№ას-604-2024

20 მარტი, 2025 წელი თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გიორგი მიქაუტაძე (თავმჯდომარე),

რევაზ ნადარაია (მომხსენებელი), თამარ ზამბახიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ა.გ–ვი (მოპასუხე, შეგებებული სარჩელის მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ფ.ა–ვი (მოსარჩელე, შეგებებული სარჩელის მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 12 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა (სარჩელში); ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და უძრავ ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობა (შეგებებულ სარჩელში)

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ფ.ა–ვმა (შემდეგში - მოსარჩელე, შეგებებული სარჩელით მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე) სარჩელი აღძრა მარნეულის მაგისტრატ სასამართლოში ა.გ–ვისა (შემდეგში - მოპასუხე, შეგებებული სარჩელით მოსარჩელე, კასატორი) და ი.ო–ვას მიმართ, შემდეგი სასარჩელო მოთხოვნით:

1.1.ა.გ–ვისა და ი.ო–ვას უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნეს ფ.ა–ვის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება, მდებარე: ქალაქ მარნეულში, ........ ქუჩაზე, საკადასტრო კოდით: ....... და აღნიშნული უძრავი ქონება გამონთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაეცეს მოსარჩელეს.

2. მოპასუხეებმა - ა.გ–ვმა და ი.ო–ვამ წარმოდგენილი შესაგებლით, სარჩელი არ ცნეს.

3. ა.გ–ვმა ფ.ა–ვის მიმართ, შეგებებული სარჩელი წარადგინა შემდეგი სასარჩელო მოთხოვნით:

3.1.ბათილად იქნეს ცნობილი №....... საკადასტრო კოდის მქონე უძრავ ქონებაზე 2018 წლის 25 ივნისს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება და ა.გ–ვი ცნობილ იქნეს ქ. მარნეული, .......... მდებარე N.......... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ქონების მესაკუთრედ.

4. შეგებებული სარჩელით მოპასუხე ფ.ა–ვმა, შეგებებულ სარჩელზე წარმოდგენილი შესაგებლით, სარჩელი არ ცნო.

5. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

5.1. მარნეულის მაგისტრატი სასამართლოს 2023 წლის 31 მაისის გადაწყვეტილებით, ფ.ა–ვის სარჩელი დაკმაყოფილდა; მოპასუხეების - ა.გ–ვისა და ი.ო–ვას უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა ფ.ა–ვის საკუთრებაში არსებული, ქ. მარნეული, ........ მდებარე უძრავი ქონება, საკადასტო კოდით: ....... და იგი გამონთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაეცა ფ.ა–ვს; მოპასუხე ა.გ–ვს დაეკისრა მოსარჩელე ფ.ა–ვის სასარგებლოდ ამ უკანაკსნელის მიერ, სარჩელზე გადასახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 50 (ორმოცდაათი) ლარის ანაზღაურება; მოპასუხე ა.გ–ვს დაეკისრა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის 10 (ათი) ლარის ანაზღაურება; ა.გ–ვის შეგებებული სარჩელი ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობისა და უძრავ ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნით, არ დაკმაყოფილდა; ა.გ–ვს დაეკისრა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის - 450 ლარის ანაზღაურება; გაუქმდა მარნეულის მაგისტრატი სასამართლოს 2022 წლისს 17 ივნისის განჩინებით გამოყენებული უზრუნველყოფის ღონისძიება, რომლითაც - მოპასუხე ფ.ა–ვს (პ/ნ .....) აეკრძალა მის საკუთრებაში არსებული და საჯარო რეესტრში №....... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ქონების გასხვისება და უფლებრივად დატვირთვა.

6. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ა.გ–ვმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება.

7. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

7.1.თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 12 მარტის განჩინებით, ა.გ–ვის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა მარნეულის მაგისტრატი სასამართლოს 2023 წლის 31 მაისის გადაწყვეტილება.

8. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

8.1. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე საქმის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

8.1.1. N......... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული ბინა (სადავო ბინა) ეკუთვნის ფ.ა–ვს (მოსარჩელე, მესაკუთრე).

8.1.2. 2018 წლის 18 ივნისს, ა.გ–ვისა (აპელანტი) და რ.გ–ს შორის დაიდო სადავო ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულება, თუმცა, 2018 წლის 25 ივნისის „ერთობლივი შეთანხმებით“, მხარეებმა ეს ხელშეკრულება მოშალეს და მყიდველმა ბინის მოსარჩელისათვის გასხვისებაზე განაცხადა თანხმობა.

8.1.3. საბოლოოდ, 2018 წლის 25 ივნისის ნასყიდობის ხელშეკრულებით (სადავო ხელშეკრულება), სადავო ბინა მოსარჩელემ შეიძინა.

8.1.4. სადავო ბინას, მესაკუთრის ნების საწინააღმდეგოდ, დღემდე აპელანტი ფლობს.

8.2. სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტზე და მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სავსებით სწორად შეაფასა დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და მართებულად განმარტა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის 1-ელი ნაწილის საფუძველზე, აპელანტი ვალდებული იყო დაებრუნებინა მესაკუთრისათვის კუთვნილი ქონება.

8.3. ასევე, სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის 1-ლ ნაწილზე და დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო ბინა საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული იყო მოსარჩელის საკუთრებად. ეს ნიშნავდა იმას, რომ იგი, სწორედ მას ეკუთვნოდა. ამის შესაბამისად, პალატის მითითებით, საწინააღმდეგო გარემოების არსებობა აპელანტს უნდა ემტკიცებინა.

8.4. ამავდროულად, პალატის განმარტებით, სადავო არ იყო, რომ საქმიანი ურთიერთობიდან გამომდინარე, აპელანტი ვალდებული იყო რ.გ–ისათვის გადაეხადა 15000 ლარი. ამ ვალდებულების შესასრულებლად, აპელანტსა და რ.გ–ს შორის, 2018 წლის 18 ივნისს დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც აპელანტმა კრედიტორისათვის სადავო ბინის საკუთრებაში გადაცემის ვალდებულება იკისრა. საბოლოოდ, მხარეთა შეთანხმებით, კრედიტორს თანხა მოსარჩელემ გადაუხადა. ამის საფუძველზე, აპელანტსა და რ.გ–ს შორის საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში გაფორმდა შემდეგი შინაარსის შეთანხმება: „ერთი მხრივ, მე რ.გ–ი... და მეორე მხრივ, ა.გ–ვი... შევთანხმდით რომ განცხ... წარმოდგენილი ნასყიდობის ხელშეკრულება გაუქმდეს უძრავ ქონებაზე ს/კ N........ მხარეები ვადასტურებთ, რომ ერთმანეთის მიმართ არანაირი პრეტენზია არ გაგვაჩნია და მე, რ.გ–ი თანახმა ვარ, რომ აღნიშნული ქონება ამავე რეგისტრაციით გასხვისდეს მეორე პირზე“. გარდა ამისა, პალატის მითითებით, სადავო ბინა დატვირთული იყო იპოთეკით სს „თ.ბ–ის“ სასარგებლოდ (ს.ფ. 118-119, ასევე - მოწმე რ.გ–ის ჩვენება). საქმის მასალებით დგინდებოდა, რომ ამ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებაც მოსარჩელემ შეასრულა (ს.ფ. 143 – „იპოთეკის შეწყვეტის რეგისტრაცია უძრავ ნივთზე; დაინტერესებული პირი ფ.ა–ვი“). მოსარჩელის განმარტებით, აპელანტს მის მიმართ ჰქონდა სხვა ვალდებულებებიც, რომლებიც სადავო ხელშეკრულებით გაიქვითა.

8.5. ამრიგად, მოსარჩელის თქმით, მან ბინა მართლაც შეიძინა; აპელანტის პოზიციით კი, სინამდვილეში, 2018 წლის 25 ივნისს სადავო ბინა არ გაუყიდია - რ.გ–ისათვის თანხის გადახდის შემდეგ აპელანტს წარმოეშვა ვალდებულება მოსარჩელის მიმართ და სადავო ხელშეკრულება სწორედ ამ ვალდებულების შესრულებას უზრუნველყოფდა.

8.6. სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე (თუ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით მხარეებს სურთ სხვა გარიგების დაფარვა, მაშინ გამოიყენება დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი წესები (თვალთმაქცური გარიგება)) და აღნიშნა, რომ აპელანტი 2018 წლის 25 ივნისს გაფორმებული გარიგების თვალთმაქცურ ხასიათზე მიუთითებდა.

8.7. სააპელაციო პალატამ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განმარტებაზე დაყრდნობით მიუთითა, რომ შეგებებულ სარჩელში მითითებული გარემოებების მტკიცების ტვირთი აპელანტს ეკისრებოდა.

8.8. მოცემულ შემთხვევაში, პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს პოზიცია იმის თაობაზე, რომ აპელანტმა შეგებებულ სარჩელში მითითებული გარემოებები ვერ დაამტკიცა.

8.9. თავისი პოზიციის დასადასტურებლად, აპელანტმა სასამართლოს მოწმეები წარუდგინა. პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლით გათვალისწინებულ მტკიცებულებათა შეფასების სტანდარტზე და განმარტა, რომ მოწმის ჩვენება ყოველთვის კრიტიკულად და სიფრთხილით უნდა შეფასებულიყო, განსაკუთრებით კი, მაშინ, როცა იგი საქმის გადასაწყვეტად ძირითად მტკიცებულებას წარმოადგენდა.

8.10. პალატამ პირველ ყოვლისა, აღნიშნა, რომ სასამართლო სხდომაზე დაკითხული არც-ერთი მოწმე სადავო ხელშეკრულების დადებას არ დასწრებია და მხარეთა შორის არსებული სამართალურთიერთობის შინაარსი გადმოცემით იცოდა. გარდა ამისა, მოწმეთა უმრავლესობა აპელანტის ახლო ნათესავი იყო. ეს გარემოება კი, მათ მიერ ვითარების აღქმასა და შეფასებაზე გავლენას უთუოდ მოახდენდა. ამ ვითარებაში, პალატამ მოწმეთა ჩვენებები სარწმუნოდ არ მიიჩნია.

8.11. ზემოაღნიშნულის მიუხედავად, პალატის აზრით, აპელანტის პოზიცია არც მოწმეთა ჩვენებებით არ მტკიცდებოდა. კერძოდ, მოწმემ, აპელანტის ძმამ, ფ.ჰ–მა მართალია, არაერთხელ განმარტა, რომ მოსარჩელემ სადავო ბინა კი არ იყიდა, არამედ აპელანტს თანხა „დახმარების მიზნით გადასცა“, თუმცა თავად აპელანტის წარმომადგენელს კითხვაზე: „ეს ბინა დროებით გაუფორმა ფულის დაბრუნებამდე?“ - უპასუხა - „ეგ მე არ ვიციო“ (2022 წლის 28 სექტემბრის სხდომის ოქმი - 15:43:28-15:43:47). პალატის მითითებით, მოწმემ აჩვენა, რომ აპელანტი მოსარჩელეს ვალს პერიოდულად უბრუნებდა, თუმცა ძმას თან არასდროს ხლებია და ეს ფაქტი არ უნახავს. მოგვიანებით კი აღნიშნა, რომ აპელანტი მოსარჩელეს საპროცენტო სარგებელსაც უხდიდა, თუმცა ეს გარემოება თავად აპელანტსაც კი არ მიუთითებია და ამასთანავე, ეწინააღმდეგებოდა მოწმისავე ჩვენებას თანხის უანგაროდ, დახმარების მიზნით გადაცემის თაობაზე. პალატის მითითებით, განსაკუთრებით აღსანიშნავი იყო, რომ აპელანტსა და რ.გ–ს შორის დადებული ხელშეკრულების შესახებ, მოწმეს ჩვენება არ მიუცია, თუმცა მოსარჩელის წარმომადგენლის კითხვას: „15000-ის შესახებ საიდან იცის, ესწრებოდა, ძმამ უთხრა?“ - მოწმემ უპასუხა - „რ–მა მითხრაო“.

8.12. მოწმემ, აპელანტის რძალმა - ძმის მეუღლემ, გ.ა–ვამ აღნიშნა, რომ მხარეები ერთმანეთის ახლო მეგობრები იყვნენ. პალატის მითითებით, მხარეთა შორის არსებული სამართალურთიერთობის თვითმხილველი არც ეს მოწმე არ ყოფილა; მეტიც, იგი კარგად რ.გ–საც არ იცნობდა. მოწმის თქმით: აპელანტი ვაჭრობდა, „ბიზნესი ჰქონდა რ–თან, გვარი კარგად არ ვიცი, ერთად ვაჭრობდნენ და მერე ისე მოხდა, რომ მას გასვლა უნდოდა ბიზნესიდან და ფული მოსთხოვა“... აპელანტს ფული არ ჰქონდა და „მან (რ.გ–მა) მოსთხოვა, რომ მაშინ სახლი გადამიფორმე“ (2022 წლის 28 სექტემბრის სხდომის ოქმი - 16:10:43-16:12:01). მოწმის განმარტებით, სწორედ ამ ვალდებულების შესრულებაში დაეხმარა მოსარჩელე აპელანტს. მოწმის განმარტებით, საქმის გარემოებები აპელანტისაგან შეიტყო: „ა–ასგან ვიცი, ვისგან უნდა ვიცოდე?“ – (2022 წლის 28 სექტემბრის სხდომის ოქმი -16:19:21- 16:19:28), იგი პირადად მხარეთა შეხვედრას არ დასწრებია.

8.13. პალატის მითითებით, მხარეთა შორის არსებული სამართალურთიერთობის თვითმხილველი არც მოწმე, აპელანტის და, ე.ჰ–ვა არ ყოფილა და საქმის გარემოებები მანაც აპელანტისაგან გადმოცემით იცოდა. მოწმის თქმით, აპელანტს ჰქონდა ბიზნესი, რომელმაც არ გაამართლა. ამის გამო, წარმოეშვა ვალი და სწორედ ამ ვალის გასტუმრება შესთავაზა მოსარჩელემ. რ.გ–თან არსებული სამართალურთიერთობის დეტალები არც ამ მოწმემ არ იცოდა და მისი სახელიც კი რთულად გაიხსენა.

8.14. ამრიგად, პალატის შეფასებით, ნათელი იყო, რომ არც-ერთი მოწმე რაიმე ფორმით სადავო სამართალურთიერთობის მონაწილე და თვითმხილველი არ ყოფილა; მეტიც, მათ მოსარჩელესთან პირადი კომუნიკაცია არ ჰქონიათ და უშუალოდ მისგან ინფორმაცია არ მიუღიათ. პალატის განმარტებით, მოწმეებმა სასამართლოს უჩვენეს არა დავის საგნისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტები, არამედ მოვლენათა მათეული შეფასება, რაც პალატის აზრით, აპელანტთან ნათესაური კავშირითა და ინფორმაციის ცალმხრივი მიღებით იყო განპირობებული.

8.15. სწორედ ამის გამო, პალატამ მიიჩნია, რომ ზემოხსენებულ მოწმეთა ჩვენებებით, აპელანტის პოზიცია არ დასტურდებოდა.

8.16. პალატის მითითებით, მოწმემ, რ.გ–ის მამამ, რ.გ–ამ, მართალია, განმარტა, რომ სადავო ბინა აპელანტმა მის შვილს „დროებით გადაუფორმა“, თუმცა შემდეგ, პროცესის მონაწილე ყველა მხარის მიერ არაერთჯერ და სხვადასხვა ფორმით დასმულ კითხვას უპასუხა, რომ არც-ერთი გარიგების დადებისა თუ სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის/ მიმდინარეობის თვითმხილველი და შემსწრე არ იყო და საქმის გარემოებები რ.გ–ისაგან გადმოცემით იცოდა (2022 წლის 22 ნოემბრის სხდომის ოქმი - 15:51:36-15:55:29). მეტიც, მოწმე აპელანტს ახლოს, ხოლო მოსარჩელეს საერთოდ არ იცნობდა; აპელანტის წარმომადგენლის კითხვას: „თქვენ იცნობთ თუ არა ა.ჰ–ს“ - მოწმემ უპასუხა - „ისე ვიცნობ“ (2022 წლის 22 ნოემბრის სხდომის ოქმი - 15:45:49- 15:45:54); კითხვას - „ამ ბატონის (მოსარჩელის) სახელი-გვარი თუ იცის?“ - კი, უპასუხა - მე არ ვიცი, ჩემმა შვილმა იცისო (იქვე - 15:47:45-15:48:01).

8.17. პალატის მითითებით, მოწმეთაგან ერთადერთი, ვინც სამართალურთიერთობაში უშუალოდ მონაწილეობდა, რ.გ–ი იყო. აღნიშნულმა მოწმემ განმარტა, რომ საქმიანობდა აპელანტთან ერთად - „მე და ა–ი ერთად ვმუშაობდით და ჩავდე ფული ამ საქმეში“ - და ამ საქმიანობიდან გამომდინარე, აპელანტს მის მიმართ დავალიანება წარმოეშვა. აპელანტი მას ვალდებულების შესრულებას ჰპირდებოდა: „ყოველ დღე მპირდებოდა, იანვრიდან მაისამდე გაგრძელდა ეს საუბრები ჩვენს შორის“ (2023 წლის 21 აპრილის სხდომის ოქმი - 15:46:21-15:46:53), მაგრამ რადგან თანხა არ აღმოაჩნდა, სადავო ბინა გადაუფორმა - „იმის გამო, რომ მას არ ჰქონდა ფული, ის თავისი სახლი გადააფორმა ჩემს სახელზე... 15400 ლარად“ (იქვე - 15:20:05-15:24:35). ხელშეკრულების რეგისტრაციის დროს აღმოჩნდა, რომ ბინა კომერციული ბანკის სასარგებლოდ იყო დატვირთული - „როდესაც მე გადმომიფორმეს ბინა, იქ მითხრეს ბანკშია ჩადებული, 10000 ლარია დარჩენილიო“ - თუმცა, ამის მიუხედავად, გარიგება მაინც დაიდო: „კანონები კარგად არ ვიცი, მაგრამ ეს რომ მოხდა, იყო პარასკევი დღე და როცა ჩვენ ხელი მოვაწერეთ და მე მითხრეს, რომ ეს 10000-იანი ბანკის სესხიც და აღნიშნული ქონებაც არის თქვენიო, თქვენს სახელზეო“ (იქვე - 15:28:46-15:29:24). ხელშეკრულების დადებამდე მოწმემ სადავო ბინა დაათვალიერა და მისი მდგომარეობა და ადგილმდებარეობა აღწერა კიდეც - (იქვე - 15:34:20-15:36:49). ხელშეკრულების დადებიდან რამდენიმე დღეში კი, მოწმეს აპელანტი დაუკავშირდა და თანხის გადახდის სანაცვლოდ ბინის დაბრუნება შესთავაზა. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს შენობაში აპელანტი მოწმეს ორ პირთან - ი–თან და მოსარჩელესთან ერთად შეხვდა. მოწმე ამ პირებს არ იცნობდა - „მანამდე ფ–ს არ ვიცნობდი, რეესტრში გავიცანი“ (იქვე - 15:31:34-15:31:40) - და მათ შორის არსებული ურთიერთობის თაობაზე არაფერი იცოდა, თუმცა აპელანტთან შეთანხმებით ბინა მოსარჩელეს „გადაუფორმა“ - „როდესაც ბატონმა (მოსარჩელემ) მე მომცა ფული, მე ვკითხე ა–ს, რომ მე ამ ადამიანს არ ვიცნობ და ა–მა მითხრა, რომ ჩემს ვალს გიბრუნებს და გადაუფორმე ბინაო“. მოსარჩელემ მოწმეს ჯერ 15000 ლარი, ხოლო ერთ კვირაში - 400 ლარი გადაუხადა.

8.18. ზემოაღნიშნულის შესაბამისად, პალატის შეფასებით, ცხადი იყო, რომ არც რ.გ–ი და არც რ.გ–ი მხარეთა შორის არსებული შეთანხმების თაობაზე ინფორმირებულები არ ყოფილან. ისინი მოსარჩელეს არც კი იცნობდნენ და სადავო ხელშეკრულების დადების პირობების თაობაზე, ჩვენება არ მიუციათ.

8.19. სააპელაციო პალატამ მიუთითა ინდ. მეწარმე დამოუკიდებელი ექსპერტის, აუდიტორის დავით რობაქიძის 2022 წლის 9 ივნისის დასკვნაზე, რომლის თანახმად, 2018 წლისთვის სადავო ბინის ღირებულება 106430 ლარს შეადგენდა. სადავო ხელშეკრულების მიხედვით კი, იგი 20000 ლარად გაიყიდა. ამავდროულად, დადგენილი იყო, რომ ბინა დატვირთული იყო იპოთეკით და ამ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებაც მოსარჩელემ შეასრულა. ამის მიუხედავად, ეს გარემოება, პალატის აზრით, სადავო ხელშეკრულებაში გათქმული ნების ნამდვილობაზე გავლენას ვერ მოახდენდა.

8.20. სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის განმარტებაზე, რომლის მიხედვით, „გარიგების ბათილობისათვის საკმარის საფუძველს არ წარმოადგენს მხოლოდ გარიგებით განსაზღვრულ შესრულებასა და ამ შესრულებისათვის გათვალისწინებულ ანაზღაურებას შორის აშკარა შეუსაბამობის დადგენა... იმის დადგენა, შეესაბამებოდა თუ არა სადავო გარიგებებში მითითებული... ფასი მათ რეალურ საბაზრო ღირებულებას, ანუ იკვეთებოდა თუ არა აშკარა დისპროპორცია, შესაბამისი წინაპირობების მხედველობაში მიუღებლად, სამართლებრივად გადამწყვეტი მნიშვნელობის მქონე ვერ იქნება და, აქედან გამომდინარე, ამ საკითხზე განსაკუთრებული ყურადღების გამახვილება და იმ სახის დეტალური კვლევა, როგორც ეს ქვემდგომმა სასამართლოებმა ჩაატარეს, არც მატერიალური და არც პროცესუალური თვალსაზრისით მნიშვნელოვანი არ არის“ (სუსგ.№ას-664-635-2016 2 მარტი, 2017 წელი, პ. 209-210). ასევე, პალატამ მიუთითა „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მე-17 მუხლის მე-5 პუნქტზე (უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის სამართლებრივი შეფასება (ნორმის განმარტება) ყველა ინსტანციის საერთო სასამართლოებისათვის სავალდებულოა) და განმარტა, რომ მტკიცებულება, რომელიც სადავო ხელშეკრულებაში გამოვლენილი ნების არანამდვილობას დაადასტურებდა, საქმეში არ იყო წარმოდგენილი. მხოლოდ ვარაუდების საფუძველზე გადაწყვეტილების გამოტანა კი, საქართველოს საერთო სასამართლოების პრაქტიკით, დაუშვებელი იყო.

9. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ა.გ–ვმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება

10. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 25 ივლისის განჩინებით, წარმოებაში იქნა მიღებული ა.გ–ვის საკასაციო საჩივარი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

11. საკასაციო მოთხოვნის ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

11.1. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი რომელიც უნდა გამოეყენებინა. ასევე, პალატამ მოწმეთა ჩვენებებს მისცა არასწორი სამართლებრივი შეფასება და დაუსაბუთებლად მიიჩნია არასანდოდ მოწმეთა მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად არ სცნო დადგენილად ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებამდე, ა.გ–ვსა და ფ.ა–ვს შორის, ფულადი ვალდებულების არსებობის ფაქტი, რის შესასრულებლადაც ა.გ–ვმა დროებით, თანხის დაბრუნებამდე გადაუფორმა თავისი ქონება ფ.ა–ვს. კასატორის მითითებით, სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულება წარმოადგენდა ნდობაზე დამყარებულ დროებითი აქტს და ეს აღნიშნული ხელშეკრულება, თავისი შინაარსით არ ემსახურებოდა უძრავი ქონების გაყიდვა-შეძენას, რაც დასტურდება იმითაც, რომ უძრავი ქონების რეალური (2018 წლის მდგომარებით) ღირებულება 106430 (ასექვსი ათას ოთხასოცდაათი) ლარს შეადგენს. ამასთან, ნასყიდობის ხელშეკრულებაში მითითებული 20000 ოცი ათასი ლარი, ་ფ.ა–ვს ა.გ–ვისთვის არ გადაუხდია. გარდა ამისა, უძრავი ქონების ნასყიდობის ღირებულებასთან დაკავშირებით, მხარეთა შორის საუბარი არასდროს შემდგარა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

12. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

13. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული ნორმის დანაწესით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

14. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

15. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

16. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამოქალაქო საქმეებზე დასაბუთებული გადაწყვეტილების მიღებისა და ზოგადად, მართლმსაჯულების განხორციელების უწინარეს საფუძველს წარმოადგენს იმის სწორად განსაზღვრა, თუ რა სამართლებრივი საფუძვლიდან გამომდინარეობს მხარეთა შორის წარმოშობილი დავა. ამ მიზნით, საქმის განმხილველმა სასამართლომ პირველყოვლისა, უნდა დაადგინოს მოთხოვნის მატერიალური საფუძველი [მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმა]. მხოლოდ ამის შემდეგ უნდა გამოარკვიოს მოძიებული ნორმის წინაპირობები, მისი აბსტრაქტული შემადგენლობა და შეამოწმოს განხორციელებულია თუ არა განსახილველ საქმეზე ყველა მათგანი. ამ ასპექტში, ფორმალურ სამართლებრივი თვალსაზრისით, სასამართლო შეზღუდულია სარჩელის ფაქტობრივი გარემოებებით: იგი ამოწმებს რომელ კონკრეტულ ფაქტობრივ გარემოებებზე მიუთითებს მოსარჩელე, ქმნიან თუ არა ისინი დამფუძნებელი ნორმის უკლებლივ ყველა წანამძღვარს. ამის შემდეგ მოწმდება, მოპასუხის პოზიცია რამდენად აქარწყლებს წარმოშობილ წანამძღვრებს (პროცესუალური და მატერიალური თვალსაზრისით) (იხ. სუსგ №ას-53-49-2017, 07 აპრილი 2017 წელი).

17. მოცემულ დავაზე, ძირითად სასარჩელო მოთხოვნას უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა წარმოადგენს. შესაბამისად, მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლები საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 168-ე (მესაკუთრის პრეტენზიის გამო, ნივთის მფლობელობა წყდება, თუ მესაკუთრე მფლობელს წაუყენებს დასაბუთებულ პრეტენზიას), 170.1-ე (მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო ბოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას) და ამავე კოდექსის 172.1-ე (მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება) მუხლებიდან გამომდინარეობს.

18. ზემოაღნიშნული ნორმების შესაბამისად, არამფლობელი მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისთვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა) მოსარჩელე უნდა იყოს მესაკუთრე, ბ) მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და გ) მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება.

19. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ვინდიკაციური სარჩელის აღძვრისას, უპირველესად, მოსარჩელეს ეკისრება იმ ფაქტის დადასტურების ვალდებულება, რომ სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრეა და მოპასუხე მისი ნებართვის გარეშე ფლობს სადავო უძრავ ქონებას, რაც მოცემულ საქმეზე, თავდაპირველი მოსარჩელის მიერ წარმატებით განხორციელდა. კერძოდ, განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ მოსარჩელე - ფ.ა–ვი ქონების მესაკუთრეა, რაც დასტურდება საქმეში წარმოდგენილი ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან, რომლის მიმართაც, სსკ-ის 312-ე მუხლის თანახმად, მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა, ხოლო, მოპასუხე და იმავდროულად კასატორი - ა.გ–ვი წარმოადგენს სადავო უძრავი ქონების მფლობელს.

20. ზემოაღნიშნული გარემოებების დადგენის შემდეგ, მტკიცების ტვირთი მოპასუხის/კასატორის მხარეს ინაცვლებს, რომელმაც საპასუხოდ უნდა ამტკიცოს, რომ სადავო ნივთის მართლზომიერად ფლობის უფლება აქვს.

21. მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხემ თავის დაცვის საპროცესო საშუალებად -შესაგებელთან ერთად (რომლითაც სარჩელი არ ცნო), შეგებებული სარჩელიც გამოიყენა და მიუთითა რა გარიგების თვალთმაქცურ ხასიათზე, სადავო გახადა მოსარჩელის საკუთრების უფლების საფუძველი - 2018 წლის 25 ივნისის ნასყიდობის ხელშეკრულების ნამდვილობა.

22. განსახილველი საკასაციო საჩივრის ძირითადი პრეტენზია სწორედ იმაში მდგომარეობს, რომ სასამართლომ არასწორად შეაფასა მოწმეთა ჩვენებები, საქმის გარემოებები და არ მიიჩნია დადგენილად, რომ სადავო სამართალურთიერთობა წარმოადგენდა თვალთმაქცური გარიგების შედეგად დადებულ ნასყიდობის ხელშეკრულებას, რომელიც რეალურად სესხის სამართლებრივ ურთიერთობას წარმოადგენდა. კასატორის მითითებით, სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულებით, საკუთრება დროებით აღირიცხა მოსარჩელის სახელზე იქამდე, ვიდრე არ მოხდებოდა მოსარჩელისათვის ვალის სრულად ანაზღაურება.

23. ამდენად, შეგებებული სარჩელით მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს სამოქალაქო კოდექსის 56.2-ე (თუ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით მხარეებს სურთ სხვა გარიგების დაფარვა, მაშინ გამოიყენება დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი წესები (თვალთმაქცური გარიგება)) მუხლი წარმოადგენს, რომლის ნორმატიული ანალიზიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ თვალთმაქცური გარიგების დროს, მართალია, ნების გამოვლენა მიმართულია სამართლებრივი შედეგების დადგომისაკენ, თუმცა არა იმ ხელშეკრულების შესაბამისად, რომელზეც მხარეები თანხმდებიან. ამგვარი გარიგების მიზანს წარმოადგენს იმ გარიგების დაფარვა, რომლის მიღწევის სურვილი მხარეებს რეალურად გააჩნიათ. ამ შემთხვევაში არსებობს ორი გარიგება, ერთი თვალთმაქცური და მეორე – რომელიც მხარეებმა უშუალოდ გაითვალისწინეს. ამდენად, თვალთმაქცური გარიგება ერთგვარად ფარავს ნამდვილ გარიგებას, შესაბამისად, მას არ გააჩნია სამართლებრივი საფუძველი და იგი ბათილია. თუმცა, ამ საფუძვლით გარიგების ბათილობას გარკვეული სპეციფიკურობა ახასიათებს. კანონმდებლის ასეთი დამოკიდებულება განპირობებულია მხარეთა რეალური ნების გათვალისწინებით. ხშირ შემთხვევაში, მხარეები ვერ ერკვევიან, რა შინაარსის ხელშეკრულების გაფორმება სურთ ან კიდევ ვერ ასხვავებენ ერთმანეთისაგან გარიგების სხვადასხვა ტიპებს. სამოქალაქო კოდექსი შესაძლებლობას ანიჭებს ხელშეკრულების სუბიექტებს, გამოასწორონ დაშვებული შეცდომები თვალთმაქცური გარიგების ბათილად ცნობით და მხარეთა შეთანხმების მიმართ გამოიყენონ ის მოთხოვნები, რაც დამახასიათებელია იმ გარიგებისათვის, რომლის მიღწევაც მხარეებს სურდათ (იხ. სუსგ-ები საქმეებზე №ას-487-461-2015, 17.06.2015; №ას-1382-2018, 25.01.2019წ; № ას-3-2020, 16 ივნისი, 2020, პ.12).

24. საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო პალატის მითითებას მასზედ, რომ თვალთმაქცური გარიგების დროს უნდა დადასტურდეს გარემოებები, რომლებიც მიუთითებენ სხვა გარიგების დადების სურვილზე და ამ დაფარული გარიგებისათვის აუცილებელ ყველა წინაპირობის არსებობაზე.

25. ასეთ შემთხვევაში, მოსარჩელის მტკიცების საგანს შეადგენს იმ ფაქტობრივი შემადგენლობის დადასტურება, რაც თვალთმაქცური გარიგების ყველა წინაპირობას მოიცავს. ამგვარ ვითარებაში, მხარეთა მტკიცებითი ფორმა, როგორც წესი, ორიენტირებულია მხოლოდ მოწმეთა ჩვენებაზე და მეტი დამაჯერებლობისათვის, მათ მიერ დასახელებულ მოწმეთა თანაფარდობაზე. თუ მოსარჩელის არგუმენტაცია გამყარებულია მოწმეთა ჩვენებებით, ამ მტკიცებულებით უნდა დასტურდებოდეს ყველა იმ გარემოების არსებობა, რომელიც თვალთმაქცური გარიგების შემადგენლობას ქმნის, ხოლო დასკვნა იმის შესახებ ჩაითვალოს თუ არა თვალთმაქცურად გარიგება, უნდა გამოიტანოს სასამართლომ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების საფუძველზე. ამდენად, მოწმეთა მიერ ხდება არა გარიგების თვალთმაქცურობის დადასტურება ან უარყოფა, არამედ – იმ გარემოებებისა, რომელთა საფუძველზეც სასამართლომ შესაბამისი დასკვნა უნდა გააკეთოს (იხ. სუსგ-ები საქმეზე Nას-1126-1082-2016, 10.02.2017წ; Nას-1142-1088-2014, 23.01.2015 წ.).

26. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 140.1 მუხლის თანახმად, მოწმედ შეიძლება იყოს ყოველი პირი, რომლისთვისაც ცნობილია რაიმე გარემოება საქმის შესახებ. მოწმეთა ჩვენებების შეფასებისას, სასამართლო ვალდებულია, ისევე, როგორც სხვა სახის მტკიცებულება, მოწმის ჩვენება შეაფასოს მისი შინაარსისა და იურიდიული დამაჯერებლობის კუთხით, იმ ობიექტური თუ სუბიექტური კრიტერიუმების (მხარეებთან დამოკიდებულება, ფიზიკური მდგომარეობა, ფაქტორები, რომლებიც გავლენას ახდენენ მოწმის ჩვენებაზე და სხვა) გათვალისწინებით, რომელიც ამ მტკიცებულებისთვისაა დამახასიათებელი და სწორედ ამ გზით მიიღოს გადაწყვეტილება სადავო ფაქტობრივი გარემოების არსებობა-არარსებობის შესახებ (იხ. სუსგ საქმე №ას-1698-1592-2012, 2 ივნისი, 2014 წელი).

27. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ შეგებებული სარჩელით შედავებული გარემოების თაობაზე, შეგებებული სარჩელით მოსარჩელემ და იმავდროულად კასატორმა, ვერ შეძლო კუთვნილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლების შესაბამისად და სასამართლოსთვის იმ მტკიცებულებების წარდგენა, რომლითაც დადასტურდებოდა სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების თვალთმაქცურობა და შესაბამისად, სადავო ნივთზე მისი მფლობელობის მართლზომიერება.

28. ამ მიმართებით, საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ გარიგების თვალთმაქცური ხასიათის სამტკიცებლად, წარმოდგენილი იყო შეგებებული სარჩელით მოსარჩელის ზეპირი ახსნა-განმარტება, რაც ამგვარი მტკიცების ტვირთის რეალიზებისათვის, საკმარისი ვერ იქნება (იხ.: სუსგ-ები საქმეებზე №ას-169-2019, 05.07.2019 წ.; №ას-371-2019, 12.04.2019 წ.; №ას-1176-2024, 13.02.2025 წ.).

29. ასევე, გარიგების თვალთმაქცური ხასიათის დასადასტურებლად, შეგებებული სარჩელით მოსარჩელემ სასამართლოს მოწმეები წარუდგინა, რომელთა ჩვენებებიც სააპელაციო პალატამ სადავო გარემოების დასადასტურებლად, არასარწმუნოდ და არასაკმარისად მიიჩნია. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას სააპელაციო პალატის მხრიდან მოწმეთა ჩვენებების გაზიარებაზე დაუსაბუთებლად უარის თქმის ნაწილში და კასატორის მოსაზრების საწინააღმდეგოდ, მიიჩნევს, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლით განსაზღვრული მტკიცებულებათა შეფასების სტანდარტის დაცვით, იმ ობიექტური თუ სუბიექტური კრიტერიუმების გათვალისწინებით შეაფასა მოწმეთა ჩვენებები, რომელიც ამ მტკიცებულებისთვისაა დამახასიათებელი (იხ. ამ განჩინების 26-ე აბზაცი), ხოლო, კასატორის მხრიდან საკასაციო საჩივარში არ არის განხორციელებული კვალიფიციური შედავება გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილი იმგვარი გარემოებების მიმართ (არც-ერთი მოწმე სადავო ხელშეკრულების დადებას არ დასწრებია; მისი მონაწილე და თვითმხილველი არ ყოფილა; მხარეთა შორის არსებული სამართალურთიერთობის შინაარსი მხოლოდ გადმოცემით იცოდნენ და მათ მოსარჩელესთან პირადი კომუნიკაცია არ ჰქონიათ; უშუალოდ მოსარჩელისგან ინფორმაცია არ მიუღიათ; მოწმეთა უმრავლესობა აპელანტის ახლო ნათესავი იყო და სასამართლოს უჩვენეს არა დავის საგნისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტები, არამედ მოვლენათა მათეული შეფასება), რომლებითაც იურიდიული სანდოობის, დამაჯერებლობისა და სარწმუნოობის კუთხით გამოირიცხა შეგებებული სარჩელით მოსარჩელის მოწმეთა ჩვენებების გაზიარების შესაძლებლობა.

30. საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების თვალთმაქცური ხასიათის დადასტურების მიზნით, კასატორის მიერ მითითებულ არგუმენტს - უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულებასთან ნასყიდობის ფასის შეუსაბამობის თაობაზე. აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 319-ე მუხლის 1-ლ ნაწილზე (კერძო სამართლის სუბიექტებს შეუძლიათ კანონის ფარგლებში თავისუფლად დადონ ხელშეკრულებები და განსაზღვრონ ამ ხელშეკრულებათა შინაარსი. მათ შეუძლიათ დადონ ისეთი ხელშეკრულებებიც, რომლებიც კანონით გათვალისწინებული არ არის, მაგრამ არ ეწინააღმდეგება მას. თუ საზოგადოების ან პიროვნების არსებითი ინტერესების დაცვისათვის ხელშეკრულების ნამდვილობა დამოკიდებულია სახელმწიფოს ნებართვაზე, მაშინ ეს უნდა მოწესრიგდეს ცალკე კანონით) და განმარტავს, რომ დასახელებული ნორმის ნორმატიული შინაარსის მიხედვით, მხარეები სარგებლობენ ხელშეკრულების დადების თავისუფლების პრინციპით. ხელშეკრულების პირობა წინასწარ შემუშავებულ ხასიათს არ ატარებს, მხარეებს შეუძლიათ ნებისმიერ საკითხზე შეთანხმდნენ. ამისათვის მათ არ სჭირდებათ რაიმე ნებართვა ან შინაარსის დაცვა. მთავარია, მათი შეთანხმება არ ეწინააღმდეგებოდეს კანონს, აკმაყოფილებდეს მორალის ფარგლებს და საჯარო წესრიგს არ არღვევდეს. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ დასახელებული ნორმა, მხარეებს აძლევს უფლებას, რომ შეთანხმდნენ ნასყიდობის ფასზე ნივთის საბაზრო ღირებულებაზე ნაკლები ოდენობითაც.

31. მოცემულ შემთხვევაში, რამდენადაც შეგებებული სარჩელით მოსარჩელე ვერ მიუთითებს ისეთ გარემოებებზე, რომლებიც დაადასტურებდა ნასყიდობის ფასის განსაზღვრისას, შეგებებული სარჩელით მოპასუხის მხრიდან შეგებებული სარჩელით მოსარჩელის ნების ფორმირებაში უკანონო ჩარევას (იძულება; მოტყუება; გავლენის ბოროტად გამოყენება და სხვ.), სახეზეა მხარეთა ორმხრივი ნების გამოვლენის შედეგად შეთანხმებული ხელშეკრულების ღირებულება; ასეთ პირობებში კი, ნასყიდობის ხელშეკრულების საფასურის ოდენობის მართებულობის კვლევა სასამართლოს პრეროგატივას არ წარმოადგენს (იხ. სუსგ.-ები საქმეებზე: №ას-609-2022, 18.11.2022 წ.; №ას-1176-2024, 13.02.2025 წ.).

32. ამასთან, საკასაციო პალატა დამატებით მოიხმობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის განმარტებას, რომლის მიხედვით, საბაზრო ღირებულებასთან ნასყიდობის ფასის შეუსაბამობის დადასტურება, მხოლოდ ეს გარემოება, ცალკე აღებული, მხარეთა ორმხრივი ნების გამოვლენის პირობებში, საქმეში არსებულ სხვა გარემოებებთან და მტკიცებულებებთან ურთიერთშეჯერების გარეშე, სადავო გარიგების ბათილობის კანონიერი საფუძველი ვერ გახდება (იხ., სუს-ს დიდი პალატის გადაწყვეტილება №ას-664-635-2016, 2 მარტი, 2017 წელი).

33. რაც შეეხება კასატორის შედავებას მასზედ, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულებაში მითითებული 20000 ოცი ათასი ლარი, ་ფ.ა–ვს ა.გ–ვისთვის არ გადაუხდია და უძრავი ქონების ნასყიდობის ღირებულებასთან დაკავშირებით, მხარეთა შორის საუბარი არასდროს შემდგარა, საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებებზე, სადაც განიმარტა, რომ სადავო გარიგებაში არსებული დათქმა ნასყიდობის საფასურის გადახდის შესახებ, მტკიცებულებას ქმნის ხელშემკვრელ მხარეებს შორის გარიგებიდან წარმოშობილი ვალდებულების შესრულების შესახებ (იხ.სუსგ.-ები საქმეებზე:№ას-1021-982-2016; 17/05/2018 წ.; №ას-667-638-2016; 07/10/2016 წელი). მოცემულ შემთხვევაში, რამდენადაც ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობას სწორედ გარიგების მონაწილე მხარე ითხოვს, სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების დათქმა მასზედ, რომ „მყიდველის მიერ სრულად არის გადახდილი ნასყიდობის საგნის ღირებულება - 20000 ლარი“, ფულადი ვალდებულების შესრულების დასადასტურებლად, საკმარისი მტკიცებულებაა.

34. ამდენად, საკასაციო პალატა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მსგავსად, მიიჩნევს, რომ შეგებებული სარჩელით მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა იმ ფაქტობრივი გარემოებების არსებობა, რომლებიც აუცილებელია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის მე-2 ნაწილის კვალიფიკაციისათვის და რომელიც უნდა შეეფასებენა და არ შეაფასა, ან არასწორად შეაფასა სააპელაციო სასამართლომ.

35. ვინაიდან საქმის მასალების მიხედვით არ დასტურება ის გარემოება, რომ გარიგება, რომლის საფუძველზეც მოსარჩელემ სადავო უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლება მოიპოვა, ბათილია, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოსარჩელის ვინდიკაციური სარჩელი მართებულად დაკმაყოფილდა, რის საწინააღმდეგოდაც, დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია კასატორს არ წარმოუდგენია.

36. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად დაადგინა ის ფაქტობრივი გარემოებები, რომლებიც მოთხოვნის დამფუძნებელი ნორმებით გათვალისწინებულ შესაბამის სამართლებრივ შედეგებს განაპირობებენ.

37. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

38. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინება წინააღმდეგობაში მოდის მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და მის დამატებით ოქმთან/ოქმებთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან.

39. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

40. ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

41. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

42. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. შესაბამისად, ა.გ–ვს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 750 ლარის 70% – 525 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 264.3-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ა.გ–ვის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველი დაუშვებლობის გამო.

2. ა.გ–ვს (.......) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 750 ლარის (საგადახდო დავალება N22316890841, გადახდის თარიღი 14.06.2024წ.) 70% – 525 ლარი;;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე გიორგი მიქაუტაძე

მოსამართლეები: რევაზ ნადარაია

თამარ ზამბახიძე