საქმე N:ას-1280-2023

საქმე №ას-1280-2023 30 აპრილი, 2025 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: თეა ძიმისტარაშვილი,

მირანდა ერემაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – გ.მ–ლი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - სსიპ "საგანგებო სიტუაციების კოორდინაციისა და გადაუდებელი დახმარების ცენტრი", შპს "თ.ზ.ჰ–ი", შპს "მ.ს.ც–ი" (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 27 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის ნაწილობრივ დაკმაყოფილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2022 წლის 15 აპრილის გადაწყვეტილებით გ.მ–ლის სარჩელი (შემდეგში მოსარჩელე, აპელანტი, კასატორი) სსიპ "საგანგებო სიტუაციების კოორდინაციისა და გადაუდებელი დახმარების ცენტრის" (პირველი მოპასუხე ან სსიპ 112), შპს "თ.ზ.ჰ–ის" (მეორე მოპასუხე, ჰოსპიტალი ან ცხელების ცენტრი) და შპს "მ.ს.ც–ის" (მესამე მოპასუხე ან სამედიცინო ცენტრი) მიმართ მატერიალური ზიანის - 1132 ლარის და მორალური ზიანის - 50 000 ლარის მოპასუხეებისთვის სოლიდარულად დაკისრების თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა;

2. სასარჩელო განცხადება ემყარება შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს:

2.1. მოსარჩელეს 2020 წლის 10 ივნისს აღენიშნებოდა ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული ჩივილები: ყელის ტკივილი, ტემპერატურის მატება, საერთო სისუსტე (სარჩელში მითითებულია, რომ გამოვლენილ სიმპტომებს მოსარჩელე საკვებით მოწამვლის ფაქტს უკავშირებდა), რის გამოც 2020 წლის 11 ივნისს, სსიპ 112-მა გადაიყვანა შპს მეორე მოპასუხესთან - ჰოსპიტალში. ჰოსპიტალში გადაყვანის შემდეგ მოსარჩელეს ჩაუტარდა კორონა ვირუსის ტესტი (PCR). მას კოვიდ დადასტურებულ ან შესაძლო შემთხვევის მქონე პირებთან კონტაქტი არ ჰქონია. ჩატარებული ტესტის მიხედვით, გამოსაკვლევი ნიმუშის მდგომარეობა დამაკმაყოფილებელი იყო, ტესტის შედეგი კი - საეჭვო. 2020 წლის 12 ივნისს ღამის საათებში, მოსარჩელეს აცნობეს, რომ PCR ტესტის შედეგი იყო დადებითი, რის გამოც უნდა გადაეყვანათ სტაციონარში. ჰოსპიტალიდან (მეორე მოპასუხე) სამედიცინო ცენტრში (მესამე მოპასუხე) მოსარჩელის ტრანსპორტირება მოხდა კოვიდ ინფიცირებულ პაციენტთან ერთად, ის საათების განმავლობაში პირდაპირ კონტაქტში იყო ინფიცირებულ პაციენტთან ერთად, მიუხედავად იმისა, რომ მოსარჩელის ინფიცირების ფაქტი არ იყო დადასტურებული.

2.2. სტაციონარში მოთავსების შემდეგ, მოსარჩელის დაჟინებული მოთხოვნის საფუძველზე, მას ჩაუტარდა განმეორებითი ტესტი (PCR). ტესტის პასუხი იყო უარყოფითი, თუმცა, იმის გამო, რომ მისი ტრანსპორტირება და ჰოსპიტალიზაცია მოხდა კორონა ვირუსით ინფიცირებულ პაციენტთან ერთად, აუცილებელი იყო 14-დღიანი იზოლაცია. მოსარჩელე სპეციალური ავტომობილით გადაიყვანეს ერთ-ერთი სასტუმროში, სადაც 26 ივნისის ჩათვლით (14 დღე) იმყოფებოდა კარანტინში. მე-13 დღეს ჩატარებული განმეორებითი ტესტის პასუხი იყო უარყოფითი.

2.3. მოსარჩელის განმარტებით, სამედიცინო დაწესებულებისა და მედპერსონალის არასწორი და დაუდევარი ქმედებების შედეგად ფიზიკური თავისუფლება 15 დღით უკანონოდ შეეზღუდა. ამ პერიოდის განმავლობაში ის იყო მუდმივ სტრესში, როგორც შაქრიანი დიაბეტით ქრონიკულად დაავადებული პირი, ჰქონდა შიში, რომ კოვიდ ინფიცირებულ პაციენტთან ახლო კონტაქტის გამო დაინფიცირდებოდა ჯანმრთელობისა და სიცოცხლისთვის საშიში ვირუსით.

2.4. მოსარჩელის განმარტებით, 2020 წლის 10 აპრილიდან იყო თვითდასაქმებული, ასრულებდა სარემონტო სამუშაოებს. ამ საქმიანობით იყო დაკავებული 2020 წლის 25 ივლისამდე, თუმცა 11 ივნისიდან 26 ივნისის ჩათვლით ცხელების ცენტრში, სტაციონარსა და კარანტინში ყოფნის გამო ვერ იმუშავა, რის გამოც ვერ მიიღო კუთვნილი ანაზღაურება - 1132 ლარი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ითხოვს მოპასუხეთა უკანონო ქმედებების შედეგად მიყენებული მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურებას.

3. მოპასუხეთა წერილობითი შესაგებელი

3.1. პირველმა მოპასუხემ (სსიპ 112-მა) წარდგენილი შესაგებლით არ ცნო სარჩელი და მიუთითა მისი ქმედების მართლზომიერებაზე. მისი განმარტებით, პაციენტის კლინიკაში გადაყვანის შემდეგ მთავრდება გადაუდებელი დახმარების ცენტრის ფუნქცია-მოვალეობები, გარდა, საჭიროების შემთხვევაში, ტრანსპორტირებისა;

3.2. მეორე მოპასუხემ (ჰოსპიტალმა) წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო სასარჩელო მოთხოვნათა უსაფუძვლობაზე და დაუსაბუთებლობაზე მითითებით.

3.3. მესამე მოპასუხემ (სამედიცინო ცენტრმა) წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო მის ქმედებაში დელიქტის შემადგენლობის კომპონენტთა არარსებობაზე მითითებით.

4. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

4.1. მოცემულ საქმეზე პირველი ინსტანციის სასამართლომ შემდეგი უდავო ფაქტობრივი გარემოებები დაადგინა:

4.1.1. მოსარჩელეს 2020 წლის 10 ივნისს ჰქონდა ყელის ტკივილი, ტემპერატურის მატება და საერთო სისუსტე. იგივე სიმპტომები ჰქონდა მოსარჩელეს 2020 წლის 11 ივნისს, რის გამოც მან გამოიძახა სსიპ „საგანგებო სიტუაციების კოორდინაციისა და გადაუდებელი დახმარების ცენტრის“ ბრიგადა. სასწრაფო სამედიცინო ბრიგადის მისვლისას, პაციენტის ტემპერატურა იყო 37 გრადუსი, უჩიოდა ცხელებას, ღებინებას, ფაღარათს, სისუსტეს, რომელიც, მოსარჩელის განცხადებით, დაიწყო ერთი დღით ადრე და უკავშირებდა საკვების მიღებას. 2020 წლის 11 ივნისს სამედიცინო ბრიგადამ მოსარჩელე გადაიყვანა მეორე მოპასუხესთან - ჰოსპიტალში;

4.1.2. მოსარჩელეს მოპასუხე ჰოსპიტალში ჩაუტარდა დიაგნოსტიკური გამოკვლევები და კონსულტაციები, მათ შორის, ახალი კორონავირუსის (COVID-19) სადეტექციო გენეტიკური (PCR) ტესტი. ტესტის პასუხის თანახმად, გამოსაკვლევი ნიმუშის მდგომარეობა იყო დამაკმაყოფილებელი, ტესტის შედეგი კი - საეჭვო;

4.1.3. ჰოსპიტალიდან (ცხელების ცენტრიდან) 2020 წლის 12 ივნისს, 04:00 საათზე, მოსარჩელე სსიპ 112-მა გადაიყვანა მესამე მოპასუხესთან -სამედიცინო ცენტრში (პროფილურ სტაციონარში). მოსარჩელის ტრანსპორტირება მოხდა ახალი კორონავირუსით (COVID-19) ინფიცირებულ პაციენტთან ერთად. მოსარჩელის ტრანსპორტირება განხორციელდა დიაგნოზის კოდით B34.2 (კორონა-ვირუსით გამოწვეული ინფექცია დაუზუსტებელი). მეორე მოპასუხის მიერ -სამედიცინო ცენტრში მოსარჩელე თავდაპირველად განთავსდა იმავე ინფიცირებულ პაციენტთან ერთად. მოსარჩელესა და ინფიცირებულ პაციენტს შორის არ არსებობდა ფიზიკური ბარიერი;

4.1.4. მოსარჩელეს 2020 წლის 12 ივნისს განმეორებით ჩაუტარდა ახალი კორონავირუსის (COVID-19) სადეტექციო გენეტიკური (PCR) ტესტი. 2020 წლის 13 ივნისს მოვიდა ტესტის პასუხი - უარყოფითი. მიუხედავად აღნიშნულისა, მოსარჩელეს განუმარტეს, რომ მისი ტრანსპორტირება და ჰოსპიტალიზაცია მოხდა ახალი კორონავირუსით (COVID-19) ინფიცირებულ პაციენტებთან ერთად და შესაბამისად, აუცილებელი იყო მისი 14-დღიანი იზოლაცია. 2020 წლის 13 ივნისს მოსარჩელე სპეციალური ავტომობილით გადაიყვანეს ერთ-ერთ სასტუმროში, სადაც იგი კარანტინში იყო 2020 წლის 26 ივნისის ჩათვლით (14 დღე);

4.1.5. სპეციალურ სასტუმროში განთავსებიდან (13.06.2020) მე-13 დღეს მოსარჩელეს ჩაუტარდა ახალი კორონავირუსის (COVID-19) სადეტექციო გენეტიკური (PCR) ტესტი და პასუხი კვლავ უარყოფითი იყო. მიუხედავად კოვიდინფიცირებულ პაციენტთან ერთად ტრანსპორტირებისა და ჰოსპიტალიზაციისა, მოსარჩელე არ დაინფიცირებულა ახალი კორონავირუსით (COVID-19);

4.1.6. მოსარჩელეს აქვს პირველი ტიპის შაქრიანი დიაბეტი, აქვს მნიშვნელოვნად გამოხატული შშმ პირის სტატუსი და არის ინსულინდამოკიდებული;

4.1.7. მოსარჩელე ცხოვრობს ოჯახთან ერთად და ჰყავს მცირეწლოვანი შვილები (8 და 11 წლის);

4.2. პირველი ინსტანციის სასამართლომ საქმეზე მტკიცებულებების გამოკვლევის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენისა და პოზიციების ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, მხარეთა შორის სადავო ფაქტობრივი გარემოებები შეაფასა და დაადგინა:

4.2.1. მორალური ზიანის ანაზღაურების დაკისრებასთან დაკავშირებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ განმარტა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში სსკ-ი) 413-ე მუხლი ითვალისწინებს ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენებას და ამ ვნების შედეგად გამოწვეული მორალური/სულიერი ტანჯვის ანაზღაურების წესს. სასამართლოს განმარტებით, მხოლოდ სულიერი/მორალური ტკივილი არ ანაზღაურდება, გარდა ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციით გათვალისწინებული სიცოცხლის და წამების აკრძალვის უფლებების ხელყოფის შემთხვევებისა.

4.2.2. სასამართლოს განმარტებით, სამოქალაქო ურთიერთობებში უამრავი ფაქტი შეიძლება იწვევდეს სულიერ ტკივილს, მაგალითად, თანხის გადაუხდელობა/დაგვიანება და ამით გამოწვეული ფინანსური, თუ ოჯახური პრობლემები, მატერიალური ზიანის მიყენება, არასათანადო მომსახურება, შეცდომა და ა.შ., თუმცა ყოველი ამგვარი არასასურველი შედეგისთვის მორალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა ეწინააღმდეგება კანონმდებლის მიზანს ხელი შეუწყოს მშვიდობიანი და სწრაფი სამოქალაქო ურთიერთობების განვითარებას.

4.2.3. განსახილველ შემთხვევაში, სადავო შემთხვევის შედეგად მოსარჩელის ჯანმრთელობა არ დაზიანებულა. კერძოდ, მიუხედავად მისი ახალი კორონავირუსით ინფიცირებულ პაციენტთან ერთად ტრანსპორტირებისა და ჰოსპიტალიზაციისა, მოსარჩელე არ დაინფიცირებულა ახალი კორონავირუსით (COVID-19). შესაბამისად, სახეზე არ არის სსკ-ის 413-ე მუხლით პირდაპირ გათვალისწინებული იმპერატიული წინაპირობა - ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენება, რაც გამორიცხავს მორალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის დაკმაყოფილებას.

4.2.4. პირველი ინსტანციის სასამართლოს განმარტებით, მიუხედავად იმისა, რომ არ არსებობდა მორალური ზიანის ანაზღაურების საფუძვლები, გადაწყვეტილების დასაბუთებულობის სათანადოდ მაღალი სტანდარტის დაცვისა და შემდგომში მიუღებელ შემოსავალთან დაკავშირებით მოსარჩელის მოთხოვნაზე მსჯელობის მიზნით, სასამართლომ შეაფასა მოპასუხეთა ქმედებების მართლზომიერება.

4.2.5. სსკ-ის 1007-ე მუხლის თანახმად, სამედიცინო დაწესებულებაში მკურნალობისას (ქირურგიული ოპერაციის ან არასწორი დიაგნოზით დამდგარი შედეგი და სხვ.) პირის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საერთო საფუძვლებით. ზიანის მიმყენებელი თავისუფლდება პასუხისმგებლობისაგან, თუ დაამტკიცებს, რომ ზიანის დადგომაში მას ბრალი არ მიუძღვის. სსკ-ის 992-ე მუხლის თანახმად, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი. იმისათვის, რომ პირს დაეკისროს ზიანის ანაზღაურება, საჭიროა ერთდროულად არსებობდეს რამდენიმე პირობა, კერძოდ, ქმედება უნდა იყოს მართლსაწინააღმდეგო, მართლწინააღმდეგობა გამოწვეული უნდა იყოს განზრახი ან გაუფრთხილებელი ქმედებით, ქმედებას უნდა მოჰყვეს ზიანი, ქმედებასა და მიღებულ შედეგს შორის უნდა არსებობდეს მიზეზობრივი კავშირი. ამ პირობათა ერთობლიობა სავალდებულოა ზიანის იურიდიული შემადგენლობისათვის, ანუ დელიქტური ვალდებულების წარმოშობისათვის.

4.2.6. საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის მიერ 2020 წლის 30 მარტის №01-135/ო ბრძანებით დამტკიცებული „ახალი კორონავირუსით (SARS-CoV-2) გამოწვეულ ინფექციაზე (COVID19) საეჭვო შემთხვევის მართვა პირველად ჯანდაცვაში“ - კლინიკური მდგომარეობის მართვის სახელმწიფო სტანდარტის (პროტოკოლის) თანახმად (გადაწყვეტილებაში შემდეგში მოხსენიებულია, როგორც „პროტოკოლი“), კლინიკური ეჭვის მიტანა COVID-19-ის არსებობაზე უპირველესად აუცილებელია იმ პაციენტებში, რომელთაც აღენიშნებათ: (ა)ახლად აღმოცენებული ცხელება და/ან სასუნთქი სისტემის (რესპირაციული) სიმპტომები (მაგ., ხველა, ქოშინი); (ბ) ქვედა სასუნთქი გზების მძიმე დაავადება, რომლის მიზეზი გაურკვეველია (გვ. 9). პროტოკოლის თანახმად, COVID-19-ის დაავადება შეიძლება იყოს როგორც მსუბუქი, ჩვეულებრივი ვირუსული ინფექციის მსგავსი, ასევე, მძიმე ვირუსული პნევმონია (გვ. 5). პროტოკოლის თანახმად, დაავადების სიმპტომებია ზომიერი ან დაბალი ცხელება ღებინება და ფაღარათი. პროტოკოლის თანახმად, სავარაუდო შემთხვევა არის შესაძლო შემთხვევა, რომლის SARSCoV-2-ზე ტესტირებისას არის გაურკვეველი შედეგი ან დადასტურება მოხდა პანკორონავირუსზე კვლევით და სხვა რესპირაციული პათოგენებით ინფიცირება არ იქნა გამოვლენილი. მოსარჩელესთან მიმართებით სახეზე იყო ტესტირებისას გაურკვეველი შედეგი და შესაბამისად ადგილი ჰქონდა სავარაუდო ინფიცირების შემთხვევას.

4.2.7. სასამართლოს განმარტებით, მოსარჩელეს/პაციენტს აღენიშნებოდა COVID-19–ის საეჭვო სიმპტომები. პროტოკოლის თანახმად, COVID-19 დეფინიციით საეჭვო პაციენტთა ტრიაჟის განხორციელება, რეკომენდებულია, შემდეგი პროცედურის მიხედვით: შესაძლო COVID-19 შემთხვევაში (თავად პაციენტს ან მის ოჯახის წევრს უვლინდება სიმპტომები) განახორციელეთ ტრიაჟი: (კატეგორია 1) მძიმე ზოგადი მდგომარეობის შემთხვევაში, გადაიყვანეთ ჰოსპიტალში (დაუკავშირდით 112-ს და ოპერატორს შეატყობინეთ COVID-19- ის რისკის შესახებ); (კატეგორია 2) საჭიროებს პირისპირ შეფასებას - განსაზღვრეთ პაციენტთან ბინაზე ვიზიტის თუ კლინიკაში შეფასების საჭიროება. პაციენტი მსუბუქი სიმპტომებით - ურჩიეთ „დარჩეს სახლში“ და მოახდინოს თვითიზოლაცია 14 დღის განმავლობაში. თუ პაციენტს არ აქვს ბინაზე თვითიზოლაციის შესაძლებლობა, ცხოვრობს ოჯახის სხვა წევრებთან (განსაკუთრებით ასაკოვანი და ქრონიკული დაავადების მქონე პირები) ოჯახის ექიმმა უნდა გაითვალისწინოს პაციენტის საკარანტინე სივრცეში გადაყვანის შესაძლებლობა და აცნობოს ამის შესახებ სამინისტროს შესაბამის სამსახურს. განსახილველ დავაში, დადგენილია, რომ მოსარჩელე ცხოვრობს ოჯახთან ერთად და ჰყავს მცირეწლოვანი შვილები.

4.2.8. სასამართლოს შეფასებით, მიუხედავად იმისა, მოსარჩელე იყო მძიმე თუ მსუბუქი სიმპტომებით, გამართლებული იყო მის მიმართ ტრიაჟის განხორციელება ჰოსპიტალში გადაყვანის გზით. „საქართველოში ახალი კორონავირუსის შესაძლო გავრცელების აღკვეთის ღონისძიებებისა და ახალი კორონავირუსით გამოწვეული დაავადების შემთხვევებზე ოპერატიული რეაგირების გეგმის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2020 წლის 28 იანვრის №164 განკარგულების სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის „ი“ ქვეპუნქტის თანახმად, საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო (შემდგომში − სამინისტრო), სსიპ − ლ. ს–ძის სახელობის დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნულ ცენტრსა და სსიპ − საგანგებო სიტუაციების კოორდინაციისა და გადაუდებელი დახმარების ცენტრთან ერთად, უზრუნველყოფს საეჭვო და/ან დადასტურებული შემთხვევის მართვისთვის სამედიცინო დაწესებულებების იდენტიფიცირებასა და რეფერალის მექანიზმის ამოქმედებას. „იზოლაციისა და კარანტინის წესების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2020 წლის 23 მაისი №322 დადგენილების სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის მე-11 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, იზოლაცია ხორციელდება კორონავირუსის გავრცელების რისკის აღკვეთის მიზნით, კორონავირუსზე საეჭვო ან მაღალი რისკის მატარებელი პირების მიმართ. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, იზოლაცია შეიძლება, მოხდეს სახელმწიფოს მიერ გამოყოფილ საკარანტინე სივრცეში (კარანტინი) ან თავად ამ პირის მიერ უზრუნველყოფილ სივრცეში (თვითიზოლაცია). ამავე მუხლის მე-8 პუნქტის თანახმად, საკარანტინე სივრცეებში შესაბამისი პირების გადაყვანას ახორციელებს სსიპ – საგანგებო სიტუაციების კოორდინაციისა და გადაუდებელი დახმარების ცენტრი, საჭიროების შემთხვევაში, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს შესაბამისი სამსახურის თანხლებით. ამავე დადგენილების მე-18 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, საქართველოში ახალი კორონავირუსის COVID-19-ის შესაძლო შემთხვევების გავრცელების (ეპიდემია, პანდემია, ეპიდემიური აფეთქება) პრევენციისა და საეჭვო და/ან დადასტურებულ შემთხვევებზე რეაგირების მზადყოფნისათვის გაგრძელდეს პაციენტების მკურნალობა სპეციალურად შერჩეულ სამედიცინო დაწესებულებებში. აღნიშნული დადგენილების (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის) მე-2 დანართის თანახმად, მეორე (ჰოსპიტალი) და მესამე (სამედიცინო ცენტრი) მოპასუხეები“ წარმოადგენდნენ ახალი კორონავირუსით (SARS-CoV-2) გამოწვეული ინფექციის (COVID19) სამართავად მობილიზებული კლინიკებს.

4.2.9. პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებით, გამართლებული იყო მოსარჩელის იზოლაცია სახელმწიფოს მიერ გამოყოფილ საკარანტინე სივრცეში, რაც არ შეიძლება შეფასდეს ფიზიკური თავისუფლების უკანონო შეზღუდვად. „საექიმო საქმიანობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის თანახმად, დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტი პროფესიული გადაწყვეტილებების მიღებისას არის თავისუფალი და დამოუკიდებელი. აკრძალულია, პირმა დამოუკიდებელი საექიმო საქმიანობის სუბიექტისაგან მოითხოვოს ამ კანონში მითითებული პრინციპებისა და საექიმო საქმიანობის ეთიკური ნორმების საწინააღმდეგო მოქმედება, მიუხედავად მომთხოვნი პირის თანამდებობისა, ეროვნული, ეთნიკური და სოციალური კუთვნილებისა, აგრეთვე აღმსარებლობისა.

4.2.10. სასამართლოს განმარტებით საექიმო საქმიანობა, თავის თავში, გულისხმობს ობიექტურ გარემოებებზე დაყრდნობით პაციენტის მდგომარეობის შეფასებას. აღნიშნული შეფასების ფარგლებში მიღებული პროფესიული გადაწყვეტილებები ექვემდებარება გადაფასებას, მათ შორის, სასამართლოს მხრიდან, მიუხედავად იმისა, არსებობს თუ არა სახელმწიფო ზედამხედველობის განმახორციელებელი სუბიექტის შესაბამისი დასკვნა. საექიმო საქმიანობის შეფასების დროს, სასამართლო აფასებს საექიმო საქმიანობის შესაბამისობას კანონის მოთხოვნებთან და არა პირიქით - საკანონმდებლო ნორმების შესაბამისობას საექიმო საქმიანობასთან. სსკ-ის 992-ე მუხლით გათვალისწინებული მართლწინააღმდეგობა გულისხმობს არა სუბიექტურად სასურველ ან/და მართებულად მიჩნეულ, არამედ ობიექტურად არსებულ სამართლებრივ დანაწესთან მიმართებით ზიანის მიმყენებლის ქმედების წინააღმდეგობას; რომ არა ამგვარი განმარტება, შეუძლებელი იქნებოდა წინასწარ იმის განსაზღვრა, თუ რამდენად მართლზომიერად მოქმედებს პირი სხვა პირთან ურთიერთქმედებაში. კანონის უზენაესობის ერთ-ერთი ფუნდამენტური ასპექტი არის სამართლებრივი განსაზღვრულობის პრინციპი, რომელიც იცავს სამოქალაქო ურთიერთობათა მონაწილეებს იმგვარი შედეგისგან, რომელიც მათთვის არ იქნებოდა მოსალოდნელი. სასამართლოს მიერ ამ პრინციპიდან გადახვევა შესაძლებელია მხოლოდ უკიდურეს საგამონაკლისო შემთხვევაში, რასაც განსახილველ დავაში ადგილი არ ჰქონია.

4.2.11. პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნით, მოსარჩელე სათანადოდ შეფასდა, როგორც პაციენტი COVID-19-ზე საეჭვო სიმპტომებით და რომ მისი ჰოსპიტალიზაცია და შემდგომში მისი იზოლაცია სახელმწიფოს მიერ გამოყოფილ საკარანტინე სივრცეში განხორციელდა კანონის დაცვით, მათ შორის, მოსარჩელის ოჯახის წევრების შესაძლო ინფიცირებისგან დაცვის მიზნით. შესაბამისად, მოპასუხეები მოქმედებდნენ მართლზომიერად. სასამართლო დამატებით აღნიშნავს, რომ პროტოკოლის თანახმად, ხანდაზმულ და ქრონიკული თანმხლები დაავადებების მქონე, ქიმიოთერაპიაზე მყოფ, ბოლო 6 თვის განმავლობაში ოპერაციული/ინვაზიური ჩარევის მქონე პაციენტებს შესაძლოა ჰქონდეთ არასახარბიელო გამოსავლები. მოსარჩელეს ჰქონდა ქრონიკული თანმხლები დაავადება - შაქრიანი დიაბეტი (ფ/გ 3.1.6.). შესაბამისად, მოპასუხეთა ქმედება უფრო მეტად ფრთხილი და გულმოდგინე უნდა ყოფილიყო მოსარჩელესთან მიმართებით. მოსარჩელე იგივე არგუმენტზე მიუთითებს, თუმცა მას ხედავს საკუთარი პოზიციის სასარგებლოდ. კერძოდ, მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ იგი დადასტურებულად კოვიდინფიცირებულ პაციენტთან ერთად არ უნდა გადაეყვანათ და განეთავსებინათ. სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოსარჩელის ამ მითითების მიუხედავად, სასამართლო დავის გადაწყვეტისას ვერ იმსჯელებს მოვლენათა ჰიპოთეტური განვითარების სცენარზე, ანუ იმ რისკის რეალიზაციის შედეგებზე, რომელიც საბოლოოდ არ რეალიზდა.

4.2.12. მოსარჩელის მოთხოვნასთან დაკავშირებით მოპასუხეებიისვის მიუღებელი შემოსავლის სახით 1132 ლარის სოლიდარულად დაკისრების თაობაზე სასამართლომ სსკ-ის 326-ე მუხლის თანახმად განმარტა, რომ წესები სახელშეკრულებო ვალდებულების შესახებ გამოიყენება ასევე სხვა არასახელშეკრულებო ვალდებულებათა მიმართ, თუკი ვალდებულების ხასიათიდან სხვა რამ არ გამომდინარეობს. ამავე კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისთვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო. ამავე კოდექსის 412-ე მუხლის თანახმად, ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს. მიუღებელი შემოსავალი სავარაუდო შემოსავალია. ყურადღება უნდა მიექცეს იმას, რამდენად მოსალოდნელი იყო მისი მიღება. მიუღებელი შემოსავალი თავისი ბუნებით გულისხმობს „წმინდა ეკონომიკურ დანაკარგს“ (pure economic loss), რომელიც ხელშეკრულების მხარემ განიცადა და რომელსაც ადგილი არ ექნებოდა, ხელშეკრულება რომ ჯეროვნად შესრულებულიყო. იმისათვის, რომ შემოსავალი მიუღებლად ჩაითვალოს, მას პირდაპირი და უშუალო კავშირი უნდა ჰქონდეს მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევასთან. პირდაპირ კავშირში იგულისხმება მოვლენების, მოქმედებისა და დამდგარი შედეგის ის ლოგიკური ბმა, რომელიც არ ტოვებს შემოსავლის მიღების რეალურ შესაძლებლობასთან დაკავშირებული ეჭვის საფუძველს. ზიანის გავრცელების წინაპირობაა მოვალისათვის წინასწარ სავარაუდო ზიანის არსებობა. ეს წინაპირობა უნდა განვიხილოთ სსკ-ის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული დაცვის ფუნქციის ჭრილში. ეს არ გულისხმობს კონკრეტული მოვალის პერსპექტივას, არამედ საუბარია ობიექტურ კრიტერიუმებზე დაფუძნებულ განხილვაზე, ანუ, ზოგადად, გონიერი და შეგნებული მოვალის პერსპექტივაზე. განსახილველ შემთხვევაში, არ დადგინდა, რომ მოსარჩელეს მიადგა ზიანი მიუღებელი შემოსავლის სახით და რომ მოპასუხეები მოქმედებდნენ არამართლზომიერად. შესაბამისად, მოსარჩელის მოთხოვნა მიუღებელი შემოსავლის სახით დამდგარი მატერიალური ზიანის ანაზღაურების თაობაზე დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

5. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

5.1. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებითა და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

5.2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 27 ივნისის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი, შესაბამისად უცვლელად დარჩა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება.

5.3. აპელანტის პრეტენზიის თანახმად, მისი გადაყვანა ცხელების ცენტრიდან/ჰოსპიტალიდან სამედიცინო ცენტრში მოხდა კორონა ვირუსით ინფიცირებულ პატიენტთან ერთად, რის გამოც ის იყო მუდმივ სტრესში, ჰქონდა შიში, რომ კოვიდინფიცირებულ პაციენტთან ახლო კონტაქტის გამო დაინფიცირდებოდა ჯანმრთელობისა და სიცოცხლისთვის საშიში ვირუსით. სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 413-ე მუხლის საფუძველზე განმარტა, რომ მორალური ზიანის შინაარსში იგულისხმება სამართლებრივად დაცული იმ არაქონებრივი ინტერესის ხელყოფა, რომელსაც მატერიალურად არაფერი შეესაბამება (სულიერი ან ფიზიკური ტკივილი, განცდა და სხვა). მორალური ზიანი სულიერი გრძნობებისა და ურთიერთობების სფეროში მიყენებულ ზიანს გულისხმობს. არამატერიალურ ფასეულობათა ხელყოფა კი, ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას იწვევს. ზიანის ანაზღაურებისას გადამწყვეტ როლს ასრულებს ზიანის სიმძიმე. მსუბუქი სულიერი განცდები მხედველობაში არ მიიღება, ხოლო, როდესაც მოსალოდნელია მძიმე ფსიქიკური განცდები, სულიერი ტანჯვა და ა.შ., ზიანის ანაზღურებაზე პასუხისმგებელი პირის მიერ საწინააღმდეგოს დადასტურებამდე, ივარაუდება, რომ დაზარალებულმა მძიმე სულიერი ტკივილი განიცადა. საგულისხმოა, რომ მითითებული მუხლით დაცული სიკეთე, რომლის ხელყოფის შემთხვევაში დაზარალებულმა შეიძლება, მოითხოვოს არაქონებრივი (მორალური) ზიანის ანაზღაურება, არის ადამიანის ჯანმრთელობის ხელყოფა, რის შედეგადაც დაზარალებული განიცდის სულიერ ტანჯვას, ფსიქიკურ სტრესს. სხეულის დაზიანებასა ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენებაში კი, უნდა ვიგულისხმოთ ისეთი ზემოქმედება, რომელიც ხელყოფს დაზარალებულის სხეულს ან მისი ორგანიზმის შინაგან პროცესებს. ამასთან, სულიერი/მორალური ტკივილით მიყენებული ზიანი შესაძლებელია ანაზღაურდეს ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციით გათვალისწინებული სიცოცხლის და წამების აკრძალვის უფლებების ხელყოფის შემთხვევებშიც (იხ. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე სარიშვილი-ბოლქვაძე საქართველოს წინააღნმდეგ; საჩივარი N 58240/08; პარ. 96) .

5.4. განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ მოსარჩელის ჯანმრთელობა არ დაზიანებულა. მიუხედავად ახალი კორონავირუსით ინფიცირებულ პაციენტთან ერთად ტრანსპორტირებისა და ჰოსპიტალიზაციისა, მოსარჩელე არ დაინფიცირებულა კორონავირუსით (COVID-19). შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობდა სსკ-ის 413-ე მუხლის მე-2 ნაწილით (სხეულის დაზიანების ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შემთხვევებში დაზარალებულს შეუძლია, მოითხოვოს ანაზღაურება არაქონებრივი ზიანისთვისაც) მორალური ზიანის ანაზღაურების საფუძველი და არც ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრაქტიკით დადგენილი ზემოხსენებული საგამონაკლისო პირობა.

5.5. მოპასუხეების ქმედებების მართლზომიერების გამოსარკვევად სააპელაციო სასამართლომ გაითვალისწინა საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის მიერ 2020 წლის 30 მარტის №01-135/ო ბრძანებით დამტკიცებული „ახალი კორონავირუსით (SARS-CoV2) გამოწვეულ ინფექციაზე (COVID-19) საეჭვო შემთხვევის მართვა პირველად ჯანდაცვაში“ - კლინიკური მდგომარეობის მართვის სახელმწიფო სტანდარტზე (შემდეგში „პროტოკოლი“), რომლის თანახმად, კლინიკური ეჭვის მიტანა COVID-19- ის არსებობაზე, უპირველესად, აუცილებელია იმ პაციენტებში, რომელთაც აღენიშნებათ: (ა)ახლად აღმოცენებული ცხელება და/ან სასუნთქი სისტემის (რესპირაციული) სიმპტომები (მაგ., ხველა, ქოშინი); (ბ) ქვედა სასუნთქი გზების მძიმე დაავადება, რომლის მიზეზი გაურკვეველია. პროტოკოლის თანახმად, COVID-19-ის დაავადება შეიძლება იყოს როგორც მსუბუქი, ჩვეულებრივი ვირუსული ინფექციის მსგავსი, ასევე, მძიმე ვირუსული პნევმონია. პროტოკოლის თანახმად, დაავადების სიმპტომებია ზომიერი ან დაბალი ცხელება (<37,8◦C) სისუსტე, ყელის ტკივილი, ხველა. ამავე პროტოკოლის თანახმად, ძირითადი დიაგნოსტიკური ფაქტორები ცხელება (შემთხვევათა სერიების ანალიზით გამოვლინდა პაციენტების 83-98%-ში), ხველა, ქოშინი, დაღლილობა ან შეუძლოდ ყოფნა, მიალგია (ხშირი), ანორექსია (მადის დაქვეითება), ნახველის გამოყოფა, ყელის ტკივილი და დაბნეულობა. პროტოკოლის თანახმად, COVID-19 დეფინიციით საეჭვო პაციენტთა ტრიაჟის განხორციელება რეკომენდებულია შემდეგი პროცედურის მიხედვით: შესაძლო COVID-19 შემთხვევაში (თავად პაციენტს ან მის ოჯახის წევრს უვლინდება სიმპტომები) განახორციელეთ ტრიაჟი: (კატეგორია 1) მძიმე ზოგადი მდგომარეობის შემთხვევაში, გადაიყვანეთ ჰოსპიტალში (დაუკავშირდით 112-ს და ოპერატორს შეატყობინეთ COVID-19- ის რისკის შესახებ); (კატეგორია 2) საჭიროებს პირისპირ შეფასებას - განსაზღვრეთ პაციენტთან ბინაზე ვიზიტის თუ კლინიკაში შეფასების საჭიროება. პაციენტი მსუბუქი სიმპტომებით - ურჩიეთ „დარჩეს სახლში“ და მოახდინოს თვითიზოლაცია 14 დღის განმავლობაში. თუ პაციენტს არ აქვს ბინაზე თვითიზოლაციის შესაძლებლობა, ცხოვრობს ოჯახის სხვა წევრებთან (განსაკუთრებით ასაკოვანი და ქრონიკული დაავადების მქონე პირები) ოჯახის ექიმმა უნდა გაითვალისწინოს პაციენტის საკარანტინე სივრცეში გადაყვანის შესაძლებლობა და აცნობოს ამის შესახებ სამინისტროს შესაბამის სამსახურს.

5.6. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, სსიპ 112 -თვის (პირველი მოპასუხე) მიმართვისა და ჰოსპიტალში (მეორე მოპასუხე) განთავსებისას მოსარჩელეს აღენიშნებოდა შემდეგი სიმპტომები: ყელის ტკივილი, საერთო სისუსტე, 37 გრადუსი ტემპერატურა, ცხელება, ღებინება და ფაღარათი. კორონა ვირუსის სადიაგნოსტიკო ტესტირებისას შედეგი იყო - საეჭვო. დადგენილია, რომ მოსარჩელე ცხოვრობს ოჯახთან ერთად და ჰყავს მცირეწლოვანი შვილები. ამასთან, მოსარჩელეს ჰქონდა ქრონიკული თანმხლები დაავადება - შაქრიანი დიაბეტი. აღნიშნული გარემოებებიდან გამომდინარე და იმის გათვალისწინებით, რომ პაციენტისათვის სამედიცინო მომსახურების გაწევა ეფუძნება სარგებლის მოტანისა და ზიანის არმიყენების ძირითად პრინციპებს, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ მოსარჩელე წარმოადგენდა პაციენტს COVID-19-ზე საეჭვო სიმპტომებით და გამართლებული იყო მის მიმართ ტრიაჟის განხორციელება ჰოსპიტალში გადაყვანის გზით.

5.7. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის პრეტენზია, მისი საკარანტინე სივრცეში მოთავსებით, უკანონოდ თავისუფლების შეზღუდვის თაობაზე და საქართველოს კონსტიტუციის მე-13 მუხლის საფუძველზე განმარტა, რომ „ადამიანის თავისუფლება“ გულისხმობს ადამიანის ფიზიკურ თავისუფლებას, მის უფლებას, თავისუფლად გადაადგილდეს ფიზიკურად, თავისი ნების შესაბამისად, იმყოფებოდეს ან არ იმყოფებოდეს რომელიმე ადგილზე. ადამიანის თავისუფლება არ არის აბსოლუტური და მასში ჩარევა შესაძლებელია მკაცრი კონსტიტუციურსამართლებრივი მოთხოვნების გათვალისწინებით, რომელიც იცავს ნებისმიერ ადამიანს შესაძლო სახელისუფლებო თვითნებობისაგან. კონსტიტუციურსამართლებრივი შემოწმების სიმკაცრის ხარისხს ზრდის ის გარემოებაც, რომ ფიზიკური თავისუფლების შეზღუდვა, განსაკუთრებით კი მისი ყველაზე ინტენსიური ფორმა - თავისუფლების აღკვეთა, აფერხებს და ზოგჯერ სრულიადაც გამორიცხავს ადამიანის მიერ სხვა უფლებებისა და თავისუფლებების რეალიზაციას (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 06.04.2009წ. №2/1/415 გადაწყვეტილება საქმეზე საქართველოს სახალხო დამცველი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ, II-6).

5.8. ადამიანის ფიზიკური თავისუფლების სფერო არ სარგებლობს აბსოლუტური დაცვით. პიროვნების დაკავება, დაპატიმრება, თავისუფლების აღკვეთა თუ მისი სხვაგვარი შეზღუდვა გამართლებულია საჯარო ინტერესის თვალსაზრისით, თუმცა, ჩარევა უნდა ხორციელდებოდეს სამართლებრივი განსაზღვრულობისა და სამართლის უზენაესობის პრინციპების სრული დაცვით, რათა ადამიანის თავისუფლება არ გახდეს ვინმეს თვითნებობის მსხვერპლი (Engel and others v. The Netherlands (საჩივარი №5100/71; 5101/71; 5102/71; 5354/72; 5370/72), 08.06.1976წ., §58; Bozano v. France (საჩივარი №9990/82), 18.12.1986წ., §54; Assanidze v. Georgia (საჩივარი №71503/01), 08.04.2004წ., §175). თავისუფლების ნებისმიერი შეზღუდვა უნდა ეფუძნებოდეს ნორმატიულად განსაზღვრულ საფუძველს, როდესაც სახელმწიფოს ჩარევის უფლება ენიჭება.

5.9. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა „იზოლაციისა და კარანტინის წესების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2020 წლის 23 მაისის №322 დადგენილების სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის მე-11 მუხლის პირველ პუნქტზე, რომლის თანახმად, იზოლაცია ხორციელდება კორონავირუსის გავრცელების რისკის აღკვეთის მიზნით, კორონავირუსზე საეჭვო ან მაღალი რისკის მატარებელი პირების მიმართ. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, იზოლაცია შეიძლება მოხდეს სახელმწიფოს მიერ გამოყოფილ საკარანტინე სივრცეში (კარანტინი) ან თავად ამ პირის მიერ უზრუნველყოფილ სივრცეში (თვითიზოლაცია). ამავე მუხლის მე-8 პუნქტის თანახმად, საკარანტინე სივრცეებში შესაბამისი პირების გადაყვანას ახორციელებს სსიპ – საგანგებო სიტუაციების კოორდინაციისა და გადაუდებელი დახმარების ცენტრი, საჭიროების შემთხვევაში, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს შესაბამისი სამსახურის თანხლებით. ამავე დადგენილების მე-18 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, საქართველოში ახალი კორონავირუსის COVID-19-ის შესაძლო შემთხვევების გავრცელების (ეპიდემია, პანდემია, ეპიდემიური აფეთქება) პრევენციისა და საეჭვო და/ან დადასტურებულ შემთხვევებზე რეაგირების მზადყოფნისათვის გაგრძელდეს პაციენტების მკურნალობა სპეციალურად შერჩეულ სამედიცინო დაწესებულებებში. აღნიშნული დადგენილების (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის) მე-2 დანართის თანახმად, მოპასუხეები მეორე მოპასუხე ჰოსპიტალი და მესამე მოპასუხე - სამედიცინო ცენტრი წარმოადგენდნენ ახალი კორონავირუსით (SARSCoV-2) გამოწვეული ინფექციის (COVID-19) სამართავად მობილიზებული კლინიკებს. ამდენად, მოსარჩელის იზოლაცია სახელმწიფოს მიერ გამოყოფილ საკარანტინე სივრცეში არ შეიძლება შეფასდეს ფიზიკური თავისუფლების უკანონო შეზღუდვად.

6. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

6.1. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება.

6.2. კასატორის პრეტენზიის თანახმად სასამართლოს გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია და არ პასუხობს იმ ფაქტებს, თუ სამართლებრივ პოზიციებს, რომელზეც მოსარჩელე აფუძნებს თავის სასარჩელო მოთხოვნას;

6.3. კასატორის განმარტებით, სასწრაფო სამედიცინო დახმარებამ ის გადაიყვანა მეორე მოპასუხე ჰოსპიტალში, სადაც ტემპერატურის არსებობის გამო ჩაუტარდა „კოვიდ 19-ის“ მაიდენტიფიცირებელი პსრ ტესტი. ტესტის პასუხამდე ის იმყოფებოდა კლინიკაში სხვა კოვიდ პაციენტებთან ერთად;

6.4. შპს „მ.დ–ას“ მიერ ჩატარებული ვირუსის სადეტექციო ტესტის თანახმად, რომელიც გაიცა 2020 წლის 12 ივნისს, ტესტის პასუხად მითითებულია „საეჭვო“. 2022 წლის 12 ივნისს ღამის 04:00 საათზე თარიღით გაცემულია ფორმა N100 ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ, მეორე მოპასუხის - ჰოსპიტალის უფლებამოსილი პირი უთითებს, რომ გაკეთდა პსრ ტესტი, რაც დადებითია, ფრჩხილებში კი გაკეთებულია მითითება „საეჭვო“. მისივე რეკომენდაციაში მითითებულია, რომ პაციენტი გადადის პროფილურ სტაციონარში. ამასთან, ზეპირ საუბრებში მოსარჩელეს განემარტა, რომ მისი ტესტის ნიმუშები გადაიგზავნებოდა ლუგარის ლაბორატორიაში. შესაბამისად, მას ჰქონდა ვარაუდი, რომ მის ტესტს შეაფასებდა აკრედიტირებული ცენტრი. ასევე, მოსარჩელეს და მის ოჯახს არ ჰქონია კონტაქტი კოვიდ ინფიცირებულთან, შესაბამისად, მისთვის არ იყო სავარაუდო კოვიდინფიცირება;

6.5. 2020 წლის 12 ივნისს კასატორი გადაიყვანეს პროფილურ სამედიცინო დაწესებულებაში. მნიშვნელოვანია, რომ მისი ტრანსპორტირება მოხდა დადასტურებულად კოვიდ ინფიცირებულ პაციენტთან ერთად მაშინ, როდესაც მოსარჩელის ტესტის პასუხი იყო „საეჭვო“. კასატორის შეფასებით, მეორე მოპასუხემ - ჰოსპიტალმა დაარღვია მოვლისა და განთავსების წესები, შემდეგ კი არ მოხდა მისი კვალიფიციური დიაგნოსტირება, ტესტის პასუხის გადამოწმება ან სხვა ქმედება. მეორე მოპასუხემ მოსარჩელის კოვიდ ინფიცირებულთან ერთად ტრანსპორტირებით დაარღვია ტრანსპორტირების წესები. მოპასუხეთა ქმედებებით საფრთხე შეექმნა მოსარჩელის სიცოცხლეს და ჯანმრთელობას, ვინაიდან არის შშპ პირი და აქვს შაქრიანი დიაბეტი, რაც კოვიდ ინფექციის მკურნალობისას რისკ ჯგუფს წარმოადგენს;

6.6. 2020 წლის 13 ივნისს მესამე მოპასუხის - სამედიცინო ცენტრის მიერ გაცემული ფორმა N100-ით ირკვევა, რომ ვირუსი არის დაუზუსტებელი, ხოლო ტესტის პასუხი არის უარყოფითი;

6.7. მიუხედავად უარყოფითი ტესტის პასუხისა, კასატორი, ვინაიდან ის კოვიდ პაციენტებთან ერთად იმყოფებოდა პალატაში და იყო დადასტურებული კოვიდ შემთხვევის კონტაქტი, პროტოკოლის თანახმად, გადაიყვანეს 14 დღიან კარანტინში.

6.8. კასატორი არ იზიარებს სასამართლოს მსჯელობას, რომლითაც არ დადგინდა, რომ მოსარჩელეს მეორე მოპასუხესთან - ჰოსპიტალში განთავსებამდე ახალი კორონავირუსის დადასტურებულ ან შესაძლო შემთხვევასთან კონტაქტი არ ჰქონია. სასამართლოს შეფასებით აღნიშნული იყო მოსარჩელის სუბიექტური ვარაუდი, შესაბამისად, მისი დადგენა შეუძლებელი იყო. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ კოვიდ ტესტის პასუხი საბოლოოდ იყო უარყოფითი, ასევე არც მის ოჯახის წევრები დაინფიცირებულან კოვიდ ვირუსით. შესაბამისად, სასამართლოს შეეძლო ემსჯელა ობიექტური სტანდარტით, რის შესაძლებლობასაც საქმის გარემოებები იძლეოდა, თუმცა თავი აარიდა ვითარების სრულყოფილ შეფასებას;

6.9. კასატორის მორიგი პრეტენზიის თანახმად, სასამართლომ არ დაადგინა, რომ მოსარჩელე იყო თვითდასაქმებული და კოვიდ სასტუმროში ყოფნისას ვერ შეძლო მუშაობა, შესაბამისად შემოსავლის მიღება. ამ ნაწილში სასამართლომ დაუშვებლად ცნო წარდგენილი მტკიცებულებები, რასაც არ ეთანხმება კასატორი. სასამართლომ არ შეაფასა შემდეგი გარემოებები: 1) განმეორებითი ტესტის ჩატარება ვისი მოთხოვნით მოხდა; 2) სატელევიზიო გადაცემაში მონაწილეობის ფაქტი. სასამართლომ ასევე არ შეაფასა მოპასუხეთა კონკრეტული ქმედებები;

6.10. კასატორის მოსაზრებით სასამართლომ არასრულყოფილად შეაფასა მორალური ზიანის ანაზღაურების ნაწილი, რომელშიც აღნიშნა, რომ მორალური ზიანი არ უნდა ანაზღაურდეს, ვინაიდან პაციენტს კოვიდ ინფექცია არ შეხვედრია;

6.11. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არ იმსჯელა მთავარ გარემოებებზე, როგორებიცაა: 1) საეჭვო კოვიდ შემთხვევის მართვა; 2) გამართლებულია თუ არა საეჭვო კოვიდ შემთხვევის მქონე პირის განთავსება სხვა პირებთან ერთად, რომლებსაც აქვთ დადასტურებული კოვიდ ინფექცია. სასამართლომ მიუთითა სამოქმედო პროტოკოლზე და განმარტა საეჭვო კოვიდ შემთხვევა, თუმცა არ იმსჯელა მოსარჩელის მოთხოვნაზე;

6.12. კასატორის განმარტებით, მოსარჩელის კოვიდ ინფიცირებულ პაციენტთან ერთად ტრანსპორტირებამ და განთავსებამ, მოსარჩელეს შეუქმნა ვარაუდი, რომ იყო კოვიდინფიცირებული, რის შემდეგაც გაუჩნდა შიში, როგორც საკუთარი სიცოცხლის, ასევე ოჯახის წევრების, შვილების გამო.

6.13. კასატორმა ასევე მიუთითა ჯანდაცვის სამინისტროს 2020 წლის 24 მარტის N01-119 ო ბრძანებით დამტკიცებულ „ახალი კორონავირუსით გამოწვეული ინფექციის კლინიკური მართვა“ - კლინიკური მართვის სახელმწიფო სტანდარტი 27-ე გვერდზე არსებულ ჩანაწერზე „C VI-19-ზე საეჭვო და დადასტურებული შემთხვევები იზოლირებულ უნდა იყვნენ შესაბამის ჰოსპიტალში, ეფექტიანი იზოლაციის და პრევენციის წესების დაცვით. „CVI-19-ზე“ საეჭვო პაციენტების მკურნალობა და მოვლა უნდა მოხდეს ერთადგილიან პალატაში. „C VI-19-ზე დადასტურებული რამდენიმე პაციენტი კი შესაძლოა მოთავსდეს ერთ პალატაში“;

6.14. კასატორის შეფასებით, მოპასუხეებმა დაარღვიეს აღნიშნული ნორმები, კოვიდ ინფიცირების საფრთხის წინაშე დააყენეს მოსარჩელე და კარანტინში მოთავსებით უკანონოდ აღუკვეთეს თავისუფლება;

6.15. კასატორის მორიგი პრეტენზიის თანახმად, თავისუფლების უკანონო აღკვეთის გამო მან დაკარგა შემოსავალი, ვინაიდან 2020 წლის 10 აპრილიდან დასაქმებული იყო და, ვ.ბ–თან ერთად, ზ.ღ–ის ბინებში ასრულებდა ბინის სარემონტო სამუშაოებს. სამუშაოების შესრულების ვადა 2020 წლის 25 ივლისამდე იყო, რაშიც ანაზღაურების სახით უნდა მიეღოთ 16 000 ლარი (სარჩელს ერთვის მოსარჩელესთან ერთად თვითდასაქმებული პირის-ვ.ბ–ის და ზ.ღ–ის, რომელთანაც მოსარჩელე სარემონტო სამუშაოებს ასრულებდა, მიერ გაცემული სანოტარო წესით დამოწმებული ცნობები - ტ.1, ს.ფ.38-39). თუმცა მოპასუხეთა ქმედებების გამო, 2020 წლის 11 ივნისიდან 26 ივნისის ჩათვლით, მოსარჩელემ ვერ შეძლო სამუშაო ადგილზე გამოცხადება და ვერ აიღო გაცდენილი დღეების საფასური 1132 ლარი;

6.16. კასატორის განმარტებით, მოპასუხეების უკანონო ქმედებების შედეგად საფრთხე შეექმნა მოსარჩელის სიცოცხლეს და ჯანმრთელობას. გარდა ამისა, მას შეეზღუდა ფიზიკური თავისუფლება 15 დღით. აღნიშნულის შედეგად კი განიცადა მძიმე სულიერი ტკივილი და ტანჯვა, შესაბამისად მოპასუხეებს, მოსარჩელის სასარგებლოდ, სოლიდარულად უნდა დაეკისროთ მორალური ზიანის - 50 000 ლარის ანაზღაურება.

6.17. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მიერ საკასაციო საჩივარი დასაშვებად იქნა ცნობილი საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე არსებითად განხილვის მიზნით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლები, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთებულობა და დაასკვნა, რომ მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დასაბუთებულია, შესაბამისად, გასაჩივრებული განჩინება ნაწილობრივ უნდა გაუქმდეს და, ამ ნაწილში მიღებული ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს მეორე და მესამე მოპასუხეების მიმართ მხოლოდ მატერიალური ზიანის მოთხოვნის ნაწილში. დანარჩენ ნაწილში საკასაციო საჩივარი (შესაბამისად- სარჩელი), როგორც ფაქტობრივ-სამართლებრივად უსაფუძვლო არ უნდა დაკმაყოფილდეს და ამ ნაწილში უცვლელად უნდა დარჩეს სააპელაციო სასამართლოს განჩინება, როგორც კანონიერი და დასაბუთებული მართლმსაჯულების აქტი.

7. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორმა წარმოადგინა ნაწილობრივ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

8. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ საქმეზე გამოკვლეული და დადგენილად მიჩნეული ფაქტობრივი გარემოებები (იხ.წინამდებარე გადაწყვეტილების 4.1.1.-4.1.7 ქვეპუნქტები) სავსებით საკმარისია შემაჯამებელი გადაწყვეტილების მისაღებად.

9. მტკიცების ტვირთს აწესრიგებს სსსკ-ის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის მიხედვითაც თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. მოსარჩელემ უნდა ამტკიცოს ის გარემოებები, რომლებზედაც დაფუძნებულია სასარჩელო მოთხოვნა, ხოლო მოპასუხემ გარემოებები, რომლებსაც მისი შესაგებელი ემყარება. მტკიცების ტვირთი არის სამოქალაქო სამართალწარმოებაში საქმის სწორედ გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცების მოვალეობის დაკისრება მხარეებზე, რომლის შესრულება უზრუნველყოფილია მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით არახელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანით იმ მხარის მიმართ, რომელმაც ეს მოვალეობა სათანადოდ არ (ვერ) შეასრულა. მხარეთა მტკიცებითი საქმიანობის საბოლოო მიზანი – ესაა სასამართლოს დარწმუნება საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობაში. სასამართლოს დაურწმუნებლობა კი, მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს იწვევს. მტკიცების ტვირთისაგან უნდა გაიმიჯნოს ფაქტების მითითების ტვირთი, როგორც მხარის ფაკულტატური მოვალეობა. მხარეები სსსკ-ის მე-4 მუხლის თანახმად სრულიად თავისუფალი არიან მიუთითონ ნებისმიერ ფაქტზე. ეს მათი უფლებაა, მაგრამ მათ მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასება, ე.ი. იმის დადგენა და გარკვევა, თუ რამდენად ასაბუთებენ ეს ფაქტები იურიდიულად მხარეთა მოთხოვნებს და შესაგებელს – ეს უკვე სასამართლოს პრეროგატივაა. ამასთან, საკმარისი არ არის, რომ მხარემ ზოგადად გამოთქვას მოსაზრება საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებაზე, მაგალითად, განაცხადოს, რომ იგი მთლიანად უარყოფს მეორე მხარის მიერ მოხსენებულ საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს. მხარის მიერ წარმოდგენილი მოსაზრებები კონკრეტულად და დეტალურად უნდა ჩამოყალიბდეს და ეხებოდეს საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოებას. მხარეთა მიერ წარმოდგენილი ახსნა-განმარტებები უნდა იყოს დასაბუთებული და ეხებოდეს იმ გარემოებებს, რომლებსაც უშუალო კავშირი აქვს დავასთან. მოსარჩელემ, როგორც წესი, უნდა დაამტკიცოს ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველს, ხოლო მოპასუხემ კი – ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს (იხ. ჰაინ ბიოლინგი, ლადო ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, თბ., 2003, გვ.64) - შეად. სუსგ-ებს N ას-1298-2018; 22.03.2019წ; N ას-1329-2018, 22.02.2019წ; N ას-1610-2019, 07.02.2020წ; N ას- 1027-2020, 27.11.2020წ; N ას-634-2021, 4.11.2021წ; N ას-1363-2021, 5.04.2022წ; N ას-1183-2022, 23.12.2022წ; N ას-1572-2022, 5.05.2023წ.; Nას-1449-2023, 9.02.2024წ.; N ას- 1044-2022, 17.10.20204წ.; N ას- 313-2024, 8.11.2024წ.; N ას-852-2024, 22.11.2020წ.; N ას-1038-2024, 11.10.2024წ.; N ას- 1324-2024, 13.12.20204წ.; N ას- 1202-2024, 13.12.2024წ.; N ას-24-2024, 26.12.2024წ.).

10. საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, მოსარჩელის მოთხოვნა გამომდინარეობს სსკ-ის 992-ე (პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს ვალდებულია, აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი), 998-ე (თუ ზიანის დადგომაში მონაწილეობს რამდენიმე პირი, ისინი პასუხს აგებენ, როგორც სოლიდარული მოვალეები); 463-ე (თუ რამდენიმე პირს ევალება ვალდებულების შესრულება ისე, რომ თითოეულმა უნდა მიიღოს მონაწილეობა მთლიანი ვალდებულების შესრულებაში (სოლიდარული ვალდებულება), ხოლო კრედიტორს აქვს შესრულების მხოლოდ ერთჯერადი მოთხოვნის უფლება, მაშინ ისინი წარმოადგენენ სოლიდარულ მოვალეებს.) 408.1 (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება), 409-ე (თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისთვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება) და 413-ე (არაქონებრივი ზიანისთვის ფულადი ანაზღაურება შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს მხოლოდ კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევებში გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით. სხეულის დაზიანების ან ჯანმრთელობისთვის ვნების მიყენების შემთხვევებში დაზარალებულს შეუძლია მოითხოვოს ანაზღაურება არაქონებრივი ზიანისთვისაც) მუხლებიდან.

11. საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის მხოლოდ იმ პრეტენზიას, რომ დაირღვა მისი, როგორც პაციენტის, მოვლისა და განთავსების წესები. კერძოდ, საქმის მასალებით ირკვევა, რომ მოსარჩელეს 2020 წლის 10 ივნისს ჰქონდა ყელის ტკივილი, ტემპერატურის მატება და საერთო სისუსტე. მეორე დღეს - 2020 წლის 11 ივნისს იმავე სიმპტომების არსებობის გამო, მან გამოიძახა სსიპ 112-ის ბრიგადა (პირველი მოპასუხე). სასწრაფო სამედიცინო ბრიგადის მისვლისას, პაციენტის ტემპერატურა იყო 37 გრადუსი, უჩიოდა ცხელებას, ღებინებას, ფაღარათს, სისუსტეს, რაც, მოსარჩელის განცხადებით, დაიწყო ერთი დღით ადრე და თვითონ უკავშირებდა საკვების მიღებას. 2020 წლის 11 ივნისს სამედიცინო ბრიგადამ მოსარჩელე გადაიყვანა მეორე მოპასუხესთან - ჰოსპიტალში, სადაც სხვა დიაგნოსტიკურ გამოკვლევებთან ერთად ჩაუტარდა „Covid 19”-პსრ კვლევა, რომლის პასუხია დადებითი (საეჭვო) (იხ. ტ.1, ს/ფ 28; სამედიცინო დოკუმენტაცია ფორმა NIV-100ა, ცნობა N4885; შპს “მ.დ–ას” Covid19-ის ტესტის პასუხი - საეჭვო, იხ. ტ.1, ს/ფ 30);

12. ჰოსპიტალიდან (ცხელების ცენტრიდან/მეორე მოპასუხე) 2020 წლის 12 ივნისს, 04:00 საათზე, მოსარჩელე გადაიყვანეს მესამე მოპასუხესთან - სამედიცინო ცენტრში“] (პროფილური სტაციონარი). დადგენილია, რომ მოსარჩელის ტრანსპორტირება მოხდა ახალი კორონავირუსით (COVID-19) ინფიცირებულ პაციენტთან ერთად. მოსარჩელის ტრანსპორტირება განხორციელდა დიაგნოზის კოდით B34.2 (კორონა-ვირუსით გამოწვეული ინფექცია დაუზუსტებელი). მესამე მოპასუხესთან - სამედიცინო ცენტრში მოსარჩელე თავდაპირველად განთავსდა იმავე ინფიცირებულ პაციენტთან ერთად. მოსარჩელესა და ინფიცირებულ პაციენტს შორის არ არსებობდა ფიზიკური ბარიერი;

13. მოსარჩელეს 2020 წლის 12 ივნისს განმეორებით ჩაუტარდა ახალი კორონავირუსის (COVID-19) სადეტექციო გენეტიკური (PCR) ტესტი. 2020 წლის 13 ივნისს მოვიდა ტესტის პასუხი - უარყოფითი (იხ. ტ.1, ს/ფ 35). მიუხედავად აღნიშნულისა, მოსარჩელეს განუმარტეს, რომ მისი ტრანსპორტირება და ჰოსპიტალიზაცია მოხდა ახალი კორონავირუსით (COVID-19) ინფიცირებულ პაციენტებთან ერთად და შესაბამისად, აუცილებელი იყო მისი 14-დღიანი იზოლაცია. 2020 წლის 13 ივნისს მოსარჩელე სპეციალური ავტომობილით გადაიყვანეს ერთ-ერთ სასტუმროში, სადაც იგი კარანტინში იყო 2020 წლის 26 ივნისის ჩათვლით (14 დღე);

14. სპეციალურ სასტუმროში განთავსებიდან (13.06.2020) მე-13 დღეს მოსარჩელეს ჩაუტარდა ახალი კორონავირუსის (COVID-19) სადეტექციო გენეტიკური (PCR) ტესტი და პასუხი კვლავ უარყოფითი იყო. მიუხედავად კოვიდინფიცირებულ პაციენტთან ერთად ტრანსპორტირებისა და ჰოსპიტალიზაციისა, დადგენილია, რომ მოსარჩელე არ დაინფიცირებულა ახალი კორონავირუსით (COVID-19);

15. საკასაციო სასამართლო, წინამდებარე გადაწყვეტილების 11-14 პუნქტებში მითითებული, საქმეზე დადგენილი გარემოებების საფუძველზე, არ იზიარებს პირველი ინსტანციის და სააპელაციო სასამართლოების შეფასებას, რომ არ დარღვეულა მოსარჩელის/კასატორის მიმართ მოვლისა და გადაყვანის წესი. ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა აღნიშნული საკითხის შეფასებისას გაითვალისწინეს „იზოლაციისა და კარანტინის წესების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2020 წლის 23 მაისის N322 დადგენილების სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის მე-11 მუხლის 1-ელი „იზოლაცია ხორციელდება კორონავირუსის გავრცელების რისკის აღკვეთის მიზნით, კორონავირუსზე საეჭვო ან მაღალი რისკის მატარებელი პირების მიმართ“, მე-2 „იზოლაცია შეიძლება მოხდეს სახელმწიფოს მიერ გამოყოფილ საკარანტინე სივრცეში (კარანტინი) ან თავად ამ პირის მიერ უზრუნველყოფილ სივრცეში (თვითიზოლაცია)“, მე-8 „საკარანტინე სივრცეებში შესაბამისი პირების გადაყვანას ახორციელებს სსიპ - საგანგებო სიტუაციების კოორდინაციისა და გადაუდებელი დახმარების ცენტრი, საჭიროების შემთხვევაში, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს შესაბამისი სამსახურის თანხლებით“ პუნქტები. ასევე, ამავე დადგენილების მე-18 მუხლის პირველი პუნქტი, რომლის თანახმადაც, საქართველოში ახალი კორონავირუსის COVID-19-ის შესაძლო შემთხვევების გავრცელების (ეპიდემია, პანდემია, ეპიდემიური აფეთქება) პრევენციისა და საეჭვო და/ან დადასტურებულ შემთხვევებზე რეაგირების მზადყოფნისთვის გაგრძელდეს პაციენტების მკურნალობა სპეციალურად შერჩეულ სამედიცინო დაწესებულებებში. აღნიშნული დადგენილების (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის) მე-2 დანართის თანახმად, მეორე (ჰოსპიტალი) და მესამე (სამედიცინო ცენტრი) მოპასუხეები წარმოადგენენ ახალი კორონავირუსით (SARS-CoV-2) გამოწვეული ინფექციის სამართავად მობილიზებულ კლინიკებს.

16. საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, მართალია, სააპელაციო სასამართლომ იმსჯელა „იზოლაციისა და კარანტინის წესების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2020 წლის 23 მაისის N322 დადგენილების, პირველ, მეორე, მერვე, მეთერთმეტე და მეთვრამეტე მუხლებზე, თუმცა არ შეუფასებია აღნიშნული დადგენილების (სადავო პერიოდში მოქმედი) მე-11 მუხლით დადგენილი ფიზიკურ პირთა იზოლაციაში ან კარანტინში გადაყვანის წესები, კერძოდ, რამდენად იყო დაცული, პაციენტის კარანტინში გადაყვანის/ტრანსპორტირების წესები. კერძოდ, მე-11 მუხლის 1-ელი ნაწილის თანახმად - ამ თავის მიზნებისთვის, იზოლაცია ხორციელდება კორონავირუსის გავრცელების რისკის აღკვეთის მიზნით, კორონავირუსზე საეჭვო ან მაღალი რისკის მატარებელი პირების მიმართ. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილი ადგენს, რომ ამ თავის მიზნებისთვის, იზოლაცია შეიძლება, მოხდეს სახელმწიფოს მიერ გამოყოფილ საკარანტინე სივრცეში (კარანტინი) ან თავად ამ პირის მიერ უზრუნველყოფილ სივრცეში (თვითიზოლაცია). ამავე მუხლის მე-9 ნაწილის თანახმად, იზოლაციამდე (კარანტინი, თვითიზოლაცია) ფიზიკური პირი ხელს აწერს ინფორმირების ფორმას (დანართი N). ხელმოწერაზე უარის შემთხვევაში, ფორმაში კეთდება შესაბამისი შენიშვნა უფლებამოსილი პირის ხელმოწერით. მე-11 მუხლის მე-10 ნაწილის თანახმად, იზოლაციამდე პირს განემარტება/გადაეცემა შესაბამისი ინფორმაცია მისი უფლება-მოვალეობების შესახებ, რომელიც უნდა დაიცვას იზოლაციის ან/და კარანტინში ყოფნის პერიოდში.

17. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ კასატორი 2020 წლის 11 ივნისს სამედიცინო ბრიგადამ გადაიყვანა მეორე მოპასუხესთან - ჰოსპიტალში, სადაც, სხვა დიაგნოსტიკურ გამოკვლევებთან ერთად, ჩაუტარდა Covid19-პსრ კვლევა, რომლის პასუხია დადებითი (საეჭვო) (იხ. ტ.1, ს/ფ 28; სამედიცინო დოკუმენტაცია ფორმა NIV-100ა, ცნობა N4885; შპს :მ.დ–ას” Covid19-ის ტესტის პასუხი - საეჭვო, იხ. ტ.1, ს/ფ 30); დადგენილია, რომ მოსარჩელის ტრანსპორტირება მოხდა ახალი კორონავირუსით (COVID-19) ინფიცირებულ პაციენტთან ერთად. მოსარჩელის ტრანსპორტირება განხორციელდა დიაგნოზის კოდით B34.2 (კორონა-ვირუსით გამოწვეული ინფექცია დაუზუსტებელი). მესამე მოპასუხესთან - სამედიცინო ცენტრში მოსარჩელე თავდაპირველად განთავსდა იმავე ინფიცირებულ პაციენტთან ერთად, ვისთანაც ერთად მისი ტრანსპორტირება მოხდა. მოსარჩელესა და ინფიცირებულ პაციენტს შორის არ არსებობდა ფიზიკური ბარიერი;

18. საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, კოვიდ-19 ის მარეგულირებელ აქტებში მითითებული სტანდარტების საფუძველზე, პირველი მოპასუხის - სსიპ 112-ის მიერ საეჭვო სიმპტომების მქონე პაციენტის გადაყვანა მეორე მოპასუხესთან- ჰოსპიტალში მართებული იყო, შესაბამისად, პირველი მოპასუხის მოვალეობა და ფუნქციები ამით დასრულდა და ის ვერ იქნება პასუხისმგებელი სასარჩელო მოთხოვნაზე, რაც შეეხება მეორე და მესამე მოპასუხეების ქმედებებსა და მათ პასუხისმგებლობას, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილი გარემოებების მიხედვით, კოვიდ-ინფექციის მსგავსი სიმპტომების გამოვლენის შემდეგ მეორე მოპასუხესთან- ჰოსპიტალში გადაყვანილ მოსარჩელეს, რომელსაც ჰოსპიტალში ჩაუტარდა დიაგნოსტირება (იხ. ტ.1, ს.ფ.28-29) და რომლის მიერ გაცემულ ცნობაში მიეთითა, რომ დაუდასტურებელია (საეჭვოა) დიაგნოზი, არ მიეცა ის განმარტებები, რაც წინამდებარე გადაწყვეტილების მე-16 პუნქტშია ასახული და „იზოლაციისა და კარანტინის წესების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2020 წლის 23 მაისის N322 დადგენილების, მე-11 მუხლის მე-9 ნაწილის თანახმად, იზოლაციამდე (კარანტინი, თვითიზოლაცია) ფიზიკური პირის მიერ ინფორმირების ფორმაზე (დანართი N) ხელმოწერას ან ასეთზე უარის შემთხვევაში, შესაბამისი შენიშვნის გაკეთებას მოიცავს უფლებამოსილი პირის ხელმოწერით. ამავე დადგენილების მე-11 მუხლის მე-10 ნაწილის თანახმად, იზოლაციამდე პირს განემარტება/გადაეცემა შესაბამისი ინფორმაცია მისი უფლება-მოვალეობების შესახებ, რომელიც უნდა დაიცვას იზოლაციის ან/და კარანტინში ყოფნის პერიოდში.

19. მეორე მოპასუხესთან მოთავსების შემდეგ კოვიდ-ინფექციაზე დაუდასტურებელი დიაგნოზით დაირღვა პაციენტის დადგენილი წესით ინფორმირებისა და ტრანსპორტირების წესი, ვინაიდან მოსარჩელე, რომელსაც არ ჰქონდა დადასტურებული კოვიდინფექცია და დიაგნოზი იყო საეჭვო, გადაიყვანეს კლინიკაში ახალი კორონავირუსით (COVID-19) ინფიცირებულ პაციენტთან ერთად. მით უმეტეს, რომ პაციენტი მის სიმპტომებს უკავშირებდა საკვებით მოწამვლას, ასევე არც მას და არც მის ოჯახის წევრებს არ ჰქონიათ კონტაქტი დადასტურებულად კოვიდინფექციის მქონე პირებთან, შესაბამისად არ წარმოადგენდნენ კორონავირუსზე საეჭვო ან მაღალი რისკის მატარებელ პირებს. აქედან გამომდინარე ის გარემოება, რომ საბოლოოდ მოსარჩელეს/კასატორს არ დაუდგინდა კორონავირუსით ინფიცირება არ ათავისუფლებს მეორე და მესამე მოპასუხეებს სამოქალაქო პასუხისმგებლობისაგან.

20. საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, მეორე და მესამე მოპასუხეებმა დაარღვიეს ფიზიკური პირის ინფორმირების (ფიზიკური პირის ინფორმირების წესზე არც ერთი მტკიცებულება არ არის საქმეში წარმოდგენილი), მოვლისა და განთავსების წესები, ვინაიდან პაციენტი, რომელსაც არ ჰქონდა დადასტურებული კოვიდინფექცია (ტესტის პასუხი - საეჭვო), განათავსეს ინფიცირებულ პაციენტთან ერთად, რომელთა შორისაც არ არსებობდა ფიზიკური ბარიერი. შესაბამისად, მოსარჩელეს, რომელსაც, მიუხედავად იმისა, რომ საბოლოოდ არ დაუდგინდა კოვიდის ვირუსი, დადასტურებული დიაგნოზით კოვიდინფიცირებულ პირთან ტრანსპორტირებისა და მასთან კონტაქტის გამო, წარმოექმნა ფაქტობრივი წინაპირობა, რამაც იმხანად მოქმედი კოვიდრეგულაციების მიხედვით განაპირობა მისი იზოლაციაში ყოფნა, რის გამოც ვერ იმუშავა, როგორც თვითდასაქმებულმა პირმა და ვერ მიიღო ის მატერიალური შემოსავალი, რომელსაც არც ერთი მოპასუხე არ შედავებია.

21. საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2020 წლის 24 მარტის ბრძანების დანართში - ახალი კორონავირუსით (SARS-CoV-2) გამოწვეული ინფექციის (COVID-19) კლინიკური მართვა - კლინიკური მდგომარეობის მართვის სახელმწიფო სტანდარტი (პროტოკოლი) მითითებულია, რომ - COVID-19-ზე საეჭვო და დადასტურებლი შემთხვევები იზოლირებული უნდა აიყვნენ შესაბამის ჰოსპიტალში, ეფექტიანი იზოლაციის და პრევენციის წესების დაცვით. COVID-19-ზე საეჭვო პაციენტების მკურნალობა და მოვლა უნდა მოხდეს ერთადგილიან პალატაში.COVID-19-ზე დადასტურებული რაომდენიმე პაციენტი კი შესაძლოა მოთავსდეს ერთ პალატაში. (აღნიშნული პროტოკოლის მე-7 პუნქტში მითითებულია- პროტოკოლის გამოყენება იწყება შესაბამისი სერვისის მიმწოდებელ სამედიცინო დაწესებულებაში პაციენტის მიმართვისთანავე.). განსახილველ შემთხვევაში კი, მოსარჩელე, რომლის ტესტის პასუხიც იყო საეჭვო, მეორე მოპასუხის (ჰოსპიტალი) მიერ გაცემული ცნობის საფუძველზე გადაიყვანეს და მოათავსეს დადასტურებულად კოვიდინფიცირებულ პაციენტთან ერთად, მიუხედავად იმისა, რომ პროტოკოლი ითვალისწინებდა მის ერთადგილიან პალატაში მოთავსებას.

22. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ გამოვლენილია მეორე და მესამე მოპასუხეების მიერ სსკ-ის 992-ე, 998-ე, 463-ე, 408.1-ე, 409-ე მუხლებით დადგენილი ფაქტობრივი წინაპირობები, კერძოდ, კასატორის/მოსარჩელისათვის სავალდებულო იზოლაციის წინაპირობების ბრალეული გაუფრთხილებლობით შექმნით, რაც გამოწვეულია მეორე და მესამე მოპასუხეების მიერ გლობალური პანდემიის პერიოდში მოქმედი მარეგულირებელი წესების დარღვევით. მოსარჩელე კოვიდინფიცირებულ პაციენტთან ერთად მეორე მოპასუხის - ჰოსპიტალის ცნობის საფუძველზე (დაუდასტურებელი დიაგნოზით) მესამე მოპასუხესთან (სამედიცინო ცენტრში) გადამისამართებული იქნა, რა დროსაც როგორც ტრანსპორტირების (ტრანსპორტირების საჭიროებაზე სსიპ-112-მა /პირველმა მოპასუხემ/ ჰოსპიტალიდან მიიღო შეტყობინება, შესაბამისად, პირველი მოპასუხის კომპეტენციაში არ შედიოდა მეორე მოპასუხის ცნობაში მითითებული დიაგნოზის გადამოწმება) დროს, ისე სამედიცინო/ცხელების ცენტრში მიყვანის შემდეგაც გარკვეული პერიოდი მოსარჩელე იმყოფებოდა დადასტურებულ კოვიდინფიცირებულ პირთან. იმ შემთხვევაში, თუ სამედიცინო ცენტრში ტრანსპორტირებამდე, მოპასუხე ჰოსპიტალი კოვიდის საეჭვო დიაგნოზის მქონე პაციენტისათვის, როგორც ეს მის მიერვე გაცემული ცნობის მიხედვითაა დადგენილი, არ გამოიყენებდა იმ ტრანსპორტს, რომლითაც დადასატურებული კოვიდინფიცირებული პაციენტი გადაჰყავდათ, შესაძლოა, მხოლოდ მესამე მოპასუხის - სამედიცინო/ცხელების ცენტრის პასუხისმგებლობა დამდგარიყო, ხოლო ამ უკანასკნელის პასუხისმგებლობა გამოირიცხებოდა მაშინ, თუ მასთან მიყვანილ პაციენტს, დადგენილი წესის მიხედვით, დაუყოვნებლივ განათავსებდა დამოუკიდებელ პალატაში. შესაბამისად, მეორე და მესამე მოპასუხეთა გაუფრთხილებელმა ქმედებებმა, დადგენილი რეულაციების ზედმიწევნით შეუსრულებლობამ გამოიწვია ის, რომ კოვიდინფიცირებულ პაციენტთან კონტაქტის გამო, სავალდებულო იზოლაციაში გადაეყვანათ მოსარჩელე, რომელმაც, როგორც თვითდასაქმებულმა, ვერ მიიიღო მატერიალური შემოსავალი 1132 ლარის ოდნეობით, რაზედაც მეორე და მესამე მოპასუხეები სოლიდარულად არიან პასუხისმგებლები. იმხანად მოქმედი რეგულაციების მიხედვით, იმ პირობებში, როდესაც საჯაროდ ცხადდებოდა, რომ ერთ ოჯახში მცხოვრები პირები ავტომანქანაშიც კი არ შეიძლებოდა გვერდიგვერდ დამსხდარიყვნენ (დაუშვებელი იყო მგზავრის განთავსება მძღოლის გვერდით, ხოლო მოგვიანებით, ავტომანქანის უკანა სავარძელზე- ორ პირზე მეტი არ დაიშვებოდა), ცხადია, რომ დადასტურებულად კოვიდინფიცირებულ პაციენტთან ერთად დაუდასტურებელი/საეჭვო დიაგნოზის მქონე პაციენტის, რომელიც, თავისი სამედიცინო ანამნეზით, როგორც შაქრიანი დიაბეტის მქონე და შშმ პირი, რისკ-ჯგუფს განეკუთვნებოდა, მეორე მოპასუხისათვის - ჰოსპიტალისათვის, მისივე ჩატარებული სამედიცინო კვლევისა და მის მიერვე გაცემული სამედიცინო დოკუმენტაციის მიხედვით, სრულიად მოსალოდნელი და სავარაუდო იყო ის შედეგი, რომ კოვიდინფიცირებულ პირთან ერთად მოსარჩელის ტრანსპორტირება, პირდაპირ ზრდიდა რისკს და, სულ მცირე, როგორც უკვე ინფიცირებულ პირთან კონტაქტის მქონეს, შემდეგ აუცილებლად წარმოუშობდა იზოლაციის ფაქტობრივ საფუძველს. საკასაციო სასამართლოს შეფასებით საქმეზე ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე, გამოვლენილია მეორე და მესამე მოპასუხეების დელიქტური პასუხისმგებლობის ყველა კომპონენტი და სავალდებულო ელემენტი. საკასაციო სასამართლო დამატებით განმარტავს, რომ მესამე მოპასუხის- სამედიცინო ცენტრის შემთხვევაშიც, დადგენილია, რომ სამედიცინო ცენტრმა მასთან მიყვანილი დადასტურებულად ინფიცირებული და საეჭვო/დაუდასტურებელი პაციენტები ყოველგვარი გამყოფი ბარიერის გარეშე დააყოვნა, რითაც დაუდასტურებელი დიაგნოზის მქონე მოსარჩელეს, როგორც კოვიდინფიცირებულთან კონტაქტში მყოფს, წარმოეშვა იზოლაციის წესებისადმი დამორჩილების იმხანად დადგენილი საფუძველი. ამდენად, კასატორის ეს პრეტენზია არ არის ჰოპოთეტურ ვარაუდებზე დამყარებული, თუ როგორ შეიძლებოდა განვითარებულიყო მოვლენები, წარმოადგენს საქმეზე ქვემდგომი ინსტანციების სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, რომლებიც, საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, სავსებით საკმარისია საკასაციო საჩივრის მხოლოდ ამ ნაწილის გაზიარებისთვის, რის გამოც, სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპზე.

23. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, სახეზეა დელიქტური ვალდებულებიდან გამომდინარე ზიანის ანაზღაურების წინაპირობები. სსკ-ის 317-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ვალდებულების წარმოშობის ერთ-ერთი საფუძველია დელიქტური ვალდებულება. რაც გულისხმობს, რომ პირს ვალდებულება ზიანის მიყენების (დელიქტის) შედეგად წარმოეშობა. ამავე კოდექსის სსკ-ის 992-ე მუხლით გათვალისწინებული დელიქტური ვალდებულების წინაპირობებია: მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, ზიანი, მიზეზობრივი კავშირი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და ზიანს შორის, ზიანის მიმყენებლის ბრალი. პირს ზიანის ანაზღაურება დაეკისრება, თუ არსებობს ზემოხსენებული ნორმით გათვალისწინებული ოთხივე წინაპირობა (გენერალური დელიქტი) (სუსგ №ას-751-751-2018, 15.10.2020 წ.) „გენერალური დელიქტის“ ერთ-ერთი მთავარი პირობა მოვალის მართლსაწინააღმდეგო ქმედებაა. თუკი ასეთი ქმედება არ არსებობს, მაშინ დელიქტის შემადგენლობის სხვა წინაპირობების შემოწმება ზედმეტია. მართლსაწინააღმდეგო მოქმედება არამართლზომიერი მოქმედებაა. მართლსაწინააღმდეგოდ მოქმედებს ის, ვინც არღვევს სამართლებრივ დანაწესებს, სამართლის ნორმათა მოთხოვნებს. არის თუ არა მოქმედება მართლსაწინააღმდეგო, ეს საკითხი ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში უნდა შეამოწმოს სასამართლომ. მოქმედება შეიძლება ჩაითვალოს მართლსაწინააღმდეგოდ, თუ: ა. იგი ობიექტურად მიმართულია რომელიმე კანონისმიერი ამკრძალავი ნორმის წინააღმდეგ; ბ. თუ მოქმედება არღვევს სხვა ვალდებულებებს, მათ შორის, ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვალდებულებებს; გ. თუ მოქმედება არღვევს საგანგებოდ დაცულ უფლებებს (სიცოცხლის, ჯანმრთელობის, საკუთრების, პირად უფლებებს) (იხ. სუსგ-ები: Nას-506-480-2015, 29.07.2016წ; Nას-150-2019, 8.06.2020წ.; N ას-912-2021, 08.02.2022წ; N ას-1285-2018, 1.04.2022წ; N ას-1614-2022, 1703.2023წ; N ას-934-2023, 3.10.2024წ; Nას-1530-2024, 31.01.2025წ.).

24. საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, განსახილველი შემთხვევა სრულიად აკმაყოფილებს დელიქტური ვალდებულებიდან გამომდინარე ზიანის ანაზღაურების წინაპირობებს, სახეზეა დელიქტური ვალდებულების წარმოშობისთვის საჭირო კუმულაციური ელემენტები. კერძოდ, მეორე და მესამე მოპასუხეების მართლსაწინააღმდეგო (იმხანად მოქმედი კოვდრეგულაციების დარღვევის სახით) და გაუფრთხილებელი ბრალეული ქმედება, რომელიც გამოიხატა კასატორის როგორც COVID-19-ზე საეჭვო პაციენტი მოვლა/განთავსების წესის დარღვევაში, რის გამოც კასატორს, საბოლოოდ ინფიცირებაზე უარყოფითი ტესტის პასუხისა, მოუწია 14 დღიან კარანტინში გადასვლა, რის შედეგადაც, მან ვერ შეასრულა ანაზღაურებადი სამუშაო, ვერ აიღო 14 დღის ანაზღაურება, რაც მისთვის მიყენებული ფაქტობრივი მატერიალური ზიანია. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ არსებობს მიზეზშედეგობრივი კავშირი, მეორე და მესამე მოპასუხეების ქმედებასა და დამადგარ შედეგს შორის.

25. სსკ-ის 998-ე მუხლის თანახმად, თუ ზიანის დადგომაში მონაწილეობს რამდენიმე პირი, ისინი პასუხს აგებენ, როგორც სოლიდარული მოვალეები; აღნიშნული ნორმა გულისხმობს, რომ პირისთვის ზიანის ანაზღაურების სოლიდარულად დაკისრებისთვის უნდა არსებობდეს ორი ან რამდენიმე პირის მართლსაწინააღმდეგო ბრალეული ქმედება, რომელსაც შედეგად მოჰყვა ზიანი. (იხ. სუსგ-ები - №ას-848-2022 30.09.2022წ.; №ას-620-2022 30.05.2023წ.; №ას-615-2023, 27.07.2023წ.; №ას-932-2020, 30.11.2023წ.; №ას-1622-2023, 20.06.2024წ.) საკასაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ დამდგარ შედეგზე პასუხისმგებელი პირები არიან მეორა და მესამე მოპასუხეები, რომელთაც სოლიდარულად უნდა დაეკისროთ დელიქტით მიყენებული ზიანის - 1132 ლარის ანაზღაურება მოსარჩელის სასარგებლოდ.

26. სსკ-ის 463-ე “თუ რამდენიმე პირს ევალება ვალდებულების შესრულება ისე, რომ თითოეულმა უნდა მიიღოს მონაწილეობა მთლიანი ვალდებულების შესრულებაში (სოლიდარული ვალდებულება), ხოლო კრედიტორს აქვს შესრულების მხოლოდ ერთჯერადი მოთხოვნის უფლება, მაშინ ისინი წარმოადგენენ სოლიდარულ მოვალეებს” მუხლებით განსაზღვრული წინაპირობების განხორციელების შემოწმებას მოითხოვს, რადგან სსკ-ის 464-ე მუხლებით “სოლიდარული ვალდებულება წარმოიშობა ხელშეკრულებით, კანონით ან ვალდებულების საგნის განუყოფლობით” და 408-ე მუხლის პირველი ნაწილით “იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება”. 409-ე მუხლის თანახმად, თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისთვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება.

27. რაც შეეხება კასატორის/მოსარჩელის მორიგ პრეტენზიას მორალური ზიანის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას და დასკვნებს, შესაბამისად, ამ ნაწილში მოსარჩელის სარჩელი მართებულად არ დაკმაყოფილდა. სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 413-ე მუხლის საფუძველზე განმარტა, რომ მორალური ზიანის შინაარსში იგულისხმება სამართლებრივად დაცული იმ არაქონებრივი ინტერესის ხელყოფა, რომელსაც მატერიალურად არაფერი შეესაბამება (სულიერი ან ფიზიკური ტკივილი, განცდა და სხვა). მორალური ზიანი სულიერი გრძნობებისა და ურთიერთობების სფეროში მიყენებულ ზიანს გულისხმობს. არამატერიალურ ფასეულობათა ხელყოფა კი, ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას იწვევს. ზიანის ანაზღაურებისას გადამწყვეტ როლს ასრულებს ზიანის სიმძიმე. მსუბუქი სულიერი განცდები მხედველობაში არ მიიღება, ხოლო, როდესაც მოსალოდნელია მძიმე ფსიქიკური განცდები, სულიერი ტანჯვა და ა.შ., ზიანის ანაზღურებაზე პასუხისმგებელი პირის მიერ საწინააღმდეგოს დადასტურებამდე, ივარაუდება, რომ დაზარალებულმა მძიმე სულიერი ტკივილი განიცადა. საგულისხმოა, რომ მითითებული მუხლით დაცული სიკეთე, რომლის ხელყოფის შემთხვევაში დაზარალებულმა შეიძლება, მოითხოვოს არაქონებრივი (მორალური) ზიანის ანაზღაურება, არის ადამიანის ჯანმრთელობის ხელყოფა, რის შედეგადაც დაზარალებული განიცდის სულიერ ტანჯვას, ფსიქიკურ სტრესს. სხეულის დაზიანებასა ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენებაში კი, უნდა ვიგულისხმოთ ისეთი ზემოქმედება, რომელიც ხელყოფს დაზარალებულის სხეულს ან მისი ორგანიზმის შინაგან პროცესებს. ამასთან, სულიერი/მორალური ტკივილით მიყენებული ზიანი შესაძლებელია ანაზღაურდეს ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციით გათვალისწინებული სიცოცხლის და წამების აკრძალვის უფლებების ხელყოფის შემთხვევებშიც (იხ. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე სარიშვილი-ბოლქვაძე საქართველოს წინააღნმდეგ; საჩივარი N 58240/08; პარ. 96) .

28. საკასაციო სასამართლომ ერთ-ერთ გადაწყვეტილებაში განმარტა, რომ “საკმაოდ დიდი მნიშვნელობა გააჩნია სსკ-ის 413-ე მუხლით გათვალისწინებული მიზნის სწორად დადგენას. სამართლებრივ ურთიერთობებს ჩვეულებრივ, შესაძლოა, თან ახლდეს მორალური, სულიერი განცდები, მაგრამ სამოქალაქო პასუხისმგებლობა დასაშვებია მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში, ე.ი კანონი პირდაპირ განსაზღვრავს, თუ რომელი სიკეთის ხელყოფის შემთხვევაში შეუძლია დაზარალებულს, მოითხოვოს ანაზღაურება არაქონებრივი ზიანისათვის. განსახილველი ნორმის მიზანია, შეამციროს, შეზღუდოს ამ ნორმით გათვალისწინებული შედეგის დაუსაბუთებელი გაფართოება, რათა უზრუნველყოფილი იქნეს სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობა და წესრიგი. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ფიზიკური და ზნეობრივი ტანჯვის ხასიათი უნდა შეფასდეს ზიანის მიყენების ფაქტობრივი გარემოებების, ასევე დაზარალებულის ინდივიდუალური თავისებურებების გათვალისწინებით (მაგ. ასაკი, ფიზიკური მდგომარეობა, პროფესია), აგრეთვე სხვა გარემოებათა გათვალისწინებით, რომლებიც ადასტურებს, თუ რა სიმძიმის ტანჯვა განიცადა დაზარალებულმა. შესაბამისად, მორალური ზიანი სახეზეა, როდესაც სახეზეა ადამიანის ფსიქიკის სფეროში ნეგატიური ცვლილების არსებობა, რაც გამოიხატება ფიზიკურ და ზნეობრივ ტანჯვაში. ზიანის ანაზღაურებისას გადამწყვეტ როლს ასრულებს ზიანის სიმძიმე. მსუბუქი სულიერი განცდები, მსგავსად მსუბუქი ფიზიკური ტკივილისა, მხედველობაში არ მიიღება, ხოლო როდესაც ადგილი აქვს ისეთ ზიანს, რომლის დროსაც, როგორც წესი, მოსალოდნელია მძიმე ფსიქიკური განცდები, სულიერი ტანჯვა, და ა. შ. მოქმედებს ე.წ. მორალური ზიანის პრეზუმფცია და ზიანის მიმყენებლის მიერ საწინააღმდეგოს დადასტურებამდე ივარაუდება, რომ დაზარალებულმა პირმა მძიმე სულიერი ტკივილი განიცადა. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მორალური ზიანის ანაზღაურებას აკისრია სამი ფუნქცია: პირველი – დააკმაყოფილოს დაზარალებული; მეორე – ზემოქმედება მოახდინოს ზიანის მიმყენებელზე; მესამე – თავიდან აიცილოს პიროვნული უფლებების ხელყოფა სხვა პირების მიერ. არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურება მიზნად არ ისახავს მიყენებული ზიანის სრულ რესტიტუციას, რადგან მიყენებულ ზიანს ფულადი ექვივალენტი არ გააჩნია და შეუძლებელია მისი სრული კომპენსაცია. მორალური ზიანის ანაზღაურების ოდენობა უნდა იყოს გონივრული და სამართლიანი.” (იხ. სუსგ. Nას-1444-2022, 22.12.2023წ.)

29. ყოლივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, სააპელაციო სასამართლომ სწორად შეაფასა, რომ დაზარალებულმა ვერ დაადასტურა, რომ ახალი კორონავირუსით ინფიცირების რისკის და კარანტინში ყოფნის დროს ისეთი ძლიერი ფსიქიკური განცდები და სულიერი ტანჯვა გადაიტანა, რაც შეიძლებოდა მოპასუხეებისთვის მორალური ზიანის ანაზღაურების დაკისრების საფუძველი გამხდარიყო.

30. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ არ არსებობს სსკ-ის 413-ე მუხლის მე-2 ნაწილით მორალური ზიანის ანაზღაურების საფუძველი და არც ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრაქტიკით დადგენილი საგამონაკლისო პირობა, როგორც ეს მართებულად განმარტა სააპელაციო სასამართლომ.

31. სსსკ-ის 53.3-ე მუხლის საფუძველზე მხარეთა შორის სახელმწიფო ბაჟის გადანაწილების თაობაზე იხ. წინამდებარე გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-6 პუნქტში.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-8, 411-ე, 399-ე, 372-ე, 264.3-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. გ.მ–ლის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;

2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 27 ივნისის განჩინების ნაწილობრივ შეცვლით, მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. გ.მ–ლის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;

4. გ.მ–ლის სასარგებლოდ, შპს "თ.ზ.ჰ–სა" და შპს "მ.ს.ც–ს" სოლიდარულად დაეკისროთ 1132 ლარის გადახდა;

5. დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს, შესაბამისად, უცვლელად დარჩეს დანარჩენ ნაწილში თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 27 ივნისის განჩინება;

6. შპს "თ.ზ.ჰ–სა" და შპს "მ.ს.ც–ს" სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისროთ სამივე ინსტანციაში გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟის - 135.6 ლარის გადახდა;

7. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: თ. ძიმისტარაშვილი

მ. ერემაძე