№ას-1495-2023 10 ოქტომბერი, 2024 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გიორგი მიქაუტაძე (თავმჯდომარე),

რევაზ ნადარაია (მომხსენებელი), თ– ზამბახიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები – თ.ა–ძე, დ.ხ–ი და ა.გ–ი (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – თ.ვ–ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 3 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ჩუქებისა და ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა და მესაკუთრედ აღიარება, მოძრავი ნივთების უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. თ.ვ–ძემ (შემდეგში - მოსარჩელე, მოწინააღდეგე მხარე) სარჩელი აღძრა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიაში თ.ა–ძის, დ.ხ–ისა და ა.გ–ის მიმართ (შემდეგში - მოპასუხეები, კასატორები), შემდეგი სასარჩელო მოთხოვნებით:

1.1.ბათილად იქნეს ცნობილი 2016 წლის 11 ივლისის უძრავი ნივთის ჩუქების ხელშეკრულება უძრავ ქონებაზე, ს/კ №..........;

1.2.ბათილად იქნეს ცნობილი 2017 წლის 23 მაისის უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება უძრავ ქონებაზე, ს/კ №........;

1.3.გამოთხოვილ იქნეს მოპასუხეთა - თ.ა–ძის, დ.ხ–ისა და ა.გ–ის უკანონო მფლობელობიდან მოსარჩელის კუთვნილი მოძრავი ნივთები: 1) სამსუნგის ფირმის ტელევიზორი; 2) სამსუნგის ფირმის მტვერსასრუტი; 3) ტოშიბას ფირმის მაცივარი; 4) ავტომატური სარეცხი მანქანა „ელექტროლუქსი“; 5) წყლის გამათბობელი, 6) ელექტრო „კაფემოლკა“; 7) ბრაუნის ფირმის ხორცის დასაკეპი მანქანა; 8) გაზის ღუმელი; 9) ჟურნალების მაგიდა; 10) ტელევიზორის მაგიდა; 11) ე.წ. „უგალოკი“ შვიდი ბალიშით; 12) „ზალის“ დიდი მაგიდა ექვსი სკამით; 13) თურქული საძინებლის კომპლექტი; 14) „ტრილიაჟი“; 15) „პუპსიკი“; 16) ორსაწოლიანი ტახტი გადასაფარებლით, თეთრეულის კომპლექტი; 17) „ტუმბოჩკა“; 18) სამი ცალი ხალიჩა; 19) სხვადასხვა დასახელების ჭურჭელი; 20) ნარდი; 21) „ნოუთბუქი“ ლენოვოს ფირმის - 1ც.; 22) შემოსასვლელში ტანსაცმლის კარადა; 23) დიდი კარადა; 24) „ტუმბოჩკა“;

1.4.აღიარებულ იქნეს თ.ვ–ძის (პ/ნ ........) საკუთრების უფლება უძრავ ქონებაზე, მდებარე: ქ. ქუთაისში ........, ს/კ №......... და დაუბრუნდეს საკუთრებაში მოსარჩელეს;

1.5.მოსარჩელის მიერ გაწეული ყველა ხარჯი (სასამართლო და არასასამართლო) დაეკისროთ მოპასუხეებს მოსარჩელის სასარგებლოდ.

2. მოპასუხეებმა - თ.ა–ძემ, დ.ხ–მა და ა.გ–მა წარმოდგენილი შესაგებლებით სარჩელი არ ცნეს.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

3.1.ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 03 ნოემბრის გადაწყვეტილებით, მოსარჩელე თ.ვ–ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი 2016 წლის 11 ივლისის უძრავი ნივთის ჩუქების ხელშეკრულება, უძრავ ქონებაზე, მდებარე: ქ. ქუთაისი, ........., ს/კ №........; ბათილად იქნა ცნობილი 2017 წლის 23 მაისის უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება უძრავ ქონებაზე, მდებარე: ქ. ქუთაისი, .........., ს/კ №........; მოპასუხეთა - თ.ა–ძის, დ.ხ–ისა და ა.გ–ის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა მოსარჩელის კუთვნილი მოძრავი ნივთები - 1) სამსუნგის ფირმის ტელევიზორი; 2) სამსუნგის ფირმის მტვერსასრუტი; 3) ტოშიბას ფირმის მაცივარი; 4) ავტომატური სარეცხი მანქანა „ელექტროლუქსი“; 5) წყლის გამათბობელი, 6) ელექტრო „კაფემოლკა“; 7) ბრაუნის ფირმის ხორცის დასაკეპი მანქანა; 8) გაზის ღუმელი; 9) ჟურნალების მაგიდა; 10) ტელევიზორის მაგიდა; 11) ე.წ. „უგალოკი“ შვიდი ბალიშით; 12) „ზალის“ დიდი მაგიდა ექვსი სკამით; 13) თურქული საძინებლის კომპლექტი; 14) „ტრილიაჟი“; 15) „პუპსიკი“; 16) ორსაწოლიანი ტახტი გადასაფარებლით, თეთრეულის კომპლექტი; 17) „ტუმბოჩკა“; 18) სამი ცალი ხალიჩა; 19) სხვადასხვა დასახელების ჭურჭელი; 20) ნარდი; 21) „ნოუთბუქი“ ლენოვოს ფირმის - 1ც.; 22) შემოსასვლელში ტანსაცმლის კარადა; 23) დიდი კარადა; 24) „ტუმბოჩკა“; უძრავი ქონება მდებარე: ქ. ქუთაისში, ........, ს/კ №.......... აღირიცხა თ.ვ–ძის (პ/ნ ........) საკუთრებაში; მოპასუხეებს - თ.ა–ძეს, დ.ხ–სა და ა.გ–ს მოსარჩელე თ.ვ–ძის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ სახელმწიფო ბაჟის თანხა 1200 ლარის ოდენობით, ასევე, სარჩელის უზრუნველყოფისათვის გადახდილი ბაჟი - 50 ლარის ოდენობით და საადვოკატო მომსახურების ხარჯები - 1000 ლარის ოდენობით.

4. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა - თ.ა–ძემ, დ.ხ–მა და ა.გ–მა, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

5. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

5.1. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 3 ოქტომბრის განჩინებით, თ.ა–ძის, დ.ხ–ისა და ა.გ–ის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 03 ნოემბრის გადაწყვეტილება.

6. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

6.1. მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტები და დამატებით დადგენილად მიიჩნია და მიუთითა საქმის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე:

6.1.1. 2016 წლის 11 ივლისის ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე, რომელიც დაიდო მოსარჩელე თ.ვ–ძესა და მოპასუხე თ.ა–ძეს შორის, ქალაქ ქუთაისში, .......... მდებარე უძრავი ქონება (ს/კ №........), 2016 წლის 14 ივლისს დარეგისტრირდა მოპასუხე თ.ა–ძის საკუთრებაში.

6.1.2. 2017 წლის 19 მაისს, მოპასუხე თ.ა–ძესა და ნ.ვ–ძეს შორის დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც თ.ა–ძემ ქალაქ ქუთაისში, ......... მდებარე უძრავი ქონება (ს/კ №.........) 10000 აშშ დოლარად მიჰყიდა ნ.ვ–ძეს. საკუთრების რეგისტრაციისათვის განესაზღვრათ 4 დღე. 2017 წლის 22 მაისს, ხელშეკრულების მხარეებმა - ნ.ვ–ძემ და თ.ა–ძემ ერთობლივი განცხადებით მიმართეს საჯარო რეესტრს უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულების გაუქმების შესახებ.

6.1.3. 2017 წლის 23 მაისს, მოპასუხეებს - თ.ა–ძესა და ა.გ–ს შორის, დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც თ.ა–ძემ, ქალაქ ქუთაისში, .......... მდებარე უძრავი ქონება (ს/კ №.........) 15000 აშშ დოლარად მიჰყიდა ა.გ–ს. სადავო უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში იმავე დღესვე დარეგისტრირდა ა.გ–ის საკუთრებად. 2017 წლის 23 მაისს, ა.გ–მა 14:32 საათზე დაარეგისტრირა განცხადება საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ, უძრავ ნივთზე, მდებარე: ქ. ქუთაისი, .........., რომელზეც დაჩქარებული წესით (მომსახურების ვადა 1 დღე), იმავე დღეს, 23/05/2017 წლის 18:31 საათზე, მომზადდა ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან.

6.1.4. მოწმე ნ.გ–ძის განმარტებით, თ.ვ–ძე არის მისი მეუღლის ბიძა. ისინი მის ბინაში ცხოვრობდნენ. რადგან მან გადაწყვიტა ბინის გაყიდვა, გაბრაზდნენ და დაცალეს ბინა. დ.ხ–მა მათ უთხრა, რომ ბინის ყიდვა უნდოდა და მათ ხომ არ ექნებოდათ პრობლემა. საუბარი იყო 20 000 აშშ დოლარის ეტაპობრივად გადახდაზე. დ–მ თქვა ბინა მაჩუქაო. პოლიციის განყოფილებაში მან სიმართლე თქვა, რომ ბინა არ გაჩუქებულა და იყო გაყიდული. მოწმის განმარტებით, ის ცხოვრობს დ.ხ–ის მეზობლად, ბინა არის გაყოფილი, მდგმური და დ–ი იქ ცხოვრობს. ის დაესწრო იმ შეთანხმებას, რომ ჩუქებას გააფორმებდნენ, მაგრამ ეტაპობრივად გადაუხდიდა თანხას ერთი წლის განმავლობაში. თ.ვ–ძე რომ ჩამოვიდოდა, დ–ს უნდა გადაეცა 20 000 აშშ დოლარი. ის არ დასწრებია ნასყიდობის თანხის დაკლებაზე შეთანხმებას, მან იცოდა რომ 20000 აშშ დოლარად იყიდებოდა ბინა. მას არანაირი საბუთი არ უნახავს, დ–მ უთხრა დამეხმარეო. მისთვის ცნობილია, რომ ორჯერ გადაფორმდა ეს ქონება, ჯერ ნ.ვ–ძეზე, შემდეგ გ–ზე. დღესაც ცხოვრობს იმ ბინაში დ–ი ოჯახთან ერთად და მდგმურებით. ნ.ვ–ძე არის თანამშრომელი მე-3 ქვეით ბრიგადაში, ხოლო ა.გ–ი არის კ–ს ბავშვის ნათლია. კ. მივიდა მასთან და უთხრა, რომ თუ არ დაუდგებოდა ხ–ს გვერდით, პრობლემები შეექმნებოდა მის ქმარს. მოწმის განმარტებით, ყველა ნივთი, რაც არის ბინაში, არის თ.ვ–ძის. მდგმურები თანხას უხდიან დ.ხ–ს. რაც ბინაში ზიანდება - აკეთებს ხ–ი. ა. არც უნახავს. ის ქუთაისში „პლაშადკაზე“ ცხოვრობს. კ. არის ის ადამიანი, რომელიც აიძულებდა, რომ აქ მოსულიყო და მიეცა ცრუ ჩვენება. გამოკითხვის ოქმი გააფორმებინა ლ.ბ–ძემ. მოწმის განმარტებით, ის 2016 წლის 8 ივლისს გამოვიდა ამ ბინიდან, რადგან თ–ს უნდოდა ბინის გაყიდვა. თ–მა მის მეუღლეს უთხრა ბინიდან წადიო. თ–ი ცხოვრობდა მოსკოვში და ხანდახან ჩამოდიოდა ქუთაისში. 9 ივლისს შედგა მაკლერთან შეხვედრა. დ.ხ–ი მივიდა მასთან, არანაირი ფურცელი არ მიუტანია. უთხრა დამიდექი გვერდითო. მან პირადად დაწერა რაც დ–ს აწყობდა იმ სიტყვებით. დ.ხ–თან ურთიერთობა გაფუჭდა მას შემდეგ, რაც სიმართლე თქვა გამოძიებაში. მას არ მიუმართია პოლიციისთვის, რომ იძულება და მუქარა იყო, თაღლითობაზე ილაპარაკა გამოძიებაში, ასე ესმის მას ეს სიტყვა.

6.1.5. საქმეზე მოწმის სახით დაკითხულმა ვ.ვ–ძემ განმარტა, რომ მის ბიძას თ.ვ–ძეს ქუთაისში, ......... ჰქონდა ბინა და მისი ბებიაც იქ ცხოვრობდა. ის და მისი მეუღლე გადავიდნენ ამ ბინაში საცხოვრებლად, სადაც იცხოვრეს 4-5 წელი. ამ ბინის გაყიდვა უნდოდა ბიძამისს და ერთ საღამოს უთხრა, რომ უნდოდა ბინის გაყიდვა. ის და მისი მეუღლე გადავიდნენ ამ ბინიდან. დ.ხ–მა დაურეკა და უთხრა, რომ თუ ჰქონდათ 25000 აშშ დოლარი - ეყიდათ ბინა. მაგრამ მათ არ ჰქონდათ ამის საშუალება. ბავშვი რომ შეეძინათ, მათთან მოვიდნენ დ–ი და მისი ცოლი და უთხრეს: „რა ღვთისნიერი კაცი ყოფილა, დაგვიკლო და ერთი წელი გვაცადაო“. ამის შემდეგ ბიძამისი ჩამოვიდა და უთხრა, რომ ფული არ გადაუხადეს. მის მეუღლეზე იყო ზეწოლა, დ–ის და თ–ის მხარეს იყო, შემდეგ გამომძიებელს მისცა სწორი ჩვენება. დ.ხ–ი რატომ აკეთებდა ასეთ საქციელს. მან უთხრა, რომ თუ მისი საქმე დამძიმდებოდა, თ.ვ–ძეს ბინას დაუბრუნებდა და გ–ს - ფულს. ეს იყო ნასყიდობა და ასე უთხრა, რომ „ნასყიდობაზე იუსტიციაში ბევრი ფული იყო გადასახდელი და ჩუქებაზე ცოტა და ამიტომ ჩუქება გავაფორმეთო“. მოწმის განმარტებით, კ. მ–ი არის დ–ის და თ–ის ბავშვის ნათლია. ა.გ–იც რაღაც ნათესავია, ზუსტად არ იცის. კ. და გ–ი ერთ ქუჩაზე ცხოვრობენ. კ–მ დააკავშირა ხ–ი და გ–ი ერთმანეთს. კონფლიქტი იმან გამოიწვია, რომ ბავშვს ელოდებოდნენ და რადგან ბინის გაყიდვა უნდოდა, თ–მა დაუყოვნებლიმ მოითხოვა ბინის დაცლა. ამ კონფლიქტს ესწრებოდა ნ. ხ–ი. თ–ი და ნ–ი ნასვამი იყვნენ. ღამე ჩაალაგეს ნივთები, ის გავიდა, ხოლო მისი მეუღლე დარჩა. ნივთების ჩალაგების პროცესში მოისმინა: „თქვენს შვილს ხომ უნდა ყიდვაო, წავიდეთ მოვიყვანოთ მაკლერი და შევაფასოთო“. გასვლის მომენტში რაც მოისმინა ესაა, ხოლო მისი მეუღლე ბოლომდე ესწრებოდა საუბარს. როცა ჩამოდიოდა თ–ი, მათთან ერთად ცხოვრობდა პერიოდულობით, ერთი თვე, 2 თვე. არ უფქრია მისთვის ბინა ეჩუქებინა, წყნარი სიბერე უნდოდა, დაოჯახებასაც ფიქრობდა, საცოლეს ეძებდა. „იმიტომ გავაფორმეთ ჩუქება, უფრო იაფი ღირდა ვიდრე ნასყიდობაო“ - ეს განმარტება მისთვის საეჭვო არ ყოფილა. გამომძიებელთან რომ დაიბარეს, არეული ურთიერთობა მერე დაიწყო. კ–მ მიუყვანა დ–ს და თ–ს ბინის მყიდველი ა.გ–ი.

6.1.6. მოწმის სახით დაკითხული ადვოკატ ნ.ზ–ძის განმარტებით, 2017 წლის მაისის თვეში, შეხვდა თ.ვ–ძეს მის მეუღლესთან ერთად. თ–ს იცნობს ვ.ვ–ძიდან. თ–ს უნდოდა, რომ წაჰყოლოდა სიმონეთში, რომ ხელწერილი დაეწერა დ.ხ–ს, რომ ფული ჰქონდა მოსაცემი. 15 000 აშშ დოლარი უნდა გადაეხადა დ.ხ–ს თ.ვ–ძისთვის. „რას ლაპარაკობ ბიძიაო, 10 დღეში მოგცემ ამ თანხასო“. დ–ს თხოვეს ხელწერილის დაწერა, მაგრამ „რა საჭიროაო, მე არ მენდობითო? 10 დღეში მოგცემთო“. თ–ის მეუღლე არ ჩარეულა. დ–ს მამა გზაში შეხვდათ. ამ კაცს ხმა არ ამოუღია, როცა უთხრა ვ–ძემ „ხომ უნდა მომცეს თანხაო და რატომ არ მაძლევსო“. ერთხელაც არ უთქვამს დ–ს ან ჩუქება, ან სხვა რამე, 10 დღეში მოგცემ 15 000 აშშ დოლარსო.

6.1.7. მოწმის სახით დაკითხული ლ.შ–ას განმარტებით, ის მოსარჩელე თ.ვ–ძის მეუღლეა. 2016 წელს ის მუშაობდა სილამაზის სალონ „გ–ში“ ნ. ხ–თან ერთად. მას ჰყავდა ბიძა, რომელსაც ბინა ჰქონდა „პლაშადკაზე“, რომელმაც ბინა მიჰყიდა თავის ბიძაშვილის შვილს განვადებით. ნ. ხ–ი დ.ხ–ისა და თ.ა–ძის ბიძაშვილია. მისი გაცნობა უნდოდა თ–ის. შემდეგ შეუღლდნენ. მოწმის განმარტებით, ერთ დღეს სკაიპით დაურეკა დ–მ თ–ს და უთხრა 6 მანქანა ჩამოვიყვანე და კარგი ბიზნესიაო. თ–მა უთხრა: „მაისში ჩამოვალ და თანხა დამახვედრეო“. დ–მ უთხრა: „ბინა გავტიხრე და მდგმური მყავსო. ამ თანხას ხელფასზე ვამატებ და მაისში დაგახვედრებო“. თ–მა უთხრა: „თუ ვიყიდი ბინას, უავეჯოს ვიყიდიო, რადგან ავეჯი მაქვსო“. რომ ჩამოვიდნენ, დ–ს ჰკითხა თ–მა „ფული გაქვს რომ მომცეო?“ „2 მანქანა დამრჩა გასაყიდი და იმას გავყიდიო“. „როცა ფულს მომცემ, გადაგიფორმებ მაშინვე ბინასო“ - უთხრა თ–მა. 19 მაისს მან დაურეკა თ–ს. უთხრა - „მოსვლა მინდა ბინაშიო“. ნახევარ საათში გადმოურეკა და უთხრა: „არ მოხვიდეთ, ცნობა მაქვს მისატანი და საღამოს სოფელში ჩამოდითო“. ჩავიდნენ სოფელში, სადაც დახვდათ დ–ს დედ-მამა და დ–ს დისშვილი. პრობლემები შეექმნა და 2 მანქანა დარჩა გასაყიდიო. „ან მდგმურები გაუშვი ან შემომიშვი ბინაში, გასაღები მომეციო“. უნიტაზი და აბანო გაფუჭებულიაო უთხრეს. თენგოს ჰყავდა ნაცნობი იურისტი ნ.ზ–ძე, რომელსაც სთხოვა წაყოლოდა ხელწერილის დასაწერად. ჩავიდნენ სოფელში. დახვდათ დ. და დედამისი. თ.ა–ძე არ ყოფილა. „ბიძია, გამაგებინე რას აპირებ, ფული თუ არ გაქვს დამიცალე ბინა და როცა მომცემ 15000 დოლარს მაშინვე ნასყიდობას ჩაგიწერო“. 10 დღეში 15000 დოლარს ჩაგაბარებო უთხრა დ–მ. „დამიწერე ეგო და თვის ბოლომდე გაცლიო“. როგორ მაკადრე ხელწერილის დაწერაო უთხრა დ–მ. იქიდან ისე წამოვიდნე, დ–ს ხელწერილი არ დაუწერია. თ–ომ ამოიღო საჯარო რეესტრის ჩანაწერი და გაირკვა, რომ 19 მაისს რომ უთხრა თ–მ ბაღში მივდივარო, საჯარო რეესტრში მისულა და ნ.ვ–ძეს გადაუფორმა ბინა. 5 დღეში ნ–ამ უარი თქვა ბინაზე და 3 დღეში ა.გ–ს გადაუფორმეს ბინა. ნ.ვ–ძე არის თ.ა–ძის კურსელი, ხოლო ა.გ–ი - კ– მ–ის ახლობელია. „ბინა არც ჩემს სახელზეა და არც თ–ს სახელზეო და ფეხები არ მომჭამო ძირშიო, იმდენი ახლობლები მყავსო, დაგაწერეო“. გ–ის ბინაში დღემდე ცხოვრობს დ.ხ–ი. როცა აღსრულება მივიდა, ბინაში დახვდნენ მდგმურები, რომლებმაც უთხრეს, რომ თ–ს და დ–ს უხდიდნენ ფულს. მოწმის განმარტებით, ოპერატორმა ბლანკი გადმოუდო თ–ოს, ასევე განუმარტა, რომ ჩუქების შემთხვევაში ერთწლიან ვადაში შეეძლო დაებრუნებინა ბინა. ნასყიდობას და ჩუქებას შორის რა განსხვავებააო ჰკითხა თ–ომ და ოპერატორმა უთხრა: ნასყიდობა უფრო მყარია, ვერ შეეცილებიო.

6.1.8. მოწმის სახით დაკითხული ა.მ–ძის განმარტებით, მან განცხადება ნახა და მივიდა. დ. ყოფდა ბინას და რემონტს აკეთებდა. აუხსნა, რომ იყო ნაქირავებში და მალევე უნდოდა გადმოსვლა. 200 ლარად შეთანხმდნენ. 2016 წლის დეკემბერი იყო, ერთ კვირაში გადმოვიდნენ. მაისში მოვიდა ა., ბინა შეამოწმა. დ–მ თქვა ბინას ყიდულობსო. თქვენ დარჩებით და გადაუხდით ქირასო. არ იცის რამდენად გაიყიდა ბინა. ქირას ისინიც იხდიდნენ და დ–ც, ხან ხელზე აძლევდნენ, ხან რიცხავდნენ, დ–საც აძლევდნენ. მათ უფრო დიდი ფართი ჰქონდათ, ამიტომ 200 ლარს იხდიდნენ, დ. - 100 ლარს. დ–მ თქვა, რომ ეს ბინა ბიძამ აჩუქა, ახლო ურთიერთობა მაქვსო, შვილივით ვყავარო. თ–ის მეუღლე იყო მათთან მოსული და თქვა, რომ ეს ბინა მისი იყო. 2017 წლის სექტემბერში დატოვეს ბინა, ივნისიდან ბინის ქირას უხდიდნენ გ–ს. შემდეგ მეუღლეს არ ჰქონდა სამსახური და წავიდნენ სოფელში. მოწმის განმარტებით, დ–ს მხარეს იყო საწოლი, დივანი, მაგიდა სკამებით, კუხნა, ვანა-ტუალეტი. გ–ს პირადად არასდროს არ მოუკითხავს ქირაზე, დროულად იხდიდნენ. ისინი ბინაში შედიოდნენ სადარბაზოდან, ხოლო დ. - გარეთ შესასვლელიდან.

6.1.9. მოწმის სახით დაკითხული მ. ხ–ის ჩვენებით, ის არის დ.ხ–ის დედა. მათ თ–თან ჰქონდათ კარგი ურთიერთობა. დედმამიშვილებივით იყვნენ. მისი მეუღლე დადიოდა რუსეთში, თ–იც ჩამოდიოდა მათთან. თ–ს ბინაში ჰყავდა დისშვილი - ვ.ვ–ძე. მისმა მეუღლემ გადაარჩინა, იყო ჩხუბი იმ ბინაში. მერე თ–მა უთხრა მის მეუღლეს - დ–ს უნდა მივცე ეს ბინაო. მის რძალზე გადააფორმა თ–მა ეს ბინა, ნაჩუქრობა გაუკეთა. შემდეგ თ–მა მოიყვანა მეგრელი ქალი და მერე მოითხოვეს ბინის თანხა, რომ მოგყიდეთო. ყველას უნდოდა ეს ბინა. ამათთან თქვი, ვითომ ფული მოგეცითო. სურათებში ნახეს რა ქონებაც აქვს, ყოველ თვეში 2000 აშშ დოლარს უგზავნიან თავისი ქონებიდან. ამ ქალმა შემოაბრუნა თ–ი, ან ფული მომეცით ან ბინაო, ადვოკატიც მოიყვანა. მოწმის განმარტებით, მისი შვილისგან იცის, რომ გ–მა იყიდა ის ბინა თ–მა რომ აჩუქა მის შვილს. ბინა გაფუჭებული იყო, გამოიტანა ფული და გაარემონტა ეს ბინა, ზოგი მეზობლებისგან ისესხა, ზოგი ბანკიდან. რომ გაარემონტა, მერე გაყიდა ბინა. თანხის გადაცემას არ შესწრებია, მგონი გადაიხადა ფული. მოწმის განმარტებით, ნ. არის თ–ის და, რომელმაც გამოაგდო დედამისი ა. და ცხოვრობდა მასთან 2 წელი. მან შეუშვა თავის ბინაში ვ.ვ–ძე თავისი ცოლით. ნ–მ ცემა ა. ბებია. თ–ი ძირითადად რუსეთში ცხოვრობდა, ხშირად მათთან ჩამოდიოდა, 3 თვეში, 6 თვეში ერთხელ. საქართველოში ყოფნის დროს ძირითად ნაწილს მათთან ატარებდა თ–ი. ადრე სხვა ცოლები ჰყავდა. ბოლო ცოლის მოყვანის შემდეგ შეიცვალა საერთოდ. თ–ი სულ ამბობდა „დ–ს უნდა მივცე ეს ბინაო“, მისი თანდასწრებითაც ბევრჯერ თქვა. „თბილისშიც ვუყიდი ბინას და ბათუმშიცო, ჩემი იმედი დ. არისო“. ჩხუბი მოუვიდა დისშვილთან, მისმა ქმარმა გადაარჩინა. თ–ის დედას უვლიდნენ. ბოლოს შვილმა - ნ–ამ წაიყვანა ისევ მოსავლელად. თ–ს სხვა ბინა საქართველოში არ ჰქონდა და მათთან რჩებოდა. უძრავ მოძრავი ნივთები - ყველაფერი მის შვილს აჩუქა თ–მა. მათ არაფერი შეუტანიათ იმ ბინაში.

6.1.10. მოწმის სახით დაკითხული უ.ქ–ძის განმარტებით, ის არის დ–ს ცოლის ძმა. თერჯოლაში, ........ ცხოვრობს. თ–მა დ–ს აჩუქა ეს ბინა 2016 წლის გაზაფხული, ზაფხულში. სუფრაც იყო ამასთან დაკავშირებით. თ–ს და დ–ს შორის კონფლიქტს შეესწრო ლ.შ–ას გამოჩენის შემდეგ. ბინის თაობაზე იყო კონფლიქტი. შ–ია ითხოვდა თანხას 15000 აშშ დოლარს. დ. ამბობდა, რომ ბინა აჩუქა თ–მა. არ ჰქონდა თანხა, ვალები ჰქონდა. თ–ს მისთვის მიბარებული ჰქონდა 8000 აშშ დოლარი. თანხის ნაწილი გადაიხადა, იყიდა სატვირთო ტრაილერი. თ–მა სასამართლოში იჩივლა. სასამართლომ გადაწყვიტა, რომ არ უნდა დაებრუნებინა თანხა, მერე არც უნახავს თ–ი. შ–ას გამოჩენამდე მათ ჰქონდათ კარგი ურთიერთობა, შემდეგ კი ყველაფერი შეიცვალა.

6.1.11. მოწმე ნ. ხ–ის განმარტებით, ის არის დ.ხ–ის მამა. თ–ი რუსეთში ცხოვრობდა, წელიწადში ორჯერ, ხან სამჯერ ჩამოდიოდა. დიდხანს იყო რუსეთში. მათთანაც მოდიოდა, ღამე რჩებოდა. თ–ის დედა იყო მისი მამიდა. მისი ცოლიც უვლიდა მას 1-2 წელი. რუსეთში თ–ს სახლი ჰქონდა. მან ბინა აჩუქა დ–ს. უთხრა, რომ ბინას აჩუქებდა, ბევრ რამეს ჰპირდებოდა მათ. მასთან არ ყოფილა ამ ბინაზე საუბარი. ბათუმში იყვნენ, იქეიფეს. მან გააშველა ვ. და თ–ი, ერთმანეთს ახრჩობდნენ. თ–მა ყველაფერზე უარი უთხრა ვ–ს, ბინაზე და ყველაფერზე, დ–ს მივცემ ყველაფერსო. ბინაზე ლაპარაკზე არ ყოფილა. ჩხუბის დროს გულმოსულობაზე დაამტკიცა ყველაფერი, ბინას იმ ღამეს ხომ არ გაუფორმებდა. თანხაზე არ ყოფილა საუბარი. ვაჩუქეო. მან სულ არ იცოდა ადვოკატის მოყვანა, ქალი იყო, მნიშვნელოვანი არავინ არ ყოფილა. თ–მა ხელი რომ მოაწერა ხელშეკრულებას, ისიც იყო იუსტიციის სახლში. მოწმემ განმარტა, რომ „დ–მ რომ იყიდა ბინა ..., არა, რომ აჩუქა, უბრალო ვახშამი იყო, დალოცეს ბინა“. ოჯახის წევრები, მეზობლები და ბიძაშვილები იყვნენ. ბათუმშიც ჰპირდებოდა ბინას, თბილისშიც. მანამდეც ჰპირდებოდა, მასაც ჰპირდებოდა. კაიკაცობის და სიყვარულობის გამო ჩუქნიდა. თ–ს მაშინ ცოლი არ ჰყავდა, ბინას როცა ჩუქნიდა. „გავყიდი ყველაფერს და ჩამოვალ საქართველოშიო“. არ იცის სად იცხოვრებდა ან სად აპირებდა ცხოვრებას.

6.1.12. მოწმის სახით დაკითხული ფ.ფ–ძის განმარტებით, ის არის ხ–ების მეზობელი. თ–ი ამბობდა: „თუ რამე მაქვს დ–ს უნდა მივცეო“. არავისთან არ მიდიოდა სხვასთან. ყველაფერს ჰპირდებოდა ცოლის მოყვანამდე. „თქვი შენო, რომ 15 000 დოლარად იყიდეო, ჩემმა დამ არ მეჩხუბოსო“. ყველაფერს ჰპირდებოდა. ბათუმში ორი ბინა მოაძებნინა. თ–იმ უთხრა, რომ მასაც ასე ეთქვა. „უთხარი, რომ 15000 აშშ დოლარად გაყიდაო, თორემ მე შკაფს წავიღებ მარტოო“. ათჯერ მაინც თქვა. თ–მა აჩუქა, მაგრამ უთხრა: „თქვი, რომ იყიდეო, ნათესავებმა რომ არ მომკლანო“. სანამ მეუღლეს მოიყვანდა მანამდე ასე ამბობდა. გადაუფორმა, აჩუქა ეს ბინა, მაგრამ ამბობდა, რომ იყიდაო. ყველაფერზე იძახდა გაჩუქებ, გაჩუქებო. დ–ს უნდა გაესვენებინა. მოწმის განმარტებით, ცოლის მოყვანის შემდეგ ცოლმა გადააფიქრებინა თ–ს; მას სახლები აქვს, გაქირავებული სალონები, სასტუმროები. ყველაფერი ბევრი აქვს, მეზობლები არიან იქ ნამყოფი. თ–ის თ–თან ჰქონდა ახლობლური, მამაშვილური ურთიერთობა. თ–მა რომ გაასხვისა ბინა - იცის, ვალები ჰქონდა. ვინ შეიძინა - არ იცის. იმ ბინაში დ. ქირას იხდის. გაყვეს ბინა და გადატიხრეს, ცალკე შესასვლელი აქვს.

6.1.13. მოწმის სახით დაკითხული კ. მ–ის განმარტებით, თ–ი რომ ყიდდა ბინას, ბავშვებისგან გაიგო (ბაღში ბავშვები ერთად დაჰყავთ). მან უთხრა ა.გ–ს (ნათლიამირონები არიან). გ–ს უნდოდა გასაქირავებელი ბინა. დაათვალიერეს ბინა, ორივეს იცნობდა. გ–ი ჯერ მეუღლეს შეუთანხმდა, შემდეგ იუსტიციაში წავიდნენ. გადაფორმება მოხდა იქ. 15000 აშშ დოლარი გადასცა გ–მა თ–ს (ფოტოგადაღება სადაც ხდება, იქ გადასცეს). თ–მა თქვა ჩემი ბინა არისო. მოწმის განმარტებით, ის ამირანმა წაიყვანა თანხის გადაცემაზე (შუამავალი იყო). გასაქირავებლად უნდოდა ბინა, ამიტომ ნივთებიც აინტერესებდა.

6.1.14. მოცემულ საქმესთან დაკავშირებით, სისხლის სამართლის N041040717001 საქმის ფარგლებში გამოიკითხა დ.ხ–ი (პ/ნ ......), რომელმაც განმარტა, რომ მისმა მეუღლემ თ.ა–ძემ ქალაქ ქუთაისში, ....... მდებარე უძრავი ქონება (ს/კ ..........), მასში არსებულ ავეჯთან ერთად, 15 000 აშშ დოლარად მიჰყიდა ა.გ–ს, რომელმაც თანხა გადაუხადა ნასყიდობის რეგისტრაციის შემდეგ იუსტიციის სახლთან მანქანაში...

6.1.15. მოწმის სახით დაკითხული დ– გ–ის განმარტებით, ის არის ა.გ–ის ბიძაშვილი. ა–მა უთხრა, რომ გადაწყვეტილი ჰქონდა ბინის ყიდვა, რჩევის კითხვაც უნდოდა. ბინა მანამდეც ჰქონდა ნანახი. მეუღლისგან უნდოდა თანხმობა, მისთვისაც უნდოდა ეჩვენებინა. ქუთაისში ........ ქუჩაზეა ეს ბინა, „პლაშადკის“ მიმდებარე ტერიტორიაზე. შეთანხმება მოხდა თანხასთან დაკავშირებით, ავეჯის და ტექნიკის დატოვებაზე. ბინაში იყვნენ დ–ის მეუღლე თ–ი, კიდევ სხვა პირები. დაათვალიერეს ბინა, რომელიც იყო ორ ნაწილად გაყოფილი. ბინა სარემონტო იყო, ფასი - მისაღები. ტელევიზორი უნდა წაეღო პატრონს. სხვა ნივთები კი, რჩებოდა. დ–ი და თ–ი იყვნენ მფლობელები, სხვა პირებიც იყვნენ ბინაში, მაგრამ არ იცის ვინ იყვნენ. შემდეგ ა–მა გააქირავა სხვა პირებზე. თანხის გადაცემას არ დასწრებია. იუსტიციის სახლში მოხდა ბინის გადაფორმება და იქვე გადასცეს თანხა სრულად. 2017 ან 2018 წლის მაისის შუა რიცხვები იყო. მოწმის განმარტებით, ის მუშაობს მე-3 ქვეით ბრიგადაში ტრანსპორტირების და მომარაგების ბრიგადაში. ბინის გაყიდვამდე იცნობდა დ.ხ–ს. ის რომ ახლდა იმ დღეს შეთანხმდნენ საბოლოო ფასზე. კ–მ დააკავშირა ა. და დ–ი. დ–თან ბინის ყიდვაზე არ ჰქონია საუბარი. საუბარი ჰქონდა მის ცოლთან.

6.1.16. 2017 წლის 16 ივნისის განჩინებით, ყადაღა დაედო სადავო მოძრავ ნივთებს, მდებარე ქ. ქუთაისი, .........., ასევე თერჯოლის რაიონის ..........

6.1.17. საქმეში წარმოდგენილია ოქმი ფაქტების კონსტატაციის შესახებ, რომლითაც დგინდება, რომ 02.11.2018 წლის 11:25-დან 02.11.2018 წლის 11:50-მდე პერიოდში ქუთაისში, ........ მისამართზე დაფიქსირდა უძრავი ქონება და ამ მისამართზე მდებარე უძრავ ქონებაში იმყოფებოდა პიროვნება - თ.ა–ძე (პ/ნ ..........).

6.2. დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე, პალატამ მიიჩნია, რომ მოცემული დავის ფარგლებში, შესაფასებელ გარემოებას წარმოადგენდა უძრავ ქონებაზე მოსარჩელესა და მოპასუხე თ.ა–ძეს შორის დადებული ჩუქების ხელშეკრულების, ასევე მოპასუხე თ.ა–ძესა და ა.გ–ს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ნამდვილობა. ამ მიზნით, უნდა შემოწმებულიყო თითოეული მხარის მიერ გამოვლენილი ნების ნამდვილობა.

6.3. წარმოდგენილი სარჩელის ფარგლებში, სასარჩელო მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმებისათვის, პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის 1-ლ ნაწილზე და აღნიშნა, რომ სადავო გარიგების მოჩვენებით გარიგებად მიჩნევისათვის, აუცილებელი იყო ისეთი ფაქტობრივი გარემოებების არსებობა, რომლებიც მიუთითებენ ნების გამოვლენის ნაკლზე, ფიქციური გარიგების შესახებ „ურთიერთშეთანხმებაზე“, საერთო მიზანზე, რაც არ შეესაბამება მათ მიერ გარეგანი ნების გამოვლენას

6.4. სააპელაციო პალატამ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო სამართალში მოქმედ შეჯიბრებითობისა და დისპოზიციურობის პრინციპებზე, მტკიცების ტვირთის ობიექტური განაწილებისა და მტკიცებულებათა შეფასების სტანდარტზე, საქმეზე მოწმის სახით დაკითხული პირების - ვ.ვ–ძის, ნ.ზ–ძის, ლ.შ–ას და ნ.გ–ძის ჩვენებებზე და დადგენილად მიიჩნია, რომ თ.ვ–ძეს ნამდვილად სურდა სადავო ბინის გაყიდვა, თუმცა რამდენადაც ნასყიდობის რეგისტრაციისათვის უფრო მაღალი გადასახადი იყო, ვიდრე ჩუქების რეგისტრაციისათვის, თ.ვ–ძესა და მოპასუხე თ.ა–ძეს შორის გაფორმდა ჩუქების ხელშეკრულება.

6.5. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა მოსარჩელის მითითება გარიგების დადების მიზანთან დაკავშირებით და მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ, მის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებითა და პირველი ინსტანციის სასამართლოს მთავარ სხდომაზე, მოწმის სახით დაკითხული პირების - ვ.ვ–ძის, ნ.გ–ძის, ნ.ზ–ძის და ლ.შ–ას ჩვენებებით, შეძლო მისი მტკიცების ტვირთის დაძლევა და იმ გარემოების დადასტურება, რომ სადავო ჩუქების ხელშეკრულებაში გამოვლენილი ნება, არამართლზომიერს, კერძოდ მოჩვენებითს წარმოადგენდა და, რომ მხარეთა შორის ფაქტობრივად დაიდო არა ჩუქების ხელშეკრულება, არამედ ნასყიდობის ხელშეკრულება განვადებით გადახდის პირობით.

6.6. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, პალატამ დადგენილად მიიჩნია და დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს განმარტებას მასზედ, რომ 2016 წლის 11 ივლისს, თ.ვ–ძესა და თ.ა–ძეს შორის დადებული გარიგება მოჩვენებითი იყო, რაც სკ-ის 56.1-ე მუხლის შესაბამისად, მისი ბათილად ცნობის საფუძველი იყო.

6.7. გარდა ამისა, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ ჩუქება თავისი ბუნებით, იმ ტიპის გარიგებას წარმოადგენდა, რომლითაც დასაჩუქრებული დაცული არ იყო შესაბამისი ფაქტობრივი თუ სამართლებრივი წინაპირობების არსებობისას მისი ბათილობისგან, ხოლო ასეთის დადასტურების შემთხვევაში, სამოქალაქო კოდექსის 990-ე მუხლის შესაბამისად, დასაჩუქრებული ვალდებული იყო უფლებამოსილ პირისათვის დაებრუნებინა მიღებული.

6.8. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელე აღძრული სარჩელით 2017 წლის 23 მაისს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობასა და უძრავ ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობასაც მოითხოვდა. მოსარჩელის ამ მითითებას მოპასუხე მხარე უარყოფდა იმ მოტივით, რომ სადავო ქონებაზე ნასყიდობის ხელშეკრულება კანონის მოთხოვნათა დაცვით დაიდო. ამდენად, სასამართლოს შეფასების საგანს სადავო ხელშეკრულების, როგორც გარიგებების ბათილად ცნობის სამართლებრივი წინაპირობების არსებობის შემოწმება წარმოადგენდა. კერძოდ, სადავო იყო თ.ა–ძესა და ა.გ–ს შორის გარიგებების დადებისას, მხარეთა ნების გამოვლენის ნამდვილობა, რადგან მოსარჩელე სწორედ დასახელებული გარიგების ბათილად ცნობასა და სადავო უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების აღდგენას ითხოვდა.

6.9. პალატამ ყურადღება გაამახვილა მასზედ, რომ მოსარჩელე მოითხოვდა 2017 წლის 23 მაისის უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობას იმ საფუძვლით, რომ გარიგება თვალთმაქცური იყო, რაც განაპირობებდა მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების ამორალურობას. ამ მიმართებით, სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხე თ.ა–ძემ ბინის გასხვისება გადაწყვიტა მხოლოდ მას შემდეგ, რაც თ.ვ–ძემ თანხის გადახდა ან ბინის დაბრუნება მოსთხოვა. პირველი ნასყიდობის ხელშეკრულება, 2017 წლის 19 მაისს მოპასუხე თ.ა–ძესა და ნ.ვ–ძეს შორის დაიდო, რომლითაც თ.ა–ძემ ქალაქ ქუთაისში, ........ მდებარე უძრავი ქონება (ს/კ №..........) 10000 აშშ დოლარად მიჰყიდა ნ.ვ–ძეს. საკუთრების რეგისტრაციისათვის განესაზღვრათ 4 დღე. 2017 წლის 22 მაისს, ხელშეკრულების მხარეებმა ნ.ვ–ძემ და თ.ა–ძემ ერთობლივი განცხადებით მიმართეს საჯარო რეესტრს უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულების გაუქმების შესახებ, რადგან თანხა არ იყო გადახდილი, ხოლო გაუქმებიდან მეორე დღესვე, უძრავი ქონება დარეგისტრირდა ა.გ–ის სახელზე. მოპასუხე მხარის მოწმეები ადასტურებდნენ, რომ თანხის გადაცემა განხორციელდა გამყიდველისათვის. დ.ხ–ის განმარტებით, ნასყიდობის თანხა მიიღო მანქანაში, სადაც იმყოფებოდნენ მეუღლე და შვილები, ხოლო ა.გ–ის განმარტებით კი, თანხა გადასცა რეესტრის შენობაში, რასაც ესწრებოდა გამყიდველი და კ– მ–ი.

6.10. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზეც, რომ აპელანტი გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებას ძირითადად იმ საფუძვლით მოითხოვდა, რომ ნასყიდობის ღირებულების გადახდა პირდაპირ მიუთითებდა ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებაზე, მყიდველის კეთილსინდისიერებაზე და, რომ სასამართლომ არასწორი შეფასება მისცა სხდომაზე დაკითხულ მოწმეთა ჩვენებებს. აპელანტის მოსაზრების საპირისპიროდ, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ საქმეში არსებული მტკიცებულებები-მოწმეთა ჩვენებები და თავად მოპასუხე მხარის განმარტებები, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე და 131-ე მუხლების მოთხოვნათა დაცვით შეაფასა და სწორად დაადგინა, რომ ა.გ–ისათვის ცნობილი იყო ბინის სადავოობის საკითხი; კერძოდ, ის გარემოება, რომ თ.ა–ძეს ბინის ყოფილი მესაკუთრე ედავებოდა, რის გამოც სასწრაფოდ უნდოდა ბინის გასხვისება.

6.11. სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 185-ე და 312-ე მუხლებზე, ასევე, იმ გარემოებაზე, რომ მოპასუხე ა.გ–მა იცოდა ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებამდე უძრავ ქონებასთან დაკავშირებით დავის არსებობის თაობაზე, აგრეთვე, მხედველობაში მიიღო ისიც, რომ ნასყიდობის თანხის გადახდასთან დაკავშირებით საქმეზე დაკითხულ მოწმეთა ჩვენებები ურთიერთგამომრიცხავი იყო (სააპელაციო პალატამ სარწმუნოდ არ მიიჩნია სადავო ბინის ნასყიდობის თანხის გადაცემა, რადგან მოპასუხის მოწმეთა ჩვენებებს შორის არსებითი წინააღმდეგობა იყო, რაც ნასყიდობის თანხის გადაცემის ადგილის აღრევაში გამოხატებოდა) და გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა მასზედ, რომ ა.გ–ი ვერ მიიჩნეოდა უძრავი ქონების კეთილსინდისიერ შემძენად.

6.12. ამდენად, პალატის მოსაზრებით, დასაბუთებული იყო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც დაკმაყოფილდა სასარჩელო მოთხოვნა და ბათილად იქნა ცნობილი 2017 წლის 23 მაისის უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება უძრავ ქონებაზე, მდებარე: ქ. ქუთაისი, ........, ს/კ ........ და უძრავი ქონება აღირიცხა თ.ვ–ძის (პ/ნ .........) საკუთრებაში.

6.13. რაც შეეხება მოპასუხეთა უკანანონო მფლობელობიდან მოძრავი ნივთების გამოთხოვის თაობაზე წარმოდგენილ სასარჩელო მოთხოვნას, პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 168-ე მუხლზე, ამავე კოდექსის 170-ე მუხლის 1-ლ ნაწილზე, ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის 1-ლ ნაწილზე და რამდენადაც საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა ის გარემოება, რომ ბინაში არსებული ნივთები თ.ა–ძის საკუთრებას წარმოადგენდა და მას ჰქონდა მათი გასხვისების უფლება, მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად დააკმაყოფილა სასარჩელო მოთხოვნა მათი გამოთხოვის თაობაზე.

6.14. წარმოდგენილი სააპელაციო საჩივრით, ასევე, სადავო იყო სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის საკითხი. აპელანტი მიუთითებდა, რომ მოპასუხე მხარის მხრიდან მრავალჯერ დაისვა საკითხი შეცდომით დადებული გარიგების გასაჩივრების ვადის შესახებ და სასამართლოს უნდა ემსჯელა სარჩელის ხანდაზმულობის თაობაზე. ამ მიმართებით, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხეს არც წარდგენილ შესაგებელში და არც სასამართლოს მოსამზადებელი სხდომის დროს, არ მიუთითებია სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადის გასვლისა და ამის გამო, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე (მოთხოვნის განხორციელების შემაფერხებელი შესაგებელი სსკ-ის 144.1 მუხლი); ამის შესახებ, მოპასუხემ სასამართლოს მხოლოდ სააპელაციო საჩივარში მიუთითა. შესაგებელსა თუ საქმის მომზადების ეტაპზე ხანდაზმულობის განუცხადებლობის საპატიო მიზეზზე კი, მოპასუხეს არ ჰქონდა მითითებული, რის გამოც, პალატამ მიიჩნია, რომ ხანდაზმულობის საკითხი ვერ გახდებოდა სასამართლოს განხილვის საგანი.

7. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა - თ.ა–ძემ, დ.ხ–მა და ა.გ–მა, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

8. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 17 იანვრის განჩინებით, წარმოებაში იქნა მიღებული თ.ა–ძის, დ.ხ–ისა და ა.გ–ის საკასაციო საჩივარი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

9. საკასაციო მოთხოვნის ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

9.1. გასაჩივრებულ განჩინებას კასატორი სადავოდ ხდის ფაქტობრივ-სამართლებრივი თვალსაზრისით.

9.1.1. ფაქტობრივ ნაწილში, კასატორი მიუთითებს შემდეგს:

- სააპელაციო პალატა სადავო ჩუქების ხელშეკრულებას არასწორად განმარტავს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის ჭრილში, რადგან ჩუქების ხელშეკრულების მოჩვენებით გარიგებად მიჩნევის მიზნით, ორივე მხარე უნდა მოქმედებდეს მოჩვენებითად და ამ მოჩვენებითი გარიგებით არ უნდა დადგეს იურიდიული შედეგი. ამასთან, „მოჩვენებითობა“ უნდა იყოს მიმართული მესამე პირის მიმართ, რომელმაც უნდა დაიჯეროს გარიგების ნამდილობა. განსახილველ შემთხვევაში კი, გარიგებას იურიდიული შედეგი მოჰყვა დასაჩუქრებული მხარისათვის და ასევე, კეთილსინდისიერი შემძენისათვის, რომელმაც შეიძინა სადავო ქონება.

- სააპელაციო პალატას დადგენილად უნდა მიეჩნია, რომ თ.ვ–ძემ თ.ა–ძეს აჩუქა სადავო ბინა, რაც დასტურდება მოწმეთა - მ. ხ–ის, უ.ქ–ძის, ნ. ხ–ის, ფ.ფ–ძის და სხვათა ჩვენებებით.

- სააპელაციო პალატამ არასწორად მიიჩნია, რომ ჩუქებისა და ნასყიდობის ხელშეკრულებების არჩევანისას, გადამწყვეტი ფაქტორი იყო „ნასყიდობაზე ბევრი ფული იყო გადასახდელი და ჩუქებაზე შედარებით ცოტა“, თუმცა, პალატას არ მიუთითებია, თუ რა გადასახდელ თანხაზეა, რამეთუ რეგიტრაციის ღირებულება ორივე შემთხვევაში ერთი და იგივეა. ეს საკითხი სასამართლოს არ გამოუკვლევია და განჩინებაში ჩაწერა გარემოება, რომელიც სადავოა და თვით მხარეც (თ–ი ვ–ძე) არ იყო ჩამოყალიბებული ჩუქების ხელშეკრულების გაფორმების ინიციატივა ვისგან მომდინარეობდა და რა მოტივით.

- სააპელაციო პალატამ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება მასზედ, რომ თ.ა–ძემ ბინის გასხვისება გადაწყვიტა მხოლოდ მას შემდეგ, რაც თ.ვ–ძემ თანხის გადახდა ან ბინის დაბრუნება მოითხოვა. ამ გარემოების საწინააღმდეგოდ, კასატორი მიუთითებს, რომ საქმეში წარმოდგენილია თ.ა–ძის შესაგებელი, რომელშიც ის აკეთებს განმარტებას ნ.ვ–ძესთან 19.05.2017 წელს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების გაუქმების მიზეზზე. კერძოდ, თ.ა–ძე განმარტავს რომ ნ.ვ–ძეს 19 მაისიდან (პარასკევი) 22 მაისამდე (ორშაბათი) უნდა მოეგროვებინა ნასყიდობის თანხა, მაგრამ სესხად ვერ აიღო და ამიტომ უარი თქვა ნასყიდობაზე. იგივე ჩვენება აქვს მიცემული თ.ა–ძეს სისხლის სამართლის საქმეზე და ნ.ვ–ძეს 16.11.2017 წლის გამოკითხვის ოქმში.

- სააპელაციო პალატამ ა.გ–ი არასწორად მიიჩნია არაკეთილსინდისიერ შემძენად. ამ მიმართებით, პალატა ვერ უთითებს თუ რა მტკიცებულებაზე დაყრდნობით დაადგინა მან ეს გარემოება მაშინ, როცა საქმეზე დაკითხული მოწმეები ადასტურებდნენ იმ გარემოებას, რომ ა.გ–მა ნამდვილად შეიძინა სადავო უძრავი ქონება და მასში, შესაბამისი თანხაც გადაიხადა. ამ მიმართებით, პალატას მხედველობაში უნდა მიეღო, რომ მოსარჩელე თ.ვ–ძეს სადავოდ არ გაუხდია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოება მასზედ, რომ ა.გ–მა თ.ა–ძისგან იყიდა სადავო უძრავი ქონება და მასში 15000 აშშ დოლარი გადაიხადა; კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატას ყურადღების მიღმა დარჩა მოწმე ვ.ვ–ძის ჩვენება მასზედ, რომ „მან (საუბარია დ.ხ–ზე) უთხრა, რომ თუ მისი საქმე დამძიმდებოდა, თ.ვ–ძეს ბინას დაუბრუნებდა და გ–ს - ფულს.“ ამავე ჩვენებაში ნახსენები იყო, რომ „კ–მ მიუყვანა დ–ს და თ–ს ბინის მყიდველი ა.გ–ი“. კასატორის მოსაზრებით, მოწინააღმდეგე მხარის მოწმის ეს ჩვენება პირდაპირ ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ ა.გ–ს ბინის ნასყიდობის ღირებულება 15000 აშშ დოლარი გადახდილი აქვს თ.ა–ძისთვის, რაც მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ ა.გ–ი კეთილსინდისიერი შემძენია და მისთვის ცნობილი არ იყო მხარეთა შორის არსებული დავის შესახებ. ვ.ვ–ძის ჩვენების გარდა, კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატის ყურადღების მიღმა დარჩა მოწმე ა.მ–ძის, მოწმე ფ.ფ–ძის, მოწმე კ. მ–ისა და მოწმე დ. გ–ის ჩვენებები.

- სააპელაციო პალატამ სარწმუნოდ არ მიიჩნია სადავო ბინის ნასყიდობის თანხის გადაცემა, რადგან მოპასუხის მოწმეთა ჩვენებებს შორის არსებითი წინააღმდეგობა იყო, რაც ნასყიდობის თანხის გადაცემის ადგილის აღრევაში გამოიხატებოდა, თუმცა, პალატას მხედველობაში არ მიუღია ის გარემოება, რომ საქმის მასალების წარმოდგენის შემდეგ, სისხლის სამართლის საქმეზე დამატებით გამოიკითხა დ.ხ–ი და დაზუსტდა მისი ჩვენება. საქმეზე მოწმედ დაკითხულმა თ.ა–ძემ, კ. მ–მა და ა.გ–მა მისცეს ერთნაირი ჩვენებები, რომლის თანახმად, თანხის გადაცემა მოხდა იუსტიციის სახლში, ფოტოგადაღების მიმდებარედ.

- სააპელაციო პალატამ ნასყიდობის საფასურის გადახდის კონტექსტში, არასწორად გამოიყენა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა საქმეზე №ას-424-2023. კასატორის მითითებით, პალატის მიერ მითითებულ საქმეზე, მოწმეთა ჩვენება განხილულია ისეთ კონტექსტში, როდესაც მოდავე მხარეთა (თანხმის მიმცემი და თანხის მიმღები) შორის სადავო ხდება ფულადი ვალდებულების შესრულების ფაქტი. განსახილველ შემთხვევაში კი, თ.ა–ძე და ა.გ–ს შორის, სადავო არ არის ნასყიდობის ფასის გადახდის ფაქტი.

- არასწორია სააპელაციო პალატის მსჯელობა სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის საკითხთან მიმართებით. კასატორი მიუთითებს, რომ სარჩელში მითითებული გარემოებები და სამართლებრივი საფუძვლები არ იძლეოდა იმ გარემოების გამორკვევის საშუალებას, თუ რომელი ნორმისა და რა სამართლებრივი საფუძვლით ითხოვდა მოსარჩელე გარიგების ბათილობას. საბოლოოდ, პაექრობის ეტაპზე, მოსარჩელის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ მოსარჩელემ გარიგების დადების დროს დაუშვა შეცდომა - უნდოდა ნასყიდობა და გააფორმა ჩუქება. სწორედ ამ დროს, რადგან მოსარჩელე მხარემ თვითონ აღნიშნა შეცდომით დადებული გარიგების შესახებ, მოპასუხე მხარემ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დაცვით გააკეთა მითითება ხანდაზმულობის საკითხზე. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს შეფასება, რომ მოპასუხეს ხანდაზმულობის თაობაზე არ მიუთითებია შესაგებელში ან მოსამზადებელ სხდომაზე, არარელევანტური არგუმენტი იყო.

9.1.2. სამართლებრივი თვალსაზრისით კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლი სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 73-ე და 79-ე მუხლები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

10. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

11. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული ნორმის დანაწესით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

12. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

13. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

14. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მხარეთა შორის დავის განხილვისას სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რა ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს მოსარჩელე თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს სამართლებრივი ნორმა, რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რომლის მიღწევაც მხარეს სურს. მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენებით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს ამა თუ იმ ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს (სუსგ N ას-251-2018, 08.02.2022 წ.).

15. საქმის განმხილველი სასამართლო შეზღუდულია მხოლოდ მხარის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით, რაც შეეხება სამართლის ნორმების გამოყენებას, სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, ადგენს თუ რა სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობს მხარეთა შორის და ამ ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე აკმაყოფილებს ან არ აკმაყოფილებს სარჩელს. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შეფასება შედის სასამართლოს კომპეტენციაში, თუმცა, საქმეზე გადაწყვეტილება მიღებულ უნდა იქნეს შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულად რეალიზაციის პირობებში. სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა აგებულია რა დისპოზიციურობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპებზე, პირის დარღვეული ან სადავოდ ქცეული უფლების დაცვა ამავე პირის ნებაზეა დამოკიდებული. მხარეები სამოქალაქო სამართალწარმოებაში თვითონვე განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის შეტანის შესახებ (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3-4-ე მუხლები), რაც კანონის მოთხოვნათა დაცვით (ამავე კოდექსის 178-ე მუხლი) უნდა აისახოს მხარეთა მიერ სასამართლოში წარდგენილ სარჩელში (სუსგ N ას-1163-2018, 08.02.2019 წ.; Nას-495-2020, 23.10.2020 წ).

16. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის ძირითადი მიზანია სადავო უძრავ ქონებაზე (მდებარე: ქალაქ ქუთაისი, ..............., ს/კ №.........) საკუთრების უფლების აღდგენა (მიკუთვნებითი მოთხოვნა). ამ მიმართებით, მოცემული დავის ფარგლებში, პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასების საგანს სადავო ხელშეკრულებების, როგორც თვალთმაქცური და მოჩვენებითი გარიგებების ბათილად ცნობის სამართლებრივი წინაპირობების არსებობის შემოწმება წარმოადგენდა. კერძოდ, სადავო იყო უძრავ ქონებაზე (მდებარე: ქალაქ ქუთაისი, ........, ს/კ №.........), მოსარჩელე თ.ვ–ძესა და მოპასუხე თ.ა–ძეს შორის, 2016 წლის 11 ივლისის ჩუქების ხელშეკრულების გაფორმებისას, ასევე, იმავე უძრავ ქონებაზე, მოპასუხეებს - თ.ა–ძესა და ა.გ–ს შორის, 2017 წლის 23 მაისის ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებისას, მხარეთა ნების გამოვლენის ნამდვილობა, რამეთუ, მოსარჩელე წარმოდგენილი სარჩელით სწორედ დასახელებული გარიგებების ბათილად ცნობასა და სადავო უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების აღდგენას ითხოვდა.

17. საკვლევ გარემოებებთან მიმართებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ საქმეში არსებული მტკიცებულებების ურთიერთშეჯერების შედეგად, დადგენილად მიიჩნია, რომ თ.ვ–ძესა და თ.ა–ძეს შორის გაფორმებულ ჩუქების ხელშეკრულებაში გამოვლენილი ნება არამართლზომიერს წარმოადგენდა, რამეთუ მხარეებს არა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული შედეგის დადგომა (უსასყიდლოდ უძრავი ქონების გადაცემა), არამედ სხვა გარიგების დაფარვა სურდათ და რეალურად, მხარეთა შორის არა ჩუქების, არამედ განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულება გაფორმდა. რაც შეეხება თ.ა–ძესა და ა.გ–ს შორის გაფორმებულ ნასყიდობის ხელშეკრულებას, სასამართლომ მიიჩნია, რომ არსებობდა ამ უკანასკნელის ბათილად ცნობის საფუძველიც, იმ მოტივით, რომ შემძენი - ა.გ–ი არ წარმოადგენდა კეთილსინდისიერ შემძენს.

18. აღსანიშნავია, რომ სააპელაციო პალატამ პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნები გაიზიარა, როგორც თ.ვ–ძესა და თ.ა–ძეს შორის დადებული ჩუქების ხელშეკრულების, ისე თ.ა–ძესა და ა.გ–ს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში, რასაც არ იზიარებენ მოპასუხეები/კასატორები და წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით, გასაჩივრებულ განჩინებას სადავოდ ხდიან როგორც თ.ვ–ძესა და თ.ა–ძეს შორის დადებული ჩუქების ხელშეკრულების განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულებად კვალიფიკაციის, ისე უძრავი ქონების შეძენის ფაქტის მიმართ, შემძენის - ა.გ–ის არაკეთილსინდისიერების ნაწილში.

19. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საკასაციო სასამართლო საქმეს იხილავს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში (სსსკ-ის 404.1 მუხლი) და დისპოზიციურობის პრინციპის გათვალისწინებით, უფლება არ აქვს გასცდეს საკასაციო საჩივარში დაფიქსირებულ პრეტენზიებს. შესაბამისად, საკასაციო პალატა კასატორების მიერ განხორციელებული შედავების გათვალისწინებით, იმსჯელებს სადავო გარიგებების ნამდვილობაზე და კასატორებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მიერ განსაზღვრული სამართლებრივი შედეგის რელევანტურობას განუმარტავს.

20. მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ 2016 წლის 11 ივლისის ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე, რომელიც დაიდო მოსარჩელე თ.ვ–ძესა და მოპასუხე თ.ა–ძეს შორის, ქალაქ ქუთაისში, ........ მდებარე უძრავი ქონება (ს/კ №.........), 2016 წლის 14 ივლისს დარეგისტრირდა მოპასუხე თ.ა–ძის საკუთრებაში. აღნიშნული ხელშეკრულება მოსარჩელის მიერ შედავებულია, როგორც თვალთმაქცური გარიგება, ვინაიდან მისი განმარტებით, სადავო გარიგებით დაფარულ იქნა ნასყიდობის ხელშეკრულება. მოსარჩელე ამტკიცებს, რომ მას ქონება არ გაუჩუქებია და მხოლოდ განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების ნება გამოავლინა.

21. პალატა აღნიშნავს, რომ სადავო ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში, სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლად მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების ფარგლებში, მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის მე-2 ნაწილი წარმოადგენს, რომლის მიხედვითაც, თუ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით მხარეებს სურთ სხვა გარიგების დაფარვა, მაშინ გამოიყენება დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი წესები (თვალთმაქცური გარიგება).

22. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოჩვენებითია გარიგება, რომელიც დადებულია იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას მოჰყვეს შესაბამისი იურიდიული შედეგი. თვალთმაქცური გარიგებისას მხარეებს სხვა გარიგების დაფარვა სურთ. მოჩვენებითი გარიგების დროს, მისი ბათილობის საკითხი დამოკიდებულია მხარეთა მიერ ჩაფიქრებული მიზნის მართლზომიერებაზე, ხოლო თვალთმაქცური გარიგებისას, ბათილობის შემთხვევაში, უნდა გაირკვეს დაფარული გარიგების ხასიათი, რომელიც შესაძლოა იყოს ბათილი ან არა, თუმცა, უმრავლეს შემთხვევაში, იგი ბათილია. როგორც მოჩვენებითი, ისე თვალთმაქცური გარიგება მხოლოდ მოსაჩვენებლადაა დადებული, არც პირველ და არც მეორე შემთხვევაში მხარეებს არ სურთ ამ გარიგებიდან გამომდინარე შედეგის დადგომა. ორივე შემთხვევაში, სახეზეა სიმულაცია, მხოლოდ განსხვავებული მეთოდებით. საერთო ჯამში გარიგება დაიდება იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყოლოდა. მოჩვენებითი და თვალთმაქცური გარიგების დროს, გარიგების ბათილობის საკითხის გადაწყვეტა დამოკიდებულია მხარეთა მიერ ჩაფიქრებული მიზნის მართლზომიერება-არამართლზომიერებაზე. საკითხის გადაწყვეტისას აუცილებელია გაირკვეს დაფარული გარიგების ხასიათი, რომლის მიმართაც გამოიყენება შესაბამისი მოქმედი წესები (იხ. სუსგ საქმეზე Nას-694-665-2016, 31.03.2017 წ.).

23. თვალთმაქცური გარიგების დროს ნების გამოვლენის სუბიექტების ნება შეთანხმებულია და მათ განზრახული აქვთ განსაზღვრული სამართლებრივი შედეგის დადგომა, თუმცა, მათი შინაგანი ნება და გამოვლენილი ნება არ ემთხვევა ერთმანეთს. დადებული გარიგებით ისინი ფარავენ სხვა გარიგებას, რომლის დადების ნებაც რეალურად გააჩნიათ. ამ შემთხვევაში, დგება ამ ნორმის საფუძველზე ნების გამოვლენის ბათილობის საკითხი. თვალთმაქცური გარიგების დროს განხილვის საგანია გარიგების მხარეთა მიერ შინაგანი და გარეთ გამოვლენილი ნების ურთიერთმიმართება, ვინაიდან მათ შორის არსებობს შეუსაბამობა (იხ. სუსგ საქმეზე №ას-1142-1088-2014, 23.01.2015 წ.).

24. ამდენად, თვალთმაქცური გარიგების დროს უნდა დადასტურდეს გარემოებები, რომლებიც მიუთითებენ სხვა გარიგების დადების სურვილზე და ამ დაფარული გარიგებისათვის აუცილებელ ყველა წინაპირობის არსებობაზე. ასეთ შემთხვევაში, მოსარჩელის მტკიცების საგანს შეადგენს იმ ფაქტობრივი შემადგენლობის დადასტურება, რაც თვალთმაქცური გარიგების ყველა წინაპირობას მოიცავს. ამგვარ ვითარებაში, მხარეთა მტკიცებითი ფორმა, როგორც წესი, ორიენტირებულია მხოლოდ მოწმეთა ჩვენებაზე და მეტი დამაჯერებლობისათვის, მათ მიერ დასახელებულ მოწმეთა თანაფარდობაზე. თუ მოსარჩელის არგუმენტაცია გამყარებულია მოწმეთა ჩვენებებით, ამ მტკიცებულებით უნდა დასტურდებოდეს ყველა იმ გარემოების არსებობა, რომელიც თვალთმაქცური გარიგების შემადგენლობას ქმნის, ხოლო დასკვნა იმის შესახებ ჩაითვალოს თუ არა თვალთმაქცურად გარიგება, უნდა გამოიტანოს სასამართლომ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების საფუძველზე. ამდენად, მოწმეთა მიერ ხდება არა გარიგების თვალთმაქცურობის დადასტურება ან უარყოფა, არამედ – იმ გარემოებებისა, რომელთა საფუძველზეც სასამართლომ შესაბამისი დასკვნა უნდა გააკეთოს (იხ. სუსგ-ები საქმეზე Nას-1126-1082-2016, 10.02.2017წ; Nას-1142-1088-2014, 23.01.2015 წ.).

25. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 140.1 მუხლის თანახმად, მოწმედ შეიძლება იყოს ყოველი პირი, რომლისთვისაც ცნობილია რაიმე გარემოება საქმის შესახებ. მოწმეთა ჩვენებების შეფასებისას, სასამართლო ვალდებულია, ისევე, როგორც სხვა სახის მტკიცებულება, მოწმის ჩვენება შეაფასოს მისი შინაარსისა და იურიდიული დამაჯერებლობის კუთხით, იმ ობიექტური თუ სუბიექტური კრიტერიუმების (მხარეებთან დამოკიდებულება, ფიზიკური მდგომარეობა, ფაქტორები, რომლებიც გავლენას ახდენენ მოწმის ჩვენებაზე და სხვა) გათვალისწინებით, რომელიც ამ მტკიცებულებისთვისაა დამახასიათებელი და სწორედ ამ გზით მიიღოს გადაწყვეტილება სადავო ფაქტობრივი გარემოების არსებობა-არარსებობის შესახებ (იხ. სუსგ საქმე №ას-1698-1592-2012, 2 ივნისი, 2014 წელი).

26. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ქვედგომი ინსტანციის სასამართლოებმა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლით განსაზღვრული მტკიცებულებათა შეფასების სტანდარტის დაცვით შეაფასეს მოწმეთა ჩვენებები და მართებულად დაეყრდნენ უშუალოდ სადავო შეთანხმებაზე მოლაპარაკების შემსწრე პირების - ნ.გ–ძის, ვ.ვ–ძის, ნ.ზ–ძისა და ლ.შ–ას ჩვენებებს, რომლებიც ერთგვაროვან ინფორმაციას გადმოსცემენ და მიუთითებენ სწორედ იმაზე, რომ მოსარჩელის სურვილი – ქონების გასხვისება, ხოლო, მოპასუხის სურვილი მისი შეძენა იყო. ზემოაღნიშნულ პირთა ჩვენებები, მოვლენათა განვითარების ქრონოლოგიის თვალსაზრისით, შესაბამისობაშია მოსარჩელის ახსნა-განმარტებასთან და მათ საფუძველზე, ერთობლიობაში დასტურდება ყველა ის წინაპირობა, რაც განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებას უძღვოდა წინ და რომლის მიხედვითაც, მოსარჩელის ნამდვილი ნება – უძრავი ნივთის გასხვისება, ხოლო მოპასუხის ნება მისი შეძენა (გადახდის განვადებით) იყო. ნიშანდობლივია, რომ მოპასუხეების/კასატორების მხრიდან, საკასაციო საჩივარში არ არის განხორციელებული იმგვარი შედავება, რომლითაც იურიდიული სანდოობის, დამაჯერებლობისა და სარწმუნოობის კუთხით, გამოირიცხებოდა მითითებულ მოწმეთა (ნ.გ–ძის, ვ.ვ–ძის, ნ.ზ–ძისა და ლ.შ–ას) ჩვენებების გაზიარების შესაძლებლობა. იმავდროულად, კასატორების მხრიდან საკასაციო საჩივარში კვალიფიციური შედავება არ არის განხორციელებული იმ ობიექტური თუ სუბიექტური გარემოებების მიმართ, რომლებითაც გამოირიცხა მოპასუხე მხარის მოწმეების - მ. ხ–ის (მოპასუხის დედა), ნ. ხ–ის (მოპასუხის მამა), უ.ქ–ძის (მოპასუხის ცოლის ძმა), ა.მ–ძისა (ირიბი მოწმე) და ფ.ფ–ძის (ირიბი მოწმე) ჩვენებების გაზიარების შესაძლებლობა. აქედან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატას ჰქონდა მოსარჩელის მოწმეთა ჩვენებების გაზიარებისა და მათზე დაყრდნობით, იმგვარი დასკვნის გამოტანის საფუძველი, რომ თ.ვ–ძესა და მოპასუხე თ.ა–ძეს შორის, 2016 წლის 11 ივლისს გაფორმებული ჩუქების ხელშეკრულებით დაიფარა განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულება, რასაც მართებულად დაეფუძნა დასკვნა სადავო ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე.

27. რაც შეეხება თ.ა–ძესა და ა.გ–ს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მიერ განსაზღვრული სამართლებრივი შედეგის რელევანტურობას, საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების დასკვნა სადავო გარიგების ბათილად ცნობის ნაწილში, ემყარება იმ გარემოებას, რომ შემძენი - ა.გ–ი ვერ ჩაითვლებოდა კეთილსინდისიერ შემძენად, რასაც სადავოდ ხდიან მოპასუხეები/კასატორები, თუმცა, შეძენის ფაქტის მიმართ, შემძენის არაკეთილსინდისიერების საწინააღმდეგოდ წარმოდგენილი საკასაციო არგუმენტების განხილვამდე, საკასაციო პალატა შეაფასებს, სახეზეა თუ არა სადავო გარიგების მოჩვენებითად ცნობის მაკვალიფიცირებელი ელემენტები, რამეთუ სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობას მოსარჩელე იმ მოტივით ითხოვდა, რომ სადავო უძრავი ნივთის გასხვისება ფორმალურ ხასიათს ატარებდა, არ ასახავდა კონტრაჰენტთა ნამდვილ ნებას და მიზნად ისახავდა არა საკუთრების უფლების გადაცემას/მოპოვებას, არამედ მოსარჩელისათვის სადავო უძრავ ქონებაზე, საკუთრების უფლების მოპოვების დაბრკოლებას/გამორიცხვას. ამასთან, აღნიშნული საკითხის შეფასება მნიშვნელოვანია იმდენად, რამდენადაც თუ გამოირკვევა, რომ სადავო უძრავი ნივთი მხოლოდ ფორმალურად, მოსაჩვენებლად გასხვისდა, შემძენის კეთილსინდისიერება სადავო ქონების გასხვისების მიმართ იმთავითვე გამოირიცხება.

28. ამ მიმართებით, საკასაციო პალატა პირველ რიგში მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის 1-ლ ნაწილზე (ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება) და განმარტავს, რომ დასახელებული ნორმის აღწერილობითი ნაწილი იძლევა მოჩვენებითი გარიგების იურიდიულ დეფინიციას. მოჩვენებითი გარიგების ცნების განსაზღვრისას კანონი აქცენტს აკეთებს მხარეთა განზრახვაზე, მათ მიზანზე, რომლითაც ისინი მოქმედებდნენ და რომლის შესაბამისადაც, განხორციელდა მათი ნების გამოვლენა. მოჩვენებითი გარიგების დადებისას, მხარეებს არ გააჩნიათ ამ გარიგების დადების მიზანი, უფრო ზუსტად, მათ არ სურთ „შესაბამისი“ იურიდიული შედეგის დადგომა, ანუ იმ შედეგისა, რომელსაც დადებული გარიგება თავისი შინაარსის მიხედვით ითვალისწინებს.

29. საკასაციო სასამართლომ არაერთ საქმეში განმარტა, რომ მოჩვენებით გარიგებას ორი ძირითადი ნიშანი ახასიათებს: პირველი, ის დადებულია მოსაჩვენებლად და მეორე, მხარეებს არა აქვთ ამ გარიგებით გათვალისწინებული შედეგის დადგომის განზრახვა. სასამართლო პრაქტიკის მიხედვით, მოჩვენებითი გარიგების შემთხვევაში აუცილებელია, რომ ნების გამომვლენი და ნების მიმღები მოქმედებდნენ შეთანხმებით და ორივე აცნობიერებდეს ნების ნაკლს (იხ. სუსგ.-ები საქმეებზე: №ას-976-908-2017, 22 იანვარი 2018 წელი; №ას-366-2019, 17 მაისი 2019 წელი; №ას-603-562-2017, 10 ივლისი 2019 წელი; №ას-1483-2020, 19 მარტი 2021 წელი).

30. მოჩვენებითი გარიგების დადებისას, მართალია, მხარეებს არ აქვთ გამიზნული გარიგებით გათვალისწინებული შედეგის დადგომა, მაგრამ მათ გარკვეული მოტივი ამოძრავებთ, გარკვეული მიზნების მიღწევა სურთ და სწორედ ამიტომ, წინასწარ გამიზნულად დებენ მოჩვენებით გარიგებას. როდესაც მოსარჩელე თავის მოთხოვნას ამყარებს იმ გარემოებაზე, რომ გარიგება დაიდო მოჩვენებით, მან უნდა მიუთითოს ის მიზანი, რასაც სინამდვილეში ისახავდა ამ გარიგების დადება. კონკრეტულად რა მოტივით, ვისთვის „მოსაჩვენებლად“ გადაწყვიტეს მხარეებმა მათი ნამდვილი ნების შენიღბვა და ამ სახით გამოვლენა. იმისათვის, რომ გამოირიცხოს მხარეთა ნების ნამდვილობა, უნდა დადგინდეს, რეალურად რისი მიღწევა სურდათ მხარეებს, თუ არა - გარიგებით გათვალისწინებული შედეგისა. მხარეთა რეალური განზრახვის დადგენისას უნდა შეფასდეს ყველა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომელიც ხელშეკრულების დადების წინაპირობას წარმოადგენდა (იხ. სუსგ საქმეზე Nას-438-2022 29.01.2024 წ).

31. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ გარიგების მოჩვენებითად მიჩნევისათვის, დიდი მნიშვნელობა ენიჭება იმგვარ ფაქტებს, რომელთა ერთობლივი ანალიზი ეჭვქვეშ აყენებს გარიგების ნამდვილობას. სასამართლოს შეუძლია, გარეგანი პირობებისა და განსაზღვრული ქცევების საფუძველზე დაასკვნას, განზრახვისა თუ გარკვეული ქმედების მოტივის შესახებ. აღნიშნული განპირობებულია, ჯერ ერთი, იმით, რომ გარიგების მოჩვენებითობისას კონტრაჰენტთა გარეგნულად გამოვლენილი ნება ყოველთვის არსებობს (თუმცა ის კანონის მოთხოვნებს მხოლოდ ფორმალურად შეესაბამება, ნების ნამდვილობა კი, ვლინდება არა მხოლოდ მისი გარეგანი, არამედ შინაგანი გამოხატვისასაც), მეორეც, იმით, რომ მსგავს შინაგან პროცესებთან (განზრახვასთან, მოტივთან) დაკავშირებით, ვერ იქნება წარმოდგენილი პირდაპირი მტკიცებულებები მესამე პირის (კონკრეტულ შემთხვევაში, მოსარჩელის) მხრიდან. შესაბამისად, შინაგან ფაქტორებთან დაკავშირებით, საკმარისია ის არაპირდაპირი ფაქტები, საიდანაც უნდა გამომდინარეობდეს სხვა პირის შინაგანი სურვილი ან ნების ფორმირება.

32. განსახილველ შემთხვევაში, სადავოს არ წარმოადგენს ის გარემოება, რომ თ.ა–ძემ სადავო უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლება 2016 წლის 11 ივლისის ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე მოიპოვა, რომლითაც სადავო უძრავი ქონება მას მოსარჩელემ აჩუქა, თუმცა, დადგენილია და საკასაციო პალატამ გაიზიარა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების დასკვნა მასზედ, რომ მხარეთა ნება რეალურად არა ჩუქების ხელშეკრულების, არამედ განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისაკენ იყო მიმართული. იმ ფაქტობრივი გარემოების გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელემ თანხის გადახდა ან ბინის დაბრუნება მოითხოვა, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ფიქტიური გარიგების დადების მოტივი (სადავო უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების აღდგენის დაბრკოლება) იმთავითვე ივარაუდება. აღნიშნული მოტივი, მოსარჩელის საქართველოში დაბრუნების პერიოდში, დაჩქარებული წესით სადავო ქონების გასხვისებასთან ურთიერთკავშირში, საკასაციო პალატას უქმნის ვარაუდს მოჩვენებითი ნების გამოვლენის თაობაზე. აღნიშნულ მოსაზრებას, საკასაციო პალატას კიდევ უფრო მეტად უმყარებს სადავო უძრავი ქონების შემძენი პიროვნებების ჩანაცვლების ფაქტი და მათი ვინაობა; კერძოდ, ის გარემოებები, რომ ჯერ ერთ პოტენციურ შემძენთან (ნ.ვ–ძესთნ) გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება (19.05.2017 წ.), რაც გაფორმებიდან მესამე დღეს, საჯარო რეესტრში რეგისტრაციამდე მხარეთა ერთობლივი განცხადებით გაუქმდა (22.05.2017 წ.), ხოლო გაუქმებიდან მეორე დღესვე (23.05.2017 წ.), სადავო უძრავი ქონება დაჩქარებული სარეგისტრაციო მომსახურების წესით, ახალ მყიდველზე - ა.გ–ზე აღირიცხა. ნიშანდობლივია, რომ როგორც პირველი, ისე მეორე მყიდველი, მოპასუხე დ.ხ–თან დაკავშირებული პირია (ნ.ვ–ძე დ–ის თანამშრომელია, მუშაობს მე-3 ქვეით ბრიგადაში, ხოლო ა.გ–ი - თანამშრომლის ბიძაშვილი, რომელიც ასევე მუშაობს მე-3 ქვეით ბრიგადაში); სადავო უძრავი ქონების პირველი შემძენის ჩანაცვლების მიმართ არსებული ეჭვების განეიტრალების მიზნით კი, საკასაციო პალატა წარუმატებლად მიიჩნევს კასატორების მითითებას პირველ პოტენციურ შემძენთან - ნ.ვ–ძესთან გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების რეგისტრაციამდე გაუქმების მიზეზებზე (ნ.ვ–ძეს 19 მაისიდან (პარასკევი) 22 მაისამდე (ორშაბათი) უნდა მოეგროვებინა ნასყიდობის თანხა, მაგრამ სესხად ვერ აიღო და ამიტომ უარი თქვა ნასყიდობაზე), რამეთუ კასატორებს, ამ გარემოებების სამტკიცებლად, გარდა მათი ახსნა-განმარტებისა, არანაირი სარწმუნო მტკიცებულება არ წარმოუდგენიათ. მარტოოდენ კასატორების ზეპირსიტყვიერი განცხადება კი, სასამართლო გადაწყვეტილებას საფუძვლად ვერ დაედება. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ მოწინააღმდეგე მხარეები/მოპასუხეები ვალდებულნი არიან, არა მხოლოდ სადავო გახადონ მტკიცების ვალდებულების მქონე მხარის მითითებები, არამედ დასაბუთებულად და დადასტურებულად წარმოადგინონ მათ მიერ მითითებული გარემოებები. მოპასუხეთა ვალდებულება - მოვლენათა ქრონოლოგიური განვითარების ლოგიკურობის დასაბუთების თაობაზე, თანაბარი საპროცესო შესაძლებლობების პრინციპიდანაც გამომდინარებს, ვინაიდან მოპასუხეებმა უკეთ იციან, თუ როდის, როგორ და რატომ მოხდა შესაბამისი ფაქტები. აქედან გამომდინარე, შემდავებლებს სასამართლოსთვის იმგვარი დასაშვები მტკიცებულება უნდა წარმოედგინათ, რომელიც უცილობლად სარწმუნოს გახდიდა ნ.ვ–ძესთან გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების გაუქმების მიზეზების სისწორეს. ასეთ მტკიცებულებად კი, მოპასუხეების/კასატორების მოსაზრება არ განიხილება, რადგან ისინი პროცესის შედეგით დაინტერესებულ მხარეებს წარმოადგენენ და შესაბამისად, მათი ახსნა-განმარტება, თუ გამყარებული არ არის სხვა რელევანტური მტკიცებულებებით, სანდოობისა და ობიექტურობის ტესტს ვერ ლახავს.

33. სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების მოჩვენებითობის გამოსარიცხად, საკასაციო პალატა ვერ მიიღებს მხედველობაში მოპასუხეების იმ პოზიციას, რომ შემძენმა შეასრულა უძრავი ნივთის შეძენისათვის კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნები. აღნიშნულის გასაბათილებლად, საკასაციო პალატა კიდევ ერთხელ მიუბრუნდება სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის დისპოზიციას და აღნიშნავს, რომ გარიგების მოჩვენებითობისას, სახეზე ყოველთვის გვაქვს კონტრაჰენტთა გარეგნულად გამოვლენილი ნება, რომელიც კანონის მოთხოვნებს ფორმალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით, ყოველთვის აკმაყოფილებს, ანუ, ქმნის გარიგების ნამდვილობის მხოლოდ გარეგნულ სახეს (წინააღმდეგ შემთხვევაში, სახეზე გვექნებოდა ამავე კოდექსის ზოგადი თუ კერძო ნაწილით განსაზღვრული გარიგების ბათილად ცნობის საფუძვლები), რაც არ შეიძლება, სადავოობისას, მისი ნამდვილობის უალტერნატივიო წინაპირობა გახდეს, რამდენადაც ნების ნამდვილობა სახეზეა არა მხოლოდ მისი გარეგანი, არამედ შინაგანი გამოხატვისასაც და როგორც წესი, ეს ორი უნდა ემთხვეოდეს ერთმანეთს, ანუ მხარე გარეგნულად უნდა აფიქსირებდეს იმ ნებას, რისი მიღწევაც გარიგების დადებით სურს, რაც განსახილველ შემთხვევაში, არ დასტურდება.

34. ამ მიმართებით, აღსანიშნავია, რომ სადავო განკარგვითი ხელშეკრულების მოჩვენებითი ხასიათის დასადასტურებლად, მოსარჩელე იმ გარემოებაზეც მიუთითებდა, რომ შემძენს - ა.გ–ს ნასყიდობის ღირებულება არ გადაუხდია. სააპელაციო პალატამ არასარწმუნოდ მიიჩნია სადავო ბინის ნასყიდობის თანხის გადაცემა, რადგან მოპასუხის მოწმეთა ჩვენებებს შორის არსებითი წინააღმდეგობა იყო, რის პასუხადაც კასატორები მიუთითებენ, რომ საქმის მასალების წარმოდგენის შემდეგ, სისხლის სამართლის საქმეზე დამატებით გამოიკითხა დ.ხ–ი და დაზუსტდა მისი ჩვენება, ხოლო საქმეზე მოწმედ დაკითხულმა თ.ა–ძემ, კ. მ–მა და ა.გ–მა მისცეს ერთნაირი ჩვენებები, რომლის თანახმად, თანხის გადაცემა მოხდა იუსტიციის სახლში, ფოტოგადაღების მიმდებარედ. ამასთან, ნასყიდობის საფასურის გადახდის თვალსაზრისით, კასატორები მიიჩნევენ, რომ გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება ფაქტს მასზედ, რომ გამსხვისებელსა (თ.ა–ძე) და შემძენს (ა.გ–ს) შორის, სადავო არ არის ნასყიდობის ფასის გადახდის ფაქტი. მითითებულ არგუმენტებს ვერ გაიზიარებს საკასაციო პალატა და ამ მიმართებით, პირველ რიგში აღნიშნავს, რომ დაუშვებელია სამოქალაქო პროცესის მხარისა (მაგალითად, მოსარჩელის ან მოპასუხის) და მოწმის აღრევა (შედ. იხ. სუსგ საქმე №ას-788-748-2013, 2014 წლის 20 ოქტომბერი). სისხლის სამართლის საქმეში დაკითხულ მოწმეთა ნაწილი (დ.ხ–ი, თ.ა–ძე და ა.გ–ი) წინამდებარე სამოქალაქო საქმეში წარმოადგენენ მხარეებს, კერძოდ, მოპასუხეებს. შესაბამისად, ამ პირების მიერ სისხლის სამართლის საქმეზე მიცემული ჩვენებები პროცესუალურად ის ახსნა-განმარტებებია, რომლებიც მოცემულია განსახილველ სამოქალაქო საქმეშიც, რაც მოითხოვს საერთო წესით მათ შეფასებას და ყოვლად დაუშვებელია პროცესის მონაწილეები თავიანთ პოზიციებში მითითებული ფაქტების დასადასტურებლად, ამავე პროცესში ერთდროულად მოწმეებად გამოდიოდნენ. ამასთან, რამდენადაც განსახილველ შემთხვევაში, ურთიერთობის იმგვარი კონსტრუქციაა სახეზე, როდესაც თ.ა–ძესა და ა.გ–ს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობას არა გარიგების მონაწილე რომელიმე მხარე, არამედ მესამე პირი ითხოვს, არარელევანტურია კასატორის მითითება მასზედ, რომ გამსხვისებელსა და შემძენს შორის, სადავო არ არის ნასყიდობის ფასის გადახდის ფაქტი. იმ პირობებში, როდესაც გარიგებაზე დავობს მესამე პირი მოჩვენებითობის საფუძვლით და გარიგების მოჩვენებითობის ერთ-ერთ საფუძვლად ნასყიდობის საფასურის გადაუხდელობაზეა მითითებული, მყიდველის მიერ გამყიდველის სასარგებლოდ თანხის გადახდის დამადასტურებელი კონკრეტული მტკიცებულებების არარსებობის პირობებში, მარტოოდენ მოწმეთა ჩვენებები/მხარეთა ახსნა-განმარტებები ვერ გახდება ფულადი ვალდებულების შესრულების დამადასტურებელი მტკიცებულება.

35. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მტკიცებულებები, რომლებიც უტყუარად არ ადასტურებს ფაქტს, უნდა შეფასდეს სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლივად. სასამართლო სადავო გარემოებათა არსებობა-არარსებობის დადგენისას ინდივიდუალურად და ერთობლივად აფასებს საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს, რის შედეგადაც აყალიბებს თავის შინაგან რწმენას გამოსაკვლევი საკითხის მიმართ. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, საქმეში წარმოდგენილი სხვა მტკიცებულებები და მხარეთა მიერ განვითარებული მსჯელობები ერთობლიობაში, იმდაგვარად ავსებს ერთმანეთს, რომ ქმნის იმ დასკვნის გამოტანის შესაძლებლობას, რომ თ.ა–ძესა და ა.გ–ს არ განუზრახავთ რეალური ნასყიდობის ხელშეკრულების დადება და სადავო ხელშეკრულება ფორმალურ, მოჩვენებით ხასიათს ატარებდა.

36. რაც შეეხება სადავო ქონების შეძენის ფაქტის მიმართ, შემძენის - ა.გ–ის კეთილსინდისიერებას, საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ განვითარებულ მსჯელობას და დამატებით მიუთითებს, რომ იმ პირობებში, როდესაც გამორკვეულია, რომ სადავო უძრავი ნივთი მხოლოდ ფორმალურად, მოსაჩვენებლად გასხვისდა, შემძენის კეთილსინდისიერება სადავო ქონების გასხვისების მიმართ იმთავითვე გამორიცხულია (იხ. სუსგ. საქმეზე Nას-397-397-2018, 19/04/2019 წ.).

37. ასეც რომ არ იყოს, საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ შემძენი დ.გ–ი მოპასუხე დ.ხ–თან დაკავშირებული პირია (დ–ის თანამშრომლის ბიძაშვილია, რომელიც ასევე მუშაობს მე-3 ქვეით ბრიგადაში), რაც მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ შემძენს გონივრული წინდახედულების ფარგლებში შეეძლო სცოდნოდა სადავო უძრავი ქონების სადავოობის შესახებ.

38. საკასაციო პალატა დასკვნის სახით აღნიშნავს, რომ გასაჩივრებულ განჩინებაში აღნიშნული თითოეული გარემოება ცალკე აღებული, განყენებულად, გარიგების მოჩვენებითი ხასიათის დასადასტურებლად შესაძლოა საკმარისი არ ყოფილიყო, თუმცა, მათი ურთიერთშეჯერების, ერთობლივად გაანალიზების, გონივრული და ობიექტური განსჯის შედეგად, საკასაციო პალატას ექმნება გამყარებული შინაგანი რწმენა მასზედ, რომ სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების დადება იმ სამართლებრივი შედეგის დადგომის სურვილს არ უკავშირდებოდა, რომელსაც დადებული გარიგება თავისი შინაარსის მიხედვით ითვალისწინებდა.

39. რაც შეეხება კასატორების მითითებას სარჩელის ხანდაზმულობის საკითხზე, გამომდინარე იქიდან, რომ მოპასუხეს არც წარდგენილ შესაგებელში და არც სასამართლოს მოსამზადებელი სხდომის დროს, არ მიუთითებია სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადის გასვლისა და ამის გამო, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე, ის ვერ გახდება სასამართლოს განხილვის საგანი. ამ დასკვნას ვერ გააქარწყლებს კასატორის მითითება მასზედ, რომ სარჩელში მითითებული გარემოებები და სამართლებრივი საფუძვლები არ იძლეოდა იმ გარემოების გამორკვევის საშუალებას, თუ რომელი ნორმისა და რა სამართლებრივი საფუძვლით ითხოვდა მოსარჩელე გარიგების ბათილობას, რის გამოც მოპასუხე მოკლებული იყო შესაძლებლობას მიეთითა სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობაზე. კასატორის მოსაზრების საპირისპიროდ, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სარჩელში საკმარისად არის მოცემული ის ფაქტობრივი გარემოებები, რომლებსაც წარმოდგენილი სასარჩელო მოთხოვნები ემყარება. მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასება და სამართლებრივი ნორმის ძიება, რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რომლის მიღწევაც მხარეს სურს, სასამართლოს პრეროგატივაა.

40. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მართებულია ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მსჯელობა როგორც თ.ვ–ძესა და თ.ა–ძეს შორის დადებული ჩუქების ხელშეკრულების განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულებად კვალიფიკაციის, ისე უძრავი ქონების შეძენის ფაქტის მიმართ, შემძენის - ა.გ–ის არაკეთილსინდისიერებისა და შესაბამისად, სადავო გარიგებების ბათილად ცნობის ნაწილში. ამასთან, რამდენადაც სადავო ჩუქების ხელშეკრულებას მიენიჭა განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულების კვალიფიკაცია, ხოლო მყიდველმა დაარღვია ორმხრივი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება (ნასყიდობის საფასურის გადაუხდელობის თვალსაზრისით), სახეზეა სსკ-ის 508-ე მუხლით (თუ გამყიდველი იტოვებს უფლებას, უარი თქვას ხელშეკრულებაზე იმ შემთხვევისათვის, როცა მყიდველი არ ასრულებს დაკისრებულ ვალდებულებას, უარის თქმისას ყოველი მხარე ვალდებულია დაუბრუნოს ერთმანეთს ის, რაც ხელშეკრულებით მიიღეს. ამის საწინააღმდეგო შეთანხმება ბათილია) გათვალისწინებული რესტიტუციის - სადავო უძრავ ქონებაზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების აღდგენის წინაპირობები.

41. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

42. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივრებს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

43. კასატორებმა ვერ დაასაბუთეს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება წინააღმდეგობაში მოდის მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და მის დამატებით ოქმთან/ოქმებთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან.

44. ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრების განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

45. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

46. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

47. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. შესაბამისად, თ.ა–ძეს, დ.ხ–სა და ა.გ–ს უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 2325 ლარის 70% – 1627.5 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 264.3-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. თ.ა–ძის, დ.ხ–ისა და ა.გ–ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველი დაუშვებლობის გამო;

2. თ.ა–ძეს (..........), დ.ხ–სა (.......) და ა.გ–ს (........) დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 2325 ლარის (2025 ლარი, საგადახდო დავალება N1700634485, გადახდის თარიღი 22.11.2023; 300 ლარი, საგადახდო დავალება N0, გადახდის თარიღი 09.01.2024) 70% – 1627.5 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე გიორგი მიქაუტაძე

მოსამართლეები: რევაზ ნადარაია

თ– ზამბახიძე