17 აპრილი, 2025 წელი,

საქმე №ას- 15-2025 თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

ვლადიმერ კაკაბაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლევან მიქაბერიძე,

გიზო უბილავა

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

I კასატორი - ლ.ნ–ძე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - მ.ჭ–ია (მოსარჩელე)

II კასატორი - მ.ჭ–ია

მოწინააღმდეგე მხარე - ლ.ნ–ძე

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 11 ოქტომბრის განჩინება

I კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის უარყოფა

II კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი - თანხის დაკისრება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრების დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. ლ.ნ–ძე (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოპასუხე, II აპელანტი ან I კასატორი) და მ.ჭ–ია (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც, მოსარჩელე, I აპელანტი ან II კასატორი) ) ასაჩივრებდნენ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 11 ოქტომბრის განჩინებას თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2024 წლის 15 იანვრის გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ამ გადაწყვეტილებით თანხის დაკისრების თაობაზე მოთხოვნა ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ - 210 656,39 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა დაეკისრა. საკასაციო პრეტენზიებით, გასაჩივრებული განჩინება, მატერიალურსამართლებრივი თვალსაზრისით, დაუსაბუთებელია, სახელდობრ:

1.1. 1-ლი კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო პალატამ უსაფუძვლოდ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა და სათანადოდ არ შეაფასა აპელანტის არგუმენტები. მცდარია სასამართლოს დასკვნა, რომლის მიხედვით ლ.ნ–ძემ განკარგა საზოგადოებაში კუთვნილი 40,02% წილი საიდანაც მ.ჭ–იას ეკუთვნოდა 7,18%. თავად გასხვისებული წილის ღირებულება არასწორადაა განსაზღვრული (დეტალურად იხ. საკასაციო საჩივარი).

1.2. II კასატორის მტკიცებით, მხარეები ფაქტობრივ ქორწინებაში იმყოფებოდნენ 2004 წლიდან, შესაბამისად, ერთობლივად შეძენილ ქონებაზე თანასაკუთრების უფლებაც არა 2006 წლის 15 დეკემბრიდან არამედ 2004 წლიდან შეძენილ ქონებაზე წარმოეშვა. სააპელაციო სასამართლომ მხარის არგუმენტი დაუსაბუთებლად არ გაიზიარა რაც ეწინააღმდეგება როგორც ევროპული სასამართლოს ისე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკას (დეტალურად იხ. საკასაციო საჩივარი).

2. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 10 და 14 თებერვლის განჩინებებით, საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში სსსკ-ის, 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებელია:

3. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

4. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივრები დასაშვები რომც ყოფილიყო, მათ არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:

4.1. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

4.2. განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად განსაზღვრა მოთხოვნის ფაქტობრივი საფუძველი, ანუ სწორად დაადგინა სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტები:

4.3. მხარეები 2006 წლის 15 დეკემბრიდან იმყოფებოდნენ რეგისტრირებულ ქორწინებაში (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში სსკ-ის 1106-ე და 1151-ე მუხლები).

4.4. თანაცხოვრების პერიოდში შეეძინათ ერთი შვილი - 2007 წლის 10 მაისს დაბადებული ნ.ნ–ძე.

4.5. მხარეებს შორის ქორწინების რეგისტრაცია 2021 წლის 10 მარტიდან შეწყდა (იხ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2021 წლის 10 მარტის გადაწყვეტილება).

4.6. მოპასუხე ქორწინების რეგისტრაციამდე შპს „ი.ჰ–ში“ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც შპს, საზოგადოება ან ჰოლდინგი) 18.48%-იან წილს ფლობდა.

4.7. ქორწინების რეგისტრაციის შემდგომ მოპასუხის წილი საზოგადოებაში - 14.36%-ით გაიზარდ, სახელდობრ:

4.8. საზოგადოების პარტნიორმა გ.ლ–მა კომპანიის საწესდებო კაპიტალში მისი კუთვნილი - 21,54%-იანი წილი, 2006 წლს 15 ივლისამდე გამოსყიდვის უფლებით - 3231 აშშ დოლარის ეკვივალენტ ლარად, თანასწორი წილის უფლებით, ამავე საზოგადოების პარტნიორებს ა.ლ–ძეს, ა.ტ–სა და მოპასუხეს მიჰყიდა (იხ. შპს „ი.ჰ–ის“ პარტნიორთა კრების 2005 წლის 12 დეკემბრის გადაწყვეტილება).

4.9. მოპასუხეს, გ.ლ–ს, ა.ლ–ძესა და ლ.ტ–ს შორის 2006 წლის 5 იანვარს შემდგომში გამოსყიდვის უფლებით, კომპანიის წილის ნასყიდობის ხელშეკრულება დაიდო, რომლის თანახმად, გ.ლ–მა საკუთრებაში გადასცა მყიდველებს ჰოლდინგში კუთვნილი წილი, საწესდებო კაპიტალის - 21,54%, თითოეულს - 7,18%, შენატანის ოდენობა განისაზღვრა - 1077 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარით, წილის გამოსყიდვის ვადა კი, 2006 წლის 15 ივლისამდე დადგინდა, შესაბამისად, მოპასუხის საკუთრებაში ჰოლდინგის - 25.66%-იანი წილი აღირიცხა.

4.10. საზოგადოების პარტნიორთა წილობრივი მონაწილეობა შემდეგი სახით განისაზღვრა: ა.ლ–ძე - 31.78%, მოპასუხე - 25.66%, ა.ტ–ი - 22.58%, ი.ტ–ი - 13.30% და საქართველოს პროფესიული კავშირების გაერთიანება 6.68% (იხ. 29.12.2010 წლის სამეწარმეო რეესტრის ამონაწერი).

4.11. 2011 წლის 2 თებერვალს განხორციელდა რეორგანიზაცია და ახალი სუბიექტი - შპს „ს–ო“ შეიქმნა, რომელიც გამოეყო საზოგადოებას. ა. და ი.ტ–ებმა თავიანთი წილები დათმეს ჰოლდინგში და ახლად გამოყოფილ კომპანიაში გადავიდნენ.

4.12. ალექსანდრე და ი.ტ–ის წილები (ჯამურად - 35.88% წილი), ჰოლდინგის დანარჩენ პარტნიორებზე გადანაწილდა, შედეგად კომპანიის წილები შემდეგნაირად განისაზღვრა: ა.ლ–ძე - 49.56%, მოპასუხე - 40.02% და საქართველოს პროფესიული კავშირების გაერთიანება - 10.42%.

4.13. 2012 წლის 21 მაისს მოპასუხემ საზოგადოებაში კუთვნილი - 40,02%-იანი წილი სს „ს.კ.ა.ბ–ის“ სასარგებლოდ გაასხვისა. გარიგების ღირებულება განისაზღვრა - 192 334,00 აშშ დოლარის ეკვივალენტით ეროვნულ ვალუტაში.

4.14. ქორწინების მანძილზე მოსარჩელისთვის წილის გასხვისების თაობაზე ცნობილი არ ყოფილა.

4.15. მოპასუხემ საჩელი აღძრა სს „ს.კ.ა.ბ–ის“ წინააღმდეგ თანხის დაკისრების მოთხოვნით, კერძოდ, მისი მითითებით, გასხვისებული წილის სამართლიანი ფასია - 1 174 159,97 აშშ დოლარი, მოპასუხემ მიიღო - 192 333,41 აშშ დოლარი, შესაბამისად, სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებში მოპასუხის მოთხოვნა შეადგენდა სხვაობის (წილის ღირებულებასა და ანაზღაურებას შორის) - 981 826,56 აშშ დოლარის, როგორც ზიანის, დაკისრებას.

4.15.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2022 წლის 22 ივლისის გადაწყვეტილებით, განსახილველ დავაში მოპასუხის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ს“, სს სადაზღვევო კომპანია „ი. ე“-ს, სს „ე.ჰ–ს“ და სს „ე.კ–ს“ (სს „ს.კ.ე–ის“ უფლებამონაცვლეები) ლ.ნ–ძისა და ა.ლ–ძის (შპს ი.ჰ–ის მესაკუთრეები) სასარგებლოდ სოლიდარულად - 1 941 116 აშშ დოლარისა და მიუღებელი შემოსავლის სახით, 2012 წლის 21 მაისიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე - 1 941 116 აშშ დოლარის წლიური 5%-ის გადახდა დაეკისრათ.

5. საკასაციო სასამართლო კასატორების ყურადღებას მიაქცევს შემდეგზე: საოჯახო კანონმდებლობით მეუღლეთა საკუთრება იყოფა ორ ნაწილად, ინდივიდუალურ ანუ განცალკევებულ და საერთო თანაზიარ საკუთრებად. ინდივიდუალურია ისეთი ქონება, რომელიც ერთ-ერთ მეუღლეს ეკუთვნის და თვითონვე განკარგავს. აღნიშნული დანაწესი რეგულირდება სსკ-ის 1161-ე და 1162-ე მუხლებით. თანაზიარ ქონებად ჩაითვლება მეუღლეთა ერთად ცხოვრების პერიოდში შეძენილი ყოველგვარი ქონება, რომელიც შეძენილია (ან შექმნილია) ორივე მეუღლის ერთობლივი შრომითა და სახსრებით, ასევე - ის ქონება, რომელიც ნაყიდია ერთ-ერთი მეუღლის მიერ იმ შემთხვევაშიც, თუ ერთ-ერთი მათგანი ეწეოდა საოჯახო საქმიანობას, უვლიდა შვილებს ან, სხვა საპატიო მიზეზის გამო, არ ჰქონია დამოუკიდებელი შემოსავალი.

5.1. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებისა და მოპასუხის შედავების პირობებში, საკასაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანია სადავო წილზე მეუღლეთა თანასაკუთრების რეჟიმის გავრცელების წინაპირობების არსებობა.

იმისთვის, რომ სადავო ქონება/წილი საზოგადოებაში, მეუღლეთა თანასაკუთრებად მივიჩნიოთ უნდა დადასტურდეს მტკიცების საგანში შემავალი შემდეგი გარემოებები: მეუღლეები რეგისტრირებულ ქორწინებაში უნდა იმყოფებოდნენ და უნდა არსებობდეს მეუღლეთა საერთო ქონება.

ამდენად, საოჯახო ურთიერთობების მომწესრიგებელი კანონმდებლობით, მეუღლის ქონებრივი უფლების რეალიზაცია - სადავო მატერიალური სიკეთის, რეგისტრირებული ქორწინების პერიოდში შეძენის ფაქტზეა დამოკიდებული. ამასთან, ნორმით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგისთვის ერთ-ერთი მეუღლე უნდა ითხოვდეს საერთო ქონების გაყოფას, რაც ნიშნავს საერთო ქონების რეალურ/ინდიიდუალურ წილად ტრანსფორმირებას.

6. განსახილველ შემთხვევაში, II კასატორის/მოსარჩელის მტკიცებით, მხარეები ფაქტობრივ ქორწინებაში იმყოფებოდნენ 2004 წლიდან, შესაბამისად, ერთობლივად შეძენილ ქონებაზე თანასაკუთრების უფლებაც არა 2006 წლის 15 დეკემბრიდან არამედ 2004 წლიდან შეძენილ ქონებაზე წარმოეშვა, შესაბამისად, მისი პრეტენზია მოპასუხის სახელზე რიცხული საწარმოს - 10.77% წილის ღირებულების - 317 023.19 აშშ დოლარის ანაზღაურებაა.

7. I კასატორის/მოპასუხის მითითებით, კი ქორწინების შემდგომ მისი წილობრივი მონაწილეობა საზოგადოებაში არ შეცვლილა და ცვლილება არა დამატებითი წილის შეძენის, არამედ, საზოგადოების რეორგანიზაციის შედეგია, რაც წილზე თანამესაკუთრედ ცნობის თაობაზე მოთხოვნას გამორიცხავს.

8. საკასაციო სასამართლო, კასატორების დასახელებულ პრეტენზიას უარყოფს და მათ ყურადღებას მიაქცევს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1151-ე მუხლზე რომლის თანახმად, მეუღლეთა უფლება-მოვალეობებს წარმოშობს მხოლოდ საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით რეგისტრირებული ქორწინება. ამავე კოდექსის 1152-ე მუხლის თანახმად კი, საოჯახო ურთიერთობებში მეუღლეები სარგებლობენ თანაბარი პირადი და ქონებრივი უფლებებით და ეკისრებათ თანაბარი მოვალეობანი.

9. მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ მხარეები 2006 წლის 16 დეკემბრიდან რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდნენ, მათ შორის საქორწინო ურთიერთობა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2021 წლი 10 მარტის გადაწყვეტილებით შეწყდა.

10. ასევე დადგენილია, რომ სადავო წილზე საკუთრების უფლება, რომელზეც მოსარჩელე აცხადებს პრეტენზიას, მეუღლეთა ქორწინების პერიოდში გაიზარდა, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოსარჩელის მსჯელობას, რომ სადავო ქონება ერთმნიშვნელოვნად ექცევა მეუღლეთა თანასაკუთრების რეჟიმში და მიიჩნევს, რომ სსკ-ის 1158-ე (მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონება წარმოადგენს მათ საერთო ქონებას (თანასაკუთრებას), თუ მათ შორის საქორწინო ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის დადგენილი. ასეთ ქონებაზე მეუღლეთა თანასაკუთრების უფლება წარმოიშობა მაშინაც, თუ ერთ-ერთი მათგანი ეწეოდა საოჯახო საქმიანობას, უვლიდა შვილებს ან სხვა საპატიო მიზეზის გამო არ ჰქონია დამოუკიდებელი შემოსავალი), 1159-ე (თანასაკუთრებაში არსებულ ქონებაზე მეუღლეებს აქვთ თანაბარი უფლებები. ამ ქონების ფლობა, სარგებლობა და განკარგვა ხორციელდება მეუღლეთა ურთიერთშეთანხმებით), 1164-ე (მეუღლეთა საერთო ქონება თითოეული მეუღლის მოთხოვნით შეიძლება დაიყოს როგორც ქორწინების განმავლობაში, ისე მისი შეწყვეტის შემდეგ) და 1168.1 (იმ ქონების გაყოფისას, რომელიც მეუღლეთა თანასაკუთრებას წარმოადგენს, მეუღლეთა წილი თანაბარია, თუ მათ შორის შეთანხმებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული) მუხლების დანაწესიდან გამომდინარე, მოპასუხის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების 1/2 ნაწილი ეკუთვნის მოსარჩელეს, სახელდობრ:

11. დადგენილია, რომ მოპასუხე ქორწინების რეგისტრაციამდე საზოგადოების 18.48%-იანი წილის მფლობელი პარტნიორი იყო. ასევე დადგენილია, რომ 2006 წლის 5 იანვრის ნასყიდობის ხელშეკრულების (7.18%) საფუძველზე, მოპასუხის საკუთრებაში საზოგადოების 25.66% აღირიცხა.

12. დადგენილია ისიც, რომ 2011 წლის 2 თებერვალს (ქორწინების შემდგომ) ჰოლდინგში განხორციელებული რეორგანიზაციის შედეგად, მოპასუხის საკუთრებაში დამატებით კომპანიის 14.36% წილი აღირიცხა და ჯამურად მოპასუხის წილობრივი მონაწილეობა სეადგენს - 40.02%.

13. ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი მოცემულობიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო უარყოფს კასატორის პრეტენზიას რეგისტრირებულ ქორწინებამდე, მოპასუხის მიერ შეძენილი წილის თანამესაკუთრედ ცნობასთან მიმართებით, შესაბამისად, დამატებით 3.59% წილის ღირებულების ანაზღაურების თაობაზე (7.18%-ის 1/2) მოთხოვნაც დაუსაბუთერელია (იხ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2023 წლის 9 ივნისის №2/4/1351 გადაწყვეტილება, სადაც შეფასებულია რეგისტრირებული და არარეგისტრირებული ქორწინების განსხვავებული სამართლებრივი შედეგები, მემკვიდრეობის ჭრილში (საქართველოს კონსტიტუციის მე-11 მუხლის კონტექსტში). საკონსტიტუციო სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 1151-ე მუხლი არ მიიჩნია, საქართველოს კონსტიტუციის მე-11 მუხლთან შეუსაბამოდ (შდრ. ციალა პერტია საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ, საკონსტიტუციო სასამართლოს 09.06.2023 წ. გადაწყვეტილება №2/4/1351)).

14. საკასაციო სასამართლოს არაერთი განმარტებით, რეგისტრირებული ქორწინებისას პირის საკუთრებითი უფლება იცვლება და ის დამოკიდებული ხდება მეუღლის საკუთრების უფლებაზე, რაც გულისხმობს იმას, რომ გამონაკლისების გარდა, საკუთრებაში მიღებულ ქონებაზე ავტომატურად ვრცელდება თანასაკუთრებითი უფლებები ორივე მეუღლის ქონების მიმართ (შდრ. სუსგ ას-1631-2022, 12.10.2023წ; Nას-76- 2024, 22.05.2024 წ).

15. იმ სამართლებრივი შედეგის გათვალისწინებით, რისი მიღწევაც მოსარჩელეს სურდა, კერძოდ, მისი თანხმობის გარეშე ქონების/წილის განკარგვით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების, მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია 1160-ე (იმ ქონების განკარგვა, რომელიც მეუღლეთა თანასაკუთრებაშია, ხდება მეუღლეთა შეთანხმებით, მიუხედავად იმისა თუ რომელი მეუღლე განკარგავს ამ ქონებას. მეუღლეთა თანასაკუთრებაში არსებული ქონების განკარგვასთან დაკავშირებით ერთის მიერ დადებული გარიგება ვერ იქნება ბათილად ცნობილი მეორის მოთხოვნით იმ საფუძველზე, რომ: ა) მან არ იცოდა გარიგების შესახებ; ბ) ის არ ეთანხმებოდა გარიგებას.მეუღლეს, როგორც თანამესაკუთრეს, უფლება აქვს, მოითხოვოს ქონების განკარგვით მიღებული სარგებელი) და 982.1 (პირი, რომელიც ხელყოფს მეორე პირის სამართლებრივ სიკეთეს მის თანხმობის გარეშე განკარგვის, დახარჯვის, სარგებლობის, შეერთების, შერევის, გადამუშავების ან სხვა საშუალებით, მოვალეა აუნაზღაუროს უფლებამოსილ პირს ამით მიყენებული ზიანი) მუხლები.

16. დადგენილია, რომ სადავო წილზე საკუთრების უფლება, რომელზეც მოსარჩელე აცხადებდა პრეტენზიას, მეუღლეთა ქორწინების პერიოდში გაიზარდა, ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სადავო ქონება მეუღლეების - მოსარჩელისა და მოპასუხის თანასაკუთრება იყო, შესაბამისად, მასზე ვრცელდებოდა მეუღლეთა თანასაკუთრების რეჟიმი.

17. ასევე დადგენილია, რომ 2012 წლის 21 მაისს მოპასუხემ საზოგადოებაში კუთვნილი - 40,02%-იანი წილი, საიდანაც მოსარჩელის კუთნილია - 7,18%, გაასხვისა. მოსარჩელის თანხმობის გარეშე წილის გასხვისებით, მისთვის სარგებლის მიღების დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმეში არ წარდგენილა. ამასთან, კუთვნილი წილის საფასურის მოსარჩელისთვის გადაცემის ან ოჯახის საჭიროებისთვის მოხმარების თაობაზე, არც მოპასუხეს არ მიუთითებია.

შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნას, რომ 40,02% წილის საბაზრო ღირებულება - 1 174 159,97 აშშ დოლარია და მოსარჩელის კუთვნილი 7,18%-იანი წილის ღირებულება - 210656,38 აშშ დოლარს შეადგენს. ამდენად, სსკ-ის 1160.3 და 982.1 მუხლები დაზარალებულ მეუღლეს ანუ მოსარჩელეს ანიჭებს უფლებას, მოითხოვოს მეუღლეთა თანასაკუთრებაში არსებული ქონების განკარგვით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება (გამდიდრების გათანაბრება).

18. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად, ამდენად, საკასაციო პალატა მიმოიხილავს კასატორის მხოლოდ ძირითად არგუმენტებს (იხ. „ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ“, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

19. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტების ფარგლებში, რაც სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის (სსსკ-ის 407-ე მუხლი), კასატორებმა ვერ შეძლეს დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლიეს გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება და ვერ შეძლეს მისი გაბათილება სარწმუნო მტკიცებულებებით.

20. საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

21. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

22. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მათი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

23. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. განსახილველ შემთხვევაში, რაკი საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა ცნობილი, I კასატორს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 6 000 ლარის (საგადასახადო დავალება #2889, გადახდის თარიღი 05.02.2025წ), 70% - 4200 ლარი.

II კასატორს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 6 000 ლარის (საგადასახადო დავალება #1056, გადახდის თარიღი 31.01.2025წ), 70% - 4200 ლარი.

შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408.3, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ლ.ნ–ძისა და მ.ჭ–იას საკასაციო საჩივრები, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ლ.ნ–ძეს (პ/ნ .......) დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 6 000 ლარის (საგადასახადო დავალება #2889, გადახდის თარიღი 05.02.2025წ), 70% - 4200 ლარი.

3. მ.ჭ–იას (.....) დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 6 000 ლარის (საგადასახადო დავალება #1056, გადახდის თარიღი 31.01.2025წ), 70% - 4200 ლარი.

შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

4. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები : ვლადიმერ კაკაბაძე

ლევან მიქაბერიძე

გიზო უბილავა