი-3-ის ........... N414-ში მდებარე ბინა, N195„ა“-ზე (ს/კ N.........) მომზადდა განახლებული ამონაწერი.
3.1.11. სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს 2016 წლის 15 აგვისტოს N7/42206 წერილის თანახმად, სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვისა და პრივატიზების დეპარტამენტის მიერ, 1995 წლის 27 ოქტომბერს გაცემული N23/27-პ საკუთრების მოწმობით განიკარგა არასაცხოვრებელი ფართი, მდებარე: ქ. თბილისი, ვარკეთილი-3, .......... N414, საერთო ფართით 117 კვ.მ, საიდანაც სასარგებლო ფართი შეადგენს 92 კვ. მეტრს. საპრივატიზებო მასალებში დაცული არ არის დაზუსტებული ინფორმაცია, თუ რა კონფიგურაციით გასხვისდა აღნიშნული ფართი.
3.1.12. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 9 აგვისტოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, ც.ზ–ძის სარჩელი სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიმართ, სადაც მესამე პირად ჩაბმული იყო მ.ჭ–ძე, დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2017 წლის 31 ივლისის N882017609506-06 სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერებისა და 2017 წლის 5 სექტემბრის N882017609506-07 სარეგისტრაციო წარმოების შეწყვეტის შესახებ გადაწყვეტილებები და დაევალა სააგენტოს საკითხის ხელახლა გამოკვლევის შემდეგ, ც.ზ–ძის 10.07.2017 წ. განცხადებასთან დაკავშირებით, ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა. ბათილად იქნა ცნობილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2017 წლის 3 ნოემბრის N463432 გადაწყვეტილება.
3.2.პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
3.2.1. მ.ჭ–ძე არ წარმოადგენს ც.ზ–ძის სახელზე საკუთრების უფლებით რიცხული, ქ. თბილისში, ვარკეთილის მე-3 დასახლების, ........ მდებარე N195 „ა“ 92.00 კვ.მ. ბინის ფართიდან (საკადასტრო კოდი N.............) 11.25 კვ.მ. ფართის მესაკუთრეს.
3.3.დასკვნები სამართლებრივ გარემოებებთან დაკავშირებით:
3.3.1. პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიუთითა სსკ-ის 168-ე, 170-ე, 172-ე მუხლებზე და განმარტა, რომ რამდენადაც სადავო ფართი წარმოადგენდა არა მოსარჩელის, არამედ მოპასუხის საკუთრების ობიექტს, აღნიშნული თავისთავად გამორიცხავდა ამ ფართის მიმართ, ც.ზ–ძის მფლობელობის არამართლზომიერებას. სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ ვერ შეძლო მისი მტკიცების საგანში შემავალი გარემოების დადასტურება, რაც გამორიცხავდა სარჩელის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას.
4. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელე მ.ჭ–ძემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება.
5. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:
5.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 02 მაისის განჩინებით, მ.ჭ–ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 04 ივლისის გადაწყვეტილება.
6. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:
6.1. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, შესაბამისად, დამატებით ყურადღება აღარ გაამახვილა მათზე და იმსჯელა მხოლოდ სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში შედავებულ არგუმენტებზე.
6.2. სააპელაციო პალატის მითითებით, აპელატმა სადავო უძრავ ქონებაზე მისი საკუთრების უფლების დასადასტურებლად, სასამართლოს მიუთითა შემდეგ გარემოებებსა და მტკიცებულებებზე (14.02.2023 წლის სხდომის ოქმის აუდიო ჩანაწერი 14:40:32 წუთიდან): ა) 2021 წლის 19 თებერვლის განჩინება სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ (იხ. ტომი II, ს.ფ. 10-16); ბ) საჯარო რეესტრის ამონაწერი (იხ. ტომი I, ს.ფ. 43-44); გ) დამოუკიდებელი სასამართლო ექსპერტის დ.მ–ის მიერ, 2017 წლის 17 მაისს გაცემული N14 ექსპერტიზის დასკვნა, რომლითაც ექსპერტმა დაასკვნა შემდეგი: „1) წარმოდგენილი მასალებისა და შიდა აზომვითი ნახაზების მიხედვით, მ.ჭ–ძის N170ა ბინის 21,81კვ.მ. ფართის ოთახის მხრიდან 11,25 კვ.მ. ფართი მიერთებულია ც.ზ–ძის N195„ა“ ბინის 17,89 კვ.მ ოთახის ფართზე. 2) პირვანდელი მდგომარეობის აღსადგენად საჭიროა ..... N170ა ბინის 21,81კვ.მ ოთახისა და ც.ზ–ძის #195ა ბინის 17,89 კვ.მ ოთახის გამყოფი კელდები (ტიხრები) დანგრეულ იქნას და ოთახებს შორის, გამყოფი კედელი მოეწყოს ისე, როგორც ეს დანართ N1-შია ნაჩვენები“ (იხ. ტომი I, ს.ფ. 51-54).
6.3. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აპელანტმა დასაშვები და დასაბუთებული სააპელაციო პრეტენზია ვერ წარმოადგინა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი იმ გარემოების გასაქარწყლებლად, რომ საქმის მასალებში არ მოიპოვებოდა მტკიცებულება, რომლითაც უტყუარად დადასტურდებოდა, რომ მოსარჩელე მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან სწორედ იმ საკუთრების გამოთხოვას მოითხოვდა, რომელზეც მისი საკუთრების უფლება იყო რეგისტრირებული, მით უფრო, როდესაც მოპასუხე მოსარჩელის მსგავსად, სადავო ფართის მესაკუთრედ ირიცხებოდა. სააპელაციო საჩივრით შედავებული გარემოებების დადგენის მიზნით, პალატამ ყურადღება გაამახვილა საქმეში არსებულ მტკიცებულებებზე და აღნიშნა, რომ მათი შეფასების შედეგად, აპელანტის საკუთრების უფლების დამადასტურებელი გარემოება არ დგინდებოდა. კერძოდ, აპელანტის მიერ მითითებული თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 21 თებერვლის განჩინება ეხებოდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 21 ოქტომბრის სარჩელის უზრუნველყოფაზე უარის თქმის შესახებ განჩინების კანონიერების საკითხის შემოწმებას, რომლითაც სააპელაციო სასამართლოს არც დაუდგენია და ვერც დაადგენდა, რომ მოსარჩელე სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრე იყო. სააპელაციო პალატამ მიუთითა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 21 თებერვლის განჩინების 4.7. პუნქტზე სადაც აღნიშნულია შემდეგი: „სარჩელში მითითებული გარემოებების თანახმად: სადავო 11.25 კვ.მ. ფართი ეკუთვნის მოსარჩელეს და რეგისტრირებულია მის საკუთრებად; ამ ფართს მოპასუხე ფლობს, თუმცა საჯარო რეესტრში მის მესაკუთრედ რეგისტრირებული არ არის. მოპასუხემ ფართის საკუთრებად რეგისტრაცია სცადა, მაგრამ ეს მას არ გამოუვიდა“. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 191-ე მუხლზე (სარჩელის უზრუნველყოფა დამოკიდებულია ვარაუდზე, რომ შესაძლოა მოპასუხემ სასარჩელო მოთხოვნებისაგან თავის დაღწევის მიზნით განახორციელოს ისეთი ქმედება, რაც საბოლოოდ შეუძლებელს გახდის მიღებული გადაწყვეტილების აღსრულებას. სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენებაზე მსჯელობისას, სასამართლო არ იკვლევს სარჩელის საფუძვლიანობას და მის დასაბუთებულობას, არამედ ხელმძღვანელობს სამართლებრივი დასკვნით, რომ შესაძლოა სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდეს) და განმარტა, რომ აპელანტის მიერ მითითებული გარემოება, ვერ ადასტურებდა მოსარჩელის საკუთრების უფლებას სადავო ქონებაზე. გარდა ამისა, პალატის განმარტებით, აპელანტმა მიუთითა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოდან ამონაწერზე, რომლის მიხედვითაც, მის საკუთრებაშია უძრავი ქონება მდებარე: ქ. თბილისი, ......... N414. ფართით 86.66 კვ.მ; ასევე, დამოუკიდებელი სასამართლო ექსპერტის - დ.მ–ის მიერ, 2017 წლის 17 მაისს გაცემულ N14 ექსპერტიზის დასკვნაზე. ამ არგუმენტთან მიმართებით, სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ როგორც ექსპერტიზის დასკვნიდან ირკვეოდა, მოქალაქე ცაბო ზედგენიძის სახელზე არსებული N195 „ა“ ბინის ფართი დღეისათვის შეადგენდა 117 კვ.მ.-ს, ნაცვლად 92 კვ.მ.-ისა, რაც დასტურდებოდა საჯარო რეესტრის N....... მონაცემებით. ამასთან, პალატის მითითებით, ექსპერტმა თავად დაადგინა, რომ მოპასუხე უკანონოდ დაეუფლა მოსარჩელის ფართს, თუმცა ექსპერტიზაში მითითებული გარემოების საწინააღმდეგოდ, სასამართლომ მიუთითა საქმეში წარმოდგენილ სამივე ინსტანციის სასამართლოების მიერ, ადმინისტრაციულ საქმეზე დადგენილ იმ გარემოებაზე, რომ „ც.ზ–ძის მიერ 10.07.2018 წელს სარეგისტრაციოდ წარდგენილ ნახაზზე ასახული 117 კვ.მ. ფართი წარმოადგენს ერთ სივრცეში გაერთიანებულ, იზოლირებულ ფართს, რომლის გარშემოწერილობა, 17,89 კვ.მ. ოთახის კვადრატული ნაწილის ჩათვლით, ემთხვევა ტექნიკური აღრიცხვის არქივში დაცულ სართულებრივ გეგმაზე დატანილ მე-9, მე-10 ოთახებსა და მე-10 ოთახის გვერდით, უნომრო იზოლირებული ფართის გარშემოწერილობას. ამასთან, ტექნიკური აღრიცხვის არქივში დაცულ სართულებრივ გეგმაზე ასახული 2 ოთახის (მე-9 და მე-10) საერთო ფართი აღემატება პრივატიზების მასალაში დაფიქსირებულ არასაცხოვრებელი ფართის (გარდა სარდაფისა) კვადრატულობას“ (იხ. ტომი I. ს.ფ. 158-175; ს.ფ. 218-240; ს.ფ. 241-250). პალატის მოსაზრებით, საგულისხმო იყო ისიც, რომ თავად მოპასუხეს სადავოდ არ გაუხდია N...... საკადასტრო კოდზე, 117 კვ.მ. ფართის საკუთრების უფლების დამდგენი დოკუმენტების კანონიერება (N......, 07.07.2008 წ.): დადგენილება N4-360, დამოწმების თარიღი 14/05/2008წ., ისანი-სამგორის რაიონის გამგეობა; დადგენილება N5-380, დამოწმების თარიღი 13.06.2008წ, ქ. თბილისის ისანი-სამგორის რაიონის გამგეობა (იხ. ტომი I, ს.ფ. 30-31), ხოლო თავის მხრივ, მოპასუხემ სასამართლოს წესით გაასაჩივრა მითითებულ საკადასტრო კოდზე (N8......... , 06.01.2017წ.) საჯარო რეესტრის გადაწყვეტილება მოპასუხის საკუთრებად 92 კვ.მ. ფართის რეგისტრაციის კანონიერების თაობაზე (იხ. ტომი I, ს.ფ. 33-34), თუმცა, დავა მხარეებს შორის ამჟამად დასრულებული არ იყო (იხ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 31.10.2019 წლის გადაწყვეტილება, კანონიერ ძალაში არ არის შესული, ტომი I, ს.ფ. 251-273).
6.4. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ფაქტობრივ-სამართლებრივი მსჯელობა და მიიჩნია, რომ საქმეში არ იყო მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელეს ეკუთვნოდა სადავო 11.25 კვ.მ.-ის ფართი ან/და, რომ მოსარჩელის სახელზე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული 86.66 კვ. მ. ფართი მოიცავდა სადავო 11.25 კვ.მ. ფართსაც.
6.5. ამდენად, პალატის მოსაზრებით, აპელანტის/მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები, ვერ დაედებოდა საფუძვლად მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან სადავო ფართის გამოთხოვას, ვინაიდან მოსარჩელე არ წარმოადგენდა სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრეს, რაც დასტურდებოდა საჯარო რეესტრის ამონაწერით, რომლის მიმართაც, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 312-ე მუხლის თანახმად, მოქმედებდა უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლებოდა სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდებოდა მათი უზუსტობა. ამასთან, პალატამ აღნიშნა, რომ იმ პირობებში, როდესაც უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისთვის დადგენილი კრიტერიუმების პირველივე ელემენტი - მოსარჩელის მესაკუთრეობა არ იყო სახეზე, ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების სხვა აუცილებელი პირობის კვლევა, აღარ წარმოადგენდა აუცილებლობას. გარდა ამისა, პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმის ფაქტობრივი გარემოებები გამოკვლეული იყო სათანადო წესით და მართებულად იყო შეფასებული ყველა მტკიცებულება.
7. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ.ჭ–ძემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.
8. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 31 ივლისის განჩინებით, წარმოებაში იქნა მიღებული მ.ჭ–ძის საკასაციო საჩივარი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.
9. საკასაციო მოთხოვნის ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:
9.1.კასატორის მითითებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორად ჩამოაყალიბა სასარჩელო მოთხოვნა და არასწორად მიუთითა, რომ მოსარჩელე სადავო 11,25 კვ.მ. ფართის დაბრუნებას ითხოვს ც.ზ–ძის სახელზე რიცხული, რეგისტრირებული 92,00 კვ.მ. ფართიდან. სააპელაციო პალატამ მიუთითა რა აღნიშნულზე, დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებად მიიჩნია, რომ მ.ჭ–ძე არ წარმოადგენდა ც.ზ–ძის სახელზე საკუთრების უფლებით რიცხული 92,00 კვ.მ. ბინის ფართიდან 11,25 კვ.მ. ფართის მესაკუთრეს. ამით სასამართლომ დავის საგანი (11,25 კვ.მ. ფართი) გამიზნულად გამოაცხადა ც.ზ–ძის სახელზე რიცხული 92,00 კვ.მ. ფართში არსებულად და ხელოვნური საფუძველი შექმნა, რომ სადავო ფართი ც.ზ–ძის N195 „ა“ ბინის ფართის შემადგენელ ნაწილად გამოეცხადებინა. კასატორი მიიჩნევს, რომ სასარჩელო მოთხოვნის თვითნებური შეცვლით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ უხეშად დაარღვია სსსკ-ის მე-3 მუხლით დადგენილი დისპოზიციურობის პრინციპი, ხოლო, სააპელაციო პალატამ კანონის ეს დარღვევა მსჯელობისა და შეფასების გარეშე დატოვა. აღნიშნულმა დარღვევამ კი, განაპირობა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილების მიღება.
9.2.კასატორის განმარტებით, სააპელაციო პალატა ვერ უთითებს, კონკრეტულად რომელი გადაწყვეტილებითაა დადგენილი ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ მ.ჭ–ძის მიერ სადაოდ გამხდარი ფართი (11,25 კვ.მ.) წარმოადგენს ც.ზ–ძის კუთვნილი ფართის - 117 კვ.მ.-ის (92+25) შემადგენელ ნაწილს და, რომ სადაოდ გამხდარ ფართზე დასტურდება მოპასუხის საკუთრების უფლება.
9.3.კასატორის მითითებით, სააპელაციო პალატამ სათანადო შეფასება არ მისცა იმ ფაქტს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სადავო ფართი (11,25 კვ.მ.) მიიჩნია მოპასუხე ც.ზ–ძის სახელზე რეგისტრირებული 92,00 კვ.მ. ფართის შემადგენელ ნაწილად იმ პირობებში, როცა უზრუნველყოფის ღონისძიების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2020 წლის 21 ოქტომბრის განჩინებაში სასამართლოს მითითებული აქვს, რომ ც.ზ–ძის სახელზე რეგისტრირებული 92,00 კვ.მ. ფართში არ შედის სადაო 11,25 კვ.მ. ფართი, რომ უზრუნველყოფის ღონისძიება პირდაპირ კავშირში არ არის დავის საგანთან და, რომ თუ კი ც.ზ–ძე გაასხვისებს ან უფლებრივად დატვირთავს მის საკუთრებად რიცხულ 92,00 კვ.მ. ფართის ბინას, რომელშიც არ შედის 11,25 კვ.მ. სადაო ფართი, ეს გავლენას ვერ მოახდენს მოსარჩელის სასარგებლოდ მიღებული გადაწყვეტილების აღსრულებაზე, რადგანაც ვინც არ უნდა გახდეს ამ ბინის მესაკუთრე მოსარჩელეს ყველასგან შეეძლება მისი აბსოლუტური უფლების დაცვა - გამოითხოვოს მისი საკუთრება უკანონო მფლობელობიდან. თავის მხრივ, ამავე საკითხზე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ 2021 წლის 19 თებერვლის განჩინებაში მიუთითა, რომ იგი ეთანხმებოდა საქალაქო საქართველოს განჩინებას და აღნიშნა, რომ მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი უზრუნველყოფის ღონისძიება დავის საგანთან კავშირში არ იყო, რომ საქმეში არსებული ფაქტობრივი გარემოებების თანახმად, სადავო 11,25 კვ.მ. ფართი - ეკუთვნოდა მოსარჩელე მ.ჭ–ძეს და რეგისტრირებული იყო მის საკუთრებად. ამ ფართს მართალია მოპასუხე ც.ზ–ძე ფლობდა, თუმცა საჯარო რეესტრში მის მესაკუთრედ რეგისტრირებული არ იყო. ც.ზ–ძემ სცადა საკუთრების უფლების რეგისტრაცია, თუმცა სააგენტოს გადაწყვეტილებით სარეგისტრაციო წარმოება შეწყდა, რადგან მან სათანადო დოკუმენტაცია ვერ წარადგინა. კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატას ერთობლიობაში არ შეუფასებია თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2020 წლის 21 ოქტომბრისა და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 19 თებერვლის განჩინებები.
9.4.კასატორის მითითებით, სადავო ფართზე მოსარჩელე მ.ჭ–ძის საკუთრების უფლება დასტურდება ადმინისტრაციულ საქმეზე, თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 09 აგვისტოს გადაწყვეტილებით, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2021 წლის 13 ივლისის განჩინებითა და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2022 წლის 09 თებერვლის განჩინებით, რომლებითაც სარწმუნოდაა დადგენილი, რომ სადავო ფართი მ.ჭ–ძის სახელზე რეგისტრირებული ბინის ფართის (86,77 კვ.მ.) შემადგენელი ნაწილია, რომელიც თვითნებურად აქვს დაკავებული ც.ზ–ძეს.
9.5.კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო პალატა გვერდს უვლის და შეფასებას არ აძლევს იმ გარემოებას, რომ ადმინისტრაციულ საქმეზე მიღებული ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილებების გარდა, სადავო ფართზე მოსარჩელე მ.ჭ–ძის საკუთრების უფლება დასტურდება ასევე, ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ქ. თბილისში, ვარკეთილი 3, ....... მდებარე 86,66 კვ.მ. ბინის ფართზე 2016 წლის 17 თებერვლის სარეგისტრაციო გადაწყვეტილებით, საჯარო რეესტრიდან ამონაწერით, დამოუკიდებელი სასამართლო ექსპერტის 2017 წლის 17 მაისის დასკვნით, სადაც აღნიშნულია, რომ წარდგენილი მასალებისა და შიდა აზომვითი ნახაზების მიხედვით - მ.ჭ–ძის N170ა ბინის 21,81 კვ.მ. ფართის ოთახის მხრიდან, 11,25 კვ.მ. ფართი მიერთებულია ც.ზ–ძის N19 და ბინის 17,89 კვ.მ. ოთახის ფართზე. კასატორის მითითებით, საქმეში დაცული ორივე ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, მ.ჭ–ძის კუთვნილი ბინის ფართი შემცირებულია 11,25 კვ.მ. მეტრით.
9.6. კასატორის მითითებით, სააპელაციო პალატის მითითება მასზედ, რომ „მოსარჩელე მ.ჭ–ძე მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან სწორედ იმ საკუთრების გამოთხოვას მოითხოვს რომელზეც მისი საკუთრების უფლებაა რეგისტრირებული, მით უფრო, როდესაც მოპასუხე მოსარჩელის მსგავსად სადაო ფართის მესაკუთრედ ირიცხება“, წარმოადგენს სადავო ფართზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების აღიარებას, რაც ჭეშმარიტებაა.
9.7. კასატორის განმარტებით, გასაჩივრებულ განჩინებაში აღნიშნულია, რომ საქმეში არ არის წარმოდგენილი მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელე მ.ჭ–ძის სახელზე აღრიცხული 86,66 კვ.მ. ბინის ფართი მოიცავს სადაო 11,25 კვ. ფართს, რაც თითქოსდა საჯარო რეესტრიდან ამონაწერით დასტურდება, რომლის მიმართ, პალატის მოსაზრებით, მოქმედებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 321-ე მუხლით გათვალისწინებული უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია. კასატორი მიიჩნევს, რომ დასახელებული მუხლის გამოყენება უსწოროა, რამეთუ იგი ამ საკითხებს არ ეხება და არ აწერსრიგებს. რაც შეეხება მოსარჩელის კუთვნილ 86,66 კვ.მ. ბინას, სადაო ფართი, რომ ამ ბინის ფართის შემადგენელი ნაწილია, აღნიშნული კასატორის მითთებით დადგენილია საქმეში არსებული ექსპერტიზის დასკვნებით, რომლებიც გაზიარებულია ადმინისტრაციულ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილებებით.
9.8. გარდა ამისა, კასატორი განმარტავს, რომ სააპელაციო პალატამ განჩინებაში იმსჯელა იმ საკითხებზე და მტკიცებულებებზე, რომლებიც მოპასუხემ წარუდგინა, მაგრამ მოსარჩელისთვის არ გადმოუცია და არც გამოუგზავნია. პროცესზე მათი მტკიცებულების სახით დასაშვებობაზე პალატას არ უმსჯელია. კასატორი მიუთითებს განჩინების იმ ნაწილზე, სადაც აღნიშნულია, რომ მოპასუხემ სასამართლო წესით გაასაჩივრა საკადასტრო კოდზე (.........) 06.01.2017 წლის საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს გადაწყვეტილება მოპასუხის საკუთრებად 92 კვ.მ. ფართის რეგისტრაციის კანონიერებაზე და რომ დავა მხარეებს შორის ამჟამად დასრულებული არ არის. ასევე, მითითებულია ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 21 ოქტომბრის გადაწყვეტილებაზე, რომელიც პალატის განმარტებით, კანონიერ ძალაში არ არის შესული. კასატორი მიიჩნევს, რომ ამით, სააპელაციო პალატა გასცდა სააპელაციო საჩივრის ფარგლებს, რის გამოც უხეშად დაარღვია სსსკ-ის 377-ე მუხლის 1-ლი და მე-2 ნაწილები, ასევე, სსსკ-ის 380-382 მუხლების მოთხოვნები.
9.9. საბოლოო ჯამში, კასატორი მიიჩნევს, რომ ზემოთ აღნიშნული საქმის მასალებით უტყუარადაა დადგენილი, რომ სადაო ფართის მესაკუთრე მოსარჩელე მ.ჭ–ძეა, ხოლო ამ ფართის უკანონო მფლობელი და მოსარგებლე კი, მოპასუხე ც.ზ–ძე, რომელსაც არ აქვს სადაო ფართის ფლობის უფლება. ასეთ პირობებში კი, სადაო ფართის გამოთხოვაზე მოსარჩელე მ.ჭ–ძის სარჩელი შეესაბამება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე და 172-ე მუხლების მოთხოვნებს. მესაკუთრის მიერ მოპასუხისადმი წაყენებულია დასაბუთებული პრეტენზია - რაც იმავე კოდექსის 168-ე მუხლის შესაბამისად, ნივთის მფლობელობის შეწყვეტის საფუძველია.
10. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 27 მარტის განჩინებით, სამოქალაქო საქმეზე Nას-981-2023 მ.ჭ–ძის სარჩელის გამო, ც.ზ–ძის მიმართ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის თაობაზე, ც.ზ–ძის უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნა შ.ზ–ძე პ/ნ .........
11. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 24 მაისის განჩინებით, მ.ჭ–ძის საკასაციო საჩივარი საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ე“ ქ/პუნქტის საფუძველზე, ცნობილ იქნა დასაშვებად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
12. საკასაციო პალატამ შეისწავლა წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლები, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთება და მიაჩნია, რომ კასატორმა წარმოადგინა ნაწილობრივ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება); შესაბამისად, გასაჩივრებული განჩინება უნდა გაუქმდეს და საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:
13. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლო გადაწყვეტილებებსა და სხდომის ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით კი, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.
14. პალატა აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო საქმეებზე დასაბუთებული გადაწყვეტილების მიღებისა და ზოგადად, მართლმსაჯულების განხორციელების უწინარეს საფუძველს წარმოადგენს იმის სწორად განსაზღვრა, თუ რა სამართლებრივი საფუძვლიდან გამომდინარეობს მხარეთა შორის წარმოშობილი დავა. ამ მიზნით, საქმის განმხილველმა სასამართლომ უპირველესყოვლისა, უნდა დაადგინოს მოთხოვნის მატერიალური საფუძველი (მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმა). მხოლოდ ამის შემდეგ უნდა გამოარკვიოს მოძიებული ნორმის წინაპირობები, მისი აბსტრაქტული შემადგენლობა და შეამოწმოს განხორციელებულია თუ არა განსახილველ საქმეზე ყველა მათგანი. ამ ასპექტში, ფორმალურ სამართლებრივი თვალსაზრისით, სასამართლო შეზღუდულია სარჩელის ფაქტობრივი გარემოებებით: იგი ამოწმებს რომელ კონკრეტულ ფაქტობრივ გარემოებებზე მიუთითებს მოსარჩელე, ქმნიან თუ არა ისინი დამფუძნებელი ნორმის უკლებლივ ყველა წანამძღვარს, ხოლო, ამის შემდეგ მოწმდება, მოპასუხის პოზიცია რამდენად აქარწყლებს წარმოშობილ წანამძღვრებს (პროცესუალური და მატერიალური თვალსაზრისით) (იხ. სუსგ №ას-53-49-2017, 07 აპრილი 2017 წელი).
15. განსახილველ შემთხვევაში, სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენს რა, უძრავი ნივთის ვინდიცირება, სააპელაციო სასამართლომ სწორად მოიძია მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმები - სამოქალაქო კოდექსის 170.1-ე (მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას) და 172.1-ე (მესაკუთრეს შეუძლია, მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება) მუხლები, რომელთა ფარგლებშიც არამფლობელ მესაკუთრეს უფლება აქვს გამოითხოვოს საკუთრების ობიექტი სხვა პირის მფლობელობიდან, რისთვისაც უნდა არსებობდეს შესაბამისი წინაპირობები (ა) მოსარჩელე უნდა იყოს მესაკუთრე, ბ) მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და გ) მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება), თუმცა, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატამ არასწორად გაიზიარა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი, შესაბამისი სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ფაქტობრივი და სამართლებრივი მსჯელობა.
16. ამ მიმართებით, საკასაციო პალატა პირველ რიგში აღნიშნავს, რომ წარმოდგენილი ვინდიკაციური სარჩელით, მ.ჭ–ძე ითხოვს მოპასუხე ც.ზ–ძის (ამჟამად მისი უფლებამონაცვლე შ.ზ–ძისგან) უკანონო მფობელობიდან, ამ უკანანასკნელის კუთვნილ N195„ა“ ბინის ფართთან მიერთებული, 11.25 კვ.მ.-ის ფართის გამოთხოვას სასამართლო ექსპერტის-დ.მ–ის მიერ, 2017 წლის 17 მაისს გაცემული N14 ექსპერტიზის დასკვნის შესაბამისად. სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლად კი, მოსარჩელე იმ ფაქტობრივ გარემოებებზე მიუთითებს, რომ ქ. თბილისში, ვარკეთილი 3-ის ....... კორპუსში, მოსარჩელის სახელზე საკუთრების უფლებით ირიცხება 86.66 კვ.მ.-ის მქონე N170„ა“ არასაცხოვრებელი ფართი (ს/კ N ........), ხოლო, მოპასუხის სახელზე საკუთრების უფლებით ირიცხება 117 კვ.მ.-ის მქონე N195„ა“ არასაცხოვრებელი ფართი (ს/კ N.......), რომელიც შედგება მოსარჩელის სახელზე საკუთრების უფლებით რიცხული ფართის მოსაზღვრედ, პირველ სართულზე მდებარე 92 კვ.მ. სასარგებლო ფართისგან და ამ სასარგებლო ფართის ქვეშ მდებარე, 25 კვ.მ. ფართის მქონე სარდაფისგან. მოსარჩელის განმარტებით, აღნიშნული ორივე ფართის პრივატიზება განხორციელდა ერთიანი, 117 კვ.მ. ფართის მქონე ბინის სახით, რომელსაც მიენიჭა ერთიანი საკადასტრო კოდი, თუმცა მოგვიანებით, 25 კვ.მ. ფართის მქონე სარდაფი კვლავ გამოეყო 117 კვ.მ. ფართის მქონე ბინას და დამოუკიდებელი საკადასტრო კოდით დარეგისტრირდა ცალკე უფლების ობიექტად, რის შედეგადაც N195„ა“ ბინის ფართი შემცირდა 92 კვ.მ.-მდე. მოსარჩელის მითითებითვე, სარდაფის გამოყოფის შემდგომ, მოპასუხე ც.ზ–ძემ, გამოყოფილი სარდაფი ჩაანაცვლა ამავე მოცულობის თვითნებურად დაკავებული ფართით; კერძოდ, კორპურსის პირველ სართულზე, მოპასუხის კუთვნილი ფართის მოსაზღვრედ მდებარე, მოსარჩელის სახელზე საკუთრების უფლებით რიცხული N170„ა“ არასაცხოვრებელი ფართიდან (86.66 კვ.მ.), 11.25 კვ.მ.-ის ფართი და სახელმწიფოს კუთვნილი 13,75 კვ.მ. ფართი (თავისუფალი უნომრო ოთახი) მიუერთა ამავე კორპუსის პირველ სართულზე მდებარე თავის კუთვნილ სასარგებლო ფართს (92 კვ.მ.-ს), რის შედეგადაც, მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული ფართის ოდენობა შემცირდა 75.41 კვ.მ.-მდე, ხოლო თავის მხრივ, მოპასუხის საკუთრებაში არსებული ფართის ოდენობა, სარდაფის გარეშე, კვლავ 117 კვ.მ.-ით განისაზღვრა.
17. სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლად მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების ფარგლებში, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების საკვლევ გარემოებას წარმოადგენდა იმ გარემოების დადგენა, მოპასუხე ც.ზ–ძე, მის სახელზე საკუთრების უფლებით რიცხული 92 კვ.მ. სასარგებლო ფართისა და 25 კვ.მ. ფართის მქონე სარდაფის გარდა, შესაბამისი სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე, ფლობს თუ არა მოსარჩელის კუთვნილი ფართის (86.66 კვ.მ.) ნაწილს - სადავო 11.25 კვ.მ. ფართს. ნაცვლად ამისა, პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, ხოლო სააპელაციო პალატამ გაიზიარა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი სადავო ფაქტობრივი გარემოება მასზედ, რომ „მ.ჭ–ძე არ წარმოადგენს ც.ზ–ძის სახელზე საკუთრების უფლებით რიცხული, ქ. თბილისში, ვარკეთილის მე-3 დასახლების, მე-4 მ/რ-ის, კორპ. N414-ში მდებარე N195 „ა“ 92.00 კვ.მ. ბინის ფართიდან (საკადასტრო კოდი N.......) 11.25 კვ.მ. ფართის მესაკუთრეს“, რაც წარმოდგენილი სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებში, სადავო არ გამხდარა, რამეთუ მ.ჭ–ძე სადავო ფართის დაბრუნებას ითხოვს არა იმ მოტივით, რომ ც.ზ–ძის სახელზე საკუთრების უფლებით რიცხული 92 კვ.მ. სასარგებლო ფართი მოიცავს მის კუთვნილ 11.25 კვ.მ-ს, არამედ იმ მოტივით, რომ ც.ზ–ძე მის სახელზე რეგისტრირებული 92 კვ.მ. სასარგებლო ფართისა და 25 კვ.მ. ფართის მქონე სარდაფის გარდა, დამატებით ფლობს 25 კვ.მ.-ის ფართს, რომელიც მიერთებულია მოპასუხის კუთვნილ 92 კვ.მ. სასარგებლო ფართზე და შედგება მოსარჩელის კუთვნილი 11.25 კვ.მ. და სახელმწიფოს კუთვნილი 13.75 კვ.მ. ფართებისაგან.
18. ნიშანდობლივია, რომ ზემოაღნიშნულ აბზაცში მითითებული სადავო ფაქტობრივი გარემოება („მ.ჭ–ძე არ წარმოადგენს ც.ზ–ძის სახელზე საკუთრების უფლებით რიცხული, ქ. თბილისში, ვარკეთილის მე-3 დასახლების, ............ მდებარე N195 „ა“ 92.00 კვ.მ. ბინის ფართიდან (საკადასტრო კოდი N0..........) 11.25 კვ.მ. ფართის მესაკუთრეს“) პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ იქნა №3/8164-17 ადმინისტრაციულ საქმეზე (რომელშიც მოსარჩელე ც.ზ–ძე მოითხოვდა შიდა აზომვითი ნახაზის საფუძველზე, კუთვნილი უძრავი ქონების, მდებარე: ქ. თბილისი, ვარკეთილი-3, .......... მდებარე ბინა, N195ა-ის ფართის ცვლილებას, კერძოდ, 92 კვ.მეტრის ნაცვლად 117 კვ. მეტრის რეგისტრაციას), სამივე ინსტანციის სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილებების საფუძველზე, რომელთა მიხედვით, თითქოსდა პრეიუდიციულად დასტურდებოდა ფაქტობრივი გარემოება მასზედ, რომ მოსარჩელის მიერ სადავოდ გამხდარი ფართი წარმოადგენდა ც.ზ–ძის კუთვნილი ფართის შემადგენელ ნაწილს (117 კვ.მ (92+25)), რის გამოც, სასამართლომ სადავო ფართის მიმართ მოსარჩელის უფლების დადგენის მიზნით, აღარ გამოიკვლია საქმეში წარმოდგენილი სხვა მტკიცებულებები. მითითებული მსჯელობა სრულად გაიზიარა სააპელაციო პალატამ.
19. დადგენილი სადავო ფაქტობრივი გარემოებისა და მის საფუძვლად მითითებული მოტივაციის ფარგლებში, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ბუნდოვანია და დაზუსტებას საჭიროებს არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოება - მოსარჩელის მიერ სადავოდ გამხდარი ფართი (11.25 კვ.მ.) ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა მოპასუხის სახელზე საკუთრების უფლებით რიცხული 92 კვ.მ. სასარგებლო ფართის შემადგენელ ნაწილად მიიჩნიეს; სასარგებლო ფართისა (92 კვ.მ.) და სარდაფისაგან (25 კვ.მ.) შემდგარი მთლიანი ფართის (117 კვ.მ.) შემადგენელ ნაწილად მიიჩნიეს, თუ მოსარჩელის მითითებისამებრ, უშუალოდ პირველ სართულზე მდებარე, მოპასუხის კუთვნილი 92 კვ.მ. სასარგებლო ფართის და მასზე მიერთებული სადავო 11.25 კვ.მ.-ისა და სახელმწიფოს კუთვნილი 13.75 კვ.მ.-ის ფართების (117 კვ.მ.) შემადგენელ ნაწილად. დადგენილი სადავო ფაქტობრივი გარემოება ბუნდოვანია მით უფრო იმ პირობებში, რომ სააპელაციო პალატის დასკვნა სადავოდ გამხდარი ფართის ც.ზ–ძის კუთვნილი ფართის შემადგენელ ნაწილად (117 კვ.მ (92+25)) მიჩნევის თაობაზე, არ გამომდინარეობს დადგენილი სადავო ფაქტობრივი გარემოების საფუძვლად მითითებულ ადმინისტრაციულ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილებებიდან, რამეთუ ამ ადმინისტრაციულ საქმეზე, პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაადგინა, ხოლო, ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა გაიზიარეს დადგენილი სადავო ფაქტობრივი გარემოება მასზედ, რომ ც.ზ–ძის მიერ სარეგისტრაციოდ წარდგენილი უძრავი ქონების შიდა აზომვითი ნახაზი ზედდებაში მოდიოდა მ.ჭ–ძის კუთვნილი უძრავი ქონების ნაწილთან (იხ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 09.08.2018 წლის გადაწყვეტილების 4.2.1. პუნქტი). ამავე გადაწყვეტილებაში თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიამ მიუთითა, რომ აღნიშნული ნაწილი მოიცავდა სარეგისტრაციოდ წარდგენილი ბინის შიდა აზომვით ნახაზზე 17,89 კვ.მ. ოთახის გაგრძელებაზე ასახულ შენობის მართკუთხა ნაწილს, რომელიც მოიცავდა (ზედდებაში იყო) მ.ჭ–ძის საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის პირველადი რეგისტრაციის დროს მომზადებულ სართულებრივი გეგმის ნაწილთან, კერძოდ, აღნიშნულ გეგმაზე ასახული N1 ოთახის ნაწილთან, ფასადის მხარეს. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის მითითებით, აღნიშნული ოთახის სადავო ნაწილი ასევე ასახული იყო ექსპერტიზის დასკვნების დანართში ასახულ ნახაზებზე, თუმცა ც.ზ–ძის მიერ სარეგისტრაციოდ წარდგენილი დოკუმენტაცია არ შეიცავდა ფართის ამ ნაწილზე საკუთრების უფლების დამდგენ რაიმე დოკუმენტს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ც.ზ–ძის მიერ წარდგენილი სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2018 წლის 31 მაისს გაცემული ექსპერტიზის N003663918 დასკვნის ის პუნქტი, რომელიც გამოთქვამდა ვარაუდს მ.ჭ–ძის ფართში განხორციელებული რეკონსტრუქციის გამო, ტიხრების გადანაცვლებით მ.ჭ–ძის კუთვნილი უძრავი ქონების რეგისტრირებული 86,66 კვ.მ.-ის შემცირების თაობაზე, სასამართლომ არ გაიზიარა და საქმეში დაცული შიდა აზომვითი ნახაზების ურთიერთშედარებით, უტყუარად დადასტურებულად მიიჩნია, რომ მ.ჭ–ძის საკუთრებაში არსებული ფართის ერთ-ერთი ოთახის ნაწილს მოიცავდა ც.ზ–ძის მიერ სარეგისტრაციოდ წარდგენილი ფართის ნაწილი. აქვე, სასამართლომ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ერთ სივრცეში გაერთიანებული, იზოლირებული ფართის სხვა ფართის მესაკუთრეთა თანხმობის გარეშე რეგისტრაციის წესი, რასაკვირველია, არ გულისხმობდა უკვე რეგისტრირებულ მონაცემებში შეჭრას, სხვის საკუთრებაში აღრიცხული უძრავი ქონების ფართის შემცირების ხარჯზე. ამ მოცემულობის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სადავო ფართის მიმართ მოსარჩელის საკუთრების უფლების დასადგენად, მარტოოდენ №3/8164-17 ადმინისტრაციულ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილებები საკმარისი არ არის.
20. მართალია, სააპელაციო პალატამ სააპელაციო საჩივრით შედავებულ ფარგლებში, შეაფასა მოსარჩელის მიერვე მითითებული მტკიცებულებები (იხ. 14.02.2023 წლის სხდომის ოქმის აუდიო ჩანაწერი 14:40:32 წუთიდან), რაც სადავო უძრავ ქონებაზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების დასადასტურებლად არასაკმარისად მიიჩნია, თუმცა, საყურადღებოა ის გარემოებაც, რომ მ.ჭ–ძის სააპელაციო საჩივრით შედავებული გარემოებების გაზიარებაზე უარის თქმის ერთ-ერთი საფუძველი ის გარემოება გახდა, რომ სააპელაციო საჩივრის განხილვის მომენტისათვის, დასრულებული არ იყო ც.ზ–ძისა და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს შორის მიმდინარე დავა, რომლითაც ც.ზ–ძემ სადავო გახადა მის საკუთრებაში არსებული №195 „ა“ ბინის ფართის 117 კვ.მ.-დან 92 კვ.მ.-მდე შემცირება; კერძოდ, ამ უკანასკნელი დავის ფარგლებში, მოპასუხე ც.ზ–ძემ 6 გაასაჩივრა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2017 წლის 6 იანვრის №882017008667-03 გადაწყვეტილება, რომლითაც დაკმაყოფილდა გ.გ–ის 2017 წლის 6 იანვრის №882017008667 განცხადება (განმცხადებელს მოთხოვნილი ჰქონდა №......... საკადასტრო ერთეულთან დაკავშირებით ამონაწერის მომზადება) და გაიცა ამონაწერი, რომლის თანახმად, ც.ზ–ძის საკუთრებად განისაზღვრა №......... საკადასტრო კოდით (მდებარე: ქ. თბილისი, დასახლება ვარკეთილი 3, .........) რეგისტრირებული №195 „ა“ ბინა, ფართით 92,00 კვ.მ. ნიშანდობლივია, რომ მოცემული მომენტისათვის, ც.ზ–ძისა და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს შორის მიმდინარე ადმინისტრაციულ საქმეზე დავა საერთო სასამართლოებში დასრულებულია; ამასთან, სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების საფუძველზე განახლებული ადმინისტრაციული წარმოებაც, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში დასრულებულია; განახლებული სარეგისტრაციო წარმოების ფარგლებში გაცემული ამონაწერით კი, ც.ზ–ძის უფლებამონაცვლის - შ.ზ–ძის საკუთრებად სწორედ ის ფართებია განსაზღვრული, რაზეც მოსარჩელე იმთავითვე აპელირებდა.
21. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საკასაციო ინსტანციის სასამართლო არ წარმოადგენს ფაქტობრივი გარემოებების დამდგენ სასამართლოს, ხოლო საქმეზე შემაჯამებელი გადაწყვეტილების მისაღებად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ ხელახლა დასადგენია ვინდიკაციური დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის ფაქტობრივი გარემოება საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებათა ერთობლივად გამოკვლევისა და შეჯერების გზით, მათ შორის, იმ დასრულებული ადმინისტრაციული საქმის (იხ. ამ განჩინების მე-20 აბზაცი) იურიდიული შედეგის გათვალისწინებით, რაც მ.ჭ–ძის სააპელაციო საჩივრით შედავებული გარემოებების გაზიარებაზე უარის თქმის ერთ-ერთი საფუძველი გახდა.
22. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო საქმეზე გადაწყვეტილებას თვითონ მიიღებს, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის ხელახლა განსახილველად სააპელაციო სასამართლოში დაბრუნების საფუძვლები.
23. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო მოკლებულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით გათვალისწინებულ შესაძლებლობას, თავად მიიღოს გადაწყვეტილება, რამეთუ დასადგენია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოება, რისთვისაც შესაფასებელია საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები; შესაბამისად, გასაჩივრებული განჩინება უნდა გაუქმდეს და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.
24. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო დააბრუნებს საქმეს ხელახლა განსახილველად, მთელი სასამართლო ხარჯები, რაც გაწეულია ამ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით, სარჩელის აღძვრიდან დაწყებული, უნდა შეჯამდეს და შემდეგ განაწილდეს მხარეთა შორის ამ მუხლის მიხედვით. შესაბამისად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საქმის ხელახლა განხილვისას სასამართლო ხარჯების განაწილების საკითხი უნდა გადაწყდეს შემაჯამებელი გადაწყვეტილების
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 412-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. მ.ჭ–ძის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;
2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 2 მაისის განჩინება და საქმე დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად;
3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე გიორგი მიქაუტაძე
მოსამართლეები: რევაზ ნადარაია
ლაშა ქოჩიაშვილი
