№ას-1176-2024 13 თებერვალი, 2025 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გიორგი მიქაუტაძე (თავმჯდომარე),

რევაზ ნადარაია (მომხსენებელი), თამარ ზამბახიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ე.ჟ–ია (მოპასუხე, შეგებებული სარჩელის მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ.დ–ია (მოსარჩელე, შეგებებული სარჩელის მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 14 აგვისტოს განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა, ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ნ.დ–იამ (შემდეგში - მოსარჩელე, შეგებებული სარჩელით მოპასუხე) სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიაში ე.ჟ–ას (შემდეგში - მოპასუხე, შეგებებული სარჩელით მოსარჩელე) მიმართ, შემდეგი სასარჩელო მოთხოვნებით:

1.1.მოპასუხე ე.ჟ–იას უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნეს უძრავი ქონება, მდებარე: ქ. თბილისი, ქუჩა ........, ფართი 92.10 კვ.მ., ს/კ №........ და გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაეცეს მესაკუთრე ნ.დ–იას;

1.2.გადაწყვეტილება მიექცეს დაუყოვნებლივ აღსასრულებლად.

2. მოპასუხე ე.ჟ–იამ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.

3. ე.ჟ–იამ ნ.დ–იას მიმართ, შეგებებული სარჩელი წარადგინა შემდეგი სასარჩელო მოთხოვნით:

3.1. ბათილად იქნეს ცნობილი 2020 წლის 31 აგვისტოს, ე.ჟ–იასა და ნ.დ–იას შორის გაფორმებული გამოსყიდვის უფლებით უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება და ე.ჟ–ია ცნობილ იქნეს უძრავი ნივთის, მდებარე: ქ. თბილისი, ქუჩა ......., ფართი 92.10 კვ.მ., ს/კ №....... მესაკუთრედ.

4. შეგებებული სარჩელით მოპასუხე ნ.დ–იამ შეგებებულ სარჩელზე წარმოდგენილი შესაგებლით, სარჩელი არ ცნო.

5. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

5.1.თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 05 მარტის გადაწყვეტილებით, ნ.დ–იას სარჩელი დაკმაყოფილდა; მოპასუხე ე.ჟ–იას უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა უძრავი ქონება, მდებარე: ქ. თბილისი, ქუჩა ........., ფართი 92.10 კვ.მ., ს/კ №......... და გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაეცა მესაკუთრე ნ.დ–იას; მოსარჩელეს უარი ეთქვა გადაწყვეტილების დაუყოვნებლივ აღსასრულებლად მიქცევაზე; არ დაკმაყოფილდა ე.ჟ–იას შეგებებული სარჩელი.

6. პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

6.1.2020 წლის 31 აგვისტოს, ერთი მხრივ, ე.ჟ–იას (მესაკუთრე/გამყიდველი) და მეორე მხრივ, ნ.დ–იას (მყიდველი) შორის, გაფორმდა გამოსყიდვის უფლებით უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც გამყიდველმა გაყიდა, ხოლო მყიდველმა იყიდა უძრავი ნივთი, მდებარე: ქ. თბილისი, ქუჩა ..........., ფართი 92.10 კვ.მ., ს/კ №......., გამოსყიდვის უფლებით. გამოსყიდვის ვადად განისაზღვრა 3 თვე, ხოლო ნასყიდობის საგნის ღირებულებამ შეადგინა 15450 აშშ დოლარის ეკვივალენტი - 47 425.32 ლარი. ხსენებული ნასყიდობის ხელშეკრულების (N200616401, დამოწმებული 31/08/2020წ. ნოტარიუს ლ. დ–ის მიერ) საფუძველზე, №...... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ქონების მესაკუთრედ საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა ნ.დ–ია.

6.2.სადავო 31.08.2020 წლის ხელშეკრულების გაფორმებამდე, ქონების მესაკუთრე ე.ჟ–იას საკუთრების უფლების დამდგენი დოკუმენტი იყო უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება N200616378, დამოწმებული 31/08/2020 წელს, ნოტარიუს ლ. დ–ის მიერ. ხსენებული 31.08.2020 წლის ხელშეკრულება (სანოტარო მოქმედების რეგისტრაციის ნომერი N200616378) დადებული იყო თ.გ–ძეს და ე.ჟ–იას შორის და ითვალისწინებდა, რომ ე.ჟ–ია ყიდულობდა №........ საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ უძრავ ქონებას 11 000 აშშ დოლარად, რომლის გადახდაც, ხელშეკრულების სანოტარო წესით დადასტურებისთანავე უნდა განხორციელებულიყო. საჯარო რეესტრის ამონაწერებზე დაყრდნობით, სასამართლომ დაადგინა, რომ აღნიშნული ხელშეკრულებით, რეალურად ე.ჟ–იამ გამოისყიდა ქონება თ.გ–ძისგან, რამდენადაც, მათ შორის არსებობდა 04/07/2020 წელს დამოწმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლებით (N2004...), სადაც ე.ჟ–ია წარმოადგენდა გამოსყიდვის უფლების მქონე პირს.

6.3.№.......... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ უძრავ ქონებაზე (მესაკუთრედ ე.ჟ–იას ყოფნის დროს) გამოსყიდვის უფლებით უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებები თ.გ–ძემდე დადებულია ასევე, ბ.ხ–ძესთან (დამოწმების თარიღი: 11/05/2019წ.), მ.მ–თან (დამოწმების თარიღი: 16/11/2019წ.) და ს.უ–თან (დამოწმების თარიღი: 22/03/2020წ.).

6.4.თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 24 აპრილის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით (საქმე №2/6357-23), ე.ჟ–იას სარჩელი დაკმაყოფილდა და დ.ჩ–ს მის სასარგებლოდ დაეკისრა დავალიანების გადახდა 10000 აშშ დოლარის ოდენობით. დაუსწრებელი გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში და 19.06.2023 წელს გაიცა სააღსრულებო ფურცელი. დაუსწრებელი გადაწყვეტილებიდან ირკვევა, რომ ე.ჟ–ია დ.ჩ–ს ედავებოდა ნ.დ–იასგან აღებული 15000 აშშ დოლარიდან მისთვის გადაცემულ 10000 აშშ დოლარს, რომელიც დ.ჩ–ს უნდა დაებრუნებინა 2021 წლის 15 ივნისამდე, რაც არ განუხორციელებია. ხსენებული სასარჩელო მოთხოვნა ე.ჟ–იამ დ.ჩ–ის გამოკითხვის ოქმს დააყრდნო.

6.5.სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით, მათ შორის მხარეთა ახსნა-განმარტებებით, ვერ დასტურდება ის გარემოება, რომ გამოსყიდვის უფლებით უძრავი ნივთის ნასყიდობის 2020 წლის 31 აგვისტოს ხელშეკრულება იყო თვალთმაქცური, რაც შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს წარმოადგენდა.

6.6.ნ.დ–იას საკუთრებაში რეგისტრირებულ უძრავ ნივთს, მდებარე: ქ. თბილისი, ქუჩა ........., ფართი 92.10 კვ.მ., ს/კ №......... - ფაქტობრივად, სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე ფლობს ე.ჟ–ია.

7. პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებათა სამართლებრივი შეფასება:

7.1.პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაასკვნა, რომ არ იკვეთებოდა გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობისა და უძრავ ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობის ნაწილში, შეგებებული სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი; ამასთან, ვინაიდან მოპასუხემ ვერ დაადასტურა მის მიერ უძრავი ნივთის ფლობის სამართლებრივი საფუძველი, სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან გამომდინარე, მოსარჩელის მოთხოვნა უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ქონების გამოთხოვნის თაობაზე, საფუძვლიანი იყო.

7.2.სასამართლომ იმსჯელა გადაწყვეტილების დაუყოვნებლივ აღსრულების საკითხზეც. ამ მიმართებით, მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 268-ე მუხლის 1-ლ და მე-3 ნაწილებზე და მიიჩნია, რომ მოსარჩელე ვერ ასაბუთებდა გადაწყვეტილების დაუყოვნებლივი აღსრულების აუცილებლობას, რის გამოც, მოთხოვნა არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

8. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება, სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხე ე.ჟ–იამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება.

9. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

9.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 14 აგვისტოს განჩინებით, ე.ჟ–იას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2024 წლის 05 მარტის გადაწყვეტილება.

10. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

10.1. სააპელაციო პალატამ სარჩელისა და სააპელაციო საჩივრის გაცნობის შედეგად, მიიჩნია, რომ მისი კვლევის საგანს, უძრავი ნივთის გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობისა და ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობის, ასევე, უძრავი ნივთის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვის სამართლებრივი წინაპირობების არსებობის შემოწმება წარმოადგენდა.

10.2. პალატამ მიიჩნია, რომ მოცემული კატეგორიის დავის სამართლიანი და ობიექტური გადაწყვეტის მიზნებისათვის, გამოყენებულ უნდა ყოფილიყო მტკიცების ტვირთის განაწილების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსში მოქმედი სტანდარტი, რომლის მიხედვითაც, მოსარჩელემ უნდა დაადასტუროს გარემოებები, რომლებზედაც იგი ამყარებს სასარჩელო მოთხოვნას, ხოლო მოპასუხემ კი ის გარემოებები, რომლებსაც შესაგებლი ეფუძნება.

10.3. აპელანტის ძირითადი არგუმენტი გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების მოთხოვნით, ეფუძნებოდა იმ გარემოებას, რომ სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმის გარემოებები და მტკიცებულებები. აპელანტი მიიჩნევდა, რომ საქმეში არსებობდა საკმარისი წინაპირობები, რათა სასამართლოს შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა დაეკმაყოფილებინა და ბათილად ეცნო უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლებით, როგორც თვალთმაქცური გარიგება. აპელანტი გარიგების ბათილობის საფუძვლად იმეორებდა იმავე გარემოებებს, რაც შესაგებელსა და შეგებებულ სარჩელში იყო დასახელებული და ასევე, აპელირებდა დ.ჩ–ის წინააღმდეგ მიღებულ დაუსწრებელ გადაწყვეტილებასა და მის ჩვენებაზე.

10.4. პალატამ განმარტა, რომ რამდენადაც შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება გამორიცხავდა ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილებას, მნიშვნელოვანი იყო, რომ პირველ რიგში, სადავო გარიგების ბათილად ცნობის საფუძვლად მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, შემოწმებულიყო - მხარეთა შორის დაიდო თუ არა სსკ-ის 56.2 მუხლით გათვალისწინებული თვალთმაქცური გარიგება, ანუ, სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულებით დაიფარა თუ არა იპოთეკით უზრუნველყოფილი სასესხო გარიგება.

10.5. ამ მიმართებით, შეგებებული სარჩელის ავტორი (აპელანტი) რამდენიმე გარემოებით ცდილობდა მისი პოზიციის დადასტურებას. კერძოდ, მხარე ამტკიცებდა, რომ:

- სადავო ხელშეკრულებაში მითითებული 15 450 აშშ დოლარიდან 450 აშშ დოლარი იყო სესხის სარგებელი (3%);

- სადავო ხელშეკრულებაში მითითებული 15 450 აშშ დოლარიდან 10 000 აშშ დოლარი დ.ჩ–მა აიღო და მანვე იკისრა ამ თანხის ნ.დ–იასთვის დაბრუნების ვალდებულება პროპორციული ოდენობით პროცენტთან ერთად;

- მის მიერ სესხის სახით მიღებულ იქნა მხოლოდ 5 000 აშშ დოლარი და ამ თანხის პროპორციულ სარგებელს - 150 აშშ დოლარს რამდენიმე თვის განმავლობაში აძლევდა დ.ჩ–ს, ნ.დ–იასთვის გადასაცემად;

- სადავო ქონების საბაზრო ღირებულება აღემატება ხელშეკრულების ფასს.

10.6. სადავო საკითხთან მიმართებით, სააპელაციო პალატა სრულად დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილ სადავო ფაქტობრივ გარემოებებს, მათ სამართლებრივ შეფასებებს და მიუთითა მათზე (იხ. წინამდებარე განჩინების 6.1.-6.6. პუნქტები).

10.7. სააპელაციო პალატამ მიუთითა სამოქალაქო სამართლით განმტკიცებულ ხელშეკრულების თავისუფლების პრინციპზე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 327-ე მუხლზე, გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის სამართლებრივი ურთიერთობის მარეგულირებელ ნორმებზე (სსკ-ს 509-515-ე მუხლები), თვალთმაქცური გარიგების ნორმატიულ შინაარსზე (სსკ-ს 56-ე მუხლის მე-2 ნაწილი), თვალთმაქცურობის საფუძვლით გარიგების ბათილობის სპეციპიკურ ხასიათზე, სამოქალაქო საპროცესო სამართალში მოქმედ მხარეთა თანასწორობისა (სსსკ-ის მე-5 მუხლი) და შეჯიბრებითობის (სსსკ-ის მე-4 მუხლი) ფუნდამენტურ პრინციპებზე, მტკიცების ტვირთის ობიექტური განაწილების სტანდარტზე და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მხარეთა შორის თვალთმაქცური გარიგების დადების მტკიცების ტვირთი შეგებებული სარჩელით მოსარჩელეს ეკისრებოდა და სწორედ მას უნდა მიეთითებინა გარიგების ბათილად ცნობის ფაქტობრივი საფუძვლები; შეგებებული სარჩელით მოპასუხე კი, მოვალე იყო, სარჩელისაგან თავდაცვის მიზნით, ქმედითად უარეყო მოსარჩელის არგუმენტები, წარედგინა იმგვარი მტკიცებულებები, რომლებიც გააქარწყლებდა მოსარჩელის მიერ დასახელებულ ფაქტებს.

10.8. ასევე, სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა მტკიცებულებათა შეფასების სტანდარტზე (სსსკ-ის 105-ე მუხლი) და მიიჩნია, რომ საქმის მასალებით, არ დასტურდებოდა ის გარემოება, რომ სადავო გარიგების მხარეები იმისგან განსხვავებულ შინაარსზე იყვნენ შეთანხმებულნი, რაც ასახული იყო შეთანხმებაში და შესაბამისად, მიიჩნია, რომ არ დგინდებოდა გარიგების ბათილობის წინაპირობები. სააპელაციო პალატის მითითებით, შეგებებული სარჩელის ავტორის (აპელანტის) პოზიცია ძირითადად ზეპირსიტყვიერი იყო და არ იყო განმტკიცებული რელევანტური მტკიცებულებებით.

10.9. გარდა ამისა, სააპელაციო პალატამ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებას, რომ ე.ჟ–იასა და თ.გ–ძეს შორის არსებობდა 04/07/2020წ. დამოწმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლებით (N.......), სადაც ე.ჟ–ია წარმოადგენდა გამოსყიდვის უფლების მქონე პირს; შესაბამისად, ე.ჟ–იამ წინამდებარე საქმეში სადავო ხელშეკრულების დადების დღეს, 31.08.2020 წელს, სადავო ქონება ფაქტობრივად გამოისყიდა თ.გ–ძისაგან, რა დროსაც ამავე სადავო ქონების ნასყიდობის ფასი განსაზღვრული იყო 11 000 აშშ დოლარით. პალატის მოსაზრებით, საყურადღებო იყო ისიც, რომ ამავე სადავო ქონებაზე მანამდეც არაერთი მსგავსი შინაარსის ხელშეკრულება იყო გაფორმებული ე.ჟ–იასა და სხვა პირებს შორის. აღნიშნული გარემოებები, პალატის მოსაზრებით, ადასტურებდა, რომ ე.ჟ–იას მანამდეც ჰქონდა ამავე სადავო ქონებაზე გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულებების დადების გამოცდილება, რომელი ხელშეკრულებებით ნაკისრ ვალდებულებებსაც იგი ასრულებდა, ვინაიდან მესაკუთრის სტატუსი კვლავ ე.ჟ–იას უფიქსირდებოდა. პალატამ მიიჩნია, რომ საქმის მასალების მიხედვით, უფრო სარწმუნო იყო ნ.დ–იას ვერსია მასზედ, რომ სადავო გარიგების დადებიდან აღებული თანხა მოხმარდა სწორედ სადავო უძრავ ქონებაზე წინა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულებას თ.გ–ძესთან, რაც პალატას უქმნიდა შინაგან რწმენას მასზედ, რომ სადავო ხელშეკრულება სწორედ ე.ჟ–იას ნებას შეესაბამებოდა და მას ჰქონდა მისი შესრულების (უკან გამოსყიდვის) მოლოდინიც, როგორც წინა შემთხვევებში მოხდა.

10.10. ამდენად, პალატამ არ გაიზიარა ე.ჟ–იას პოზიცია მასზედ, რომ მან სადავო გარიგებიდან მიღებული თანხა გადასცა დ.ჩ–ს, მიუხედავად იმისა, რომ არსებობდა კანონიერ ძალაში შესული თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 24 აპრილის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება (საქმე №2/6357-23), რომლითაც ე.ჟ–იას სარჩელი დაკმაყოფილდა და დ.ჩ–ს მის სასარგებლოდ დაეკისრა დავალიანების გადახდა 10 000 აშშ დოლარის ოდენობით. პალატის მითითებით, დაუსწრებელი გადაწყვეტილებიდან ირკვევა, რომ ე.ჟ–ია დ.ჩ–ს ედავებოდა ნ.დ–იასგან აღებული 15 000 აშშ დოლარიდან მისთვის გადაცემულ 10 000 აშშ დოლარს, რომელიც დ.ჩ–ს უნდა დაებრუნებინა 2021 წლის 15 ივნისამდე, რაც არ განუხორციელებია. ხსენებული სასარჩელო მოთხოვნა ე.ჟ–იამ დ.ჩ–ის გამოკითხვის ოქმს დააყრდნო. აღნიშნულთან დაკავშირებით, პალატამ განმარტა, რომ კანონით გათვალისწინებული პრეიუდიციული ძალა მხოლოდ ისეთ ფაქტებს ენიჭებოდა, რომლებიც დადგენილია ერთ სამოქალაქო საქმეზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, თუ სხვა სამოქალაქო საქმეების განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ. მოცემულ შემთხვევაში კი, გარდა იმისა, რომ ე.ჟ–იას მიერ მითითებული გარემოება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების რეჟიმში იყო დადგენილი, რა დროსაც სასამართლო არ იკვლევს მტკიცებულებებს, წინამდებარე საქმისთვის სხვა საქმის ფარგლებში დადგენილ გარემოებას პრეიუდიციული ძალა მაინც ვერ მიენიჭებოდა მასში მონაწილე მხარეთა არაიდენტურობის გამო.

10.11. გარდა ამისა, პალატამ მიიჩნია, რომ ე.ჟ–იასა და დ.ჩ–ს შორის არსებული ფინასური ვალდებულებები, მათი დადასტურების შემთხვევაშიც კი, კავშირში არ იყო წინამდებარე დავის საგანთან და ვერ მიიჩნეოდა სადავო გარიგების გაბათილებისათვის რელევანტურ გარემოებად. მით უფრო, რომ მითითებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით, დამტკიცებულად ჩაითვალა ჟ–გან ჩ–თვის 10 000 აშშ დოლარის სესხად გადაცემა, ხოლო ეს თანხა მიღებული იყო უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამოსყიდვის უფლებით. პალატამ განმარტა, რომ დაუსწრებელი გადაწყვეტილება არ მიუთითებდა იმ გარემოებაზე, რომ დ–სა და ჟ–ას შორის დაიდო რაიმე სხვა სახის ხელშეკრულება და არა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლებით.

10.12. ასევე, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ უძრავი ქონების საბაზრო ფასთან შეუსაბამობაზე აპელირება ხელშეკრულების თვალთმაქცურად მიჩნევისთვის საკმარისი საფუძველი ვერ იქნებოდა, რადგან ხელშეკრულებაში მითითებული ფასი შეთანხმებული იყო მხარეთა შორის. პალატის მითითებით, თავის მხრივ, შესაძლოა ეარსება ისეთ გარემოებებს, როდესაც გამყიდველს თუნდაც საბაზრო ფასზე ნაკლებ თანხად უღირდეს ქონების გასხვისება. ასეთი შეიძლებოდა ყოფილიყო სხვა ვალდებულების შესრულების ვადის მოსვლა, თანხის მიღების მყისიერი საჭიროება, ქონების მდგომარეობა და სხვ. ამდენად, მხოლოდ ნასყიდობის ფასი, თუნდაც საბაზრო ფასთან შედარებით დაბალი, ვერ გახდებოდა ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილობის საფუძველი, თუ გარიგების ბათილობის სხვა, მტკიცებულებებით დადასტურებეული საფუძვლებიც არ იარსებებდა. მხოლოდ საბაზრო ფასზე დაბალ ფასად ნასყიდობის ფასის განსაზღვრა არ წარმოადგენდა გარიგების ბათილობის წინაპირობას, თუმცა, საქმეზე არც ეს გარემოება დგინდებოდა, რამეთუ საქმეში არ იყო სადავო ქონების შეფასების რაიმე დოკუმენტი, რისი წარმოდგენაც პროცესუალურად სწორედ იმ მხარეს ევალეობოდა, რომელიც აღნიშნული გარემოების დადასტურებას ამყარებდა თავის მოთხოვნას.

10.13. სააპელაციო პალატამ დამატებით განმარტა, რომ გამოსყიდვის ვადა, თუნდაც მცირე, არ ქმნიდა გარიგების ნამდვილობაში ეჭვის შეტანის საფუძველს. რაც შეეხება ნასყიდობის საგნის გამყიდველების მფლობელობაში დატოვების საკითხს, როგორც წესი, მხარეთა შეთანხმებით სწორედ გამოსყიდვის ვადაზე ვრცელდებოდა სარგებლობის უფლებაც. ხოლო ამ ვადის გასვლის შემდეგ, თუკი გამყიდველი უკან არ გამოისყიდდა ნივთს, ის უკვე მართლზომიერი საფუძვლის გარეშე ფლობდა ქონებას. თავის მხრივ კი, ახალი მესაკუთრის ნებაზე იყო დამოკიდებული, თუ როდის მოისურვებდა საკუთარი ქონების არამართლზომიერი მფლობელისაგან (გამყიდველისაგან) გამოთავისუფლებას.

10.14. პალატამ აღნიშნა, რომ ნებისმიერი შეზღუდვა, რასაც კანონმდებლობა აწესებს, გულისხმობს, რომ მას უნდა დაემორჩილონ ამ კანონის ადრესატები და არა იმას, რომ მოქალაქეებმა მოძებნონ კანონის გვერდის ავლის/თავის არიდების გზები. შესაბამისად, აპელანტი მხარის არგუმენტები ვერ გახდებოდა მხარეთა შორის არსებული სამართლებრივი მდგომარეობის შეცვლის/განსაზღვრის საფუძველი.

10.15. ამდენად, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით, მათ შორის მხარეთა ახსნა-განმარტებებით ვერ დასტურდებოდა, რომ გამოსყიდვის უფლებით უძრავი ნივთის ნასყიდობის 2020 წლის 31 აგვისტოს ხელშეკრულება იყო თვალთმაქცური. შესაბამისად, არ არსებობდა მისი ბათილად ცნობის წინაპირობები.

10.16. რაც შეეხება მოსარჩელის მოთხოვნას უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვის თაობაზე, სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილზე, ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილზე, არამფლობელი მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისთვის დადგენილ წინაპირობებზე (ა) მოსარჩელე უნდა იყოს მესაკუთრე, ბ) მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და გ) მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება), საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 183-ე, 185-ე, 312-ე მუხლებზე და ყურადღება გაამახვილა იმ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ ნ.დ–იას საკუთრებად რეგისტრირებული იყო უძრავი ნივთი, მდებარე: ქ. თბილისი, ქუჩა ......, ფართი 92.10 კვ.მ., ს/კ №........., რაც დასტურდებოდა საქმეში წარმოდგენილი ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან და რომლის მიმართაც, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის თანახმად, მოქმედებდა უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია (ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა). ნ.დ–იას საკუთრების უფლების დამდგენი დოკუმენტი იყო გამოსყიდვის უფლებით უძრავი ნივთის ნასყიდობის 2020 წლის 31 აგვისტოს ხელშეკრულება. რამდენადაც სასამართლომ არ გაიზიარა შესაგებელში და შეგებებულ სარჩელში ე.ჟ–იას პოზიცია მითითებული ხელშეკრულების ბათილობასთან მიმართებით, სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ნ.დ–იას საკუთრებაში რეგისტრირებულ სადავო უძრავ ქონებას ფაქტობრივად, სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე ფლობდა ე.ჟ–ია. დადგენილი იყო, რომ საჯარო რეესტრის მონაცემების მიხედვით, სადავო ქონებას მოცემული მდგომარეობით ჰყავდა მხოლოდ ერთი მესაკუთრე და სწორედ ის ითხოვდა აპელანტის უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ქონების გამოთხოვას. შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ აპელანტის მიერ მოხმობილი გარემოებები ვერ გახდებოდა საქართველოს კონსტიტუციითა და საერთაშორისო კონვენციებით აღიარებული ისეთი უფლების ხელყოფის საფუძველი, როგორიცაა საკუთრების უფლება.შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სარჩელი საფუძვლიანი იყო და პირველი ინსტანციის სასამართლომ კანონიერად დააკმაყოფილა იგი.

11. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 25 სექტემბრის განჩინებით, წარმოებაში იქნა მიღებული ე.ჟ–იას საკასაციო საჩივარი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

12. საკასაციო მოთხოვნის ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

12.1. კასატორი მიიჩნევს, რომ სესხის თაობაზე შეთანხმება არასწორად იქნა მიჩნეული ნასყიდობა გამოსყიდვის უფლებით ხელშეკრულებად. კასატორი განმარტავს, რომ გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის მოჩვენებითი ხელშეკრულებით, რეალურად სესხის ხელშეკრულება დაიფარა, რაც განპირობებული იყო იმ საკანონმდებლო ცვლილებით, რომლის გამოც, ფიზიკურ პირებს შორის, სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებები აღარ ფორმდება. კასატორი მიიჩნევს, რომ სასამართლოს სადავო გარიგება უნდა შეეფასებინა ზნეობრიობის კონტექსტში.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

13. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

14. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული ნორმის დანაწესით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

15. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

16. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

17. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამოქალაქო საქმეებზე დასაბუთებული გადაწყვეტილების მიღებისა და ზოგადად, მართლმსაჯულების განხორციელების უწინარეს საფუძველს წარმოადგენს იმის სწორად განსაზღვრა, თუ რა სამართლებრივი საფუძვლიდან გამომდინარეობს მხარეთა შორის წარმოშობილი დავა. ამ მიზნით, საქმის განმხილველმა სასამართლომ პირველყოვლისა, უნდა დაადგინოს მოთხოვნის მატერიალური საფუძველი [მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმა]. მხოლოდ ამის შემდეგ უნდა გამოარკვიოს მოძიებული ნორმის წინაპირობები, მისი აბსტრაქტული შემადგენლობა და შეამოწმოს განხორციელებულია თუ არა განსახილველ საქმეზე ყველა მათგანი. ამ ასპექტში, ფორმალურ სამართლებრივი თვალსაზრისით, სასამართლო შეზღუდულია სარჩელის ფაქტობრივი გარემოებებით: იგი ამოწმებს რომელ კონკრეტულ ფაქტობრივ გარემოებებზე მიუთითებს მოსარჩელე, ქმნიან თუ არა ისინი დამფუძნებელი ნორმის უკლებლივ ყველა წანამძღვარს. ამის შემდეგ მოწმდება, მოპასუხის პოზიცია რამდენად აქარწყლებს წარმოშობილ წანამძღვრებს (პროცესუალური და მატერიალური თვალსაზრისით) (იხ. სუსგ №ას-53-49-2017, 07 აპრილი 2017 წელი).

18. მოცემულ დავაზე, ძირითად სასარჩელო მოთხოვნას უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა წარმოადგენს. შესაბამისად, მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლები საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 168-ე (მესაკუთრის პრეტენზიის გამო, ნივთის მფლობელობა წყდება, თუ მესაკუთრე მფლობელს წაუყენებს დასაბუთებულ პრეტენზიას), 170.1-ე (მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო ბოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას) და ამავე კოდექსის 172.1-ე (მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება) მუხლებიდან გამომდინარეობს.

19. ზემოაღნიშნული ნორმების შესაბამისად, არამფლობელი მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისთვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა) მოსარჩელე უნდა იყოს მესაკუთრე, ბ) მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და გ) მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება.

20. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ვინდიკაციური სარჩელის აღძვრისას, უპირველესად, მოსარჩელეს ეკისრება იმ ფაქტის დადასტურების ვალდებულება, რომ სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრეა და მოპასუხე მისი ნებართვის გარეშე ფლობს სადავო უძრავ ქონებას, რაც მოცემულ საქმეზე, თავდაპირველი მოსარჩელის მიერ წარმატებით განხორციელდა. კერძოდ, განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ მოსარჩელე ქონების მესაკუთრეა, რაც დასტურდება საქმეში წარმოდგენილი ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან, რომლის მიმართაც, სსკ-ის 312-ე მუხლის თანახმად, მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა, ხოლო, მოპასუხე წარმოადგენს სადავო უძრავი ქონების მფლობელს.

21. ზემოაღნიშნული გარემოებების დადგენის შემდეგ, მტკიცების ტვირთი მოპასუხის მხარეს ინაცვლებს, რომელმაც საპასუხოდ უნდა ამტკიცოს, რომ სადავო ნივთის მართლზომიერად ფლობის უფლება აქვს.

22. მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხემ თავის დაცვის საპროცესო საშუალებად -შესაგებელთან ერთად (რომლითაც სარჩელი არ ცნო), შეგებებული სარჩელიც გამოიყენა და მიუთითა რა გარიგების თვალთმაქცურ ხასიათზე, სადავო გახადა მოსარჩელის საკუთრების უფლების - გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულების ნამდვილობის - საფუძველი.

23. განსახილველი საკასაციო საჩივრის ძირითადი პრეტენზია სწორედ იმაში მდგომარეობს, რომ სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმის გარემოებები და არ მიიჩნია დადგენილად, რომ სადავო სამართალურთიერთობა წარმოადგენდა თვალთმაქცური გარიგების შედეგად დადებულ გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულებას, რომლითაც რეალურად სესხის სამართლებრივი ურთიერთობა დაიფარა.

24. ამდენად, შეგებებული სარჩელით მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს სამოქალაქო კოდექსის 56.2-ე (თუ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით მხარეებს სურთ სხვა გარიგების დაფარვა, მაშინ გამოიყენება დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი წესები (თვალთმაქცური გარიგება)) მუხლი წარმოადგენს, რომლის ნორმატიული ანალიზიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ თვალთმაქცური გარიგების დროს, მართალია, ნების გამოვლენა მიმართულია სამართლებრივი შედეგების დადგომისაკენ, თუმცა არა იმ ხელშეკრულების შესაბამისად, რომელზეც მხარეები თანხმდებიან. ამგვარი გარიგების მიზანს წარმოადგენს იმ გარიგების დაფარვა, რომლის მიღწევის სურვილი მხარეებს რეალურად გააჩნიათ. ამ შემთხვევაში არსებობს ორი გარიგება, ერთი თვალთმაქცური და მეორე – რომელიც მხარეებმა უშუალოდ გაითვალისწინეს. ამდენად, თვალთმაქცური გარიგება ერთგვარად ფარავს ნამდვილ გარიგებას, შესაბამისად, მას არ გააჩნია სამართლებრივი საფუძველი და იგი ბათილია. თუმცა, ამ საფუძვლით გარიგების ბათილობას გარკვეული სპეციფიკურობა ახასიათებს. კანონმდებლის ასეთი დამოკიდებულება განპირობებულია მხარეთა რეალური ნების გათვალისწინებით. ხშირ შემთხვევაში, მხარეები ვერ ერკვევიან, რა შინაარსის ხელშეკრულების გაფორმება სურთ ან კიდევ ვერ ასხვავებენ ერთმანეთისაგან გარიგების სხვადასხვა ტიპებს. სამოქალაქო კოდექსი შესაძლებლობას ანიჭებს ხელშეკრულების სუბიექტებს, გამოასწორონ დაშვებული შეცდომები თვალთმაქცური გარიგების ბათილად ცნობით და მხარეთა შეთანხმების მიმართ გამოიყენონ ის მოთხოვნები, რაც დამახასიათებელია იმ გარიგებისათვის, რომლის მიღწევაც მხარეებს სურდათ (იხ. სუსგ-ები საქმეებზე №ას-487-461-2015, 17.06.2015; №ას-1382-2018, 25.01.2019წ; № ას-3-2020, 16 ივნისი, 2020, პ.12).

25. საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო პალატის მითითებას მასზედ, რომ თვალთმაქცური გარიგების დროს უნდა დადასტურდეს გარემოებები, რომლებიც მიუთითებენ სხვა გარიგების დადების სურვილზე და ამ დაფარული გარიგებისათვის აუცილებელი ყველა წინაპირობის არსებობაზე. ამ შემთხვევაში, გამოიყენება დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი წესები.

26. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ შეგებებული სარჩელით შედავებული გარემოების თაობაზე, შეგებებული სარჩელით მოსარჩელემ ვერ შეძლო კუთვნილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლების შესაბამისად და სასამართლოსთვის იმ მტკიცებულებების წარდგენა, რომლითაც დადასტურდებოდა გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის გარიგების თვალთმაქცურობა და შესაბამისად, სადავო ნივთზე მისი მფლობელობის მართლზომიერება.

27. ამ მიმართებით, საკასაციო პალატა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მსგავსად, ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ გარიგების თვალთმაქცური ხასიათის სამტკიცებლად, ძირითადად წარმოდგენილია შეგებებული სარჩელით მოსარჩელის ზეპირი ახსნა-განმარტებები, რაც ამგვარი მტკიცების ტვირთის რეალიზებისათვის, საკმარისი ვერ იქნება (იხ.: სუსგ-ები საქმეებზე №ას-169-2019, 05.07.2019 წ.; №ას-371-2019, 12.04.2019 წ.).

28. მოცემულ შემთხვევაში, გარიგების თვალთმაქცური ხასიათის დასადასტურებლად შეგებებული მოსარჩელის ერთ-ერთი არგუმენტი იმ გარემოებას შეეხებოდა, რომ სადავო ხელშეკრულებაში მითითებული სესხის სარგებლიანი იყო (3%) და რამდენიმე თვის განმავლობაში იხდიდა პროცენტს. აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ შეგებებული სარჩელით მოსარჩელეს, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 429-ე მუხლის დისპოზიციური შინაარსი ანიჭებდა სარწმუნო მტკიცებულების მოპოვების შესაძლებლობას. კერძოდ, დასახელებული ნორმის მიხედვით, კრედიტორმა მოვალის მოთხოვნით შესრულების მთლიანად ან ნაწილობრივ მიღების შესახებ უნდა გასცეს ამის დამადასტურებელი დოკუმენტი. მითითებული დანაწესის ძალით, მხარეს, რომელიც კონკრეტულ სამართლებრივ ურთიერთობაში წარმოადგენს მოვალეს, შესაძლებლობა ეძლევა კრედიტორის მიმართ შესრულებული ფულადი ვალდებულების დასადასტურებლად მოსთხოვოს კრედიტორს შესრულებული ვალდებულების შესახებ წერილობითი დოკუმენტის – დასტურის გაცემა. აღნიშნული დოკუმენტის გაცემის მოთხოვნა – მოვალის უფლება, ხოლო მისი გაცემა კრედიტორის უშუალო ვალდებულებაა. მითითებული კუთხით კანონმდებელი ეხმარება მოვალეს, შექმნას და მიიღოს მის მიერ შესრულებული ფულადი ვალდებულების შესრულების დამადასტურებელი უტყუარი მტკიცებულება. შესაბამისად, პალატა მიიჩნევს, რომ ფულადი ვალდებულების შესრულების მტკიცების ტვირთის განაწილებიდან გამომდინარე, შეგებებული სარჩელით მოსარჩელემ ვერ უზრუნველყო სასამართლოსთვის წარედგინა სადავო გარიგებიდან გამომდინარე, პროცენტის გადახდის დამადასტურებელი სარწმუნო მტკიცებულება, რაც გამორიცხავს პროცენტის გადახდასთან დაკავშირებით, მისი მოსაზრების გაზიარების შესაძლებლობას.

29. საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს გარიგების თვალთმაქცური ხასიათის დასადასტურებლად, შეგებებული სარჩელით მოსარჩელის არგუმენტს - უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულებასთან ნასყიდობის ფასის შეუსაბამობის თაობაზე, რასთან დაკავშირებითაც სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ამ გარემოების დასადასტურებლად მოსარჩელეს სასამართლოსთვის არ წარუდგენია სადავო ქონების შეფასების დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება. ამასთან, ხელშეკრულების ღირებულება მხარეებმა ხელშეკრულების თავისუფლების პრინციპის საფუძველზე (სსკ-ის 319-ე მუხლი) შეათანხმეს, რაც მხარეებს უფლებას აძლევდა შეთანხმებულიყვნენ ნასყიდობის ფასზე - ნივთის საბაზრო ღირებულებაზე ნაკლები ოდენობითაც. საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო პალატის მითითებებს და დამატებით მოიხმობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის განმარტებას, რომლის მიხედვით, საბაზრო ღირებულებასთან ნასყიდობის ფასის შეუსაბამობის დადასტურება, მხოლოდ ეს გარემოება, ცალკე აღებული, მხარეთა ორმხრივი ნების გამოვლენის პირობებში, საქმეში არსებულ სხვა გარემოებებთან და მტკიცებულებებთან ურთიერთშეჯერების გარეშე, სადავო გარიგების ბათილობის კანონიერი საფუძველი ვერ გახდება (იხ., სუს-ს დიდი პალატის გადაწყვეტილება №ას-664-635-2016, 2 მარტი, 2017 წელი). ამასთან, რამდენადაც შეგებებული სარჩელით მოსარჩელე ვერ მიუთითებს ისეთ გარემოებებზე, რომლებიც დაადასტურებდა ნასყიდობის ფასის განსაზღვრისას, შეგებებული სარჩელით მოპასუხის მხრიდან შეგებებული სარჩელით მოსარჩელის ნების ფორმირებაში უკანონო ჩარევას (იძულება; მოტყუება; გავლენის ბოროტად გამოყენება და სხვ.), სახეზეა მხარეთა ორმხრივი ნების გამოვლენის შედეგად შეთანხმებული ხელშეკრულების ღირებულება; ასეთ პირობებში კი, ნასყიდობის ხელშეკრულების საფასურის ოდენობის მართებულობის კვლევა სასამართლოს პრეროგატივას არ წარმოადგენს.

30. რაც შეეხება არგუმენტს მასზედ, რომ სადავო ხელშეკრულებაში მითითებული 15 450 აშშ დოლარიდან 10 000 აშშ დოლარი დ.ჩ–მა მიიღო და მანვე იკისრა ამ თანხის ნ.დ–იასთვის დაბრუნების ვალდებულება პროპორციული ოდენობით პროცენტთან ერთად, რის დასადასტურებლადაც შეგებებული სარჩელით მოსარჩელე აპელირებდა დ.ჩ–ის გასაუბრების ოქმსა და დაუსწრებელ გადაწყვეტილებაზე, საკასაციო პალატა, ამ ნაწილშიც, სრულად იზიარებს სააპელაციო პალატის მითითებებს მასზედ, რომ ე.ჟ–იას მიერ დასახელებული გარემოება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების რეჟიმშია დადგენილი, რა დროსაც სასამართლო არ იკვლევს მტკიცებულებებს; ამასთან, წინამდებარე საქმისთვის სხვა საქმის ფარგლებში დადგენილ გარემოებას პრეიუდიციული ძალა ვერ მიენიჭება მასში მონაწილე მხარეთა არაიდენტურობის გამო. გარდა ამისა, ე.ჟ–იასა და დ.ჩ–ს შორის არსებული ფინასური ვალდებულებები, კავშირში არ არის წინამდებარე დავის საგანთან და ვერ მიიჩნევა სადავო გარიგების გაბათილებისათვის რელევანტურ გარემოებად.

31. ამდენად, საკასაციო პალატა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მსგავსად, მიიჩნევს, რომ შეგებებული სარჩელით მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა იმ ფაქტობრივი გარემოებების არსებობა, რომლებიც აუცილებელია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის მე-2 ნაწილის კვალიფიკაციისათვის და რომელიც უნდა შეეფასებენა და არ შეაფასა, ან არასწორად შეაფასა სააპელაციო სასამართლომ.

32. ვინაიდან საქმის მასალების მიხედვით არ დასტურება ის გარემოება, რომ გარიგება, რომლის საფუძველზეც მოსარჩელემ სადავო უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლება მოიპოვა, ბათილია, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოსარჩელის ვინდიკაციური სარჩელი მართებულად დაკმაყოფილდა, რის საწინააღმდეგოდაც, დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია კასატორს არ წარმოუდგენია.

33. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად დაადგინა ის ფაქტობრივი გარემოებები, რომლებიც მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმებით გათვალისწინებულ შესაბამის სამართლებრივ შედეგებს განაპირობებენ.

34. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

35. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინება წინააღმდეგობაში მოდის მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და მის დამატებით ოქმთან/ოქმებთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან.

36. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

37. ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

38. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

39. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 264.3-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ე.ჟ–იას საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველი დაუშვებლობის გამო.

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე გიორგი მიქაუტაძე

მოსამართლეები: რევაზ ნადარაია

თამარ ზამბახიძე