საქმე №ას-1369-2024 20 მაისი 2025 წელი
თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ამირან ძაბუნიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი,
გოჩა ჯეირანაშვილი
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
საკასაციო საჩივრის ავტორი – რ.შ–ძე (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – სს „ი.ს–ო“ (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 12 აგვისტოს განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების სრულად გაუქმება
დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა
საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
1. სს „ი.ს–ომ“ (შემდგომში - მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე) სარჩელი აღძრა ბათუმის საქალაქო სასამართლოში რ.შ–ძის (შემდეგში - მოპასუხე, კასატორი) მიმართ და მოითხოვა მისი კუთვნილი უძრავი ქონებების, მდებარე: ქ. ბათუმი, .........., ბინა 20 ს/კ ....... და ქ. ბათუმი, ........., ბინა 20 ს/კ ...........; მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა და მოსარჩელისათვის თავისუფალ მდგომარეობაში გადაცემა.
2. სარჩელის საფუძვლები:
2.1. სარჩელის თანახმად, სს „ი.ს–ომ“ აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიერ 2018 წლის 27 და 30 მარტს ჩატარებულ აუქციონზე შეიძინა სადავო უძრავი ქონებები, რომლის უკანონო ფლობასაც განაგრძობს მოპასუხე.
3. მოპასუხის პოზიცია:
3.1. მოპასუხემ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.
3.2. მოპასუხის მტკიცებით, 2019 წლის 28 მაისს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ არაკონსტიტუციურად ცნო „იძულებითი აუქციონის ჩატარების ფორმების, წესის და პროცედურების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს იუსტიციის მინისტრს 2011 წლის 31 იანვრის N21 ბრძანების N1 დანართის მე-3 მუხლის მე-3 პუნქტის მე-3 წინადადება საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლის პირველ პუნქტთან მიმართებით. მოპასუხის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება მოსარჩელემ შეიძინა იძულებით აუქციონზე ნულოვანი საწყისი ფასით, რაც საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით არაკონსტიტუციურია. შესაბამისად, მოპასუხის პოზიციით, მოსარჩელემ უკანონოდ შეიძინა უძრავი ქონება და თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 2018 წლის 5 აპრილის განკარგულებები აუქციონზე ქონების შეძენის შესახებ უკანონოა.
3.3. ამასთან, მოპასუხის მტკიცებით, სადავო უძრავ ქონებების მფლობელობას არ ახორციელებდა მოპასუხე, არამედ მას ფლობდნენ მესამე პირები, რის გამოც საქმეზე წარმოადგენდა არასათანადო მოპასუხეს.
4. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:
4.1. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2024 წლის 22 მაისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა.
4.2. რ.შ–ძის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილი იქნა სს „ი.ს–ოს“ საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება, მდებარე: ქ. ბათუმი, ........ ქ. N14, ბინა 20 ს/კ .......; ქ. ბათუმი, ........ ქ. N14, ბინა 20 ს/კ ......... და გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში ჩაბარდა მოსარჩელეს.
4.3. შუამდგომლობა გადაწყვეტილების დაუყოვნებლივ აღსასრულებლად გადაცემის შესახებ არ დაკმაყოფილდა.
4.4. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2024 წლის 22 მაისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით, გაასაჩივრა რ.შ–ძემ, რომლითაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
5. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძველი:
5.1. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 12 აგვისტოს განჩინებით რ.შ–ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელი დარჩა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2024 წლის 22 მაისის გადაწყვეტილება.
5.2. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ არსებობდა ვინდიკაციური მოთხოვნის კანონით დადგენილი ყველა სავალდებულო ელემენტი, რაც სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი მართებულად გახდა. კერძოდ, პალატის განსჯით, საჯარო რეესტრის ამონაწერით დგინდებოდა, რომ სადავო ნივთებზე საკუთრების უფლება მოსარჩელემ მოიპოვა აღსრულების ეროვნული ბიუროს განკარგულების საფუძველზე და ის, დავის განხილვის დროისთვის, რეგისტრირებული იყო მოსარჩელის საკუთრებად. მოპასუხეს არ წარმოუდგენია იმ გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ უძრავ ქონებას კანონიერად ფლობდა. ამასთან, მხარეთა შორის არ არსებობდა რაიმე სახელშეკრულებო ურთიერთობა ან/და კანონისმიერი საფუძვლები, რითაც მოსარჩელე (მესაკუთრე) შეიძლება შეზღუდულიყო მოპასუხესთან მიმართებაში.
5.3. სააპელაციო პალატამ დასძინა, რომ იმ პირის სასარგებლოდ, რომელიც გარიგების საფუძველზე სხვა პირისაგან იძენს რომელიმე უფლებას და ეს უფლება გამსხვისებლის სახელზე იყო რეესტრში რეგისტრირებული, რეესტრის ჩანაწერი ითვლება სწორად, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ამ ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ შეტანილია საჩივარი, ან შემძენმა იცოდა, რომ ჩანაწერი უზუსტოა. სააპელაციო პალატამ ყურადღება მიაპყრო იმ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ 2019 წლის 28 მაისს გამოქვეყნდა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომლითაც ძალადაკარგულად იქნა ცნობილი საქართველოს იუსტიციის მინისტრის ბრძანების ნაწილი „ნულოვანი აუქციონის“ ჩატარების ფორმის, წესის, პროცედურის შესახებ - 2019 წლის 31 აგვისტოდან. მოსარჩელემ კი ნულოვან აუქციონზე სადავო ნივთები მანამდე შეიძინა და მათზე უკვე 2018 წლის 22 და 23 მაისს დარეგისტრირდა სააქციო საზოგადოება „ი.ს–ოს“ საკუთრების უფლება. გარდა ზემოაღნიშნულისა, სასამართლომ მიუთითა, რომ სადავო უძრავ ქონებაზე საჯარო რეესტრში განხორციელებული ჩანაწერი მოსარჩელის საკუთრების უფლების შესახებ გაუქმებული არ იყო, ამდენად, დგინდებოდა, რომ მოსარჩელე იყო იმ სადავო უძრავი ნივთების მესაკუთრე, რომლების გამოთავისუფლებასაც მოსარჩელე მოპასუხისგან მოითხოვდა.
5.4. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის არც ის არგუმენტი, რომ იგი არ წარმოადგენდა სადავო უძრავი ქონების მფლობელს და შესაბამისად უნდა მიჩნეულიყო არასათანადო მოპასუხედ. ამ მიმართებით სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მართალია მოპასუხე ზეპირსიტყვიერად მიუთითებდა მფლობელობის არარსებობაზე, საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებებით, მათ შორის ქონების გათავისუფლების შესახებ წერილებით, საწინააღმდეგო დასტურდებოდა. ამასთან, სააპელაციო პალატისთვის გაუგებარი დარჩა, მოპასუხის ინტერესი დავის მიმართ, ვინაიდან გადაწყვეტილების აღსრულება მოხდებოდა, მხოლოდ იმ შემთხვევაში თუკი, აღსრულების მომენტისათვის, სადავო ქონება რ.შ–ძის მფლობელობაში აღმოჩნდებოდა, წინააღმდეგ შემთხვევაში კი, მის მიმართ „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონით გათვალისწინებული ღონისძიებები არ განხორციელდებოდა.
5.5. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხე რ.შ–ძემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
6. კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:
6.1. კასატორი გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების აბსოლუტურ საფუძვლად მიუთითებს იმ გარემოებებზე, რომ გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული და გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.
6.2. კასატორის განმარტებით, მოსარჩელეს ქონება შეძენილი აქვს უკანონოდ, რის გამოც არ არის უფლებამოსილი რეალური მესაკუთრის მსგავსად მოითხოვოს საკუთრების უფლებით დაუბრკოლებელი სარგებლობა. სახელდობრ, კასატორი მოიხმობს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2019 წლის 28 მაისის გადაწყვეტილებას N2/2/867, რომლის თანახმად კონსტიტუციური სარჩელი №867 („რ.შ–ძე საქართველოს იუსტიციის მინისტრის წინააღმდეგ“) დაკმაყოფილდა. არაკონსტიტუციურად იქნა ცნობილი „იძულებითი აუქციონის ჩატარების ფორმების, წესისა და პროცედურების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2011 წლის 31 იანვრის №21 ბრძანების №1 დანართის მე-3 მუხლის მე-3 პუნქტის მე-3 წინადადება (განმეორებით აუქციონზე ქონების საწყისი ფასის ნული ლარით განსაზღვრა) საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლის პირველ პუნქტთან მიმართებით. არაკონსტიტუციური ნორმა ძალადაკარგულად იქნა ცნობილი 2019 წლის 31 აგვისტოდან. მისი აზრით, ძალადაკარგულად ცნობილი ნორმით დგინდებოდა განმეორებით აუქციონზე ქონების ნულოვანი ფასით გატანის შესაძლებლობა, რაც არაკონსტიტუციურად იქნა ცნობილი. კასატორის მტკიცებით, მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელე მხარემ ქონება შეიძინა სწორედ ასეთ აუქციონზე, რაც, მხარის პოზიციით, მისი შედეგების ბათილად ცნობის საფუძველია. ამ მიმართებით კასატორი ასევე არ იზიარებს სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილ იმ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ მოსარჩელის მიერ სადავო უძრავი ქონებების საკუთრებაში აღრიცხვა მოხდა მხარის მიერ მითითებული გადაწყვეტილების მიღებამდე, რასაც განსახილველი დავის მიმართ ვერ ექნებოდა რეალური გავლენა. კასატორის თანახმად, სს „ი.ს–ომ“ ბათუმის საქალაქო სასამართლოში სარჩელი შეიტანა 2020 წლის 28 დეკემბერს, ხოლო N2/3354/16 საქმეზე გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაში შევიდა 2020 წლის 11 დეკემბერს, ანუ არც მიმდინარე დავაზე სარჩელი ყოფილა აღძრული და არც N2/3354/16 საქმე ყოფილა კანონიერ ძალაში შესული (სადაც კრედიტორია კასატორი), 2019 წლის 28 მაისს, მაშინ როდესაც საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილება გამოცხადდა და ძალაში შევიდა 2019 წლის 31 აგვისტოს. ხსენებულის შესაბამისად, კასატორი აცხადებს, რომ სადავო უძრავი ქონებების აუქციონის წესით რეალიზაციის შესახებ გადაწყვეტილების მიღება იმთავითვე ეწინააღმდეგებოდა კანონმდებლობას. კასატორი დასძენს, რომ საკონსტიტუციო სასამართლოს 2019 წლის 28 მაისის N2/2/867 გადაწყვეტილებით მან აღიდგინა დარღვეული უფლება, რომელიც წაართვეს, კერძოდ დაიბრუნა საკუთრება და მოიპოვა კიდეც მისი კანონიერი ფლობის უფლება, ამიტომ სახეზე არ არის ვინდიკაციური მოთხოვნის დაკმაყოფილების ორი ელემენტი - მოპასუხე არ ფლობს უძრავ ქონებას და მოპასუხეს არათუ არ აქვს ფლობის უფლება, არამედ საკუთრების უფლება აქვს მოპოვებული სადავო უძრავ ქონებებზე.
6.3. კასატორი აცხადებს, რომ საქმეზე არასათანადო მოპასუხეა (იგი რეალური მფლობელების კრედიტორია) ვინაიდან სადავო ქონებებს არ ფლობს, არამედ მათ არამართლზომიერ ფლობას ახორციელებს ე.მ–ნი და მისი ოჯახი. კასატორი ამტკიცებს, რომ ქვემდგომმა ინსტანციის სასამართლოებმა სამართალში ახალი ფენომენი დაამკვიდრეს და კასატორი გამოაცხადეს ე.წ. სამომავლო მფლობელად, რაც უკანონოა. მისივე აზრით, უმართებულოა იმაზე აპელირებაც თითქოს, ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 24 მაისის გადაწყვეტილებით რ.შ–ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა და რ.შ–ძის შესაგებელში მითითებული მესამე პირების: ე.მ–ნის, გ.ს–ძის და ლ.ს–ძის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილი იქნა უძრავი ქონება მდებარე ს/კ-ზე ........... შესაბამისად, რ.შ–ძე ახორციელებს ორივე უძრავი ქონების არამართლზომიერ ფლობას. მიუხედავად ამ გადაწყვეტილებისა, კასატორი აცხადებს რომ სააღსრულებო წარმოება ჯერ კიდევ მიმდინარეობს არ შეწყვეტილა და არც შეჩერებულა, მას არ ჩაჰბარებია უძრავი ქონებები გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში. კასატორი აცხადებს, რომ არც ცდილობს მათზე მფლობელობის მოპოვებას, რადგან ელოდება მიმდინარე დავაზე უზენაესი სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღებას, რათა შემდგომ მოიპოვოს სადავო უძრავ ქონებებზე საკუთრება და ნახოს თუ როგორ მოხდება მისი/რეალური მფლობელების გამოსახლება. ამ მსჯელობას კასატორი ამყარებს იმ გარემოებით, რომ თუ რ.შ–ძე არ მიანიჭებს რწმუნებულების უფლებას სს „ი.ს–ოს“ იგი ვერ მოიპოვებს მფლობელობას სადავო უძრავ ქონებებზე.
6.4. კასატორი ეჭვქვეშ აყენებს გასაჩივრებული სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულების შესაძლებლობას და აცხადებს, რომ იმ შემთხვევაში თუკი საკასაციო სასამართლო ძალაში დატოვებს გასაჩივრებულ განჩინებას, მას აღსრულების ეროვნული ბიურო ვერ აღასრულებს, ვინაიდან სადავო ქონებიდან კრედიტორს (კასატორი) ვერ გამოასახლებს და არა კრედიტორს (ბანკს) ვერ დაუბრუნებს.
6.5. კასატორი აცხადებს, რომ სააპელაციო პალატამ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი, როდესაც დავა ზეპირი მოსმენის გარეშე განიხილა, მაშინ როდესაც მას მხარეთა თანხმობა არ გააჩნდა. მისივე მტკიცებით, მოპასუხეს სურდა ახალი მტკიცებულებებისა და გარემოებების მითითება, რისი განხორციელების შესაძლებლობაც, საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე ჩატარების გამო, შეეზღუდა. კასატორის აზრით, სააპელაციო პალატამ ასევე, დაარღვია საპროცესო კანონმდებლობა, როდესაც სს „ი.ს–ოს“ შესაგებელი მიიღო 5 დღიანი ვადის გასვლის შემდგომ, სახელდობრ, მხარე ამტკიცებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ აპელანტის დოკუმენტაციის ასლები მიიღო 2024 წლის 22 ივლისს, მხარე კი ვალდებული იყო შესაგებელი წარედგინა 2024 წლის 27 ივლისამდე, თუმცა სასამართლოში შესაგებელი წარდგენილ იქნა ვადის დარღვევით - 2024 წლის 30 ივლისს. კასატორი ასევე მიუთითებს პირველი ინსტანციის სასამართლოში განხორციელებული საპროცესო დარღვევების თაობაზე და უთითებს, რომ არ მოხდა მისი მითითებით მოწმეთა და სპეციალისტთა საქმეზე გამოძახება და გამოკითხვა, მათი გამოკითხვით დადასტურდებოდა, რომ სადავო ქონებებს ნამდვილად ფლობენ ე.მ–ნი და მისი ოჯახი და არა მოპასუხედ დასახელებული რ.შ–ძე, რაც თავის მხრივ, გამორიცხავდა სარჩელის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას.
6.6. კასატორი შუამდგომლობს საქმის საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატისთვის გადაცემის შესახებ.
6.7. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 7 ნოემბრის განჩინებით, რ.შ–ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
7. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
8. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული ნორმის დანაწესით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:
ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;
ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;
გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;
დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;
ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;
ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;
ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
9. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.
10. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორებს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).
11. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანია მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ქონების გამოთხოვა.
12. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალში საკუთრების უფლება ფართოდაა განმარტებული და იგი მოიცავს მთელ რიგ ქონებრივ/ფულად უფლებებს, რომელიც საკუთრებიდან გამომდინარეობს. ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ საქმეში RYSOVSKYY v. UKRAINE განმარტა, რომ როდესაც სასწორზე დევს საზოგადოებრივი ინტერესი, განსაკუთრებით, როდესაც საქმე ეხება ადამიანის ფუნდამენტურ უფლებებს, როგორიცაა მაგალითად საკუთრების უფლება, საჯარო ხელისუფლება უნდა მოქმედებდეს კეთილსინდისიერების ფარგლებში, სათანადოდ და, რაც მთავარია, შესაბამისად (RYSOVSKYY v. UKRAINE, 2012).
13. ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ საქმეში – მარქსი ბელგიის წინააღმდეგ განმარტა: „იმის აღიარებით, რომ ყოველ ადამიანს აქვს თავისი საკუთრებით (ქონებით) შეუფერხებელი სარგებლობის უფლება, მუხლი პირველი არსებითად უზრუნველყოფს საკუთრების უფლებას. ეს არის სრულიად ცხადი წარმოდგენა, რომელსაც ტოვებს სიტყვები „საკუთრება“ და „საკუთრების გამოყენება“(მარქსი ბელგიის წინააღმდეგ, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება განაცხ. №6833/74, სტრასბურგი, 1979 წლის 13 ივნისი).
14. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას.
15. ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით კი განსაზღვრულია, რომ მესაკუთრეს შეუძლია, მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება.
16. შესაბამისად, არამფლობელი მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისთვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა) მოსარჩელე უნდა იყოს მესაკუთრე, ბ) მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და გ) მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება.
17. სამოქალაქო კოდექსის 168-ე მუხლის თანახმად, მესაკუთრის პრეტენზიის გამო, ნივთის მფლობელობა წყდება, თუ მესაკუთრე მფლობელს წაუყენებს დასაბუთებულ პრეტენზიას. ამდენად, უნდა გამოიკვეთოს სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ყველა წინაპირობა, რათა მოსარჩელეს უფლება ჰქონდეს, ნივთის მისთვის გადაცემა მოითხოვოს (სუსგ 03.02.2021წ. საქმე №ას-136-2019, 29.01.2021წ. საქმე №ას-1437-2020, 12.12.2016წ. №ას-1043-1004-2016).
18. მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრედ საჯარო რეესტრში ირიცხება მოსარჩელე - სს „ი.ს–ო“ (ს.ფ. 22-24), თუმცა ფაქტობრივად ქონება მოპასუხის მფლობელობაშია. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ მოპასუხის მოთხოვნის შემწყვეტ შესაგებელში მითითებულია, რომ მოსარჩელე კანონის საფუძველზე არ წარმოადგენს მესაკუთრეს, რადგან საკონსტიტუციო სასამართლოს 2019 წლის 28 მაისის N2/2/867 გადაწყვეტილებით არაკონსტიტუციურად იქნა ცნობილი „იძულებითი აუქციონის ჩატარების ფორმების, წესისა და პროცედურების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2011 წლის 31 იანვრის №21 ბრძანების №1 დანართის მე-3 მუხლის მე-3 პუნქტის მე-3 წინადადება (განმეორებით აუქციონზე ქონების საწყისი ფასის ნული ლარით განსაზღვრა) საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლის პირველ პუნქტთან მიმართებით, მოსარჩელეს კი საკუთრების უფლება სწორედ ამ კანონის საფუძველზე ჰქონდა მოპოვებული. ამასთანავე, მოპასუხის მიერ შედავებულია მის მიერ სადავო უძრავი ქონებების მფლობელობის ფაქტი, იგი აცხადებს რომ მიუხედავად ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 24 მაისის გადაწყვეტილებისა, რომლითაც რ.შ–ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა და რ.შ–ძის შესაგებელში მითითებული მესამე პირების: ე.მ–ნის, გ.ს–ძის და ლ.ს–ძის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილი იქნა უძრავი ქონება მდებარე ს/კ-ზე .........., ეს უძრავი ქონებები მას არ გადასცემია და მის ფლობას კვლავაც განაგრძობს ე.მ–ნი და მისი ოჯახი.
19. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა ითვალისწინებს სადავო გარემოებების მტკიცების გარკვეულ სტანდარტს. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით.
20. დასახელებული ნორმების თანახმად, სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებული არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ მათი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა. კანონით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, რომელიც ადგენს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციფიკურ წესს, მოსარჩელეს ევალება სასარჩელო განცხადებაში ასახული ფაქტების მტკიცება, ხოლო მოპასუხე მოვალეა, სარჩელისაგან თავდაცვის მიზნით, ქმედითად უარყოს მოსარჩელის არგუმენტები, წარადგინოს იმგვარი მტკიცებულებები, რომლებიც გააქარწყლებს მოსარჩელის მიერ დასახელებულ ფაქტებს. წინააღმდეგ შემთხვევაში მხოლოდ მოპასუხის ზეპირი განმარტება მოსარჩელის პოზიციას ვერ გადაწონის და მხარისათვის არახელსაყრელ მატერიალურ-სამართლებრივ შედეგს გამოიწვევს.
21. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელემ წარმოადგინა საჯარო რეესტრის ამონაწერი, რომლითაც დაადასტურა მისი საკუთრების უფლების არსებობა სადავო ქონებაზე. საკასაციო პალატა ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ ამ ამონაწერების თანახმად, მოსარჩელის საკუთრების უფლების დამდგენ დოკუმენტს წარმოადგენს (ორივე ქონებაზე) საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს განკარგულება N A17126167-018/001 და განკარგულება N A17126167-018/002, დამოწმების თარიღი: 05/04/2018. ამასთან, ამონაწერში მოსარჩელის განცხადების რეგისტრაციის თარიღად მითითებულია 2018 წლის 18 მაისი, ხოლო უფლების რეგისტრაციის თარიღად განსაზღვრულია 2018 წლის 23 მაისი (ს.ფ. 22-24). ასევე ხაზგასასმელია ის გარემოება, რომ საკონსტიტუციო სასამართლოს N2/2/867 გადაწყვეტილება, რომლის მიღებასაც კასატორი საკუთრების უფლების აღდგენას უკავშირებს, დათარიღებულია 2019 წლის 28 მაისით, ანუ მოსარჩელის საკუთრების უფლების მოპოვებიდან 1 წლის გასვლის შემდგომ. ამასთან პალატა განმარტავს, რომ მართალია კასატორის მიერ მითითებული გადაწყვეტილებით არაკონსტიტუციურად იქნა ცნობილი ის ნორმა, რომელიც ამონაწერის თანახმად, მოსარჩელის საკუთრების უფლების შეძენას დაედო საფუძვლად, კერძოდ, არაკონსტიტუციურად იქნა ცნობილი „იძულებითი აუქციონის ჩატარების ფორმების, წესისა და პროცედურების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2011 წლის 31 იანვრის №21 ბრძანების №1 დანართის მე-3 მუხლის მე-3 პუნქტის მე-3 წინადადება (განმეორებით აუქციონზე ქონების საწყისი ფასის ნული ლარით განსაზღვრა) საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლის პირველ პუნქტთან მიმართებით, თუმცა ამ დავის სასამართლოს მიერ განხილვის დროისათვის, მოსარჩელის საკუთრების უფლება სადავო უძრავ ქონებაზე გაუქმებული არ არის კანონით დადგენილი წესით. შესაბამისად, საკასაციო პალატისთვის გაუგებარია, კასატორის მიერ წარმოდგენილ ვრცელ საკასაციო საჩივარში, მოსარჩელის საკუთრების უფლების გასაქარწყლებლად რატომ არის მითითებულ განსახილველ დავაზე სარჩელის შეტანისა თუ მოპასუხის მიერ მის მოვალეებთან დავის წარმოების დასრულების თარიღები, ვინაიდან აღნიშნულს არანაირი სამართლებრივი ძალა არ გააჩნია საქმის მასალებში წარმოდგენილი იმპერატიული მტკიცებულების მიმართ, რომლითაც სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის საფუძველზე, დასტურდება მოსარჩელის შეუდავებელი საკუთრების უფლება. ზემოაღნიშნულის შესაბამისად, პალატა მიიჩნევს, რომ ვინდიკაციური მოთხოვნის დაკმაყოფილებისთვის პირველი წინაპირობა - მოსარჩელე ქონების მესაკუთრეა, სახეზეა.
22. რაც შეეხება კასატორის შედავებას სადავო ქონებაზე მფლობელობის შესახებ, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ეს არგუმენტიც დაუსაბუთებელია. უპირველესად გასაზიარებელია გასაჩივრებულ განჩინებაში მოყვანილი ის მსჯელობა, რომ მოპასუხის ზეპირსიტყვიერი შედავების მიუხედავად, სარჩელზე დართული გაფრთხილების წერილები (ს.ფ. 24-29) ადასტურებს, რომ მოსარჩელის ცნობით სწორედ მოპასუხეა მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების არამართლზომიერი მფლობელი. ასე, რომ არც იყოს, თავად კასატორის მიერ მითითებული არგუმენტაცია მისსავე საწინააღმდეგოდ მოქმედებს, სახელდობრ, საკასაციო საჩივარში აღნიშნულია, რომ ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 24 მაისის გადაწყვეტილებით რ.შ–ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა და რ.შ–ძის შესაგებელში მითითებული მესამე პირების: ე.მ–ნის, გ.ს–ძის და ლ.ს–ძის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილი იქნა უძრავი ქონება მდებარე ს/კ-ზე ....... მიუხედავად ამ გადაწყვეტილებისა, კასატორი აცხადებს რომ სააღსრულებო წარმოება ჯერ კიდევ მიმდინარეობს არ შეწყვეტილა და არც შეჩერებულა, მას არ ჩაჰბარებია უძრავი ქონებები გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში. თუმცა კასატორი დასძენს, რომ არც ცდილობს მფლობელობის მოპოვებას, რადგან ელოდება მიმდინარე დავაზე უზენაესი სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღებას, რათა შემდგომ მოიპოვოს სადავო უძრავ ქონებებზე საკუთრება/მფლობელობა და ნახოს თუ როგორ მოხდება მისი/რეალური მფლობელების გამოსახლება. ამ მსჯელობას კასატორი ამყარებს იმ გარემოებით, რომ თუ რ.შ–ძე არ მიანიჭებს რწმუნებულების უფლებას სს „ი.ს–ოს“ იგი ვერ მოიპოვებს მფლობელობას სადავო უძრავ ქონებებზე. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ თავად კასატორის მიერ საჩივარში ვრცლად აღწერილი მოვლენები, ცხადყოფს, რომ მას კანონის საფუძველზე აქვს მოპოვებული, მართლზომიერი მფლობელობის აღდგენის შესაძლებლობა, რომელსაც განზრახ არ იყენებს, რაც თავის მხრივ, უფლების ბოროტად გამოყენებას ემსგავსება. ამასთან, საკასაციო პალატა დასძენს, რომ როგორც სამოტივაციო ნაწილის დასაწყისში აღინიშნა, საკუთრების უფლება ფართოდ განიმარტება, რომელიც მოიცავს არა მხოლოდ არსებულ/ფაქტობრივ არამედ, სამომავლო საკუთრების უფლებასაც და ე.წ. ლეგიტიმურ მოლოდინებს, რაც ცალსახად საფუძველს აცლის საკასაციო საჩივრის არგუმენტებს (იხ. საკუთრების უფლება ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა ევროპული კონვენციის 1-ლი მუხლის 1-ლი პროტოკოლის კონტექსტში https://rm.coe.int/analysis-of-property-rights/1680a332ab, გვ.9). ზემოაღნიშნულის შესაბამისად, პალატა ასკვნის, რომ მოპასუხემ ვერ შეძლო ვინდიკაციური მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად საჭირო მეორე და მესამე ელემენტის გაქარწყლება, კერძოდ ვერ დაადასტურა, რომ იგი სადავო ქონებას არ ფლობს, ან და მას ჰქონდა მართლზომიერი უფლება ამგვარი ფლობისა, რაც სარჩელის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას ადასტურებს.
23. საკასაციო პალატა დაუსაბუთებლად მიიჩნევს, კასატორის მიერ შედავებულ საპროცესო სამართლებრივ დარღვევებსაც, რომელიც საქმის ზეპირი განხილვის გარეშე განხილვასა და მოწინააღმდეგე მხარის მიერ შესაგებლის ვადის დარღვევით წარდგენას უკავშირდება. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სასამართლოს განხილვაშია მესაკუთრის სარჩელი, უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის შესახებ, შესაბამისად, განსახილველი დავის საგნის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 3761 მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე უფლებამოსილი იყო საქმე განეხილა ზეპირი მოსმენის გარეშე. საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვის შესახებ წინასწარ უნდა ეცნობოს მხარეებს, რაც მოცემულ შემთხვევაში დაცულია (ს.ფ. 207-213). ზემოთ აღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატა უფლებამოსილი იყო საქმე ზეპირი მოსმენის გარეშე განეხილა, მით უფრო, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ საქმეზე დადგენილი იყო ყველა ფაქტობრივი გარემოება (შდრ. იხ. სუსგ. საქმე №ას-955-2024 20 თებერვალი, 2025 წელი).
24. პალატა მიუთითებს ერთ-ერთ პრეცედენტულ გადაწყვეტილებაზე, რომელშიც ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ განიხილა განმცხადებლის პრეტენზია ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის პირველი დამატებითი ოქმითა (საკუთრების უფლება) და კონვენციის მეექვსე მუხლით მინიჭებულ (სამართლიანი სასამართლოს უფლება) უფლებათა დარღვევასთან დაკავშირებით (იხ. Fredin v Sweden, 18.02.1991წ.,/განაცხადის №12033/86). განმცხადებლის პრეტენზია იმ არგუმენტს ეფუძნებოდა, რომ მას შეეზღუდა საქმის განხილვაში მონაწილეობის საპროცესოსამართლებრივი შესაძლებლობა, ხოლო სამოქალაქო უფლებათა სრულყოფილად რეალიზებისათვის, ყველასთვის ხელმისაწვდომი უნდა ყოფილიყო ზეპირი მოხსენებით წარდგომისა და, შესაბამისად, საქმის მხარეთა დასწრებით განხილვა. აღნიშნულ საქმეზე ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ დაადგინა, რომ ვინაიდან მატერიალური თვალსაზრისით, განმცხადებლის მოთხოვნა შეეხებოდა საკუთრების უფლებას, რომელიც სამართლებრივი ბუნებით „სამოქალაქო“ ხასიათისა იყო, ამიტომ კონვენციის მეექვსე მუხლით მინიჭებული უფლების დარღვევის საკითხიც სამოქალაქო ჭრილში უნდა განხილულიყო. ეს ყოველივე კი, ნათელს ჰფენდა იმას, რომ „წრფელი და ღრმააზროვანი“ კამათი (შეჯიბრება) მხარეთა შორის და საქმის განმხილველი სასამართლოს წინაშე, გადამწყვეტი იყო თითოეულის უფლებათა დასადგენად. თუმცა საკვანძო საკითხი, მოცემული დავის სწორად გადაწყვეტისათვის, სასამართლოს მოსაზრებით, სწორედ ის იყო, რომ „წრფელ და ღრმააზროვან“ ზეპირ განხილვაზე სავალდებულო მოთხოვნა არ ვრცელდებოდა ზემდგომ და საბოლოო ინსტანციის სასამართლოზე.
25. რაც შეეხება მოწინააღმდეგე მხარის მიერ შესაგებლის 5 დღიანი ვადის დარღვევით შეტანას, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საკასაციო სასამართლო საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის 2016 წლის 17 მარტის N ას-121-117-2016 განჩინებაში, დიდმა პალატამ აღნიშნა, რომ აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარის პოზიცია, გარდა პირველ ინსტანციაში მის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებებისა და ეფექტურად გამოყენებული უფლების დაცვის საშუალებებისა, გამყარებულია პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით, რომელიც წარმოადგენს უფლების დაცვის შესახებ მიღებულ მართლმსაჯულების აქტს. სასამართლო გადაწყვეტილების მიმართ მხარეთა კანონიერი ნდობის მომენტი ბუნებრივად განაპირობებს საქმეში მონაწილე მხარეთა რწმენას გადაწყვეტილების სამართლებრივ დასაბუთებულობასა და კანონიერებაზე. ასეთ პირობებში, მხარე, რომელიც ეთანხმება პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ გამოტანილი გადაწყვეტილების ფაქტობრივ და სამართლებრივ დასაბუთებას, ლოგიკურად და მართებულადაც ასკვნის, რომ სასამართლოს მიერ მის სასარგებლოდ გამოტანილი გადაწყვეტილების მოტივაცია საკმარისს უნდა წარმოადგენდეს სააპელაციო სასამართლოში მისი უფლებების დასაცავად და პოზიციის გამოსახატავად. მიუხედავად იმისა, რომ საქმის მომზადების მიზნით პირველი ინსტანციისათვის დადგენილი წესები თითქმის მთლიანად ეხება სააპელაციო სასამართლოსაც, სააპელაციო შესაგებელს გააჩნია მხოლოდ სააპელაციო სასამართლოსათვის დამახასიათებელი თავისებურებები, რაც პირველ რიგში ვლინდება მტკიცებით საქმიანობაში. სააპელაციო შესაგებელი, როგორც მტკიცებითი საქმიანობის განსახორციელებელი საპროცესო საშუალება, არ შეიძლება გავაიგივოთ სარჩელის წინააღმდეგ მიმართულ შესაგებელთან. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 201-ე მუხლის მე-7 ნაწილით გათვალისწინებული შესაგებლის წარუდგენლობის ფაქტი თავისთავად განსაზღვრავს მტკიცების საგანს, რადგან სარჩელში მითითებული ფაქტების მტკიცებისაგან თავისუფლდება მოსარჩელე. აღნიშნული ფაქტი შეიძლება იყოს დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის წინაპირობა. შესაბამისად, სააპელაციო შესაგებლის წარუდგენლობას საქმის მომზადების ეტაპზე, როგორც იურიდიულ ფაქტს, არ შეიძლება მოჰყვეს ისეთივე შედეგები, რადგან აპელაციაში მტკიცებითი საქმიანობის განხორციელების თავისებურებიდან გამომდინარე იხილება იგივე სადავო მატერიალურ-სამართლებრივი ფაქტები და მტკიცებულებები, ხოლო ამ სტადიაზე შესაგებლის წარუდგენლობით არ განისაზღვრება პირველ ინსტანციაში შესაგებლის წარუდგენლობის მსგავსად მტკიცების საგანი.
26. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ დაუსაბუთებელია კასატორის შუამდგომლობა საქმის დიდი პალატისთვის განსახილველად გადაცემის თაობაზე. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 3911-ე მუხლის თანახმად, საქმის საკასაციო წესით განმხილველ სასამართლოს შეუძლია მოტივირებული განჩინებით საქმე განსახილველად გადასცეს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდ პალატას, თუ: ა) საქმე თავისი შინაარსით წარმოადგენს იშვიათ სამართლებრივ პრობლემას; ბ) საკასაციო პალატა არ იზიარებს სხვა საკასაციო პალატის მიერ ადრე ჩამოყალიბებულ სამართლებრივ შეფასებას (ნორმის განმარტებას). ვინაიდან მოცემული დავა მარტივი კატეგორიისაა, ვინდიკაციური მოთხოვნის დაკმაყოფილების შესახებ დავებზე დადგენილია ვრცელი სასამართლო პრაქტიკა და განსახილველ დავას არანაირი ეფექტი არ შეიძლება ჰქონდეს სამომავლო პრაქტიკის განვითარების მიზნებისთვის, საკასაციო სასამართლო მიჩნევს, რომ შუამდგომლობა არ უნდა დაკმაყოფილდეს.
27. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03).
28. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
29. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.
30. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.
31. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.
32. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
33. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ვინაიდან კასატორს სახელმწიფო ბაჟი გადახდილი აქვს ორ ნაწილად 120 და 30 ლარის ოდენობით, პალატა მიიჩნევს, რომ 105 ლარის კასატორისთვის დაბრუნება უნდა მოხდეს საგადახდო დავალება N 47926809 (გადახდის თარიღი 03/10/2024) გადახდილი 120 ლარიდან.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. რ.შ–ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველი დაუშვებლობის გამო.
2. არ დაკმაყოფილდეს კასატორის შუამდგომლობა საქმის დიდი პალატისთვის განსახილველად გადაცემის თაობაზე.
3. რ.შ–ძეს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაუბრუნდეს მის მიერ 03/10/2024წ. № 47926809, საგადახდო დავალებით გადახდილი 120 ლარიდან - 105 ლარი (სულ გადახდილი 150 ლარის - 70% 105 ლარი); შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;
4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ამირან ძაბუნიძე
მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი
გოჩა ჯეირანაშვილი
