საქმე №ას-865-2024

16 აპრილი 2025 წელი ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა:

თეა ძიმისტარაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მირანდა ერემაძე,

ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

I კასატორი/მოწინააღმდეგე მხარე - თ.ბ–ძე (მოსარჩელე)

II კასატორი/მოწინააღმდეგე მხარე - სსიპ საზოგადოებრივი მაუწყებლის აჭარის ტელევიზია და რადიო (მოპასუხე)

დავის საგანი - სამუშაოდან განთავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება, დისკრიმინაციის ფაქტის დადგენა, მორალური ზიანის ანაზღაურება

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 26 აპრილის გადაწყვეტილება

I კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

II კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

საკითხი, რომელზეც მიღებულია განჩინება – საკასაციო საჩივრების დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. სასარჩელო მოთხოვნა:

1.1 თ.ბ–ძემ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მოსარჩელე“, „აპელანტი“, „პირველი კასატორი“, „დასაქმებული“) სარჩელი აღძრა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიაში, სსიპ საზოგადოებრივი მაუწყებლის აჭარის ტელევიზია და რადიოს მიმართ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მოპასუხე", „მოწინააღმდეგე მხარე“, „დამსაქმებელი“, მეორე კასატორი” ან “სამაუწყებლო კომპანია”), შემდეგი სასარჩელო მოთხოვნებით:

1. ბათილად იქნას ცნობილი სამაუწყებლო კომპანიის დირექტორის 2020 წლის 6 მარტის N02-05/27 ბრძანება მოსარჩელის მიმართ მიღებული გადაწყვეტილების თაობაზე;

2. ბათილად იქნას ცნობილი მოპასუხე კომპანიის დირექტორის 2020 წლის 13 მარტის N02-05/29 ბრძანება დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ;

3. მოპასუხეს დაევალოს მოსარჩელის სამსახურში აღდგენა გათავისუფლებამდე არსებულ თანამდებობაზე ანუ ახალი ამბების სამსახურის წამყვან/რეპორტიორის თანამდებობაზე;

4. მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ, დაეკისროს იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება ყოველთვიურად 1977 ლარის ოდენობით სამსახურიდან გათავისუფლების დღიდან, ანუ 2020 წლის 13 მარტიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე;

5. მოპასუხე სამაუწყებლო კომპანიის დირექტორის მიერ მოსარჩელის სამსახურიდან განთავისუფლების თაობაზე მიღებულ გადაწყვეტილებაზე დადგინდეს დისკრიმინაციული მოპყრობის ფაქტი;

6. მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ, დაეკისროს მოსარჩელის დისკრიმინაციული მოპყრობის გამო მორალური ზიანის ანაზღაურება 1 (ერთი) ლარის ოდენობით.

2. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

2.1 ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2023 წლის 27 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

2.2 გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

3. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

3.1 ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 26 აპრილის გადაწყვეტილებით, სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2023 წლის 27 დეკემბრის გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. ბათილად იქნა ცნობილი სამაუწყებლო კომპანიის დირექტორის 2020 წლის 06 მარტის N02-05/27 ბრძანება მოსარჩელის მიმართ შრომითი ხელშეკრულებით გაწერილი კონკრეტული საქმიანობის განხორცილების აკრძალვისა და ტელევიზიის ეთერიდან ჩამოშორების შესახებ; ბათილად იქნა ცნობილი სამაუწყებლო კომპანიის დირექტორის 2020 წლის 13 მარტის N02-05/29 ბრძანება მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ; მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 6 თვის კომპენსაციის - 11 862 ლარის (ხელზე ასაღები) გადახდა. დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

3.2 სააპელაციო სასამართლომ ნაწილობრივ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და მათი სამართლებრივი შეფასებები და მიუთითა საქმის გადაწყვეტისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე:

3.2.1. მოსარჩელე, 2017 წლის იანვრიდან, უწყვეტად მუშაობდა მოპასუხე სამაუწყებლო კომპანიაში ახალი ამბების სამსახურის წამყვან/რეპორტიორის პოზიციაზე. დასაქმებულის შრომით მოვალეობაში შედიოდა (შესასრულებელი სამუშაო): ა) თემების გამოვლენა, ანალიზი, მათი შერჩევა და რედაქტორების მხარდაჭერა; ბ) საჭიროების შემთხვევაში, თითოეულ თემაზე სრული ინფორმაციის მოძიება; გ) ექსკლუზიური თემების მოძიება; დ) გადაღების დაგეგმვა პროდიუსერებთან/რედაქტორებთან ერთად; ე) საკადრო და სარეპორტაჟო ტექსტის მომზადება; ვ) მასალის საეთეროდ მომზადება; ზ) პროდიუსერის/რედაქტორის მიერ დაგეგმილ თათბირებზე დასწრება; თ) სამსახურის უფროსის, რედაქტორის და პროდიუსერის სამსახურებრივი მითითებების შესრულება; ი) საინფორმაციო გამოშვების წამყვანის მოვალეობების შესრულება (წინასწარი მომზადება, გეგმის შედგენა/გაცნობა, გაუთვალისწინებელი შემთხვევების თავიდან აცილება, გამართული მეტყველების და ვიზუალური მხარის უზრუნველყოფა). ამასთან, აღნიშნული ვალდებულებების შესრულებაზე უშუალო ზედამხედველობას და კონტროლს ახორციელებდა ახალი ამბების სამსახურის უფროსი ან მის მიერ განსაზღვრული პირი (იხ. ტომი 1, ს.ფ. 38-41).

3.2.2. მხარეებს შორის სადაო არ არის ის გარემოება, რომ 2017 წლის მარტის თვიდან, 2020 წლის მარტამდე, დასაქმებული უძღვებოდა ყოველდღიურ საინფორმაციო გადაცემა ,,მთავარს“, რომელიც ყოველ დღეს, 8 საათზე გადის აჭარის მაუწყებლის პირდაპირ ეთერში. მისი შრომის ანაზღაურება შეადგენდა 1 977 ლარს (სარჩელში მითითებული აღნიშნული თანხის ოდენობა მოპასუხეს შესაგებელში სადავო არ გაუხდია (ტ.1.ს/ფ.19) და მხოლოდ განაცდურის დაკისრების მართლზომიერებაზე მიუთითა (ტ.1.ს/ფ. 188)). მუშაობის ამ პერიოდის მანძილზე მოსარჩელეს არ მიუღია შენიშვნა ან რაიმე სიტყვიერი გაფრთხილებაც კი ხელმძღვანელების მხრიდან (იხ. ტომი 1, სარჩელის.ფ. 38-41).

3.2.3. მხარეებს შორის სადაო არ არის ის გარემოება, რომ დამსაქმებელ კომპანიაში განხორციელდა ცვლილებები და ახალი ამბების სამსახურში შეიცვალა სამსახურის უფროსი და უფროსის მოადგილე. კერძოდ, 2020 წლის 5 მარტს, ახალი ამბების სამსახურის უფროსად დაინიშნა გ.ა–ძე, ხოლო მის კონსულტატად ლ.ბ–ი. ახალი ამბების სამსახურის უფროსის რედაქტორად დაინიშნა ფ.ბ–ძე (იხ. ტომი 1, ს.ფ. 1-37; პირველი ინსტანციის სასასამართლო გადაწყვეტილების 5.1.2 პუნქტი).

3.2.4. დამსაქმებელი კომპანიის დირექტორის მიერ, 2020 წლის 6 მარტს მიღებული იქნა N02-05/27 ბრძანება სამაუწყებლო კომპანიის ახალი ამბების სამსახურში გამოშვების წამყვან რეპორტიორის შრომითი ხელშეკრულებით გაწერილი კონკრეტული საქმიანობის განხორცილების აკრძალვისა და ტელევიზიის ეთერიდან დროებით ჩამოშორების შესახებ, რომლის თანახმადაც დასაქმებულს/მოსარჩელეს 2020 წლის 9 მარტიდან დროებით აეკრძალა ფაქტის დასრულებამდე შრომითი ხელშეკრულებით გაწერილი კონკრეტული საქმიანობის განხორცილება და ჩამოშორებული იქნა ტელევიზიის ეთერიდან (იხ. ტომი 1, ს.ფ. 42-43; პირველი ინსტანციის სასასამართლო გადაწყვეტილების 5.1.3 პუნქტი).

3.2.5. გასაჩივრებული ბრძანების თანახმად, აღნიშნული დისციპლინური სახდელის დადების საფუძველი გახდა ის გარემოება, რომ მოსარჩელის მიერ, 06.03.2020წ., საინფორმაციო სამსახურის ოთახში სამუშაო დროის პერიოდში, როდესაც ოთახში იმყოფებოდა გ.ა–ძე და ის იწყებდა დღის გეგმის დაწერას, დასაქმებულის/მოსარჩელის მიერ ადგილი ჰქონდა დაუმორჩიელებლობას, სამსახურებრივი მოვალეობის შეუსრულებლობას, ის ახდენდა ზეწოლას ფსიქოლოგიურად და აიძულებდა გ.ა–ძეს, განცხადების საფუძველზე, დაეტოვებინა მისი პოზიცია (იხ. ტომი 1, ს.ფ. 42-43).

3.2.6. დასაქმებულის ახსნა-განმარტების შესაბამისად, მასთან და ჟურნალისტებთან განხილვისა და შეთანხმების გარეშე, ახალი ამბების სამსახურის უფროსის მოვალეობის შემსრულებელმა გ.ა–ძემ და რედაქტორმა ფ.ბ–ძემ ჩამოწერეს საეთერო თემები და შეიმუშავეს გამოშვების გეგმა. აღნიშნულ ფაქტზე მან გამოთქვა პრეტენზია და გ.ა–ძეს მიუთითა გამოუცდელობაზე (იხ. ტომი 1, ს.ფ. 45-46).

3.2.7. სამაუწყებლო კომპანიის დირექტორის 2020 წლის 13 მარტის N02-05/29 ბრძანებით, დასაქმებული გათავისუფლდა ახალი ამბების სამსახურის წამყვან/რეპორტიორის თანამდებობიდან, სშკ-ის 37.1,,ზ“ მუხლის საფუძველზე (იხ. ტომი 1, ს.ფ. 51-53; პირველი ინსტანციის სასასამართლო გადაწყვეტილების 5.1.4 პუნქტი).

3.2.8. გასაჩივრებული ბრძანების თანახმად, აღნიშნული დისციპლინური ღონისძიების გატარების საფუძველი გახდა ის გარემოება, რომ „2020 წლის 6 მარტს, სამუშაო საათების დაწყებისთანავე თ.ბ–ძემ შეურაცხმყოფელი და დამამცირებელი სიტყვებით მიმართა სამსახურის უფროსის მოვალეობის შემსრულებელს, ხელი შეუშალა მას სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებაში, ასაკობრივი ნიშნით შებღალა მისი პატივი და ღირსება, აბუჩად აიგდო, აპელირებდა რომ უფროსის მოვალეობის შემსრულებელმა დაიკავა სხვისი თანამდებობრივი პოზიცია, ადანაშაულებდა მას თანამშრომლების სამსახურიდან დათხოვნის განზრახვაში, აცხადებდა, რომ არ შეასრულებდა სამსახურის უფროსისა და რედაქტორის სამსახურეობრივ მითითებებს, წინასწარი განზრახვით თავს აარიდებდა მოვალეობის შესრულებას. გარდა ამ კონფლიქტური სიტუაციისა, თ.ბ–ძე მიზანმიმართულად, შეგნებულად აიგნორებდა რედაქტორის მითითებებს, ქმნიდა დაძაბულობას და კონფლიქტურ სიტუაციას, რაც საფრთხის ქვეშ აყენებდა საინფორმაციო სამსახურის გამართულ მუშაობას. თ.ბ–ძის მხრიდან გ.ა–ძისა და ფ.ბ–ძის მიმართ ადგილი ჰქონდა ფსიქოლოგიურ ზეწოლას და აშკარა ბულინგს, რამაც გამოიწვია გ.ა–ძის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესება (საჭირო გახდა სამედიცინო ბრიგადის გამოძახება და მისი სტაციონარში გადაყვანა შემდგომი მკურნალობისა და დაკვირვების მიზნით)“ (იხ. ტომი 1, ს.ფ. 51-53).

3.2.9. დასაქმებული გათავისუფლების შემდგომ დასაქმდა სხვა ტელეკომპანიაში (იხ. ტომი 3, ს.ფ. 19-22).

3.2.10. პირველი ინსტანციის სასამართლოს 18.07.2023წ. სხდომაზე მოწმის სახით დაკითხული თ.თ–ძის ჩვენების თანახმად, მუშაობდა მოპასუხე ორგანიზაციაში წამყვან-რეპორტიორად. ახლა მუშაობს აჭარის რადიოში. დასაქმებული ყოველთვის კეთილსინდისიერად ასრულებდა მასზე დაკისრებულ მოვალეობებს. მაუწყებელში პრობლემები დაიწყო დირექტორის შეცვლის შემდგომ. მას უნდოდა საინფორმაციო გუნდის დაშლა. 2020 წლის 6 მარტს, განსაკუთრებული არაფერი არ მომხდარა, კამათობდნენ. კამათის საგანი იყო მხარეთა შორის უთანხმოება ტელევიზიაში მიმდინარე მოვლენებთან დაკავშირებით, საინფორმაციო ეთერის დაგეგმარებასთან დაკავშირებით. ჟურნალისტები გ.ა–ძეს უსვამდნენ კითხვებს, თუ რატომ აირჩიეს ის თანამდებობაზე, რადგან ის იყო ახალბედა ჟურნალისტი და მზად იყო თუ არა ამ პასუხისმგებლობისათვის. ისინი იყვნენ კითხვა- პასუხის რეჟიმში. შეურაცხმყოფელი სიტყვები მას არ ახსოვს. ყველას ჰქონდა ერთნაირი კითხვები (იხ. ტომი 3, ს.ფ. 27-56; მოწმის ჩვენება, 16:23-16:59სთ.).

3.2.11. პირველი ინსტანციის სასამართლოს 18.07.2023წ. სხდომაზე მოწმის სახით დაკითხული თ.ხ–ძის ჩვენების თანახმად, მუშოაბდა მოპასუხე ორგანიზაციაში 2013 წლიდან. ის არის ჟურნალისტი, თუმცა შემდგომში გადაიყვანეს რადიოში. ის იყო ახალი ამბების რეპორტიორი. მოსარჩელე არის პროფესიონალი, ის არის მშვიდი და გაწონასწორებული ადამიანი. მათ გაუკვირდათ გ.ა–ძის დანიშვნა, რადგან ის იყო გამოუცდელი. 2020 წლის 6 მარტს, სამსახურში რომ მივიდნენ, დაინახეს, რომ გ–ის უკვე ჩამოწერილი ჰქონდა მათი სამუშაო გეგმა, რომელიც მათთან არ შეუთანხმებია. ამ ფაქტზე მათ გამოთქვეს პრეტენზია. ყველა ჟურნალისტი სვამდა ერთნაირ კითხვებს, რატომ ჩამოწერა გ–იმ ეს კონკრეტული სამუშაო გეგმა, იყო თუ არა მზად გ–ი დაკავებულ პოზიციაზე სამუშაოდ. ისინი ხაზს უსვამდნენ გ–ის გამოუცდელობას და არა მის ასაკს (იხ. ტომი 3, ს.ფ. 27-56; მოწმის ჩვენება, 17:00-17:32სთ.).

3.2.12. პირველი ინსტანციის სასამართლოს 06.12.2023წ. სხდომაზე მოწმის სახით დაკითხული ფ.ბ–ძის ჩვენების თანახმად, მუშაობს მოპასუხე ორგანიზაციაში. არავინ არ ჩარეულა მოსარჩელის უფლებამოსილებაში. დასაქმებული და სხვა თანამშრომლები აპროტესტებდნენ გ.ა–ძის დანიშვნას. დასაქმებული მოუწოდებდა სხვა თანამშრომლებს, რომ არ დამორჩილებულიყვნენ გ.ა–ძეს, რადგან ის თავს ვერ გაართმევდა დაკისრებულ მოვალეობას (იხ. ტომი 3, ს.ფ. 83-95; მოწმის ჩვენება, 15:08-15:53სთ.).

3.2.13. პირველი ინსტანციის სასამართლოს 06.12.2023წ. სხდომაზე მოწმის სახით დაკითხული ლ.ბ–ის ჩვენების თანახმად, მუშაობს მოპასუხე ორგანიზაციაში. 2020 წლის 6 მარტს, იყო ხმაური თანამშრომლებს შორის. გ.ა–ძესთან მიმართებაში თანამშრომლები ხაზს უსვამდნენ მის ასაკს და გამოუცდელობას. ოთახში იყო დაძაბული ვითარება (იხ. ტომი 3, ს.ფ. 83-95; მოწმის ჩვენება, 15:53-16:27სთ.).

3.2.14. პირველი ინსტანციის სასამართლოს 06.12.2023წ. სხდომაზე მოწმის სახით დაკითხული ო.ბ–ძის ჩვენების თანახმად, მუშაობს მოპასუხე ორგანიზაციაში. 2020 წლის 6 მარტს, თანამშრომლები აპროტესტებდნენ გ.ა–ძის დანიშვნას. იმ დღეს ოთახში კონფლიქტი და ხმაური იყო, ,,უნამუსო“ არ გაუგონია, ლანძღვა-გინება არ იყო (იხ. ტომი 3, ს.ფ. 83-95; მოწმის ჩვენება, 16:28-16:50სთ.).

3.3. სააპელაციო სასამართლომ გამოიკვლია შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ გამოცემუილ ბრძანებაში მითითებული დასაქმებულის გათავისუფლების საფუძველი და შეაფასა მისი კანონიერება. განსახილველ შემთხვევაში აპელანტის გათავისუფლების საფუძვლად ბრძანებაში მითითებულია საქართველოს შრომის კოდექსის (შემდეგში: სშკ-ი) 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტი - „დასაქმებულის მიერ, მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა“, რაც დამსაქმებლის მტკიცებით, გამოიხატა იმაში, რომ - მოსარჩელემ შეურაცხყოფა მიაყენა მის უფროსს და უარი განაცხადა მასთან თანამშრომლობაზე.

3.4. დამსაქმებლის განმარტებით მოსარჩელის მიერ ადგილი ჰქონდა დაუმორჩილებლობას, სამსახურებრივი მოვალეობის შეუსრულებლობას და გ.ა–ძეზე ფსიქოლოგიურ ზეწოლას. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით, მათ შორის, პირველი ინსტანციის სასამართლო სხდომაზე დაკითხული მოწმეების ჩვენებებით, დგინდება, რომ თანამშრომლები, მათ შორის, მოსარჩელე აპროტესტებდნენ გ.ა–ძის ახალი ამბების სამსახურის უფროსად დაინიშვნას და მის მიერ, მათთან შეთანხმების გარეშე, სამუშაო გეგმის შემუშავებას. მართალია, აღნიშნულ გარემოებას აპროტესტებდა დასაქმებულიც(მოსარჩელე), თუმცა მისი პროტესტის ფარგლები არ გაცდენია სხვა თანამშრომლების პროტესტის ფორმას, რადგან ირკვევა, რომ მთელი სამუშაო გუნდი ერთნაირად აპროტესტებდა გ.ა–ძის დანიშვნას.

3.5. საქმეში წარმოდგენილი შრომითი ხელშეკრულების შესაბამისად, საეთერო გეგმისა და დღის თემების შემუშავება წარმოადგენდა მოსარჩელის, როგორც ჟურნალისტისა და წამყვანის ექსკლუზიურ უფლებამოსილებას. შესაბამისად, ბუნებრივია, მისი და ახალი ამბების მთლიანი გუნდის სამუშაო გეგმისა და დღის თემების მათთან შეთანხმების გარეშე შემუშავებამ გამოიწვია მათი სამართლიანი პროტესტი. ამდენად, სააპელაციო პალატას მიაჩნია, რომ დაუსაბუთებელია დამსაქმებლის პოზიცია ამ მოტივით დასაქმებულის სამსახურდან გათავისუფლების შესახებ.

3.6. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, დამსაქმებელმა სათანადოდ ვერ უზრუნველყო მისი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და იმ გარემოების დადასტურება, რომ მოსარჩელის პროტესტი გასცდა ნორმისა და სამართლიანობის ფარგლებს, რაც მისი სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძველი შეიძლება ყოფილიყო. მნიშვნელოვანია, რომ შრომის შინაგანაწესის 15.4 მუხლის თანახმად, დისციპლინური სანქციის სახით განსაკუთრებულ შემთხვევებში დირექტორს შეუძლია შეზღუდოს დასაქმებულის დაშვება კონკრეტულ საქმიანობასთან დაკავშირებით.

3.7. მიუხედავად იმისა რომ აღნიშნული ჩანაწერის შინაარსი სადავო არ არის, სააპელაციო სასამართლომ ზემოხსენებული ნორმის საფუძველზე გამოცემული ბრძანების ბათილად ცნობასთან დაკავშირებით აღნიშნა, რომ სამაუწყებლო კომპანიის დირექტორის 2020 წლის 6 მარტის N02-05/27 ბრძანებით დასაქმებულს 2020 წლის 9 მარტიდან დროებით აეკრძალა ფაქტის დასრულებამდე შრომითი ხელშეკრულებით გაწერილი კონკრეტული საქმიანობის განხორცილება და ჩამოშორებული იქნა ტელევიზიის ეთერიდან, ხოლო დამსაქმებელი კომპანიის დირექტორის 2020 წლის 13 მარტის N02-05/29 ბრძანებით მოსარჩელე გათავისუფლდა სამსახურიდან.

3.8. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, ვინაიდან 2020 წლის 6 მარტის N02-05/27 და 2020 წლის 13 მარტის N02-05/29 ბრძანებები გამოცემულია სსიპ საზოგადოებრივი მაუწყებლის აჭარის ტელევიზია და რადიოს შრომის შინაგანაწესის მე-15 მუხლის საფუძველზე, სახეზეა ერთი სავარაუდო ადმინისტრაციული გადაცდომის ფაქტის საფუძველზე, ორი მძიმე სახის დისციპლინური სახდელის დადება, რაც დაუშვებელია.

3.9. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ დამსაქმებელმა ვერ დაადასტურა დასაქმებულის მხრიდან ისეთი უხეში დარღვევის ფაქტი, რაც შეიძლება სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძველი ყოფილიყო. შესაბამისად დამსაქმებლის ქმედება სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე შრომის ხელშეკრულების შეწყვეტა არამართლზომიერია, რაც საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (სსკ-ი) 54-ე მუხლის თანახმად, სადავო გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის საფუძველია.

3.10. სააპელაციო სასამართლომ სშკ-ის 38.8 (მოქმედი 48.8) მუხლის საფუძველზე განმარტა, რომ ვინაიდან მოსარჩელე უკვე დასაქმებულია დარღვეული შრომითი უფლების აღდგენის ყველაზე ადეკვატური ზომა კომპენსაციის მიკუთვნება იქნებოდა. რაც შეეხება კომპენსაციის ოდენობას, მოსარჩელის ასაკის, ხელფასის ოდენობისა და შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის პერიოდის გათვალისწინებით, პროპორციულ და სამართლიან ოდენობად განისაზღვრა - 6 თვის შრომის ანაზღაურება - 11 862 ლარი.

3.11. იძულებით განაცდურის დაკისრების ნაწილში სშკ-ის მოქმედი რედაქციის 48-ე მუხლის მე-9 პუნქტის გამოყენების მოთხოვნასთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ აღნიშნული ცვლილება განხორციელდა 2020 წლის 29 სექტემბერს, ამავე კოდექსის 86-ე მუხლის თანახმად კი, ეს კანონი ვრცელდება არსებულ შრომით ურთიერთობებზე, მიუხედავად მათი წარმოშობის დროისა, კერძოდ იმ შრომით ურთიერთობებზე, რომლებიც წარმოიშვა და დასრულდა მის ამოქმედებამე. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობა შეწყდა 2020 წლის 13 მარტს, შესაბამისად 2020 წლის 29 სექტემბერს შრომის კოდექსში განხორციელებული ცვლილებები მოცემულ შრომით ურთიერთობაზე ვერ გავრცელდებოდა.

3.12. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით აპელანტის პრეტენზია მის მიმართ შეხედულებების გამო დისკრიმინაციულ მოპყრობასთან დაკავშირებით დაუსაბუთებელია. ის შემოიფარგლა მხოლოდ ზოგადი განმარტებით და კონკრეტული ფაქტების დამადასტურებელი მტკიცებულებები სასამართლოში არ წარმოუდგენია. დამსაქმებელმა სხვადასხვა დისციპლინური ღონისძიებები გაატარა იმ დასაქმებულების მიმართ, რომლებიც აპროტესტებდნენ გ.ა–ძის დანიშვნას, კერძოდ, ზოგი დააქვეითა და გადაიყვანა სხვა პოზიციაზე, ზოგთან კი შეწყვიტა შრომითი ურთიერთობა, რაზედაც შემდგომში წარიმართა სასამართლო დავები. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ასეთ ვითარებაში, მოპასუხეს შებრუნებული მტკიცების ტვირთი ვერ დაეკისრება, ხოლო სასამართლო მოსარჩელის მხრიდან დისკრიმინაციული მოპყრობის ფაქტს დადასტურებულად ვერ მიიჩნევს. მხოლოდ ის გარემოება, რომ დამსაქმებელმა დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისას დაარღვია შრომის კანონმდებლობის მოთხოვნები, არ ქმნის მისი ქმედების დისკრიმინაციულად მიჩნევის საკმარის საფუძველს.

3.13. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს არასწორად დაადგინა და არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა ფაქტობრივ გარემოებებს, შესაბამისად გაუქმდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა.

4. პირველი კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

4.1. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 26 აპრილის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, დისკრიმინაციული მოპყრობის ფაქტის დადგენა და მორალური ზიანის 1 ლარის დაკისრება მოითხოვა.

4.2. პირველი კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ მოსარჩელეს დისკრიმინაციული მოპყრობის ფაქტის დამადასტურებელი მტკიცებულებები არ წარმოუდგენია. დასაქმებულის განმარტებით, სასამართლომ არ იმსჯელა გ.ა–ძის მოხსენებით ბარათზე, რომლითაც დასტურდება, რომ მასთან კითხვები მოსარჩელის გარდა სხვა თანამშრომლებსაც ჰქონდათ, მათ შორის თ.ხ–ძეს, თ.თ–ძეს და ც.ს–ძეს. დასაქმებულის განმარტებით, მხოლოდ ის გაათავისუფლეს სამსახურიდან მის მიერ გამოთქმული განსხვავებული მოსაზრებების გამო, ხოლო სხვა რეპორტიორ/წამყვანები არა, ამასთან 2020 წლის 13 მარტის ბრძანებით იგივე ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე ც.ს–ძეს დისციპლინური სახდელის სახით შეეფარდა საყვედურის გამოცხადება.

4.3. პირველი კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ მოსარჩელეს კონკრეტული ფაქტები და მტკიცებულებები სავარაუდო დისკრიმინაციის ფაქტის შესახებ არ წარმოუდგენია. ამასთან დამსაქმებელმა სხვადასხვა დისციპლინური ღონისძიებები გაატარა დასაქმებულების მიმართ ზოგი დააქვეითა და გადაიყვანა სხვა პოზიციაზე, ზოგთან კი შეწყვიტა შრომითი ურთიერთობა. კასატორის განმარტებით მტკიცებულებებით არ დასტურდება, რომ მოსარჩელის გარდა სხვა დასაქმებულთანაც შეწყდა შრომითი ურთიერთობა, რაც კიდევ ერთხელ ადასტურებს მის მიმართ განსხვავებულ მოპყრობას. ასევე საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებები ადასტურებს დასაქმებულისი პრეტენზიას, რომელიც არ ემყარება მხოლოდ სამსახურიდან უკანონოდ გათავისუფლებას.

5. მეორე კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

5.1. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 26 აპრილის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და სარჩელის უარყოფა მოითხოვა.

5.2. მეორე კასატორი/მოპასუხე არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ მაუწყებელში 2020 წლის 6 მარტს განვითარებული მოვლენები განპირობებული იყო მაუწყებლის ახალი ამბების სამსახურის უფროსის მოვალეობის შემსრულებლად გ.ა–ძის დანიშვნითა და მის მიერ დღის თემების სხვებთან შეუთანხმებლად გამოვლენით. სასამართლომ სრულყოფილად არ შეისწავლა მტკიცებულებები მათ შორის, მოსარჩელის მიერ დისციპლინური საქმისწარმოების ფარგლებში წარმოდგენილი განმარტება, მხარეთა ახსნა-განმარტებები და მოწმეთა ჩვენებები, რომლებითაც დგინდება, რომ გ. ა–ემ მხოლოდ დღის სავარაუდო პროექტს ამზადებდა, რომელიც არ იყო დასრულებული და საჭიროებდა გუნდთან შეჯერებას, თუმცა საპროტესტო ტალღის ფონზე მას არ მიეცა სამუშაო პროცესის მშვიდ და ჯანსაღ გარემოში გაგრძელება. მოპასუხის განმარტებით, გ.ა–ძეს სავარაუდო დღის თემების სამუშაო დაფაზე ჩამოწერით არ დაურღვევია არც კანონმდებლობა და არც შიდასამართლებრივი დანაწესები, რომელსაც განსაკუთრების აპროტესტებდა მოსარჩელე.

5.3. მეორე კასატორის განმარტებით, დასაქმებულმა გამოიწვია კონფლიქტი, რომელიც მიზანმიმართული იყო გ.ა–ძის დისკრედიტაციისკენ რაც წარმოადგენდა შრომითი შინაგანაწესით დადგენილ უხეში დარღვევის ფორმას.

5.4. დამსაქმებელი ასევე არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ დასაქმებულის პროტესტის ფარგლები არ გასცდენია სხვა თანამშრომლების პროტესტის ფორმას. მეორე კასატორის განმარტებით, დასაქმებული/მოსარჩელე სამსახურში დასაქმებული სხვა პირებისგან განსხვავებით უხეშად არღვევდა სამსახურეობრივ უფლება-მოვალეობებს.

5.5. დამსაქმებლის განმარტებით საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით, მოწმეთა ჩვენებებით და თავად მოსარჩელის მიერ პროცესზე გაკეთებული ახსნა-განმარტებით დასტურდება, რომ მისი მხრიდან ადგილი ჰქონდა არა მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებების დარღვევას, არამედ სხვის კომპეტენციაში უხეშად ჩარევას. ამასთან, მოსარჩელე არამხოლოდ სამუშაო სივრცეში არამედ, სოციალურ პლატფორმებზეც ცდილობდა გ.ა–ძის დისკრედიტაციას, მათ შორის ისეთი ფორმით, რომელიც დამსაქმებლის შეფასებით ცდებოდა გამოხატვის თავისუფლების ფარგლებს. მოსარჩელე სხვა დასაქმებულების თანდასწრებთ დამამცირებელ და შეურაცხმყოფელ სიტუაციაში ამყოფებდა გ.ა–ძეს.

5.6. მეორე კასატორის მორიგი პრეტენზიის თანახმად, სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ შრომითი ხელშეკრულების შესაბამისად, საეთერო გეგმის და დღის თემების შემუშავება წარმოადგენდა მოსარჩელის ექსკლუზიურ უფლებამოსილებას. მასთან გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულების არც ერთი პუნქტი არ ითვალისწინებდა აღნიშნულ უფლებამოსილებას.

5.7. მეორე კასატორი არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ დასაქმებულს სავარაუდი ადმინისტრაციული გადაცდომის ფაქტის საფუძველზე ორი მძიმე სახის დისციპლინური სახდელი დაედო. მოპასუხის განმარტებით, მაუწყებლის დირექტორის 2020 წლის 6 მარტის N02-05/27 ბრძანების საფუძველზე, საინფორმაციო სამსახურის სამუშაო სივრცეში მომხდარი ფაქტის გათვალისწინებით, კონფლიქტური სიტუაციის გამწვავების თავიდან აცილების და სამუშაო პროცესის შეუფერხებლად წარმართვის მიზნით, მიმდინარე დისციპლინური წარმოების ფარგლებში მოსარჩელეს 2020 წლის 9 მარტიდან დროებით აეკრძალა კონკრეტული საქმიანობის განხორციელება. აღნიშნული დროებითი ხასიათის ღონისძიება არ წარმოადგენდა დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომას, აღნიშნული ზომა იყო დროებითი რეაგირების მექანიზმი. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ დამსაქმებელმა დასაქმებულის მიმართ გამოიყენა ორი სანქცია.

5.8. მოპასუხე ასევე არ ეთანხმება მისთვის მოსარჩელის სასარგებლოდ კომპენსაციის 11 862 ლარის დაკისრებას, ვინაიდან დასაქმებულის მხრიდან ადგილი ჰქონდა შრომის შინაგანაწესის უხეშ დარღვევას და მისი სამსახურიდან გათავისუფლება მართლზომიერი იყო.

6. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი:

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2024 წლის 12 ივლისის განჩინებით, ორივე მხარის საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის თანახმად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

7. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული, შემდეგ გარემოებათა გამო.

8. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ-ი) 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

9. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. საკასაციო სასამართლოს არ შეუძლია თავისი ინიციატივით შეამოწმოს საპროცესო დარღვევები, გარდა 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ” ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტებისა.

10. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო საჩივრები დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით დასაბუთებულ შედავებას არ შეიცავს, რის გამოც საკასაციო პალატისთვის სავალდებულო ძალისაა სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილად ცნობილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები.

11. საკასაციო პრეტენზიების მართებულობის საკითხის შემოწმებამდე საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გამოკვლეული აქვს სამართლებრივი მნიშვნელობის მქონე ყველა ფაქტობრივი გარემოება, რაც აუცილებელია საქმის სწორი იურიდიული კვალიფიკაციისათვის.

12. წინამდებარე სარჩელით მოსარჩელემ/პირველმა კასატორმა მოითხოვა სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება, დისკრიმინაციის ფაქტის დადგენა, მორალური ზიანის ანაზღაურება. აღნიშნული მოთხოვნა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, კერძოდ გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობის და სამუშაოზე აღდგენის ნაწილში (მიეცა კომპენსაცია) ხოლო, განაცდურის ანაზღაურების, დისკრიმინაციის ფაქტის დადგენის და მორალური ზიანის ანაზღაურების ნაწილში უარი ეთქვა. დასაქმებული საკასაციო საჩივრით გადაწყვეტილებას ასაჩივრებს მხოლოდ ნაწილობრივ, დისკრიმინაციის ფაქტის დადგენის და მორალური ზიანის დაკისრების ნაწილში, შესაბამისად საკასაციო სასამართლო პირველ კასატორს აღნიშნული პრეტენზიის ფარგლებში უპასუხებს.

13. საკასაციო სასამართლომ თავის არაერთ განჩინება/გადაწყვეტილებაში განმარტა, რომ შრომითი ურთიერთობების სუბორდინაციული ბუნება დისკრიმინაციული მოპყრობის ფაქტობრივ შესაძლებლობას ანიჭებს ურთიერთობის ძლიერ მხარეს _ დამსაქმებელს, სწორედ ამიტომ, შრომის კოდექსი შრომითი ურთიერთობის სპეციფიკის გათვალისწინებით, შეიცავს ანტიდისკრიმინაციულ დებულებებს, რომლებიც შეესაბამება (დასაქმებასა და საქმიანობაში) დისკრიმინაციის შესახებ შრომის საერთაშორისო ორგანიზაციის (ILO) 111-ე კონვენციის პრინციპებს.

14. საგულისხმოა, რომ მხარეთა შრომითი ურთიერთობის დასრულების შემდგომ, 2020 წლის 29 სექტემბერს, შრომითი დისკრიმინაციის მომწესრიგებელმა ნორმებმა მნიშვნელოვანი სახეცვლილება განიცადეს შრომის კოდექსში, თუმცა ახლებური მოწესრიგების გავრცელება უკვე დასრულებულ სამართალურთიერთობაზე ეწინააღმდეგება რა კანონის დროში მოქმედების წესს, წინამდებარე საქმის მიმართ გამოყენებული უნდა იქნეს ნორმები ცვლილებამდელი რედაქციით. დისკრიმინაციის ამკრძალავ გენერალურ დათქმას შეიცავს ძირითადი კანონი _ საქართველოს კონსტიტუცია, რომლის მე-11 მუხლის პირველი პუნქტი აღიარებს რა ყველა ადამიანი სამართლის წინაშე თანასწორობას, კრძალავს დისკრიმინაციას რასის, კანის ფერის, სქესის, წარმოშობის, ეთნიკური კუთვნილების, ენის, რელიგიის, პოლიტიკური ან სხვა შეხედულებების, სოციალური კუთვნილების, ქონებრივი ან წოდებრივი მდგომარეობის, საცხოვრებელი ადგილის ან სხვა ნიშნის მიხედვით. დისკრიმინაციული მოპყრობის ფაქტის დადგენასთან დაკავშირებით საკასაციო შედავებაზე სასამართლო განმარტავს, რომ სშკ-ის მე-2 მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, შრომით და წინასახელშეკრულებო ურთიერთობებში, მათ შორის, ვაკანსიის შესახებ განცხადების გამოქვეყნებისას და შერჩევის ეტაპზე, აკრძალულია ნებისმიერი სახის დისკრიმინაცია რასის, კანის ფერის, ენის, ეთნიკური და სოციალური კუთვნილების, ეროვნების, წარმოშობის, ქონებრივი ან წოდებრივი მდგომარეობის, საცხოვრებელი ადგილის, ასაკის, სქესის, სექსუალური ორიენტაციის, შეზღუდული შესაძლებლობის, რელიგიური, საზოგადოებრივი, პოლიტიკური ან სხვა გაერთიანებისადმი, მათ შორის, პროფესიული კავშირისადმი, კუთვნილების, ოჯახური მდგომარეობის, პოლიტიკური ან სხვა შეხედულების გამო ან სხვა ნიშნით. ამავე მუხლის მეოთხე პუნქტის თანახმად, დისკრიმინაციად (მათ შორის, სექსუალურ შევიწროებად) მიიჩნევა პირის პირდაპირ ან არაპირდაპირ შევიწროება, რომელიც მიზნად ისახავს ან იწვევს პირის ღირსების შელახვას და მისთვის დამაშინებელი, მტრული, დამამცირებელი, ღირსების შემლახველი ან შეურაცხმყოფელი გარემოს შექმნას, ანდა პირისთვის ისეთი პირობების შექმნა, რომლებიც პირდაპირ ან არაპირდაპირ აუარესებს მის მდგომარეობას ანალოგიურ პირობებში მყოფ სხვა პირთან შედარებით.

15. სსსკ-ის 363² მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ნებისმიერ პირს, რომელიც თავს დისკრიმინაციის მსხვერპლად მიიჩნევს, უფლება აქვს, სასამართლოში შეიტანოს სარჩელი იმ პირის/დაწესებულების წინააღმდეგ, რომელმაც, მისი ვარაუდით, მის მიმართ დისკრიმინაცია განახორციელა. ამავე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, პირს უფლება აქვს ამ მუხლით გათვალისწინებული სარჩელით მოითხოვოს: ა) დისკრიმინაციული ქმედების შეწყვეტა ან/და მისი შედეგების აღმოფხვრა; ბ) მორალური ან/და მატერიალური ზიანის ანაზღაურება. ამავე კოდექსის 363³ მუხლის თანახმად, სარჩელის აღძვრისას პირმა სასამართლოს უნდა წარუდგინოს ფაქტები და შესაბამისი მტკიცებულებები, რომლებიც დისკრიმინაციული ქმედების განხორციელების ვარაუდის საფუძველს იძლევა, რის შემდეგაც მოპასუხეს ეკისრებამტკიცების ტვირთი, რომ დისკრიმინაცია არ განხორციელებულა.

16. ამდენად, დისკრიმინაციის ფაქტების დასახელებისა და იმ მასშტაბით მტკიცების ვალდებულება, რათა ,,prima facie" დისკრიმინაციის ფაქტის არსებობის პრეზუმფცია შეიქმნას, დისკრიმინაციის სავარაუდო მსხვერპლის მოვალეობას წარმოადგენს. სწორედ მას შემდეგ, რაც მოსარჩელე დაძლევს „ერთი შეხედვით“ დისკრიმინაციული მოპყრობის დადასტურების ვალდებულებას, მტკიცების ტვირთი გადაინაცვლებს მოპასუხის მხარეს, რათა მან დაადასტუროს, რომ განსხვავებულ მოპყრობას მოსარჩელის მიერ მითითებული ნიშნით ადგილი არ ჰქონია, ან განსხვავება გამართლებული იყო ობიექტური და აუცილებელი ფაქტორებით.

17. დისკრიმინაციული საფუძვლით გათავისუფლების ამსახველი ფაქტების წარდგენაზე ვალდებული სუბიექტი მოსარჩელეა. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს განმარტებით, მოსარჩელემ არა მხოლოდ უნდა განსაზღვროს შესადარებელ პირთა წრე, არამედ ასევე დაასაბუთოს აღნიშნულ პირებს შორის არსებითად თანასწორობა. კომპარატორის განსაზღვრაც და კომპარატორის სათანადოობის დასაბუთებაც, მოსარჩელის მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებაა. უფრო მეტიც, სასამართლო მიიჩნევს, რომ შრომით ურთიერთობაში შესაძლებელია ადგილი ჰქონდეს განსხვავებულ მოპყრობას, თუმცა, აღნიშნული გამოწვეული იყოს სამუშაოს სპეციფიკით, დასაქმებულის უნარ-ჩვევებით, კვალიფიკაციით, შესრულებული სამუშაოს ხარისხით და ა.შ. (იხ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილება №2/1/536; 04.02.2014წ). შესაბამისად, ასეთ ვითარებაში დასაქმებულმა უნდა მიუთითოს ფაქტები, თუ რაში მდგომარეობდა მის მიმართ (ვისთან შედარებით) არათანაბარი მოპყრობა და რატომ იყო აღნიშნული მოპყრობა მისთვის მისთვის დისკრიმინაციული (დაცული ნიშანი) (იხ. სუსგ-ები: №ას-1042-2018, 28 თებერვალი, 2019წ; №ას-79-2022, 13 მაისი, 2022წ; №ას-1167-2021, 15 მარტი, 2023 წ.).

18. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ყოველგვარი განსხვავებული მოპყრობა არ ქმნის დისკრიმინაციის შემადგენლობას, არამედ, განსხვავებული მოპყრობა მოტივირებული უნდა იყოს აკრძალული ნიშნით. შესაბამისად, ქმედების დისკრიმინაციად კვალიფიკაციისათვის აუცილებელია არათანაბარი მოპყრობის საფუძველი იყოს აკრძალული ნიშანი (იხ. დამატებით: ზ. შველიძე, შრომითი დისკრიმინაციის აკრძალვის რეგულირება ქართული კანონმდებლობის მიხედვით, ივ. ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის „სამართლის ჟურნალი“ №2, 2012, 249).

19. ამრიგად, პირი, რომელიც თავს უთანასწორო მოპყრობის მსხვერპლად განიხილავს, სასამართლოს წარუდგენს ფაქტებს და ამავე ფაქტების დამადასტურებელ მტკიცებულებებს, რომლებმაც ნეიტრალურ მესამე პირს _ საქმის განმხილველ მოსამართლეს, უნდა ჩამოუყალიბოს ვარაუდი, რომ მოსარჩელის მიერ დასახელებული განმასხვავებელი ნიშნის გამო მის მიმართ განხორციელებულია უთანასწორო მოპყრობა. ევროსასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკის მიხედვით, მტკიცებულება შეიძლება, გამომდინარეობდეს ძლიერი, ნათელი და შესაბამისი დასკვნების ერთობლიობიდან ან ფაქტის მსგავსად გაუბათილებელი დაშვებიდან. ამასთანავე, კონკრეტული დასკვნის მისაღებად საჭირო დარწმუნების ხარისხი და ამ მხრივ მტკიცების ტვირთის დაკისრება ურთიერთდაკავშირებულია ფაქტების კონკრეტიკასთან, ბრალდების ბუნებასა და კონვენციით განსახილველ უფლებასთან (Salman v. Turkey [GC], no. 21986/93, § 100, ECHR 2000-VII; და Anguelova v. Bulgaria, no. 38361/97, § 111, ECHR 2002-IV).

20. მოსარჩელემ უნდა მიუთითოს დისკრიმინაციული მოპყრობის კონკრეტულ გარემოებებზე, მხოლოდ ამის შემდეგ გადადის მოპასუხეზე აღნიშნულის საწინააღმდეგოს მტკიცების ტვირთი. მოსარჩელე ვალდებულია მიუთითოს კონკრეტულ პირთა წრეზე, რომელთან შედარებითაც ის იმყოფება არასათანადო მოპყრობაში (იხ. სუსგ-ები №ას-1599-2023, 26.01.2024; №ას-123-2024 22.05.2024წ.; №ას-351-2024 26.06.2024 წ.).

21. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელემ სასამართლოს წარუდგინა მხოლოდ ზოგადი ხასიათის განმარტებები, კონკრეტული ფაქტები სავარაუდო დისკრიმინაციის შესახებ და მისი დამადასტურებელი მტკიცებულებები კი სასამართლოში არ წარმოუდგენია. მითუმეტეს, რომ ზემოხსენებული ნორმატიული დანაწესებიდან გამომდინარე დისკრიმინაციული მოპყრობის ფაქტის დადასტურება მოსარჩელეს მტკიცების მაღალი სტანდარტით ეკისრება. პირველი კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა გ.ა–ძის მოხსენებით ბარათზე, რომლის თანახმადაც მასთან კითხვები მოსარჩელის გარდა სხვა თანამშრომლებსაც ჰქონდათ, მათ შორის თ.ხ–ძეს, თ.თ–ძეს და ც.ს–ძეს. დასაქმებულის განმარტებით, მხოლოდ ის გაათავისუფლეს სამსახურიდან მის მიერ გამოთქმული განსხვავებული მოსაზრებების გამო.

22. საკასაციო სასამართლო სრულიად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ მოსარჩელის მიერ მითითებული ზოგადი ხასიათის განმარტებები, კონკრეტული ფაქტების და მტკიცებულებების მითითების გარეშე, არ აძლევს სასამართლოს იმ დასკვნის საფუძველს, რომ დასაქმებული სამსახურიდან დისკრიმინაციული ნიშნით გათავისუფლდა. მხოლოდ იმის მითითება, რომ მას სხვა დასაქმებულებთან შედარებით განსხვავებული დისციპლინური სახდელი დაეკისრა არ შეიძლება ჩაითვალოს, მის მიერ გამოთქმული მოსაზრებების გამო, დისკრიმინაციულ მოპყრობად. მასთან ერთად დასაქმებული პირების მიმართაც, რომლებიც სხვადასხვა სიმწვავით გამოთქვამდნენ პროტესტს თუ განსხვავებულ მოსაზრებებს, გატარდა სხვადასხვა დისციპლინური ღონისძიებები, მათ შორის დაქვეითება და სხვა პოზიციებზე გადაყვანა.

23. საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, განსახილველ შემთხვევაში მოპასუხეს ვერ დაეკისრება შებრუნებული მტკიცების ტვირთი, ხოლო მოსარჩელის მიერ მითითებული ზოგადი გარემოებები არ არის საკმარისი დისკრიმინაციული მოპყრობის ფაქტის დასადასტურებლად. შესაბამისად, დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისას შრომის კანონმდებლობის მოთხოვნების დარღვევა, არ შეიძლება ჩაითვალოს მის მიმართ დისკრიმინაციულ მოპყრობად.

24. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ვინაიდან არ დგინდება მოსარჩელის მიმართ დისკრიმინაციული მოპყრობის ფაქტი, საკასაციო სასამართლო მორალური ზიანის დაკისრების საკითხზე უსაფუძვლობის გამო აღარ იმსჯელებს.

25. რაც შეეხება მეორე კასატორის საკასაციო საჩივარს, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება, რომლითაც სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, (ბათილად იქნა ცნობილი დამსაქმებელის 2020 წლის 6 მარტის 02-05/27 ბრძანება მოსარჩელის მიმართ შრომითი ხელშეკრულებით გაწერილი კონკრეტული საქმიანობის განხორციელების აკრძალვისა და ტელევიზიის ეთერიდან ჩამოშორების შესახებ, ასევე ბათილად იქნა ცნობილი 2020 წლის 13 მარტის N02-05/29 ბრძანება მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ და მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 6 თვის კომპენსაციის - 11 862 ლარის გადახდა) და სარჩელის უარყოფა.

26. დამსაქმებელი კომპანიის 2020 წლის 13 მარტის N02-05/29 ბრძანებით, დასაქმებული სამსახურიდან გათავისუფლდა სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე (დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა).

27. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა გამომდინარეობს სსკ-ის 54-ე (ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს ან ზნეობრივ ნორმებს), 394.1 (მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როცა მოვალეს არ ეკისრება პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისთვის), 408.1 (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება), 409-ე (თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუზლებელია ან ამისთვის საჭიროა არათანაზომიერ დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება) მუხლებიდან. ასევე სშკ-ის 31-ე (შრომის ანაზღაურების ფორმა და ოდენობა განისაზღვრება შრომითი ხელშეკრულებით. შრომის ანაზღაურება გაიცემა თვეში ერთხელ, სამუშაო ადგილზე), 38.8 (სასამართლოს მიერ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია, პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით), 44-ე (ინდივიდუალური შრომითი ურთიერთობისას მხარის მიერ მეორე მხარისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით) მუხლებიდან (შრომის კოდექსის ახალი რედაქციის 41, 48-ე და 54-ე მუხლები).

28. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განმარტებების თანახმად, უმნიშვნელოვანესი პრინციპი, რომელიც უნდა იყოს გათვალისწინებული აღნიშნული „უხეში დარღვევის“ საფუძვლით შრომითი ხელშეკრულების კანონიერების შეფასებისას, არის პროპორციულობისა და გონივრული საფუძვლის პრინციპი. პროპორციულობის, იგივე თანაზომიერების პრინციპი ნიშნავს, რომ კანონის მიზნის მისაღწევად გამოყენებული ღონისძიება უნდა იყოს დასაშვები, აუცილებელი და პროპორციული. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განმარტებით, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა დამსაქმებლის მიერ დასაშვები უნდა იყოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ გაუმართლებელია ამ უკანასკნელის უფლების დაცვის სხვა საფუძვლების გამოყენება (იხ. სუსგ-ები №ას-106-101-2014, 2.10.2014წ.; №ას-1183-1125-2014, 13.02.2015წ.; Nას-1300-2022, 25.05.2023წ.; Nას-1446-2023, 27.12.2023წ.; Nას-650-2023, 7.07.2023წ.; Nს-1446-2023, 27.12.2023წ.; Nას-1501-2023, 9.02.2024წ.; №ას-1526-2023 22.03.2024 წ.).

29. საქართველოს სასამართლოების მიერ, შრომით დავებთან დაკავშირებით მიღებულ გადაწყვეტილებებში განმარტებულია, რომ პირის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ გადაწყვეტილების მართლზომიერების შეფასებისას

30. მნიშვნელოვანია შრომის სამართალში მოქმედი პრინციპის “Ultima Ratio”-ს დაცვა, რომელიც გულისხმობს, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების ზომა გამოყენებული უნდა იყოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც დასაქმებულის მიმართ, მის მიერ ჩადენილი გადაცდომის ხასიათიდან და სიმძიმიდან გამომდინარე, უფრო მსუბუქი სანქციის შეფარდებას აზრი აქვს დაკარგული. აღნიშნულიდან გამომდინარე, დასაქმებულის მიერ დარღვევის ჩადენისას დამსაქმებელმა უნდა გამოიყენოს ისეთი ზომები, რომლებიც არსებულ ვითარებას გამოასწორებს, გააუმჯობესებს, დასაქმებულ მუშაკს უკეთესს გახდის, კვალიფიკაციას აუმაღლებს, უფრო წინდახედულად და გულისხმიერად მოქცევას აიძულებს (იხ. სუსგ-ები: №ას-1183-1125-2014, 13.02.2015 წ.; №ას-1276-1216-2014, 18.03.2015 წ.; №ას-127-123-2016, 13.06.2016 წ.; Nას-253-253-2018, 30.04.2020წ.; Nას-1259-2019, 28.02.2020წ.; Nას-124-2020, 30.09.2020წ.; Nას-521-2022, 7.07.2022წ.; Nას-463-2023, 16.06.2023წ.; Nს-1284-2023, 26.12.2023წ.; , Nას-1526-2023, 22.03.2024წ.; №ას-283-2024 26.04.2024წ.).

31. ამდენად, დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძვლების კვლევისას, სასამართლო ამოწმებს რამდენად მართლზომიერად გამოიყენა დამსაქმებულმა უფლება, რის საფუძველზეც აფასებს მხარეთა მიერ სასამართლოში წარმოდგენილი მოთხოვნის მართებულობას. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ დასაქმებულის გათავისუფლების მართლზომიერების შემოწმების მიზნით დადგინდეს დასაქმებულის მიერ, მასზე დაკისრებული მოვალეობის უხეში დარღვევის ფაქტი, რაც შესაძლებელია მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე, ადმინისტრაციის მიერ გამოცემულ ბრძანებაში მითითებული გათავისუფლების საფუძვლების კვლევის შედეგად (იხ. სუსგ-ები: №ას-1391-1312-2012, 10.01.2014 წ.; №ას-483-457-2015, 07.10.2015 წ.; №ას-127-123-2016, 13.06. 2016 წ.; Nას-932-2022, 11.11.2022წ.; Nას-1446-2023, 27.12.2023წ.; Nას-1110-2023, 11.20.2023წ.; Nას-1392-2023, 25.01.2024წ.;).

32. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს, რომ შრომითსამართლებრივი დავები მტკიცების ტვირთის განაწილების გარკვეული თავისებურებით ხასიათდება, რასაც, მტკიცებულებების წარმოდგენის თვალსაზრისით, დამსაქმებლისა და დასაქმებულის არათანაბარი შესაძლებლობები განაპირობებს. მოსარჩელე, რომელიც სამსახურიდან უკანონოდ დათხოვნის თაობაზე უთითებს, ვერ დაადასტურებს სამსახურიდან დათხოვნის უკანონობას. მოსარჩელის მტკიცება, რომ იგი უკანონოდ გაათავისუფლეს, მტკიცების ტვირთს აბრუნებს დამსაქმებლის მხარეს, რომელსაც აკისრებს დასაქმებულის სამსახურიდან მართლზომიერად გათავისუფლების მტკიცების ვალდებულებას (იხ. სუსგ-ები: N ას-475-456-2016, 24.06.2016 წ; N ას-890-857-2016, 9.10.2017 წ; N ას-641-2020, 18.09.2020წ; N ას-1746-2019, 09.10.2020წ N ას-259-2020, 29.12.2020წ; N ას-1726-2018, 05.02.2021წ; N ას-1208-2018, 18.02.2021წ; N ას-1280-2021, 11.03.2022წ.; Nას-703-2023, 30.10.2023წ.; Nას-983-2023, 26.01.2024წ. ).

33. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად დაასკვნა, რომ მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების კანონიერების შეფასებისთვის, გამოსაკვლევი იყო გასაჩივრებულ ბრძანებაში მითითებული შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველი, კერძოდ სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ზ” ქვეპუნქტი. აღნიშნულ ბრძანებაში მითითებულია, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძველი გახდა, მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა, კერძოდ - დასაქმებულმა შეურაცხყოფა მიაყენა მის უფროსს და უარი განაცხადა მასთან თანამშრომლობაზე.

34. დამსაქმებლის განმარტებით, დასაქმებულის მხრიდან ადგილი ჰქონდა დაუმორჩილებლობას, სამსახურებრივი მოვალეობის შეუსრულებლობას და გ.ა–ძეზე ფსიქოლოგიურ ზეწოლას, აღნიშნულის დამადასტურებლად კი მიუთითა საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებზე, სხდომაზე დაკითხულ მოწმეთა ჩვენებებზე, რომლითაც დასტურდება, რომ თანამშრომლები მათ შორის მოსარჩელე აპროტესტებდნენ გ.ა–ძის ახალი ამბების სამსახურის უფროსად დანიშვნას და მის მიერ მათთან შეთანხმების გარეშე, სამუშაო გეგმის შემუშავებას. ამასთან, მოსარჩელის პროტესტის ფარგლები არ გასცდენია სხვა თანამშრომლების პროტესტის ფორმას, რადგან მთელი სამუშაო გუნდი აპროტესტებდა გ.ა–ძის დანიშვნას.

35. მეორე კასატორის პრეტენზიის პასუხად, რომელშიც აღნიშნავს, რომ საეთერო გეგმის და დღის თემების შემუშავება არ წარმოადგენდა დასაქმებულის ექსკლუზიურ უფლებამოსილებას, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმეში წარმოდგენილი შრომითი ხელშეკრულებაზე (იხ. ტ.1, ს/ფ 38), რომლის თანახმად დასაქმებულის შრომით მოვალეობებში შედიოდა - თემების გამოვლენა, ანალიზი, მათი შერჩევა და რედაქტორების მხარდაჭერა; საჭიროების შემთხვევაში თითოეულ თემაზე სრული ინფორმაციის მოძიება; ექსკლუზიური თემების მოძიება; გადაღების დაგეგმვა პროდიუსერებთან/რედაქტორებთან ერთად; საკადრო და სარეპორტაჟო ტექსტის მომზადება; მასალის საეთეროდ მომზადება; ესწრება პროდიუსერის/რედაქტორის მიერ დაგეგმილ თათბირებს; სამსახურის უფროსის, რედაქტორის და პროდიუსერის სამსახურებრივი მითითებების შესრულება; საინფორმაციო გამოშვების წამყვანის მოვალეობების შესრულება (წინასწარი მომზადება, გეგმის შედგენა/გაცნობა, გაუთვალისწინებელი შემთხვევების თავიდან აცილება, გამართული მეტყველების და ვიზუალური მხარის უზრუნველყოფა);. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით სააპელაციო სასამართლომ სწორად დაადგინა, რომ მოსარჩელის, როგორც ჟურნალისტისა და წამყვანის ექსკლუზიურ უფლებამოსილებას წარმოადგენა საეთერო გეგმისა და დღის თემების შემუშავება. სწორედ მისი და ახალი ამბების მთლიანი გუნდის სამუშაო გეგმისა და დღის თემების მათთან შეთანხმების გარეშე შემუშავებამ გამოიწვია პროტესტი. აღნიშნულიდან გამომდინარე კი დასაქმებულის ამ მოტივით სამსახურიდან გათავისუფლება დაუსაბუთებელია.

36. საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, დამსაქმებელმა სათანადოდ ვერ უზრუნველყო მასზე დაკისრებული მტკიცების ტვირთის რეალიზება და იმ გარემოების დადასტურება, რომ მოსარჩელის პროტესტი სცდებოდა გამოხატვის თავისუფლების ფარგლებს, რაც შეიძლებოდა მასთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველი ყოფილიყო. მართალია საქმის მასალებით და მოწმეთა ჩვენებებით დასტურდება, რომ ადგილი ჰქონდა გ.ა–ძის მიმართ პროტესტს რომელშიც ასევე მონაწილეობდა დასაქმებული, თუმცა მოწმეები (თ.ხ–ძე, ფ.ბ–ძე, ლ.ბ–ი, ო.ბ–ძე) უთითებენ, რომ ისინი სვამდენ კითხვებს, გამოთქვამდნენ მოსაზრებას მის გამოუცდელობასთან დაკავშირებით, კონკრეტულად მოსარჩელე კი გამოთქვამდა მოსაზრებას, რომ გ.ა–ძე თავს ვერ გაართმევდა დაკისრებულ მოვალეობას. ამასთან, მოწმე ლ.ბ–ს განმარტებით, ოთახში ნამდვილად იყო დაძაბული ვითარება, ხოლო ო.ბ–ძის ჩვენების თანახმად, ოთახში კონფლიქტი და ხმაური იყო თუმცა ლანძღვა-გინება და “უნამუსო” არ გაუგონია. საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, მოწმეები ნამდვილად ადასტურებენ მოსარჩელესა და გ.ა–ძის კონფლიქტს და ხმაურს, თუმცა აღნიშნული არ წარმოადგენს მოსარჩელის მიერ გამოხატვის თავისუფლების ფარგლების დარღვევის საკმარის მტკიცებულებას.

37. საკასაციო პალატა, კასატორის ყურადღებას გაამახვილებს შრომით სამართალში არსებულ სტანდარტზე, რომლის მიხედვითაც დაუშვებელია დასაქმებულისათვის ერთსა და იმავე დარღვევაზე ორი დისციპლინური სახდელის - გაფრთხილებისა/შენიშვნისა და სამსახურიდან გათავისუფლების დაკისრება. დასაქმებულის ორმაგად დასჯის სტანდარტი ეწინააღდეგება არა მხოლოდ შრომის კანონმდებლობას, არამედ სამოქალაქო სამართალში გაბატონებულ სამართლიანობის ზოგად პრინციპსაც, რომ არ შეიძლება პირს, ერთი და იმავე ვალდებულების დარღვევისათვის პასუხისმგებლობა რამდენიმეჯერ დაეკისროს (შდრ. სუსგ საქმე №ას-539-539-2018, 21 დეკემბერი, 2018 წელი).

38. შრომის შინაგანაწესის მე-15 მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად - დისციპლინური სანქციის სახით განსაკუთრებულ შემთხვევებში დირექტორს შეუძლია შეზღუდოს დასაქმებულის დაშვება კონკრეტულ საქმიანობასთან დაკავშირებით. აღნიშნული დანაწესის საფუძველზე სამაუწყებლო კომპანიის მიერ 2020 წლის 6 მარტს გამოცემული N02-05/27 ბრძანებით დასაქმებულს აეკრძალა 2020 წლის 9 მარტიდან ფაქტის დასრულებამდე შრომითი ხელშეკრულებით გაწერილი კონკრეტული საქმიანობა და ჩამოშორდა სატელევიზიო ეთერს, ხოლო დამსაქმებლის 2020 წლის 13 მარტის N02-05/29 ბრძანებით გათავისუფლდა სამსახურიდან.

39. ამდენად, ერთი და იმავე გადაცდომისთვის დამსაქმებელმა ერთდროულად გამოიყენა რამდენიმე დისციპლინური ღონისძიება. კასატორს ამ მიმართებით დასაბუთებული შედავება არ წარმოუდგენია და ზოგადად, დამსაქმებლის მიერ გატარებული დისციპლინური ღონისძიება უნდა იყოს დარღვევის ხასიათისა და სიმძიმის ადეკვატური, ხოლო ერთი და იმავე დარღვევის გამო ორი სახდელის გამოყენება, რომელთაგან ერთი სახდელის უკიდურესი ღონისძიებაა და დასაქმებულის გათავისუფლებას წარმოდგენს სამართლებრივად უსაფუძვლოა, რადგან ამ უკიდურესი ღონისძიების გამოყენების ფაქტობრივი წინაპირობები უნდა იყოს იმდენად მკაფიო და დამაჯერებელი, რომელიც ქმნის ერთადერთი გადაწყვეტილების -დასაქმებულის გათავისუფლების - მიღების დასაბუთებულ საფუძველს. (იხ. სუსგ-ები: Nას-466-2020, 23.02.2022წ.; №ას-84-2021 25.02.2022; №ას-650-2023 7.07.2023 წ.). ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 10.2.2009 [GC] გადაწყვეტილებით სერგეი ზოლოტუხინი რუსეთის წინააღმდეგ – 14939/03; დამატებითი ოქმი#7 მუხლი 1; სასამართლომ დარღვევად მიიჩნია ერთი და იგივე ქმედებისათვის(ფაქტი) ორჯერ გასამართლება ან დასჯა. ,,მცირე არამართზომიერი მოქმედებისთვის ”ადმინისტრაციული სასჯელი და შემდგომი სისხლის სამართლებრივი დევნა ,,არამართლზომიერი ქმედებისთვის ” იგივე ფაქტებთან მიმართებით : დარღვევაა.

40. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე დამსაქმებელმა ვერ დაადასტურა დასაქმებულის მხრიდან ისეთი “უხეში” დარღვევა რაც გახდებოდა მისი სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძველი. შესაბამისად სშკ-ის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ზ” ქვეპუნქტის საფუძველზე შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა არამართლზომიერია და სსკ-ის 54-ე მუხლის თანახმად, აღნიშნული ბრძანების ბათილად ცნობის საფუძველია.

41. მეორე კასატორის შეფასებით დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულება შეწყდა მართლზომიერად და არ ეთანხმება მისთვის მოსარჩელის სასარგებლოდ კომპენსაციის დაკისრებას.

42. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამსახურიდან დასაქმებულის არამართლზომიერად გათავისუფლების თაობაზე სასამართლოს მიერ გათავისუფლების ბრძანების ბათილად ცნობის დროს, როდესაც არ ხდება დასაქმებულის სამსახურში აღდგენა ან მისი ტოლფასი თანამდებობით უზრუნველყოფა, სასამართლო მოსარჩელისათვის კომპენსაციის ოდენობას განსაზღვრავს. მოსარჩელეს უნდა მიეკუთვნოს კომპენსაცია იმ კრიტერიუმების შეფასების საფუძველზე, რაც თითოეულ კონკრეტულ შემთხვევაში სასამართლოს მსჯელობის საგანია. ორგანული კანონის ნორმატიული დანაწესი არ ადგენს შრომით დავებზე კომპენსაციის მიკუთვნების კრიტერიუმებს, თუმცა, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების, მხარეთა მიერ დაძლეული მტკიცების ტვირთის ფარგლებში, მხედველობაში მიიღება დასაქმებულთან არამართლზომიერად შეწყვეტილი შრომითი ურთიერთობის ვადა, შრომის ანაზღაურების (ხელფასის) ოდენობა, პირის დასაქმების პერსპეტივა, მისი უნარები, ასაკი, ოჯახური და სოციალური მდომარეობა და სხვა ფაქტორები, რაც ერთობლივად უნდა გაანალიზდეს და შეფასდეს კომპენსაციის ოდენობის განსაზღვრის დროს. „დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლების ბრძანების უკანონოდ (ბათილად) ცნობის შემთხვევაში, დამსაქმებლის ვალდებულება რამდენიმე შესაძლებლობას მოიცავს, თუმცა, კანონმდებლის მიერ დადგენილი წესი არ შეიძლება იმგვარად განიმარტოს, რომ სასამართლოს, დისკრეციული უფლებამოსილებით, შეუძლია მოხმობილი ნორმის დანაწესის საკუთარი შეხედულებისამებრ გამოყენება. სშკ დამსაქმებელს ავალდებულებს პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით. მითითებული რეგულაციით დამსაქმებლისათვის დადგენილია უკანონოდ გათავისუფლებული დასაქმებულის პირვანდელ სამუშაოზე აღდგენა, ხოლო თუკი აღნიშნული შეუძლებელია, მაშინ მომდევნო რიგითობით დადგენილი ვალდებულებების შესრულება“ (იხ. სუსგ-ები №ას-1210-2018, 15.02.2019 წ.; Nას-1623-2018, 29.01.2019წ.; Nას-1770-2020, 12.03.2021წ.; Nას-808-2021, 10.06.2022წ.; Nას-931-2022, 6.10.2022წ.; Nას-982-2023, 26.01.2024წ.).

43. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ განსაზღვრული კომპენსაციის ოდენობას და მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება სრულად შეესაბამება დადგენილ სასამართლო პრაქტიკას. საქმის გარემოებებიდან გამომდინარე, მოსარჩელისათვის მიკუთვნებული კომპენსაცია გონივრულია და ხელყოფილი შრომითი უფლების ნაწილობრივ რესტიტუციას ემსახურება. კომპენსაცია შეძლებისდაგვარად უნდა უზრუნველყოფდეს იმ ზიანის ანაზღაურებას, რომელიც გათავისუფლების შესახებ ბათილი ბრძანების შედეგად წარმოეშვა დასაქმებულს, ამავდროულად, მისი ოდენობა უნდა იყოს გონივრული და არ უნდა ქმნიდეს არც ერთი მხარისათვის უსაფუძვლო გამდიდრების ობიექტურ წინაპირობებს (სსკ-ის 976-991-ე მუხლები) (სუსგ-ები: №ას-727-680-2017, 15.09.2017წ.; №ას-787-736-2017, 10.11.2017წ.; №ას-632-2019, 21.06.2019წ.; №ას-395-2019, 27.06.2019წ.; ას-361-2022, 10.06.2022წ; ას-1163-2022, 15.02.2023წ.; ას-523-2023, 6.07.2023წ.; №ას-1193-2024 13.12.2024წ.) საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკის გათვალისწინებით გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით, მოსარჩელეს მართებულად განესაზღვრა კომპენსაციის ოდენობად 6 თვის შრომის ანაზღაურება - 11 862 ლარი.

44. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივრებსს არ აქვთ წარმატების პერსპექტივა.

45. კასატორებმა ვერ დაასაბუთეს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.

46. ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

47. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.

48. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები, რის გამოც მათ უარი უნდა ეთქვათ განხილვაზე.

49. პროცესის ხარჯები

49.1. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ვინაიდან, საკასაციო საჩივრები დაუშვებელია, კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, მოსრჩელეს - 300 ლარის 70% 210 ლარი, მოპასუხეს - 593.10 ლარის 70% 415.17 ლარი;

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. თ.ბ–ძის და სსიპ საზოგადოებრივი მაუწყებლის აჭარის ტელევიზია და რადიოს საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. კასატორს, თ.ბ–ძეს, სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს მის მიერ, საკასაციო საჩივარზე, სახელმწიფო ბაჟის სახით, სს „საქართველოს ბანკში“ , 2024 წლის 11 ივნისს, საგადახდო დავალებით N22267161016 გადახდილი 300 ლარის 70 % - 210 ლარი;

3. კასატორს, სსიპ საზოგადოებრივი მაუწყებლის აჭარის ტელევიზია და რადიოს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს მის მიერ, საკასაციო საჩივარზე, სახელმწიფო ბაჟის სახით, სახელმწიფო ბიუჯეტში, 2024 წლის 17 ივნისს საგადახდო მოთხოვნა N05228 გადახდილი 593.10 ლარის 70% 415.17 ლარი;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე თეა ძიმისტარაშვილი

მოსამართლეები: მირანდა ერემაძე

ეკატერინე გასიტაშვილი