საქმე №ას-1265-2021 28 დეკემბერი, 2023 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: თამარ ზამბახიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

თეა ძიმისტარაშვილი

რევაზ ნადარაია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ი.ა–ია (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ა–ი“ (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 20.09.2021 წლის გადაწყვეტილება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

საკითხი, რომელზეც მიღებულია განჩინება – საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 14.04.2021 წლის გადაწყვეტილებით ი.ა–იას (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მოსარჩელე“ ან „კასატორი“) სარჩელი შპს „ა–ის“ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მოპასუხე“) მიმართ დაკმაყოფილდა; მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 20 460 ლარის გადახდა.

2. გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძველი:

3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 20.09.2021 წლის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. გადაწყვეტილება ეფუძნება შემდეგს:

3.1. 03.08.2020 წელს მოპასუხესა და მოსარჩელეს შორის გაფორმდა ობიექტის დაცვის ხელშეკრულება - სიგნალიზაცია.

3.2. ხელშეკრულების 6.2. პუნქტის თანახმად, იმ შემთხვევაში, თუ დადგინდებოდა შესაბამისი ორგანოს წარმომადგენლის, ვიდეოჩანაწერის ან სხვა დაზუსტებული მტკიცებულების საფუძველზე, რომ დაცვის ობიექტზე არსებული ქონების დაკარგვა, ქურდობა, ძარცვა, ან/და განადგურება შემსრულებლის თანამშრომლის (მცველის) ბრალეული მოქმედებით, უმოქმედობით ან დაუდევრობით იქნა გამოწვეული, მაშინ ზიანი ანაზღაურდებოდა შემსრულებლის მიერ. ხელშეკრულების 6.3. პუნქტის თანახმად, დამკვეთი ვალდებული იყო ზიანის ოდენობის განსაზღვრის მიზნით წარმოედგინა საბუღალტრო მონაცემები და მის ხელთ არსებული სხვა დოკუმენტები, რომლებიც დაადასტურებდა ზიანის არსებობის ფაქტს და განსაზღვრავდა ზიანის ოდენობას. ხელშეკრულების თანახმად, შემსრულებელი ვალდებული იყო ზარალი აენაზღაურებინა მხოლოდ 20 000 ლარის ფარგლებში, თითოეულ შემთხვევაზე (6.6. პუნქტი); ამასთან, შემსრულებლის პასუხისმგებლობა არ ვრცელდებოდა ფასიან ქაღალდებზე, ფულად ნიშნებზე, დამკვეთის თანამშრომლების ან სხვა მესამე პირების პირად ნივთებზე (6.7. პუნქტი).

3.3. შსს ქ. თბილისის პოლიციის დეპარტამენტის ძველი თბილისის მთავარი სამმართველოს მე-3 სამმართველოში მიმდინარეობს გამოძიება სისხლის სამართლის საქმეზე, ..... ქუჩა №22-დან 06.10.2020 წელს დაუდგენელი პირის/პირების მიერ ფარულად, მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრების მიზნით, ფულადი თანხისა და ტანსაცმლის დაუფლების ფაქტზე. ძველი თბილისის რაიონული პროკურატურის პროკურორის 26.10.2020 წლის დადგენილების თანახმად, მოსარჩელე სისხლის სამართლის საქმეზე ცნობილ იქნა დაზარალებულად.

3.4. 04.02.2021 წელს მოსარჩელემ სარჩელით მიმართა სასამართლოს და მოპასუხისთვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრება მოითხოვა იმ საფუძვლით, რომ მოსარჩელის კუთვნილი ობიექტის დაცვის თაობაზე ნაკისრი ვალდებულება მოპასუხემ არაჯეროვნად შეასრულა, რის შედეგადაც მოსარჩელეს 20 460 ლარის ოდენობით ზიანი მიადგა.

3.5. პალატამ აღნიშნა, რომ მხარეთა შორის წარმოშობილია მომსახურების ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობა, რომლის ძალითაც მოპასუხემ იკისრა ვალდებულება, გაეწია ობიექტის დაცვის მომსახურება, ხოლო მოსარჩელემ იკისრა ვალდებულება, მოპასუხისთვის აენაზღაურებინა გაწეული მომსახურების საფასური. მომსახურების ხელშეკრულების შესახებ სპეციალური რეგულაციები სამოქალაქო კოდექსში არ გვაქვს, თუმცა იგი თავისი არსით ყველაზე ახლოს დგას ნარდობის ხელშეკრულებასთან. მომსახურების ხელშეკრულების ფარგლებში ერთი მხარე (შემსრულებელი) ასრულებს გარკვეულ სამუშაოს, რომელსაც არ აქვს მატერიალური შედეგი, ხოლო მეორე მხარე (შემკვეთი) იხდის შესაბამის ანაზღაურებას. მათ შორის ურთიერთობა წესრიგდება, როგორც ზოგადი ვალდებულებითი ნორმებით, ასევე ნარდობის სპეციალური ნორმებით. სახელშეკრულებო ვალდებულების არაჯეროვნად შესრულების შედეგად დამდგარი ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში სსკ) 629-ე მუხლი, 361-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, 394-ე მუხლის პირველი ნაწილი და 408.1 მუხლი.

3.6. ზიანის ოდენობა მოსარჩელის მტკიცების საგანში შემავალი არსებითი გარემოებაა, რომლის დადასტურების მიზნითაც წარმოდგენილია მხოლოდ სისხლის სამართლის საქმეზე მოსარჩელის დაზარალებულად ცნობის შესახებ დადგენილება.

3.7. მოპასუხის შედავება არსებითად ემყარებოდა იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელის მიერ არ იყო წარმოდგენილი 20 460 ლარის ოდენობით ზიანის დამადასტურებელი რელევანტური მტკიცებულებები. მოპასუხე მიუთითებდა ხელშეკრულების იმ პირობებზე, რომელთა თანახმად, დამკვეთი (მოსარჩელე) ვალდებული იყო, ზიანის ოდენობის განსაზღვრის მიზნით წარმოედგინა საბუღალტრო მონაცემები.

3.8. პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი დაზარალებულად ცნობის შესახებ დადგენილება, ისევე როგორც მოწმეთა ჩვენებები, სადავო გარემოების დასადასტურებლად სარწმუნო და განკუთვნად მტკიცებულებებს არ წარმოადენს, კერძოდ: ზიანის ოდენობის დადგენის ნაწილში სარჩელი ეყრდნობა პროკურორის დადგენილებას პირის დაზარალებულად ცნობის შესახებ. აღნიშნული პროცესუალური დოკუმენტი მიიღება გამოძიების, სისხლისსამართლებრივი დევნისა და მართლმსაჯულების განხორციელების პროცესში დაზარალებულის პროცესუალური უფლებების უზრუნველსაყოფად. შესაბამისად, ამ დოკუმენტს ავტონომიური მნიშვნელობა აქვს სისხლის სამართლის პროცესისათვის, თანაც, მხოლოდ პროცესუალურ უფლებათა რეალიზაციის ჭრილში, განსხვავებით, კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო განაჩენისაგან, რომელზე დაყრდნობითაც, დამოუკიდებლად შესაძლებელია ცალკეული დელიქტით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების სარჩელის განხილვა გამარტივებული წესით. მაშასადამე, დაზარალებულად ცნობის შესახებ დადგენილება, თუკი მოსარჩელე მას აფუძნებს ზიანის ოდენობის მტკიცებას, უნდა შეიცავდეს არა მხოლოდ შინაარსს დასამტკიცებელ საკითხთან მიმართებით, არამედ უნდა ადასტურებდეს კიდეც ზიანის ოდენობას.

3.9. აღნიშნული სისხლისსამართლებრივი პროცესუალური დოკუმენტი (პირის დაზარალებულად ცნობის შესახებ), ცალკე აღებული, ვერ გამოდგება სამოქალაქო სამართალწარმოებაში ზიანის ოდენობის დამდგენ მტკიცებულებად. პალატის ამგვარი მიდგომა თანხვედრაშია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსში განხორციელებული ცვლილების სულისკვეთებასთან (საქართველოს 24.09.2010 წლის კანონი №3619), რომლის მიხედვით, სისხლის სამართლებრივ განაჩენსაც კი არ გააჩნია პრეიუდიციული მნიშვნელობა სამოქალაქო საქმეზე (ცხადია, საპროცესო კოდექსით დარეგულირებული გარკვეული გამონაკლისის გარდა). აქედან გამომდინარე, ვინაიდან დაზარალებულად ცნობის შესახებ პროკურორის დადგენილების პროცესუალური წონადობა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით არ დგინდება, მისი შინაარსობრივი ნაწილი მაინც უნდა იძლეოდეს კონკრეტული ფაქტის - პირისათვის მიყენებული, დადასტურებული ზიანის ოდენობის უტყუარად დადგენის შესაძლებლობას. დადგენილება კვლევით ნაწილში ეფუძნება თავად დაზარალებულის და ასევე რამდენიმე მოწმის გამოკითხვას, შემთხვევის ადგილის დათვალიერებას და „სხვა მტკიცებულებებს“.

3.10. მოცემულ შემთხვევაში, საქმე ეხება სპეციალურ სუბიექტს (მაღაზიას), რომელში არსებული საქონელიც, საგადასახადო მიზნებიდან გამომდინარე, აღწერილია სპეციალური საბუღალტრო დოკუმენტაციით. შესაბამისად, ზიანის ოდენობის დასადგენად რელევანტურ მტკიცებულებას წარმოადგენს სხვა სახის მტკიცებულებები, ასე მაგალითად, საბუღალტრო მონაცემები, რომელიც შესაძლებლობას იძლევა, დადგინდეს, თუ რა სახის, რაოდენობისა და ღირებულების საქონელს ფლობდა დაზარალებული სუბიექტი. ცხადია, გამოძიების მიმდინარე ეტაპზე, პროკურორის დადგენილების მიზანს არც წარმოადგენდა დაზარალებულისათვის მიყენებული ზიანის ოდენობის დადგენა. მაშასადამე, კონკრეტულ შემთხვევაში, მხოლოდ სპეციალური, მეწარმე სუბიექტისათვის განკუთვნილი საანგარიშსწორებო დოკუმენტაციის საფუძველზე იქნებოდა შესაძლებელი იმ ნივთების იდენტიფიცირება და ზუსტი ღირებულების განსაზღვრა, რომლის დაკარგვაზეც მიუთითებს მოსარჩელე.

3.11. პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზეც, რომ ხელშეკრულების თანახმად, შემსრულებლის პასუხისმგებლობა განსაზღვრული იყო მხოლოდ 20 000 ლარით და იგი არ ფარავდა ფულად ნიშნებს. აღნიშნული გარემოების შესახებ რაიმე მსჯელობას კი, თუ რატომ მოექცა ფულადი თანხაც სარჩელით ასანაზღაურებელ ოდენობაში, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება არ შეიცავს. განსახილველ შემთხვევაში, მტკიცებულებები, რომლის საფუძველზეც უტყუარად იქნებოდა შესაძლებელი მაღაზიაში არსებული/მოპარული საქონლის იდენტიფიცირება და მათი ღირებულების განსაზღვრა, ხელმისაწვდომი იყო მხოლოდ მოსარჩელისათვის, შესაბამისად, მტკიცების ტვირთის ობიექტური განაწილების სტანდარტიდან გამომდინარე, სწორედ მოსარჩელეს ეკისრებოდა მათი წარმოდგენის ვალდებულებაც, რაც მან არ შეასრულა. საგულისხმოა გარემოება, რომ აღნიშნული მტკიცებულებების წარმოდგენის ვალდებულება მოსარჩელეს ნაკისრი ჰქონდა ხელშეკრულების საფუძველზეც (ხელშეკრულების 6.3 პუნქტი), თუმცა მიუხედავად მოპასუხის მოთხოვნისა, მან ზიანის ზუსტი ოდენობის დადგენის მიზნით საბუღალტრო მონაცემები მოპასუხეს არ წარუდგინა, რაც გახდა კიდეც შემსრულებლის მხრიდან ზიანის ანაზღაურებაზე უარის თქმის საფუძველი (იხ: შესაგებელი).

3.12. ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლების ანალიზის საფუძველზე, სააპელაციო პალატამ დაასკვნა, რომ მოსარჩელემ ვერ შეძლო მასზე დაკისრებული მტკიცების ტვირთის რეალიზება; სასამართლოს ვერ წარუდგინა ზიანის ოდენობის დასადგენად სათანადო და განკუთვნადი მტკიცებულებები, რაც სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველი იყო.

საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა:

4. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი წარადგინა მოსარჩელემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილება.

5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ) 391-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

6. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

7. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

8. მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ 03.08.2020 წელს მოპასუხესა და მოსარჩელეს შორის გაფორმდა ობიექტის დაცვის ხელშეკრულება - სიგნალიზაცია. შესაბამისად, მხარეთა შორის არსებული სამართლებრივი ურთიერთობა გამომდინარეობს მომსახურების (ნარდობის) ხელშეკრულებიდან (სსკ-ის 629-ე მუხლი). ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების არაჯეროვანი შესრულებით მიყენებული ზიანის (20 460 ლარის) ანაზღაურების თაობაზე სასარჩელო მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 629.1 (ნარდობის ხელშეკრულებით მენარდე კისრულობს შეასრულოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო, ხოლო შემკვეთი ვალდებულია გადაუხადოს მენარდეს შეთანხმებული საზღაური), 394.1 (მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როცა მოვალეს არ ეკისრება პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის), 408.1 (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება) მუხლები (შდრ. სუსგ №ას-1222-2023, 05.12.2023წ.).

9. ვალდებულების დარღვევისას, კანონმდებელმა კრედიტორს მიანიჭა უფლება, მოითხოვოს ზიანის ანაზღაურება. ზიანის ანაზღაურება მიეკუთვნება მეორად/დამატებით მოთხოვნებს. ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა წარმოიშობა მაშინ, როდესაც პირველადი მოთხოვნის შესრულებისას ჩნდება პრობლემა. პრობლემა შეიძლება მდგომარეობდეს ვალდებულების შეუსრულებლობაში, არაჯეროვნად შესრულებაში ან ხელშეკრულებიდან გამომდინარე სხვა ვალდებულების დარღვევაში. ზიანის ანაზღაურების მეორადი მოთხოვნის უფლება შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს ნებისმიერი სახის ვალდებულების დარღვევით გამოწვეული ზიანის არსებობისას (სუსგ №ას-556-2021, 29.09.2021წ., პუნ. 86; №ას-409-2022, 08.06.2022წ., პუნ. 55). სახელშეკრულებო ვალდებულების დარღვევით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წინაპირობებია: მართლსაწინააღმდეგო, ბრალეული ქმედება, ზიანი და მიზეზობრივი კავშირი ზიანსა და ქმედებას შორის (სუსგ №ას-719-2019, 24.12.2020წ; №ას-1044-2022, 10.11.2022წ; №ას-282-2023, 19.05.2023წ.).

10. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ, როგორც ზიანის მიყენების ფაქტის, ასევე განცდილი ზიანის ოდენობის დამტკიცების ტვირთი აწევს დაზარალებულ მხარეს ანუ კრედიტორს, რომელიც სასამართლო პროცესში წარმოადგენს მოსარჩელეს. შესაბამისად, ზიანის ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომლის არსებობის ფაქტი მოსარჩელისაგან დადასტურებულია (სუსგ №ას-96-2021, 21.06.2022წ., პუნ. 54; №ას-992-2020, 29.09.2021წ., პუნ. 68). ზიანის ანაზღაურების ოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს რეალურად განცდილი დანაკარგების ჯამს. ის არ უნდა ატარებდეს მოვალის მიმართ სადამსჯელო ხასიათს და არ უნდა წარმოადგენდეს საჯარიმო სანქციას, რამეთუ ვალდებულების დარღვევისათვის სამოქალაქო-სამართლებრივი პასუხისმგებლობის არსი მდგომარეობს კრედიტორისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაში და არა მოვალის დასჯაში. ზიანის ანაზღაურების ინსტიტუტი მიმართულია ვალდებულების დარღვევის პრევენციისა და მხარეთა ინტერესთა წონასწორობის აღდგენაზე (სუსგ №ას-1376-2019, 13.12.2019წ., პუნ. 56; №ას-917-2021, 27.10.2021წ., პუნ. 22).

11. მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების 6.3. პუნქტით, მტკიცების ტვირთი ზიანის დადგომის ფაქტის და ზიანის ოდენობის განსაზღვრის შესახებ ეკისრება დამკვეთს. როგორც გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაშიც არის აღნიშნული, მიუხედავად მოპასუხის მოთხოვნისა, ზიანის ოდენობის განმსაზღვრელი საბუღალტრო მონაცემები მოსარჩელეს მოპასუხისთვის არ წარუდგენია, რაც გახდა კიდეც შემსრულებლის მხრიდან ზიანის ანაზღაურებაზე უარის თქმის საფუძველი (იხ: შესაგებელი). ამასთან, ხელშეკრულების 6.7. პუნქტის თანახმად, შემსრულებლის პასუხისმგებლობა არ ვრცელდებოდა ფულად ნიშნებზე. საკასაციო პალატა იზიარებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნას, რომ მოსარჩელემ მასზე დაკისრებული მტკიცების ტვირთი ვერ დაძლია და სასამართლოს ზიანის ოდენობის დასადგენად სათანადო მტკიცებულებები ვერ წარუდგინა, რის გამოც მართებულად ეთქვა უარი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე. სამოქალაქო სამართალწარმოება აგებულია მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპზე. სსსკ-ის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. დასახელებული ნორმების თანახმად, სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებული არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ თავიანთი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა. კანონით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, რომელიც ადგენს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციფიკურ წესს, მოსარჩელეს ევალება სასარჩელო განცხადებაში ასახული ფაქტების მტკიცება, ხოლო მოპასუხე მოვალეა, სარჩელისაგან თავდაცვის მიზნით, ქმედითად უარყოს მოსარჩელის არგუმენტები, წარადგინოს იმგვარი მტკიცებულებები, რომლებიც გააქარწყლებს მოსარჩელის მიერ დასახელებულ ფაქტებს. სსსკ-ის 105-ე მუხლი ადგენს სასამართლოს მხრიდან მხარეთა მიერ მითითებული გარემოებების შეფასების პირობებს, კერძოდ, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მოსაზრებები, რომლებიც საფუძვლად უდევს სასამართლოს შინაგან რწმენას, უნდა აისახოს გადაწყვეტილებაში. ამდენად, სადავო გარემოებების დადგენისას, სასამართლო იმსჯელებს საქმეში წარმოდგენილ მხარეთა განმარტებებზე, წერილობით დოკუმენტებსა და სხვა მტკიცებულებებზე ერთობლივად, რომლის ურთიერთშეჯერებით გადაწყვეტს, სარწმუნოდ მიიჩნიოს თუ არა ამა თუ იმ ფაქტის არსებობა (სუსგ №ას-584-543-2017, 06.06.2017წ; №ას-484-2019, 30.10.2020წ.).

12. კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება და ვერ შეძლო მისი გაბათილება სარწმუნო მტკიცებულებებით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. ასეთ საფუძველზე ვერც კასატორი მიუთითებს.

13. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით. გასაჩივრებული გადაწყვეტილება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

14. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

15. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია და კასატორს გადახდილი აქვს საკასაციო სამართალწარმოებისათვის განსაზღვრული სახელმწიფო ბაჟი - 1023 ლარი, მას უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70% – 716.1 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსსკ-ის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ი.ა–იას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. ი.ა–იას .....) უკან დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 1023 ლარის (საგადახდო დავალება №12490398469, გადახდის თარიღი 28.01.2022წ.) 70% – 716.1 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150.

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: თამარ ზამბახიძე

მოსამართლეები: თეა ძიმისტარაშვილი

რევაზ ნადარაია