საქმე№ას-1582-2024

28 მაისი, 2025 წელი ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გიზო უბილავა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლევან მიქაბერიძე, ვლადიმერ კაკაბაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - ლ.ზ–ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - მ.ზ–ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 24 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - უძრავი ნივთის თანამესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. მ.ზ–მა (შემდეგში: მოსარჩელე, მოპასუხის შვილი) სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ლ.ზ–ის (შემდეგში: მოპასუხე, მოსარჩელის დედა, აპელანტი ან კასატორი) წინააღმდეგ, მოითხოვა ქ. თბილისში, ........ მდებარე, საჯარო რეესტრში №........... საკადასტრო კოდით მოპასუხის საკუთრების უფლებით რეგისტრირებული უძრავი ნივთის ½ ნაწილის თანამესაკუთრედ ცნობა.

1.1. მოსარჩელემ განმარტა, რომ 1994 წლის პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე, მოპასუხე, სადავო ბინის მესაკუთრედ დარეგისტრირდა. მოსარჩელის განმარტებით, ბინის პრივატიზაციის დროს მოსარჩელე 19 წლის იყო და დედასთან ერთად სადავო ბინაში ცხოვრობდა. მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ როგორც ბინის ძირითადი დამქირავებლის - მოპასუხის - ოჯახის წევრი და ბინის პრივატიზაციის დროს სადავო ბინაში მცხოვრები პირი, უფლებამოსილია, ბინის ½ ნაწილის თანამესაკუთრედ ცნობა მოითხოვოს.

2. მოპასუხემ წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელემ პრივატიზაციის დროს თანხმობა განაცხადა ბინის მხოლოდ მოპასუხის საკუთრებად რეგისტრაციაზე. მოპასუხის მტკიცებით, პრივატიზაციიდან სარჩელის აღძვრამდე გასულია ხანდაზმულობის კანონით დადგენილი საერთო 10 წლიანი ვადა და, შესაბამისად, მოთხოვნა ხანდაზმულია.

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2023 წლის 4 აპრილის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოსარჩელე ცნობილ იქნა მოპასუხის სახელზე რეგისტრირებული უძრავი ქონების ½ ნაწილის მესაკუთრედ.

4. მოპასუხემ სააპელაციო საჩივარი წარადგინა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 24 ოქტომბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი.

6. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის მიერ დადგენილი, საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

6.1. მხარეების ახსნა-განმარტებითა და საჯარო რეესტრის ამონაწერით დადგენილია, რომ მოპასუხის საკუთრებად ნომერი ....... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულია უძრავი ნივთი, მდებარე მისამართზე ქ. თბილისი, ....... (ტ.1, ს.ფ. 21-22). ამავე ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან და პრივატიზების ხელშეკრულებით დადგენილია, რომ მოპასუხის საკუთრების უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტია 1994 წლის 22 ივლისის პრივატიზაციის ხელშეკრულება N4-922, რომლითაც მოპასუხეს სადავო ბინა საკუთრებაში გადაეცა „საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ“ საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის №107 დადგენილების საფუძველზე (ტ.1, ს.ფ. 54-55).

6.2. მხარეების ახსნა-განმარტებით დადგენილია, რომ მოსარჩელე თავის მეუღლესთან ერთად სხვა მისამართზე ცხოვრობს.

6.3. მხარეების ახსნა-განმარტებით დადგენილია, რომ №...... ბინის პრივატიზების დროს მოსარჩელე იყო 19 წლის, რეგისტრირებული იყო სადავო ბინაში და მოპასუხესთან ერთად ცხოვრობდა.

6.4. მოპასუხის წერილობითი თანხმობით დადგენილია, რომ სადავო ბინის პრივატიზების წინ შემდეგი შინაარსის ნება გამოავლინა: „მე, მ.ა. ასული ზ–ი, თანახმა ვარ, ჩვენი ბინა ზემოაღნიშნულ მისამართზე უსასყიდლოდ გადაეცეს ჩვენი ოჯახის წევრს ლ.ვ. ასულ ზ–ს პირად საკუთრებაში“ (ს.ფ. 56).

7. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, უდავოა, რომ საცხოვრებელი ბინის პრივატიზაციის დროს მოსარჩელე მოპასუხესთან ერთად ცხოვრობოდა სადავო ფართში. ფაქტი, რომ ბინაზე საკუთრების უფლება რეგისტრირებულია მოპასუხეზე, არ ნიშნავს იმას, რომ მასთან ერთად მცხოვრებმა ოჯახის სხვა წევრმა უარი განაცხადა საკუთრების უფლების მოპოვებაზე. პრივატიზაციის განხორციელებაზე ყველა ოჯახის წევრის ნების არსებობა გულისხმობს საკუთრების უფლების მოპოვებას ყველა ოჯახის წევრის სასარგებლოდ, მიუხედავად იმისა, რომ საკუთრების უფლება შეიძლება რეგისტრირებულ იქნეს მხოლოდ ერთ-ერთ დამქირავებელზე. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სადავო ბინის პრივატიზაციის წინ მ.ზ–ის წერილობითი თანხმობა - „მე, მაგდა არსენის ასული ზაუტაშვილი, თანახმა ვარ, ჩვენი ბინა ზემოაღნიშნულ მისამართზე უსასყიდლოდ გადაეცეს ჩვენი ოჯახის წევრს ლ.ვ. ასულ ზ–ს პირად საკუთრებაში“ - გამოხატავს მხოლოდ ბინის ერთერთი დამქირავებლის მესაკუთრედ აღრიცხვაზე თანხმობას და არა საკუთრების უფლებაზე უარის თქმას.

8. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მოსარჩელე, სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრე იყო, მიუხედავად იმისა, რომ საკუთრების უფლება მოპასუხის სახელზე იყო აღრიცხული, რის გამოც აპელანტის მითითება მოთხოვნის ხანდაზმულობაზე დაუსაბუთებელია.

9. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის მოთხოვნით.

9.1. კასატორის განმარტებით, გასაჩივრებული განჩინებით სათანადოდ არ შეფასდა მოსარჩელის მიერ, პრივატიზებამდე, სანოტარო ორგანოში დაცული დოკუმენტი, რომლის მიხედვითაც მოსარჩელემ თანხმობა განაცხადა სადავო ბინის მოპასუხისთვის უსასყიდლოდ გადაცემაზე.

9.2. კასატორის განმარტებით, სარჩელი ხანდაზმულია, ვინაიდან, 1994 წლიდან, მოსარჩელემ უკვე იცოდა სადავო ბინის მოპასუხის სახელზე პრივატიზების შესახებ.

10. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 26 დეკემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულია წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

11. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

12. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

13. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

14. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კასატორს, გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია, ამდენად საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებებს (6.1-6.4).

15. განსახილველ შემთხვევაში, სარჩელის საფუძვლების, მხარეთა ახსნა-განმარტებებისა და გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანს წარმოადგენს, უძრავი ქონების თანამესაკუთრედ ცნობის სამართლებრივი წინაპირობების არსებობის შესახებ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნების მართლზომიერების შემოწმება.

16. კასატორის ძირითადი არგუმენტი, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ, მოსარჩელის მიერ, პრივატიზებისას გამოვლენილ ნებას უკავშირდება, კერძოდ, კასატორის განმარტებით, მოსარჩელემ უარი თქვა საკუთრების უფლებაზე მის სასარგებლოდ, რაც გამორიცხავს სადავო ქონებაზე თანასაკუთრების უფლების დადგენას. კასატორის განმარტებით ამავე, საფუძვლით მოსარჩელისთვის პრივატიზების დროსვე ცნობილი იყო სადავო გარემოების შესახებ, თუმცა უფლება ხანდაზმულობის ვადაში არ გაუხდია სადავო.

17. საკასაციო სასამართლო, სადავო პერიოდში, განსახილველი საკითხის მარეგულირებელ მოქმედ ნორმატიულ აქტზე მიუთითებს, კერძოდ, 1983 წლის 4 ივნისის საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის საბინაო კოდექსის (ძალადაკარგულია 1997 წლის 26 ივნისის საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1505-ე მუხლის საფუძველზე) მე-2 მუხლით განისაზღვრა საქართველოს სსრ საბინაო კანონმდებლობის ამოცანები. ამავე კოდექსის მე-4 მუხლის თანახმად, საქართველოს სსრ ტერიტორიაზე არსებული საცხოვრებელი სადგომები სხვა ნაგებობებში ქმნიან საბინაო ფონდს. საბინაო ფონდში შედის: სახელმწიფო საბინაო ფონდი, საზოგადოებრივი საბინაო ფონდი, საბინაო-სამშენებლო კოოპერატივის ფონდი და ინდივიდუალური საბინაო ფონდი. დასახელებული კოდექსის მე-12 მუხლით, განისაზღვრა მოქალაქეთა საბინაო უფლებები: საქართველოს სსრ მოქალაქეებს უფლება აქვთ დადგენილი წესით მიიღონ საცხოვრებელი სადგომი სახელმწიფო თუ საზოგადოებრივი საბინაო ფონდის სახლებში ან საბინაო-სამშენებლო კოოპერატივის სახლებში. აღნიშნული მუხლის საფუძველზე, საბინაო ფონდის სახლები მოქალაქეებს მიეცათ უვადო სარგებლობის უფლებით.

18. სადავო საკითხის წარმოშობის პერიოდში მოქმედი საბინაო კოდექსის მე-60 მუხლის თანახმად, სახელმწიფო და საზოგადოებრივი საბინაო ფონდის სახლებში საცხოვრებელი სადგომის ქირავნობის ხელშეკრულება იდება წერილობით საცხოვრებელი სადგომის ორდერის საფუძველზე გამქირავებელს-საბინაო-საექსპლუატაციო ორგანიზაციასა (თუ ასეთი არ არის - შესაბამის საწარმოს, დაწესებულებას, ორგანიზაციას) და დამქირავებელ - მოქალაქეს შორის, რომლის სახელზეც გაცემულია ორდერი.

19. საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ“ 1992 წლის 1 თებერვლის №107 დადგენილების პირველი პუნქტის თანახმად, საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაცია წარმოადგენს მოქალაქეთათვის სახელმწიფო და საზოგადოებრივ საბინაო ფონდში მათ მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სახლის (ბინის) ნებაყოფლობითი შეღავათიანი პირობებით საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაცემას. ამავე დადგენილების მე-2 პუნქტი კი განსაზღვრავს, რომ პრივატიზაციის ობიექტი შეიძლება იყოს სახელმწიფო და საზოგადოებრივი ფონდის საცხოვრებელი ფონდის საცხოვრებელი ფართი (ბინა). დასახელებული დადგენილების მე-4 პუნქტის შესაბამისად, საცხოვრებელი სახლის უსასყიდლოდ გადაცემა ხორციელდება ადგილობრივი მმართველობის ორგანოების, საწარმო-დაწესებულებებისა და ორგანიზაციების მიერ, რომელთა ბალანსზეც ირიცხება საცხოვრებელი სახლი (ბინა).

20. დადგენილების მე-5 პუნქტი ადგენს, რომ საცხოვრებელი სახლი (ბინა) უსასყიდლოდ გადაეცემათ საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებს, რომლებიც ამ საცხოვრებელი სახლის (ბინის) დამქირავებლები ან დამქირავებლის ოჯახის წევრები არიან. აღნიშნული პუნქტი მიუთითებს, რომ სახელმწიფომ ყველა იმ მოქალაქეს, რომელიც დადგენილი წესით იყო ჩასახლებული ბინაში, დამქირავებელი იქნებოდა იგი თუ მისი ოჯახის წევრი, მისცა საშუალება გამხდარიყო ბინის მესაკუთრე. აღნიშნული ნორმიდან გამომდინარე, ყველა ის პირი, ვინც პრივატიზაციის დროს ცხოვრობდა ბინაში, ბინის მესაკუთრეებად ითვლებიან იმის მიუხედავად, ოჯახის რომელი წევრის სახელზე მოხდა პრივატიზაცია. ამასთან, დადგენილების მეორე პუნქტით გათვალისწინებული თანხმობა, გამოხატავს მხოლოდ ბინის ერთერთი დამქირავებლის მესაკუთრედ აღრიცხვაზე თანხმობას და არა საკუთრების უფლებაზე უარის თქმას.

21. „საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზებისას (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ“ 1992 წლის 1 თებერვლის №107 დადგენილების შესაბამისად, ასევე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ ჩამოყალიბებული პრაქტიკის თანახმად (იხ. ას-1338-2018; ას-516-828-05) ცალსახაა, რომ პრივატიზების გზით კერძო საკუთრებაში გადასული ქონების მესაკუთრედ კანონი მიიჩნევს ყველა იმ პირს, რომელიც ამავე ბინაში პრივატიზების პერიოდში ცხოვრობდა და იყო მასში ჩაწერილი. აქედან გამომდინარე, კანონის მიზანს წარმოადგენს კოლექტიურ საწყისებზე არსებული ქონების კერძო საკუთრების სისტემაზე მორგება ისე, რომ დაიცვას უძრავ ქონებაზე საკუთრების წარმოშობის სამართლიანი ბალანსი. შესაბამისად, საკუთრების უფლების მოპოვება აღნიშნული კანონის საფუძვლით შესაძლებელია იმ შემთხვევაში, თუ კი მოსარჩელე შეძლებს დაასაბუთოს იყო თუ არა ის ბინასთან დაკავშირებული, როგორც ან დამქირავებელი, ან მოსარგებლე. ასეთი სტატუსის დასაბუთების შემთხვევაში, ბინაში კანონით დადგენილი წესით ჩასახლებული და მცხოვრები ყველა პირი, მათ შორის, არასრულწლოვანი, ითვლებიან ბინის თანამესაკუთრეებად, მიუხედავად იმისა, ოჯახის რომელი წევრი მიეთითება უშუალო მესაკუთრედ (იხ. სუსგ: 2015 წლის 19 ივლისი - Nას-1206-1151-2013; 2009 წლის 31 მარტი - Nას-997-196-08). ამდენად, საცხოვრებელი სახლის პრივატიზებისას, თანაბარი უფლებებით სარგებლობენ ის პირები, ვინც წარმოადგენენ ამ საცხოვრებელი სახლის (ბინის) დამქირავებლებს ან მათი ოჯახის წევრებს. აღნიშნული ნორმატიული აქტი არ აყენებს საცხოვრებელი სახლის (ბინის) არც ერთ დამქირავებელს ან მისი ოჯახის წევრს პრივილეგირებულ მდგომარეობაში (სუსგ №ას-1161-1107-2013, 29.05.2015წ.; სუსგ Nას-1169-1124-2016, 10.03.2017წ.; სუსგ Nას-292-2021, 27.05.2021 წ.).

22. საკასაციო სასამართლო, არ იზიარებს კასატორის (მოპასუხის) პრეტენზიას, რომ მოსარჩელის მიერ, ბინის პრივატიზებისას გამოვლენილი ნება წარმოადგენს უარს საკუთრების უფლებაზე, მოპასუხის სასარგებლოდ. აღნიშნული პრეტენზია წინააღმდეგობაში მოდის საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკასთან, რომელიც საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის პირველი თებერვლის 107-ე დადგენილების მე-5 პუნქტს შემდეგნაირად განმარტავს - ბინის პრივატიზების შემთხვევაში, ბინის ერთ დამიქრავებელზე აღრიცხვის შესახებ სხვა დამქირავებლის მიერ გაცემული თანხმობა არ ნიშნავს აღნიშნული ქონების საკუთრებითი უფლების გაქარწყლებას, საკუთრებაზე უარის თქმას რეგისტრაციაში გატარებული პირის სასარგებლოდ. ყველა პირი, ვინც პრივატიზების პერიოდში ქონებას ფაქტობრივად ფლობდა, ავტომატურად ბინის მესაკუთრედ ითვლება, რაც არ არის დამოკიდებული იმაზე, თუ ვის სახელზე დარეგისტრირდება უძრავი ქონება პრივატიზების ფარგლებში.

23. ზემოაღნიშნული დადგენილების მოწესრიგების არსი მდგომარეობს კოლექტიურიდან კაპიტალისტურ საწყისებზე ტრანზიციისთვის კერძო საკუთრების წარმოშობაში. აღნიშნული მიზნისთვის, სახელმწიფომ პრივატიზების პერიოდში ბინაში მცხოვრები ყველა პირი თანასწორუფლებიან კერძო მესაკუთრედ ცნო წილების პროპორციულად, რაც გახდა უძრავ ქონებაზე კერძო საკუთრების წარმოშობის სამართლებრივი საფუძველი. აქედან გამომდინარე, პრივატიზების ფარგლებში, თუნდაც ერთ ოჯახის წევრზე საკუთრების აღრიცხვა არ ნიშნავს სხვა ოჯახის წევრების მიერ საკუთრების უფლების დათმობას რეგისტრაციაში გატარებული პირის სასარგებლოდ. აღნიშნული შინაარსი ვერ ექნება რეგისტრაციას მათ შორის იმ გაგებითაც, რომ უფლების დათმობა კერძოსამართლებრივი გარიგებაა და ინდივიდუალურ შეთანხმებას საჭიროებს მხარეებს შორის, პრივატიზების პერიოდში რეგისტრაციაში არგატარება კი ავტომატურად არ ნიშნავს უფლების დათმობას, განსაკუთრებით იმის გათვალისწინებით, რომ ზემოაღნიშნული დადგენილებით საკუთრების უფლების წარმოშობის მომენტად მიჩნეულია არა რეგისტრაციის ფორმალური ფაქტი, არამედ პრივატიზებისას უძრავი ქონების ფაქტობრივი ფლობის ფაქტი, რაც მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელემ დაადასტურა სათანადო წესით (სადავო ბინაში მოსარჩელის 1993 წლის 13 მაისიდან 2021 წლის 1 ნოემბრამდე რეგისტრაციის დამადასტურებელი საარქივო ცნობისთვის იხ. ტ.1, ს.ფ. 17, იხ. ასევე საცხოვრებელი პირობების შემოწმების შესახებ ცნობა, რომლითაც დასტურდება, რომ პრივატიზაციის დროს სადავო ბინაში მხოლოდ მოსარჩელე და მოპასუხე ცხოვრობდნენ, ს.ფ. 59-60).

24. საკასაციო პალატა დამატებით, ხაზგასმით მიუთითებს უზენაესი სასამართლოს მიერ უკვე დადგენილ პრაქტიკაზე, რომლის თანახმად, პრივატიზების უფლების მქონე ერთ-ერთ პირზე საკუთრების უფლების აღრიცხვა არ ნიშნავს უძრავი ქონების სხვა მფლობელების მიერ აღნიშნულ ქონებაზე საკუთრების უფლების დათმობას ან მასზე უარის თქმას. პრივატიზების უფლების მქონე ერთ-ერთ პირზე საკუთრების უფლების აღრიცხვა, არ ნიშნავს იმას, რომ მასთან მცხოვრებმა ოჯახის წევრებმა უარი განაცხადეს საკუთრების უფლების მოპოვებაზე. ამ შემთხვევაში გასათვალისწინებელია, რომ პრივატიზების განხორციელებაზე ოჯახის ყველა წევრის ნების არსებობა გულისხმობს საკუთრების უფლების მოპოვებას ოჯახის ყველა წევრის სასარგებლოდ, მიუხედავად იმისა, რომ საკუთრების უფლება შეიძლება რეგისტრირებულ იქნეს მხოლოდ ერთ-ერთ დამქირავებელზე. ამ შემთხვევაში არ შეიძლება, საკუთრების ინსტიტუტი განიმარტოს მხოლოდ უძრავი ნივთების შეძენის იურიდიული დეფინიციის ფარგლებში. კონკრეტულ ვითარებაში სოციალური დანიშნულებისაა, რაც პოზიტიურსამართლებრივი სახით ვლინდება საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის №107 დადგენილების პირველ აბზაცში. (იხ. სუსგ. 20212 წლის 24 დეკემბერი - ას-934-877-2012, 2015 წლის 29 მაისი - Nას-1161-1107-2013, 2019 წლის 28 თებერვალი Nას-471-471-2018). დამკვიდრებული ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის თანახმად, სახელმწიფო და საზოგადოებრივი საბინაო ფონდის პრივატიზების დროს, ბინაში კანონით დადგენილი წესით ჩასახლებული და მცხოვრები ყველა პირი (ბინის დამქირავებლები და ამ დამქირავებლის ოჯახის წევრები), მათ შორის, არასრულწლოვანიც, მიიჩნევა ბინის თანამესაკუთრედ, იმისდა მიუხედავად, ოჯახის რომელი წევრის სახელზე გაფორმდება ბინის პრივატიზება (სუსგ №ას-997-1196-08, 31.03.2009წ.; №ას-1206-1151-2013, 10.07.2015წ.; №ას-169-169-2018, 10.04.2019წ.).

25. საკასაციო სასამართლო, მოპასუხის (კასატორის) მიერ ხანდაზმულობის საფუძვლით სარჩელის შესაგებელზეც გაამახვილებს ყურადღებას. დადგენილია, რომ მოპასუხემ, შესაგებლში მიუთითა მოთხოვნის შემაფერხებლად ხანდაზმულობაზე (ტ.1,ს.ფ. 83), რაც სასამართლოს ავალდებულებს მოთხოვნის მატერიალურსამართლებრივ შემოწმებამდე, გამოარკვიოს არის თუ არა თუნდაც ნამდვილი უფლება ხანდაზმული, რაც გამორიცხავს სარჩელის დაკმაყოფილებას. მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის მითითებას ხანდაზმულობაზე და აღნიშნავს, რომ საკუთრების უფლება სადავო ქონების წილზე მოსარჩელემ მოიპოვა „საქართველოში ბინების პრივატიზაციის შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის პირველი თებერვლის დადგენილების მე-5 პუნქტის დანაწესის ფარგლებში, რისი გათვალისწინებითაც, განსახილველ დავაზე მოსარჩელე ითხოვდა არა საკუთრების უფლების მოპოვებას, არამედ მისთვის ნორმატიული აქტით მინიჭებული საკუთრების უფლების რეალიზაციას. ამასთან, საკუთრების უფლების დაცვასთან დაკავშირებულ მოთხოვნასთან მიმართებით, საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ არაერთხელ განმარტა, რომ ხანდაზმულობის საგანი არის ფარდობითი და არა აბსოლუტური უფლება, შესაბამისად, საკუთრების აბსოლუტურ უფლებაზე ხანდაზმულობა არ ვრცელდება.

26. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. „ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ“, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

27. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს არსებული პრაქტიკისაგან.

28. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია. რადგანაც კასატორმა ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

29. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისგან თავისუფალია სახელმწიფო ბაჟის შესახებ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის „მ“ ქვეპუნქტის თანახმად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ლ.ზ–ის საკასაციო საჩივარი როგორც დაუშვებელი დარჩეს განუხილველი;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე გიზო უბილავა

მოსამართლეები: ლევან მიქაბერიძე

ვლადიმერ კაკაბაძე