საქმე №ას-1235-2023 21 მარტი 2025 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ამირან ძაბუნიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი, გოჩა ჯეირანაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ი.ფ–ძე, ლ.გ–ძე (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – გ.ფ–ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 17 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და მესაკუთრედ აღრიცხვა

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. გ.ფ–ძემ (შემდგომში - „მოსარჩელე“, „მოწინააღმდეგე მხარე“) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ი.ფ–ძისა (შემდგომში - „არასრულწლოვანი“, „კასატორი“) და ლ.გ–ძის (შემდგომში ერთად - „მოპასუხეები“, „კასატორები“ ან „საკასაციო საჩივრის ავტორები“) მიმართ ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობისა და მესაკუთრედ აღრიცხვის მოთხოვნით.

2. სარჩელის საფუძვლები:

2.1. გ.ფ–ძე ქორწინებაში იმყოფებოდა მოპასუხე ლ.გ–ძესთან. თანაცხოვრების პერიოდში მოსარჩელემ შეიძინა უძრავი ქონება, მდებარე: ქალაქ თბილისში, .......... №4/თბილისი, ......../ თბილისი, ......./თბილისი, ..........., სადარბაზო 2, სართული 4, №48, საკადასტრო კოდი: ........

2.2. აღნიშნული ქონება შეძენის დროს გააფორმა მეუღლის სახელზე და ირიცხებოდა მის საკუთრებაში. მოპასუხესთან ურთიერთობის გაუარესების გამო, მეუღლეები ამჟამად ცალ-ცალკე ცხოვრობენ. მოპასუხემ თავის სახელზე რეგისტრირებული უძრავი ქონება, მოსარჩელესთან შეთანხმების გარეშე, აჩუქა შვილს - ი.ფ–ძეს.

2.3. სარჩელის თანახმად, საჯარო რეესტრში უძრავი ქონება რეგისტრირებული იყო მოპასუხის სახელზე, თუმცა, მოსარჩელე წარმოადგენდა ქონების თანამესაკუთრეს. ქონების გაჩუქება რეალურად მოხდა ფორმალურად, რის გამოც აღნიშნული გარიგება არის ბათილი.

3. მოპასუხის პოზიცია:

3.1. მოპასუხემ მოთხოვნის გამომრიცხავი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.

3.2. მოპასუხის აზრით, სადავო უძრავი ქონება არ არის მეუღლეების მიერ შეძენილი ქონება. უძრავი ქონება, რომელიც დავის საგანს წარმოადგენს, არასრულწლოვან ი.ფ–ძეს უყიდა ბაბუამ, აწ. გარდაცვლილმა მ.ფ–ძემ, თუმცა, ქონება დროებით გაფორმდა მოპასუხის სახელზე.

3.3. უძრავი ქონება რეალურად წარმოადგენდა ი.ფ–ძის საკუთრებას, და ის ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე აღირიცხა კიდეც მის საკუთრებად. ის გარემოება, რომ უძრავი ნივთი მ.ფ–ძემ (მოსარჩელის მამამ) უყიდა შვილიშვილ - ი.ფ–ძეს, იმთავითვე ცნობილი იყო მოსარჩელისათვის და ამავე დროს იგი თანახმა იყო, რომ ბაბუის მიერ ნაყიდი ქონების რეგისტრაცია მომხდარიყო ი.ფ–ძის სახელზე.

4. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

4.1. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2022 წლის 10 თებერვლის გადაწყვეტილებით გ.ფ–ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა. ბათილად იქნა ცნობილი უძრავ ქონებაზე, მდებარე: ქალაქ თბილისში, ......../ქალაქი თბილისი, ........../ქალაქი თბილისი, ......... ქალაქი თბილისი, ......., სადარბაზო 2, სართული 4, №48, საკადასტრო კოდი: ........, მოპასუხე ლ.გ–ძესა და ი.ფ–ძეს შორის დადებული ჩუქების ხელშეკრულება (დამოწმების თარიღი: 31.10.2017) საცხოვრებელი ბინის ჩუქების 1/2-ის ნაწილში; უძრავი ქონების, მდებარე ქალაქ თბილისში, ........../ ქალაქი თბილისი, ........../ქალაქი თბილისი, ....../ ქალაქი თბილისი, ........, შესახვევი მე-4 №6, სადარბაზო 2, სართული 4, №48, საკადასტრო კოდი: ........., 1/2-ის მესაკუთრედ ცნობილი იქნა მოსარჩელე გ.ფ–ძე; მოპასუხე ლ.გ–ძეს მოსარჩელე გ.ფ–ძის სასარგებლოდ დაეკისრა სარჩელის აღძვრისთვის გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი 2585.4 ლარის ოდენობით, ასევე სარჩელის უზრუნველყოფისათვის გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი 50 ლარის ოდენობით.

4.2. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ლ.გ–ძემ და ი.ფ–ძემ. აპელანტებმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

5. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძველი:

5.1. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 17 ნოემბრის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი.

5.2. სააპელაციო პალატამ საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებათა შეჯერების საფუძველზე, განმარტა, რომ საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, 2017 წლის 30 მაისს, ჯერ კიდევ მეუღლეთა თანაცხოვრების პერიოდში, 2017 წლის 24 მაისის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, სადავო უძრავი ქონება, საჯარო რეესტრში აღირიცხა ლ.გ–ძის საკუთრებაში. მოგვიანებით მხარეები ფაქტობრივად დაშორდნენ ერთმანეთს და დავის განხილვის დროს ცალ–ცალკე ცხოვრობდნენ. აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებებიდან და კანონის დანაწესიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო უძრავი ქონება შეძენილი იყო მეუღლეთა მიერ, ქორწინების პერიოდში, ამდენად, აღნიშნული უძრავი ქონება მეუღლეთა თანასაკუთრებას წარმოადგენდა და მათი კუთვნილი წილი სადავო უძრავ ქონებაში იყო თანაბარი. საქორწინო კონტრაქტი, რომელიც განსხვავებულ რეჟიმს დაადგენდა მეუღლეთა ქონებრივი უფლებების შესახებ, მხარეთა შორის გაფორმებული არ ყოფილა.

5.3. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტების არგუმენტი, რომლის თანახმადაც, სადავო უძრავი ქონება ინდივიდუალურ საკუთრებას წარმოადგენდა და ის ლ.გ–ძის მამამთილმა საჩუქრად უყიდა შვილიშვილ - ი.ფ–ძეს. აღნიშნულთან დაკავშირებით სააპელაციო პალატამ მოდავე მხარეებს განუმარტა, რომ საპროცესო სამართალში არსებობს მტკიცების ტვირთის სამართლიანი და ობიექტურის განაწილების სტანდარტი, რომლის თანახმად მტკიცების ტვირთი განაწილებულ უნდა იქნეს იმგვარად, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს უნდა დაეკისროთ იმ ფაქტების დამტკიცება, რომელთა მტკიცება მათთვის ობიექტურად შესაძლებელია. პალატის აზრით, მოცემული დავის ფარგლებში, იმ გარემოების დადასტურება, რომ სადავო უძრავი ქონება შეძენილი იყო ლ.გ–ძის მამამთილის მიერ მხარეთა საერთო შვილისათვის ი.ფ–ძისათვის, აპელანტის/მოპასუხის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენდა. ამასთან, პალატამ აღნიშნა, რომ სადავო უძრავი ქონება შეძენილ იქნა მეუღლეთა თანაცხოვრების პერიოდში, ერთ-ერთ მეუღლესთან გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, რაც მოპასუხის მიერ მეტად დამაჯერებელი მტკიცებულების წარმოდგენის ვალდებულებას წარმოშობდა. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აპელანტს/მოპასუხეს უნდა წარმოედგინა სათანადო და უტყუარი მტკიცებულებები საქმეზე წერილობითი მტკიცებულებებით გამყარებული ფაქტობრივი გარემოებების გასაბათილებლად და მის მიერ მითითებული გარემოებების დასადასტურებლად, რაც აპელანტის/მოპასუხის მიერ სარწმუნოდ და სათანადოდ ვერ განხორციელდა და სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას დაედო საფუძვლად.

5.4. გარდა ზემოაღნიშნულისა, სააპელაციო პალატამ ყურადღება მიაპყრო იმ გარემოებასაც თუ რამდენად შეიძლებოდა საქმეზე გამოკითხული მოწმეთა ჩვენებები აპელანტისთვის წარმოშობილი მაღალი მტკიცების ტვირთის ვალდებულების დაძლევად მიჩნეულიყო. ამ მიმართებით სასამართლომ განმარტა, რომ მ.ფ–ძის (მოსარჩელე გ.ფ–ძის მამიდის) ჩვენებით ერთმნიშვნელოვნად ვერ დადასტურდა სადავო ფაქტები. კერძოდ, მოწმის ჩვენების თანახმად, მართალია, აწ. გარდაცვლილ მ.ფ–ძეს გააჩნდა გარკვეული დანაზოგი, რომლითაც შეიძინა სადავო ბინა, თუმცა, ის არ ფლობდა სრულ ინფორმაციას მოსარჩელე გ.ფ–ძის შემოსავლებისა და სადავო ბინის შეძენაში მისი მონაწილეობის შესახებ. ამასთან, მოწმის განმარტებით, ის განაწყენებული იყო გ.ფ–ძეზე იმის გამო, რომ ბოლო თვეებში, მამის ავადმყოფობის დროს, მიატოვა მამა და მის გვერდით არ იყო. ამ ვითარებაში, სააპელაციო პალატამ სარწმუნოდ არ მიიჩნია მოწმის ჩვენება, მით უფრო ისეთ ვითარებაში, როცა მოპასუხე/აპელანტმა მხარემ სარწმუნოდ ვერ მიუთითა, უძრავი ნივთის მ.ფ–ძის მიერ შვილიშვილისათვის შეძენის შემთხვევაში, რატომ აღრიცხა ის ლ.გ–ძის და არა უშუალოდ მ.ფ–ძის ან/და გ.ფ–ძის სახელზე.

5.5. ზემოაღნიშნულის შესაბამისად, ვინაიდან განსახილველ შემთხვევაში დადგინდა, რომ სადავო ქონება, მოდავე მხარეების ლ.გ–ძისა და გ.ფ–ძის თანასაკუთრებას წარმოადგენდა და თითოეული მათგანის წილი თანასაკუთრებაში თანაბარი იყო. ასევე, დადგინდა, რომ მთლიანი უძრავი ქონება, მათ შორის გ.ფ–ძის კუთვნილი წილი, ლ.გ–ძემ განკარგა მოსარჩელესთან შეთანხმების, მისი ინფორმირების გარეშე. (საწინააღმდეგო მტკიცებულება საქმეში წარმოდგენილი არ არის), სააპელაციო პალატამ ამგვარი გარიგება სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლით გარანტირებულ მესაკუთრის უფლებების საწინააღმდეგო და შესაბამის ბათილ გარიგებად მიიჩნია, როს გამოც გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი.

5.6. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი წარადგინეს ლ.გ–ძემ და ი.ფ–ძემ. კასატორები მოითხოვენ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

6. კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

6.1. კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო პალატამ არასწორად შეაფასა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, მოწინააღმდეგე მხარის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები და შესაბამისად, არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა მათ. კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო პალატამ დაუსაბუთებლად მიიჩნია არასარწმუნოდ გ.ფ–ძის მამიდის - მ.ფ–ძის ჩვენება, რომელიც მიიჩნია დაინტერესებულ მხარედ. მ.ფ–ძე არ წარმოადგენს კასატორის ოჯახის წევრს და არც ისეთ პირს, ვისი ჩვენებაც სარწმუნოობის კრიტერიუმს ვერ აკმაყოფილებს. მ.ფ–ძემ დაადასტურა, რომ ის არ არის თავის ძმისშვილთან დაპირისპირებული პირი და ხელი მოაწერა ხელწერილს, რომ სასამართლოს მისცემდა სწორ ჩვენებას, ამავდროულად, დაიფიცა სასამართლოს წინაშე, რომ მისცემდა სწორ ჩვენებას. ამასთან, მ.ფ–ძემ დაადასტურა, რომ სადავო ქონება არ იყო მეუღლეთა მიერ ქორწინებაში შეძენილი ქონება. უძრავი ქონება - საცხოვრებელი ბინა, ბაბუამ უყიდა თავის შვილიშვილს. შესაბამისად, მოპასუხემ ბაბუას სიცოცხლეშივე გადაუფორმა უძრავი ქონება საკუთრებაში ნამდვილ მესაკუთრეს - ი.ფ–ძეს, რაზეც გ.ფ–ძეს ჰქონდა სათანადო ინფორმაცია, მეტიც მისი დედა იმყოფებოდა საჯარო რეესტრში მოპასუხესთან ერთად, და იმავე დღეს გარდა სადავო ქონებისა კიდევ სხვა უძრავი ქონებაც გადაუფორმა მის შვილიშვილს.

6.2. კასატორი ამტკიცებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ, ასევე, არ გაითვალისწინა ის ფაქტობრივი გარემოებაც, რომ ი.ფ–ძე არის არასრულწლოვანი, მოსარჩელისა და მოპასუხის შვილი, რომელიც არის კეთილსინდისიერი დასაჩუქრებული და მას არ შეიძლება უძრავი ნივთი უკან გამოეთხოვოს. იმ შემთხვევაში თუ სასამართლო სარჩელს დასაბუთებულად ცნობდა მოსარჩელეს შესაძლებელია მხოლოდ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება წარმოშობოდა და არა სადავო ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნის უფლება.

6.4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2023 წლის 3 ნოემბრის განჩინებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის ი.ფ–ძისა და ლ.გ–ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

7. საკასაციო სასამართლომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

8. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

9. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

10. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება - დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

11. საკასაციო პალატის განსჯით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, კასატორს არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), რის გამოც დადგენილად მიიჩნევა შემდეგი:

- მოსარჩელე გ.ფ–ძე 2009 წლის 11 თებერვლიდან ქორწინებაში იმყოფებოდა მოპასუხე ლ.გ–ძესთან. თანაცხოვრების პერიოდში შეეძინათ ორ შვილი - 2009 წლის 14 მარტს დაბადებული ი.ფ–ძე და 2012 წლის 10 აპრილს დაბადებული ა.ფ–ძე (იხ. ს.ფ. 30-31, 63-64);

- მხარეთა შორის არსებული უთანხმოების გამო, ისინი ერთ ოჯახად აღარ ცხოვრობენ. მოსარჩელე გ.ფ–ძე ცხოვრობს ქ.ქუთაისში, ......., ხოლო მოპასუხე ლ.გ–ძე, არასრულწლოვან შვილებთან ერთად, ცხოვრობს მშობლების სახლში, მისამართზე - ქ. ქუთაისი, .......;

- 24.05.2017 წლის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, 30.05.2017 წელს (ჯერ კიდევ მეუღლეთა თანაცხოვრების პერიოდში) შეძენილი უძრავი ქონება, მდებარე: ქალაქ თბილისი, ........./თბილისი, ........../თბილისი, ....... №8/თბილისი, ........, საკადასტრო კოდით - ......., საჯარო რეესტრში აღირიცხა ლ.გ–ძის საკუთრებად (იხ. ს.ფ. 28);

- აღნიშნული უძრავი ქონება (ს/კ .........), 31.10.2017წ. ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე, ლ.გ–ძემ აჩუქა თავის არასრულწლოვან შვილს ი.ფ–ძეს, რის შედეგადაც ამავე დღეს უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში აღირიცხა ი.ფ–ძის საკუთრებაში (იხ. ს.ფ. 27, 32-34, 38-39).

12. საკასაციო საჩივრის ფარგლებში საკასაციო პალატის მსჯელობის საგანია, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ სადავო ბინის, მეუღლეთა თანასაკუთრებად მიჩნევის მართლზომიერება და შესაბამისად, სადავო უძრავი ქონების ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის კანონიერების საკითხი. სახელდობრ, მხარეთა შორის დავას არ იწვევს ის გარემოება, რომ მოსარჩელე და პირველი მოპასუხე, სადავო ქონების შეძენისას, რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდნენ და ცხოვრობდნენ ერთ ოჯახად. მოპასუხის მითითებით, სადავო ქონება მისმა მამამთილმა აჩუქა შვილიშვილს და მხოლოდ დროებით იყო ლ.გ–ძის სახელზე აღრიცხული, რაც, კასატორის მოსაზრებით, დამაბრკოლებელი გარემოებაა თანასაკუთრების სამართლებრივი რეჟიმის წარმოსაშობად სამოქალაქო კოდექსის 1161-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად (თითოეული მეუღლის საკუთრებას წარმოადგენს ქონება, რომელიც ქორწინების განმავლობაში მიღებულია მემკვიდრეობით ან ჩუქებით).

13. პალატა განმარტავს, რომ საოჯახო კანონმდებლობით მეუღლეთა საკუთრება იყოფა ორ ნაწილად: ინდივიდუალურ (სამოქალაქო კოდექსის 1161-ე-1162-ე მუხლები) და საერთო თანაზიარ საკუთრებად (ამავე კოდექსის 1158-ე მუხლი). ინდივიდუალურია ისეთი ქონება, რომელიც ერთ-ერთ მეუღლეს ეკუთვნის და თვითონვე განკარგავს. თანაზიარ ქონებად (მეუღლეთა საერთო ქონებად) ჩაითვლება მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონება, თუ მათ შორის საქორწინო ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის დადგენილი. ასეთ ქონებაზე მეუღლეთა თანასაკუთრების უფლება წარმოიშობა მაშინაც, თუ ერთ-ერთი მათგანი ეწეოდა საოჯახო საქმიანობას, უვლიდა შვილებს ან სხვა საპატიო მიზეზის გამო არ ჰქონია დამოუკიდებელი შემოსავალი. ქორწინების განმავლობაში მეუღლეთა შორის შეძენილ ქონებაზე თანასაკუთრების რეჟიმის დაწესებით, კანონმდებელი ხელმძღვანელობს იმ ვარაუდით, რომ, როგორც წესი, ასეთი ქონება იქმნება მეუღლეთა ერთობლივი სახსრებით, საოჯახო მეურნეობის ერთობლივი გაძღოლითა და ერთობლივი შრომით (შდრ. სუსგ №ას-7-7-2016, 16.03.2016წ; №ას-708-708-2018, 26.07.2019წ.).

14. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლი ადგენს მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონების მათ საერთო ქონებად, თანასაკუთრებად არსებობის პრეზუმფციას. ნორმა განსაზღვრავს მეუღლეთა თანასაკუთრების რეჟიმს, რომლითაც დადგენილია მათი უფლებები ქორწინების პერიოდში შეძენილი ქონების მიმართ და ემსახურება ოჯახის ინტერესების დაცვის მიზანს, კერძოდ, ივარაუდება, რომ ქორწინების პერიოდში შეძენილი ქონება შეძენილია ოჯახის გაძღოლის, საერთო მიზნების უზრუნველსაყოფად, ამდენად, დავის შემთხვევაში ქორწინების განმავლობაში ქონების შეძენის ფაქტი (კანონით დადგენილი გამონაკლისების გარდა) საკმარისი საფუძველია ქონების მეუღლეთა თანასაკუთრებად მიჩნევისათვის. სადავო ქონების თანასაკუთრებად პრეზუმირების ფარგლებში, საწინააღმდეგოს მტკიცების ტვირთი ეკისრება იმ მხარეს, რომელიც სადავოდ ხდის ამ გარემოებას (სუსგ №ას-1426-1346-2017, 02.03.2018წ.).

15. მოცემულ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად 2017 წლის 30 მაისს, ჯერ კიდევ მეუღლეთა თანაცხოვრების პერიოდში, 2017 წლის 24 მაისის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, სადავო უძრავი ქონება, საჯარო რეესტრში აღირიცხა ლ.გ–ძის საკუთრებაში. მოგვიანებით მხარეები ფაქტობრივად დაშორდნენ ერთმანეთს და დავის განხილვის დროს ცალ–ცალკე ცხოვრობდნენ. ასევე დადგენილია, რომ აღნიშნული უძრავი ქონება (ს/კ .......), 2017 წლის 31 ოქტომბრის ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე, ლ.გ–ძემ აჩუქა თავის არასრულწლოვან შვილს - ი.ფ–ძეს, რის შედეგადაც ამავე დღეს, უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში აღირიცხა ი.ფ–ძის საკუთრებაში, თუმცა მოსარჩელე უარყოფს აღნიშნულ გარიგებაზე თანხმობის გაცემის ფაქტს.

16. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო სამართალწარმოება აგებულია მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპზე. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. დასახელებული ნორმების თანახმად, სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებული არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ თავიანთი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა. კანონით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, რომელიც ადგენს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციფიკურ წესს, მოსარჩელეს ევალება სასარჩელო განცხადებაში ასახული ფაქტების მტკიცება, ხოლო მოპასუხე მოვალეა, სარჩელისაგან თავდაცვის მიზნით, ქმედითად უარყოს მოსარჩელის არგუმენტები, წარადგინოს იმგვარი მტკიცებულებები, რომლებიც გააქარწყლებს მოსარჩელის მიერ დასახელებულ ფაქტებს. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლი ადგენს სასამართლოს მხრიდან მხარეთა მიერ მითითებული გარემოებების შეფასების პირობებს, კერძოდ, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მოსაზრებები, რომლებიც საფუძვლად უდევს სასამართლოს შინაგან რწმენას, უნდა აისახოს გადაწყვეტილებაში. ამდენად, სადავო გარემოებების დადგენისას, სასამართლო იმსჯელებს საქმეში წარმოდგენილ მხარეთა განმარტებებზე, წერილობით დოკუმენტებსა და სხვა მტკიცებულებებზე ერთობლივად, რომლის ურთიერთშეჯერებით გადაწყვეტს, სარწმუნოდ მიიჩნიოს თუ არა ამა თუ იმ ფაქტის არსებობა (სუსგ №ას-584-543-2017, 06.06.2017წ; №ას-484-2019, 30.10.2020წ.).

17. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს მოპასუხის - ლ.გ–ძის პრეტენზიას, რომ სასამართლომ არასწორად მიიჩნია სადავო ბინა მოსარჩელისა და მოპასუხის თანასაკუთრებად. მოპასუხემ ვერ შეძლო იმ გარემოების სათანადო მტკიცებულებებით დადასტურება, რომ სადავო ბინა მისმა მამამთილმა საჩუქრად უყიდა მის შვილს (მოპასუხე - ი.ფ–ძე). აღნიშნული გარემოების სამტკიცებლად ნამდვილად ვერ გამოდგება სხდომაზე გამოკითხული მოწმის (მოსარჩელის მამიდა) მიერ მიცემული ახსნა-განმარტება, რადგან პირველ რიგში, იგი ოჯახის ახლობელი/ნათესავია და მის მიერ მიცემული ჩვენება სხვა რელევანტური მტკიცებულების არარსებობის პირობებში მყიფეა, მეორეც, მან იმპერატიულად ვერცერთი სადავო გარემოება ვერ დაადასტურა და მხოლოდ ვარაუდებზე დაფუძნებით საუბრობდა. ამავე დროს, იმ პირობებში, როდესაც გაჩუქებული ქონების უფლების დამდგენ დოკუმენტად საჯარო რეესტრში მითითებული იყო 2017 წლის 24 მაისის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება და არა ჩუქების ხელშეკრულება, ამ შემთხვევაში მოპასუხის მტკიცების ტვირთი კიდევ უფრო მაღალი ლეგიტიმაციის მტკიცებულებების წარმოდგენას მოითხოვდა, რაც მან ვერ მოახერხა. გარდა ამისა, მოპასუხემ ასევე, ვერ შეძლო, სულ მცირე, ლოგიკურად მაინც აეხსნა სასამართლოს წინაშე, მამათილის მიერ ნაჩუქარი ქონება რატომ აღირიცხა მის სახელზე (თანაც ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე) და არა თავად არასრულწლოვანის ან მისი მეუღლის სახელზე, რაც მოპასუხის პოზიციის დაუსაბუთებლობაზე მეტყველებს (შდრ. იხ. საქმე №ას-1314-2020, 22 თებერვალი, 2022 წელი).

18. საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო პალატის მითითებას მასზედ, რომ ბაბუის მიერ შვილიშვილისთვის უძრავი ქონების ჩუქების ფაქტის დამტკიცება სამოქალაქო კოდექსის 161-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის მიზნებისათვის, მტკიცების ტვირთის ობიექტური და სამართლიანი განაწილების პირობებში, პირველი მოპასუხის მხარეზეა, რომელიც მან სათანადოდ ვერ დაძლია, რამეთუ ხსენებული ფაქტობრივი გარემოების დასადასტურებლად სასამართლოს წინაშე დაკითხული მოწმე უშუალოდ არ შესწრებია საჩუქრის მოპასუხე - ი.ფ–ძეზე გადაცემის ფაქტს, არამედ იმეორებდა სხვათა მეშვეობით მიღებულ ცნობებს, რაც მართებულად გახდა მოწმის ჩვენების გაზიარებაზე უარის თქმის საფუძველი (შდრ. იხ. 2023 წლის 30 მარტის განჩინება საქმეზე №ას-1413-2022).

19. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მართებულად მიიჩნევს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების დასკვნას მოპასუხესა და მის შვილს - მეორე მოპასუხეს შორის 31.10.2017 წლის ჩუქების ხელშეკრულების, როგორც მოჩვენებითი გარიგების (სამოქალაქო კოდექსის 56.1 მუხლი), ½ ნაწილში ბათილად ცნობისა და სადავო ბინის ½ ნაწილის მესაკუთრედ მოსარჩელის მიჩნევის თაობაზე. მყარად დადგენილი სასამართლო პრაქტიკის მიხედვით, მოჩვენებითი გარიგების დადება უკავშირდება მესამე პირებთან არსებულ ურთიერთობას (მაგალითად, მოჩვენებითი გარიგების დადების ერთ-ერთ მოტივს შეიძლება, წარმოადგენდეს მესამე პირის მოტყუება, პასუხისმგებლობისაგან თავის არიდება და ა.შ). ერთ-ერთ საქმეზე საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ განმარტა, რომ ამ მხრივ მეტად დიდი მნიშვნელობა გააჩნია პრეზუმფციებისა და მტკიცების ტვირთის სწორად განსაზღვრას. მითითებული გარემოებების დადასტურება ეკისრება პირს, რომელიც ითხოვს ამ საფუძვლით გარიგების ბათილობას, რადგან, თუნდაც მოსარჩელე უთითებდეს გარიგების ერთი მხარის არაკეთილსინდისიერებაზე, ივარაუდება, რომ გარიგების მეორე მხარე მოქმედებდა კეთილსინდისიერად, რისი გაქარწყლებაც, ევალება მოსარჩელეს. მაგრამ იმ შემთხვევაში, როდესაც გარიგება იდება ნათესავებს (მაგალითად, მამა-შვილს) ან სხვა ოჯახის წევრებს შორის, უნდა ვივარაუდოთ, რომ ოჯახის წევრებისათვის ცნობილია არსებული ვალდებულებების თაობაზე (სუსგ №ას-1029-2019, 30.10.2019წ; №ას-1348-2019, 22.01.2020წ.). განსახილველ შემთხვევაში, სასამართლომ მართებულად დაუშვა პრეზუმფცია, რომ ჩუქების ხელშეკრულების დადებისას დასაჩუქრებულისთვის ცნობილი იყო სადავო ბინის ქორწინების განმავლობაში შეძენის შესახებ, რაც უძრავ ნივთზე მეუღლეთა თანასაკუთრების წარმოშობის საფუძველია. აღნიშნული კი გამორიცხავს ბინის ½ ნაწილზე დასაჩუქრებულის საკუთრების უფლების კანონიერებას (შდრ. იხ. საქმე №ას-1314-2020, 22 თებერვალი, 2022 წელი).

20. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

21. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს ეწინააღმდეგება.

22. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

23. ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან, ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

24. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. მოცემულ შემთხვევაში კასატორებს, საკასაციო საჩივარზე გადახდილი აქვთ 300 ლარი, შესაბამისად, ი.ფ–ძესა და ლ.გ–ძეს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან უნდა დაუბრუნდეთ ი/მ ლ.გ–ძეს (.....) მიერ 2023 წლის 20 ოქტომბერს №8107 საგადახდო დავალებით გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის, 70% - 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ი.ფ–ძისა და ლ.გ–ძის საკასაციო საჩივარი როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ი.ფ–ძესა და ლ.გ–ძეს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაუბრუნდეთ ი/მ ლ.გ–ძეს (..........) მიერ 2023 წლის 20 ოქტომბერს №8107 საგადახდო დავალებით გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის, 70% - 210 ლარი; შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ამირან ძაბუნიძე

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

გოჩა ჯეირანაშვილი