08 ნოემბერი 2024 წელი

№ას-405-2024 თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ამირან ძაბუნიძე

გოჩა ჯეირანაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - გ.ა–ი

მოწინააღმდეგე მხარე - თ.გ–ძე

გასაჩივრებული განჩინება - ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 20 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - ხელშეშლის აღკვეთა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. თ.გ–ძემ სარჩელით მიმართა ზესტაფონის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე გ.ა–ის მიმართ, ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნით.

2. მოპასუხემ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.

3. ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 2022 წლის 31 მაისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა. გ.ა–ს (პ/ნ ........) დაევალა მოსარჩელე თ.გ–ძის (პ/ნ ......) კუთვნილი №...... ს.კოდის მქონე მიწის ნაკვეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მომიჯნავედ მდებარე 425.65 კვ. მეტრი მიწის ნაკვეთის (სიგანე არანაკლებ 5 მ, სიგრძე არანაკლებ 80 მ) გამოთავისუფლება, ამ ნაკვეთის სამხრეთ ნაწილში მდებარე ჭიშკრის აღება და გ.ა–ის (პ/ნ......) მიერ მოსარჩელე თ.გ–ძისათვის (პ/ნ ........) აღნიშნული ნაკვეთით სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთა.

4. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

5. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 20 ივნისის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება. განჩინება დაეფუძნა შემდეგს:

5.1. მოსარჩელე თ.გ–ძე და მოპასუხე გ.ა–ი ცხოვრობენ ერთმანეთის მეზობლად ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ...... (იხ. მხარეთა ახსნა-განმარტებები).

5.2. მოსარჩელე თ.გ–ძეს ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ........ საკუთრებაში რეგისტრირებული აქვს №....... ს/კოდის მქონე უძრავი ქონება, ფართით 2000 კვ. მეტრი (ს.ფ. 17-18).

5.3. თ.გ–ძის საკუთრებაში არსებული №......... ს/კოდის მქონე მიწის ნაკვეთის ეზოს აღმოსავლეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ მხარეს წლების მანძილზე არსებობდა სასოფლო, საერთო სარგებლობის გზა, რომლითაც სარგებლობდა თ.გ–ძის ნაკვეთის თავდაპირველი მესაკუთრე ნ.შ–ძე. ნაკვეთის შეძენის შემდეგ კი თ.გ–ძე და ასევე სხვა ოჯახები, მათ შორის მოპასუხე გ.ა–ის ბაბუა ნ. (კ.) ა–ი. გზა მიდიოდა კ. ა–ის ეზომდე და მას ჭიშკარი ედგა გზის დასასრულს - თავისი ეზოს დასაწყისში (იხ. მოსარჩელის ახსნა-განმარტება, მოწმეების ს.გ–ძის, გ.გ–ძის, გ.შ–ძის ჩვენებები).

5.4. გ.ა–მა, როგორც ანდერძისმიერმა მემკვიდრემ, სრულად მიიღო ბაბუის - ნ. (კ.) ა–ის სამკვიდრო (ს.ფ. 59-62).

5.5. 2012 წელს მოპასუხე გ.ა–მა ზემოაღნიშნული, ამჟამად სადაო გზა მიუერთა თავის ნაკვეთს, შეღობა, გადმოწია ჭიშკარი და ჩადგა ამ გზის დასაწყისში, მთავარი სასოფლო გზის პირას. 2019 წლიდან მან ჩაკეტა ჭიშკარი და თ.გ–ძეს აუკრძალა აღნიშნული გზით სარგებლობა, რითაც მოსარჩელეს ხელს უშლის მისი კუთვნილი ნაკვეთის აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ ნაწილების სრულყოფილად სარგებლობაში (იხ. მოსარჩელის ახსნა-განმარტება, მოწმეების ს.გ–ძის, გ.გ–ძის, გ.შ–ძის ჩვენებები).

5.6. გ.ა–მა მხარეთა შორის სადაო ფართი დაირეგისტრირა საკუთრებაში და საჯარო რეესტრში აღრიცხა თავის სახელზე, ს.კოდით ........, რომელსაც შემდგომში მიენიჭა ს.კოდი: ......... (ს.ფ. 29-30; 63-64).

5.7. 2020 წლის 08 ივნისს ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის მერიის წარმომადგნელების მიერ შედგა ადგილზე დათვალიერების ახალი ოქმი და დადგინდა, რომ №......... ს/კოდის მქონე მიწის ნაკვეთი და საკადასტრო აზომვით ნახაზზე არსებული მიწის ნაკვეთი არ არის იდენტური (ს.ფ. 32-33).

5.8. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს გადაწყვეტილებით, მიწის ნაკვეთზე, მათ შორის სადაო მონაკვეთზე გაუქმდა რეგისტრაცია (ს.ფ. 34).

5.9. მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების №260 სახელმწიფო აქტში გ.ა–ის კუთვნილი 2250 კვ. მეტრი მიწის ნაკვეთი მითითებულია მე-6 ნაკვეთად. აღნიშნულ ნაკვეთს სამხრეთით ესაზღვრება გზა და არა ვინმეს კუთვნილი მიწის ნაკვეთი (ს.ფ. 38- 41).

5.10. 2021 წლის 17 დეკემბრის საინჟინრო-ტექნიკური ესპერტიზის დასკვნის მიხედვით:

მოპასუხე გ.ა–ის სახელზე №......ს/კოდის მქონე (წინა ნომერი ......, ფართობი 2250 მ2) მიწის ნაკვეთის რეგისტრაციისას წარდგენილ საკადასტრო აგეგმვით ნახაზზე მითითებული ფართობი შეესაბამება, ხოლო საზღვრების ზომები არ შეესაბამება ნაკვეთზე საკუთრების უფლებადამდგენი დოკუმენტის (მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტის) მონაცემებს.

მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტში არ არის მითითებული გამოყოფილი ნაკვეთების კონფიგურაცია და ზუსტი მდებარეობა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოპასუხე გ.ა–ის სახელზე №......ს/კოდის მქონე (წინა ნომერი ........, ფართობი 2250 მ2) მიწის ნაკვეთის რეგისტრაციისას წარდგენილ საკადასტრო აგეგმვით ნახაზზე მითითებული მიწის ნაკვეთის კონფიგურაციის და ადგილმდებარეობის შედარება, საქმეში არსებულ მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტის მონაცემებთან, ტექნიკურად შეუძლებელია.

ასევე ტექნიკურად შეუძლებელია განისაზღვროს მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტით გამოყოფილი ტერიტორიები მოიცავს თუ არა მხარეთა შორის სადავო მიწის ნაკვეთს.

გ.ა–ის სახელზე წარსულში რეგისტრირებულ ს/კ №...... მიწის ნაკვეთს, სამხრეთ-დასავლეთ მხარეს ესაზღვრება თ.გ–ძის საკუთრებაში არსებული ს/კ №......უძრავი ქონება.

მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტის (ს.ფ. 43) მიხედვით, №6 - სახნავ მინდორს (2250 კვ.მ.) სამხრეთ მხარეს ესაზღვრება გზა (მითითებულია გაურკვევლად).

გ.ა–ის საკუთრებაში წარსულში რეგისტრირებული ს/კ №......მიწის ნაკვეთის ტერიტორია მოიცავს, ექსპერტიზისათვის წარმოდგენილი მისასვლელი გზის ნაწილს - 425,64 კვ.მ.-ს. (ს.ფ. 104-113);

5.11. სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე და 103-ე მუხლებზე მითითებით განმარტა მტკიცების ტვირთის როლი სამოქალაქო საპროცესო სამართალში და აღნიშნა, რომ მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის სწორად გადანაწილებას, არა მარტო საპროცესო-სამართლებრივი, არამედ არსებითი მატერიალურ-სამართლებრივი მნიშვნელობაც გააჩნია, ვინაიდან მხარის მიერ ამ მოვალეობის შეუსრულებლობას ან არაჯეროვნად განხორციელებას, შედეგად მოჰყვება ამავე მხარისათვის უარყოფითი, არახელსაყრელი შედეგი. ამავე კოდექსის 105-ე მულზე მითითებით კი განმარტა, რომ არავითარ მტკიცებულებას არ აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა.

5.12. სააპელაციო პალატამ საქმეში არსებულ მხარეთა ახსნა-განმარტებებსა და წარმოდგენილ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით დადგენილად მიიჩნია, რომ თ.გ–ძის საკუთრებაში არსებული №......ს/კოდის მქონე მიწის ნაკვეთის ეზოს აღმოსავლეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ მხარეს წლების მანძილზე არსებობდა სასოფლო, საერთო სარგებლობის გზა, რომელიც 2012 წელს მოპასუხემ მიუერთა თავის ნაკვეთს, შეღობა, გადმოწია ჭიშკარი და ჩადგა ამ გზის დასაწყისში, მთავარი სასოფლო გზის პირას. 2019 წლიდან კი მან ჩაკეტა ჭიშკარი და თ.გ–ძეს აუკრძალა აღნიშნული გზით სარგებლობა, რითაც მოსარჩელეს ხელს უშლის მისი კუთვნილი ეზოს აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ ნაწილების სრულყოფილად სარგებლობაში

5.13. ამდენად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით უდავოდ არის დადგენილი, რომ სადავო ფართი გ.ა–ის საკუთრებაში არ არის. ვინაიდან მან შეღობა საერთო სარგებლობის გზა, ხელს უშლის თ.გ–ძეს აღნიშნული გზის გამოყენებით თავისი საკუთრებით სრულყოფილად სარგებლობაში.

5.14. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, პალატამ განმარტა, რომ საკუთრების მარეგულირებელი სანივთო-სამართლებრივი ნორმები აზუსტებს საკუთრებით ბოროტად სარგებლობის ინსტიტუტს. ამგვარად განიხილება საკუთრებით ისეთი სარგებლობა, რომლითაც მხოლოდ სხვებს ადგებათ ზიანი ისე, რომ არ არის გამოკვეთილი მესაკუთრის ინტერესის უპირატესობა და მისი მოქმედების აუცილებლობა გაუმართლებელია.

5.15. იმ უდავო გარემოების გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელეს შეზღუდული ჰქონდა საერთო სარგებლობის გზის გამოყენების გარეშე თავისი საკუთრებით სრულყოფილად სარგებლობის უფლება, პალატამ მიჩნია, რომ მოპასუხის ქმედება წარმოადგენდა უფლების ბოროტად გამოყენებასა და არამართლზომიერ ქმედებას.

5.16. პალატამ განმარტა, რომ უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების დაცვა უნდა ხორციელდებოდეს კანონიერების ფარგლებში და არა კანონმდებლობის მოთხოვნათა, სხვათა უფლებებისა და თავისუფლებების დარღვევის ხარჯზე და დაეთანხმა და გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებები და დასკვნები საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით. აღნიშნულიდან გამომდინარე კი მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივარი დაუსაბუთებელი იყო და არ არსებობდა გადაწყვეტილების გაუქმების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.

5.17. სარჩელის ხანდაზმულობაზე აპელანტის მოსაზრებასთან დაკავშირებით, პალატამ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებებს, რომ მოპასუხემ 2020 წლის 07 ოქტომბერს წარადგინა შესაგებელი, რომლითაც არ დაეთანხმა სასარჩელო მოთხოვნას უსაფუძვლობის გამო. განსახილველ საქმეზე ზესტაფონის რაიონულ სასამართლოში მოსამზადებელი სხდომა გაიმართა. დადგენილია, რომ მოსამზადებელ სხდომაზე, მოპასუხეს სასარჩელო ხანდაზმულობაზე არ მიუთითებია. მოპასუხემ სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის საფუძველზე მხოლოდ სააპელაციო საჩივარში მიუთითა. შესაგებელსა თუ საქმის მომზადების ეტაპზე ხანდაზმულობის განუცხადებლობის საპატიო მიზეზზე მოპასუხეს არ მიუთითებია. პალატამ განმარტა, რომ შეჯიბრებითობის პრინციპის გათვალისწინებით, მოპასუხე თავად იღებს გადაწყვეტილებას, თუ რომელი ფაქტებითა თუ მტკიცებულებებით გააქარწყლოს მის წინააღმდეგ წარდგნილი სასარჩელო მოთხოვნა, თუმცა აღნიშნული უფლებით იგი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით დადგენილი წესითა და ფარგლებში სარგებლობს. თუ მოპასუხე არ ეთანხმება სარჩელში მოყვანილ რომელიმე გარემოებას, იგი ვალდებულია მიუთითოს ამის მიზეზი და დაასაბუთოს შესაბამისი არგუმენტაციით; წინააღმდეგ შემთხვევაში მას ერთმევა უფლება, შეასრულოს ასეთი მოქმედება საქმის არსებითად განხილვის დროს. გამომდინარე იქიდან, რომ მოთხოვნის ხანდაზმულობა ფაქტია და არა სამართლებრივი კვალიფიკაცია. შესაბამისად, მოთხოვნის ხანდაზმულობას სასამართლო იკვლევს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მოპასუხე მოთხოვნის ხანდაზმულობის საფუძვლით სასარჩელო მოთხოვნას სათანადო წესით წარდგენილი შესაგებლით უარყოფს. ზემოაღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, პალატამ მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განმარტებაზე, რომლის თანახმად, თუკი ხანდაზმულობის თაობაზე მოპასუხეს არ მიუთითებია შესაგებელში, ან მოსამზადებელ სხდომაზე, ის ვერ გახდება სასამართლოს განხილვის საგანი.

6. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის უარყოფა.

6.1. კასატორის პრეტენზია მდგომარეობს იმაში, რომ სააპელაციო სასამართლომ დასაბუთებულად მიიჩნია პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება მიუხედავად იმისა, რომ ის არ ეყრდნობოდა საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს.

6.2. სასამართლომ გადაწყვეტილება მიიღო ისე, რომ მტკიცებულებად არ დაურთო, არ შეისწავლა და გამოიკვლია სამართლებრივი აქტები, კერძოდ კ. ა–ის სახელზე გაცემული მიღება-ჩაბარების აქტი და გ.ა–ის სამკვიდრო მოწმობა და დაეყრდნო სამეზობლოს მიკერძოებულ განმარტებებს. კასატორი განმარტავს, რომ ზემოაღნიშნული მიღება-ჩაბარების აქტის მიხედვით, კ. ა–ის საკუთრებას წარმოადგენდა 0.74 ჰა მიწის ნაკვეთი. აქედან ხუთი ნაკვეთი ჰქონდა პრივატიზაციის დაწყებამდე ანუ 1992 წლამდე. ამ ნაკვეთებიდან სამი მდებარეობას სახლთან, კერძოდ 1720კვ.მ, 1062 კვ.მ და 478 კვ.მ, რომლებსაც ჩრდილოეთით ესაზღვრება მეზობელი გ–ძე, სამხრეთით საუბნო გზა, რომელიც გადიოდა სახელმწიფოს კუთვნილ და 2019 წელში აღიარებითი წესით თ.გ–ძისათვის მიზომილ მიწის ნაკვეზე. ეს გზა აღმოსავლეთ და დასავლეთ მხრიდან თ.გ–ძემ გადაკეტა და აღარ ატარებს მეზობლებს. ამის გამო გ.ა–ი იძულებული გახდა თავისი კუთვნილი საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი გამოეყენებინა გზად და სოფლის მთავარი გზის გასწვრივ ჩაედგა ჭიშკარი. თ.გ–ძე კი კიდევ უფრო შორს წავიდა და გ.ა–ის კუთვნილი მიწის ნაკვეთიდან 80 მეტრი სიგრძისა და 5 მეტრი სიგანის გზით სარგებლობის უფლება მოითხოვა სასამართლო წესით.

6.3. სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად, ნასყიდობის ხელშეკრულებისა და აღიარებითი კომისიის მიერ გაცემული საკუთრების მოწმობის არარსებობის მიუხედავად, მიიჩნია, რომ თ.გ–ძე 1992 წლიდან სარგებლობდა კ. ა–ის კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე არსებული გზით.

6.4. სააპელაციო სასამართლომ დაზუსტებულ სააპელაციო საჩივართან ერთად წარმოებაში არ მიიღო ფოტო, რომლითაც დასტურდება რომ საუბნო გზა, რომელიც აღიარებითმა კომისიამ თ.გ–ძეს მიუზომა ნამდვილად მიდიოდა კ. ა–ის ჭიშკრამდე. სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ მიიღო საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სისტემური რეგისტრაციის ფარგლებში უძრავი ქონების 2023 წლის 13 ივნისის დათვალიერების ოქმი, რომელშიც კომისია ადასტურებს, რომ კასატორი, როგორც დაინტერესებული პირი ფაქტობრივად ფლობს სადავო მიწის ნაკვეთს. სარეგისტრაციო მიწის ნაკვეთი შეესაბამება უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტით გათვალისწინებულ საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთს. კასატორმა მიუთითა ზესტაფონის სასამართლოს წარმოებაში არსებულ ადმინისტრაციული წესით შეტანილ სარჩელსა და თანდართულ მასალებზეც.

6.5. არასწორია სასამართლოს მტკიცება, რომ გ.ა–მა სადავო მიწის ნაკვეთი მემკვიდრეობით მიიღო და დაიკანონა 2020 წელს, რადგან მან მემკვიდრეობა მიიღო 2007 წელს. თ.გ–ძემ კი მიწის ნაკვეთი დაიკანონა 2019 წელს.

6.6. კასატორის აზრით, სასამართლომ არასწორად იმსჯელა, რომ საჯარო რეესტრის მიერ მის მიერვე მიღებული გადაწყვეტილების გაუქმება ნიშნავდა მიღება-ჩაბარების აქტისა და საკუთრების მოწმობის გაუქმებასა და საკუთრების ჩამორთმევას, ვინაიდან საკუთრების უფლება საქართველოს კონსტიტუციით დაცული უფლებაა და კერძო საკუთრება დაცული და გარანტირებულია.

6.7. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინება უნდა გაუქმდეს და საქმე არსებითი განხილვისათვის უნდა დაუბრუნდეს ზესტაფონის რაიონულ სასამართლოს.

7. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მიერ საკასაციო საჩივარი მიღებული იქნა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

8. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

9. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

10. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანია, უძრავი ქონებით სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთის თაობაზე ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების მართლზომიერება.

11. პირველ რიგში, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საკუთრებით სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 172.2 (თუ საკუთრების ხელყოფა ან სხვაგვარი ხელშეშლა ხდება ნივთის ამოღების ან მისი ჩამორთმევის გარეშე, მაშინ მესაკუთრეს შეუძლია, ხელის შემშლელს მოსთხოვოს ამ მოქმედების აღკვეთა. თუ ამგვარი ხელშეშლა კვლავ გაგრძელდება, მესაკუთრეს შეუძლია, მოითხოვოს მოქმედების აღკვეთა სასამართლოში სარჩელის შეტანის გზით) მუხლი.

12. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, ნივთის ამოღების ან მისი ჩამორთმევის გარეშე საკუთრების ხელყოფის ან სხვაგვარი ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნა წარმოადგენს ნეგატორულ სარჩელს, რომელიც, მესაკუთრის დაცვის მიზნით, მიმართულია უფლების დამრღვევი პირის წინააღმდეგ. სასამართლო ამ ტიპის სარჩელის განხილვისას ადგენს არა რაიმე ახალ უფლებას (აწესებს, ცვლის, წყვეტს და სხვა), არამედ განსაზღვრავს მოდავე სუბიექტთა უფლებრივი მდგომარეობის შეუცვლელად სამოქალაქო უფლების სწორი რეალიზაციის წესს. აღნიშნული ტიპის სარჩელი დაკმაყოფილდება ისეთ შემთხვევაში, როდესაც არსებობს ნივთის მესაკუთრე, რომლის საკუთრების ხელყოფა ან საკუთრების გამოყენებაში სხვაგვარი ხელშეშლა ხორციელდება სხვა პირის უკანონო მოქმედებით (სუსგ-ები: საქმე №ას-1041-998-2016, 12.02.2016წ.; საქმე №ას-843-809-2016, 26.10.2016წ.; საქმე №ას-778-2019, 5.07.2019წ.; საქმე №ას-690-660-2014, 10.03.2015წ.).

13. საკასაციო სასამართლომ არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში მიუთითა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, ნეგატორული სარჩელი წარმატებულია, თუკი მოსარჩელე დაამტკიცებს, რომ მას ხელი ეშლება საკუთრებით/თანასაკუთრებით თავისუფალ სარგებლობაში და ეს ხელშეშლა არ გამომდინარეობს ლეგიტიმური საფუძვლიდან. საკუთრების ხელყოფის ან სხვაგვარი ხელშეშლის აღკვეთის უფლება წარმოიშობა მაშინ, როცა არსებობს შემდეგი საფუძვლები: ა) მოსარჩელე არის ნივთის მესაკუთრე; ბ) ნივთი მესაკუთრის მფლობელობაშია; გ) მოპასუხე ხელყოფს ან სხვაგვარად ხელს უშლის მოსარჩელეს თავისი საკუთრებით სარგებლობაში. ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნის წარმოშობის აუცილებელ პირობას საკუთრების ხელყოფის ან სხვაგვარი ხელშეშლის ფაქტის არსებობა წარმოადგენს. ფაქტის არსებობა კი, როგორც წესი, დადასტურებული უნდა იქნას სათანადო მტკიცებულებებით (სხვა მრავალთა შორის იხ. სუსგ-ები: Nას-1250-2018, 21.12.2018 წ.; N -826-2021, 17.11.2021წ.).

14. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის პოზიციას, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოთა მიერ სათანადოდ არ გამოკვლეულა და არ შეფასებულა საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები, რამაც შედეგად, არასწორი გადაწყვეტილების მიღება განაპირობა. პალატას მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია ნეგატორული სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის აუცილებელი წინამძღვრები, კერძოდ:

საქმის ფაქტობრივი გარემოებების თანახმად, 2012 წელს მოპასუხემ ამჟამად სადავო გზა მიუერთა თავის ნაკვეთს, შეღობა, ჭიშკარი გადმოწია და ჩადგა ამ გზის დასაწყისში, მთავარი სასოფლო გზის პირას. 2019 წლიდან მან ჩაკეტა ჭიშკარი და აუკრძალა მოსარჩელეს აღნიშნული გზით სარგებლობა, რითაც ხელს უშლის კუთვნილი ნაკვეთით სრულყოფილად სარგებლობაში. მოპასუხემ აღნიშნული სადავო ფართი დაირეგისტრირა საკუთრებაში და საჯარო რეესტრში აღრიცხა თავის სახელზე. მოგვიანებით, 2020 წლის 08 ივნისს ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის მერიის წარმომადგენლების მიერ ადგილზე დათვალიერების ოქმით დადგინდა, რომ მოპასუხის მიერ დარეგისტრირებული მიწის ნაკვეთი და საკადასტრო აზომვით ნახაზზე არსებული მიწის ნაკვეთი არ იყო იდენტური და სადავო მიწის ნაკვეთზე (გზაზე) საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს გადაწყვეტილებით გაუქმდა მოპასუხის რეგისტრაცია.

15. კასატორის პრეტენზიასთან მიმართებით, რომ სასამართლომ გადაწყვეტილების მიღებისას მტკიცებულებად არ დაურთო და არ განიხილა სამართლებრივი აქტები, კერძოდ კ. ა–ის სახელზე გაცემული მიღება-ჩაბარების აქტი, გ.ა–ის სამკვიდრო მოწმობა და ადგილზე დათვალიერების ოქმი, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების დასადგენად სამოქალაქო კანონმდებლობა ადგენს მისი საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის იმპერატიულ წესს, განსახილველ შემთხვევაში, მოპასუხეს არ წარმოუდგენია სადავო მიწის ნაკვეთის საკუთრების დამადასტურებელი მტკიცებულება, ან სხვა რაიმე მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა მიწის ნაკვეთის ფლობის მართლზომიერებას. რაიონული და სააპელაციო სასამართლოების მიერ დადგენილია, რომ მიწის ნაკვეთი, რომელზეც განთავსებულია ჭიშკარი, არ არის მოპასუხის საკუთრება. ამასთან, მოსარჩელეს შეზღუდული აქვს საერთო სარგებლობის გზის გამოყენების გარეშე თავისი საკუთრებით სრულყოფილად სარგებლობის უფლება. ზემოაღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, იმ პირობებში, როცა საჯარო რეეესტრის მონაცემებით არ დგინდება მოპასუხის საკუთრების უფლება სადავო მიწის ნაკვეთზე, და ამასთან დადგენილია რომ მოსარჩელეს ხელი ეშლება საკუთრებით სარგებლობაში მოპასუხის უკანონო ქმედებით, კასატორის მიერ მითითებული ე.წ. უფლების დამდგენი დოკუმენტი (მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტი და სამკვიდრო მოწმობა) სასამართლოსთვის ვერ იქნება მიჩნეული საჯარო რეესტრში დაცული ჩანაწერის საწინააღმდეგო მტკიცებულებად. მოცემული შინაარსის სამართლებრივ დავასთან (ხელშეშლის აღკვეთა) და საჯარო რეესტრში დაცული მონაცემების უტყუარობის პრეზუმფციასთან მიმართებით უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილია შესაბამისი პრაქტიკაც. (იხილეთ სუსგ ას-1137-1163-2011 ას-314-299-2013; ას-1283-1204-2015; ას-1283-1204-2015).

16. საკასაციო პალატის განსჯით, მტკიცების საპროცესო ვალდებულების შესრულების პირობებში, მაშინ, როცა მოსარჩელე მიუთითებს მოპასუხის მხრიდან უძრავი ქონებით უკანონო სარგებლობასა და ხელშეშლაზე, მოპასუხის მტკიცების ტვირთს განეკუთვნებოდა ისეთი მტკიცებულებების წარდგენა, რაც გააქარწყლებდა სარჩელში მითითებულ გარემოებებსა და ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტებს, რაც ამ უკანასკნელს არ განუხორციელებია.

აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებებისა და მოხმობილი სამართლებრივი ნორმის ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სახეზეა კასატორის მიერ საერთო ქონებით სარგებლობის დაუშვებელი ხელყოფა.

17. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე აშკარაა, რომ მოსარჩელის უფლება, ისარგებლოს სადავო მიწის ნაკვეთით (საერთო გზით), შეზღუდულია. კასატორმა შესაბამისი მტკიცებულებების წარდგენით ვერ დაასაბუთა ხელშეშლის მართლზომიერება, საკასაციო საჩივარში მითითებული პრეტენზიები კი ვერ შეუშლის ხელს ნეგატორული სარჩელის დაკმაყოფილებას, რამდენადაც მოსარჩელემ სათანადოდ გასწია მასზე დაკისრებული მტკიცების ტვირთი და აჩვენა, რომ კასატორი ხელს უშლის მას საერთო ქონებით სარგებლობაში, რაც გამოიხატება იმაში, რომ არ ეძლევა შესაძლებლობა განახორციელოს საერთო ქონებით სარგებლობა.

18. ამრიგად, განსახილველ შემთხვევაში, გამოვლინდა რა, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 172.2 მუხლის დისპოზიციით გათვალისწინებული ყველა ელემენტი, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ სარჩელი მართებულად დაკმაყოფილდა.

19. აღსანიშნავია, რომ საქართველოს უზენაეს სასამართლოში 01.05.2024 წელს შემოსულ განცხადებასა და წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს თან ერთვის დოკუმენტები და კასატორი მათი მტკიცებულების სახით საქმისათვის დართვას შუამდგომლობს.

20. ზემოაღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო პალატა, მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 83-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე და განმარტავს, რომ მოსარჩელეს უფლება აქვს, საქმის წინასწარი სასამართლო განხილვისათვის მომზადების დამთავრებამდე შეავსოს სარჩელში მითითებული გარემოებები და მტკიცებულებები. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 134-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, წერილობით მტკიცებულებებს სასამართლოს წარუდგენენ მხარეები. თუ მხარემ ვერ შეძლო წერილობით მტკიცებულებათა მიღება იმ პირისაგან, ვისთანაც ეს მტკიცებულებები იმყოფება, მას შეუძლია, იშუამდგომლოს სასამართლოს წინაშე, რათა სასამართლომ გამოითხოვოს ისინი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 206-ე მუხლის მიხედვით კი, არასაპატიო მიზეზით წერილობითი მასალების წარუდგენლობა ან სხვა მოქმედების შეუსრულებლობა ართმევს მხარეს უფლებას, შეასრულოს ასეთი მოქმედება ამ საქმის არსებითად განხილვის დროს. ასევე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპზე დაუშვებელია ახალ გარემოებებსა და მტკიცებულებებზე მითითება.

21. საკასაციო პალატა განუმარტავს მხარეს, რომ საკასაციო სასამართლო არ წარმოადგენს ფაქტების დამდგენ სასამართლოს, მისი მსჯელობის საგანია მხოლოდ საქმეში არსებულ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივად სწორად შეფასება. სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა ითვალისწინებს მხარეთა მიერ მათი მოთხოვნების დასასაბუთებლად და მითითებული ფაქტების დასამტკიცებლად საჭირო მტკიცებულებების წარდგენის საკმაოდ მკაცრად გაწერილ პროცედურას, რომლის შესაბამისად მხარეებს მტკიცებულებათა წარდგენა შეუძლიათ პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას შესაბამისი წესების დაცვით. გამონაკლის შემთხვევაში, კანონით დადგენილი წინაპირობების არსებობისას, დასაშვებია ახალი მტკიცებულების წარდგენა სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოშიც (სსკ-ის 380-ე მუხლი), თუმცა საქმის საკასაციო სასამართლოში განხილვისას მხარე ასეთ შესაძლებლობას მოკლებულია. აღნიშნულ წესზე გავლენას ვერ მოახდენს მხარის მითითება, რომ მისთვის კონკრეტული გარემოების ან მტკიცებულების არსებობის შესახებ ცნობილი გახდა სააპელაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ ან დოკუმენტები, რომელთა წარდგენაც მხარეს სურდა, შეიქმნა სააპელაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ. ამგვარი მტკიცებულებები მოცემული დავის ფარგლებში საკასაციო პალატის მსჯელობის საგანი ვერ გახდება (იხ. სუსგ ას-1217-2018, 13/12/2018წ.).

22. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს 01.05.2024 წელს საქართველოს უზენაეს სასამართლოში წარმოდგენილ განცადებაზე თანდართული დოკუმენტები ტომი 2, ს.ფ. 95-168 და საკასაციო საჩივარზე თანდართული დოკუმენტები ტომი 2, ს.ფ. 95-168.

23. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტების ფარგლებში, რაც სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის (საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლი), კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება და ვერ შეძლო მისი გაბათილება სარწმუნო მტკიცებულებებით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. ასეთ საფუძველზე ვერც კასატორი მიუთითებს.

24. ამრიგად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

26. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. შესაბამისად, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70% – 105 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. გ.ა–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. გ.ა–ს (პ/ნ .....) დაუბრუნდეს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 150 ლარის (საგადახდო დავალება № 1122, გადახდის თარიღი: 30.04.2024წ, გადამხდელის ბანკი: ს.ს. „თიბისი ბანკი“) 70% – 105 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150.

3. გ.ა–ს დაუბრუნდეს საქართველოს უზენაეს სასამართლოში წარმოდგენილი დოკუმენტები (ტომი 2, ს.ფ. 95-168; 187-217).

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე

გოჩა ჯეირანაშვილი